Парагвай соғысы: Туюти шайқасының қаны төгілген күні
Battle of Tuyutí
Түйүти шайқасы – Оңтүстік Америка тарихындағы ең қанды шайқас. Парагвай армиясы үш бағыттан шабуыл жасады, Бразилия-Аргентина-Уругвай одағына қарсы күресті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Парагвай соғысының бір бөлігі
Part of the Paraguayan War
Туюті шайқасы (португал тілінде Туюти) – Парагвай соғысындағы үштік одақтың Туюті лагеріне бағытталған парагвайлық шабуыл. Оңтүстік Америка тарихындағы ең қанды шайқас саналады.
The Battle of Tuyutí (Tuiuti in Portuguese) was a Paraguayan offensive in the Paraguayan War targeting the Triple Alliance encampment of Tuyutí. It is considered to be the bloodiest battle ever in South America.
Шайқас
Парагвайлықтар Конгрев зымыраны шабуылды хабарлағаннан кейін сағат 11:55-те үш бағытта шабуыл жасады. Генерал Висенте Барриос 8000 жаяу әскер және 1000 атты әскермен генерал Озорио басқаратын одақтас әскердің сол жағына шабуылдады. Генерал Исидоро Рескин 7000 атты әскер және 3000 жаяу әскермен одақтастардың оң жақ қанатына шабуыл жасады. Полковник Хосе Эдувигис Диас 6000 жаяу әскер және 1000 атты әскермен генерал Флорес авангарды дивизиясы орналасқан одақтастардың орталық бөлігіне шабуылдады. Полковник Иларио Марко 7000 сарбаз және 48 зеңбірекпен Эстеро Рохаста резерв құрды. Парагвайлық шабуыл жеткенде, олар оқ-дәрінің тигізетін қашықтықта болды және кедергіні жеңе алмады. Парагвайлықтар артиллерияны айналып өтуге тырысып, оқтан сақтануға ұмтылды, бірақ Антонио Сампаионың 3-ші жаяу әскер дивизиясына соқтығысты. Сампаио: «От, Батальон!» - деп бұйрық берді. Одақтастардың сол жағында парагвайлықтар бразилиялық бөлімдерді кері шегіндіріп, одақтастардың лагеріне жақындады. Озорио бразилиялық қатарларды түрлі бөлімдермен нығайтып, соңында генерал Жоао Мануэль Мена Баррето басқаратын 2-ші атты әскер дивизиясын қосты. Парагвайлықтар шабуылдарын тоқтатпады, олар қоршалып, жойылды. Аргентиналық секторда генерал Рескиннің басқаратын парагвайлық атты әскері генералдар Касерес және Хорнос басқаратын аргентиналық атты әскерді жеңіске бұйырды.
The Paraguayans attacked in three columns at 11:55 after a Congreve rocket signaled the attack. General Vicente Barrios, with 8,000 infantry and 1,000 cavalry, attacked the Allied left, which were Brazilians under the command of general Osório. General Isidoro Resquín, with 7,000 cavalry and 3,000 infantry attacked the Allied right flank. Colonel José Eduvigis Díaz, with 6,000 infantry and 1,000 cavalry, attacked the Allied center, general Flores' Vanguard Division. Colonel Hilario Marcó, with 7,000 men and 48 cannons, formed the reserve at Estero Rojas When the Paraguayan onslaught reached it, they were in grapeshot range and unable to cross the obstacle. The Paraguayans tried to circle the artillery, avoiding the incoming fire, but encountered Antônio Sampaio's 3rd Infantry Division. Sampaio, shouted, "Fogo, Batalhão!" (Open fire, Battalion!). On the allied left, the Paraguayans forced back the few Brazilian units, almost reaching the Allied camp. Osório reinforced the Brazilian lines with various units, finally committing the 2nd Cavalry Division, commanded by general João Manuel Mena Barreto. The Paraguayans continued to attack until they were encircled and annihilated. In the Argentine sector, the Paraguayan cavalry under general Resquín routed the Argentine cavalry under generals Cáceres and Hornos.
Генерал Сампаионың қайтыс болуы
Император армиясының 3-ші дивизиясының басында, Арранка Токо, Вангардейро және Треме Терра батальондарынан құралған, «Ironclad» дивизиясы деп аталған бригадир-генерал Антонио де Сампайо Парана өзенін форсирлеу операцияларында, Конфлюенсия шайқасында және Эстеро Беллако шайқасында күресті. Туюти шайқасында (1866 жылдың 24 мамыры, ирониялық түрде оның туған күні) Сампайо артиллериялық снарядтардан үш рет ауыр жарақат алды – оң жамбасы және екі рет арқасы қабынды. Ол шайқас алаңынан эвакуацияланып, Буэнос-Айреске алып бара жатқан «Эпонина» пароходында көз жұмды. 1866 жылдың 8 шілдесінде осы қалада жерленген оның мәйіті 1869 жылы Рио-де-Жанейроға қайтарылды және Бом Иезус да Колуна шіркеуінде, «Отан қорғаушыларының панасы» (Asilo dos Voluntários da Pátria) орналасты, онда 1871 жылдың 14 қарашасына дейін сақталды. Содан кейін оның мәйіті Сеара провинциясындағы туған жеріне қайта көшірілді. 1873 жылдың 25 қазанына дейін оның мәйіті қазіргі Форталеза соборында сақталды, содан кейін Форталезадағы Сан-Жуан Батиста зиратына жерленді. 1966 жылдың 24 мамырында, оның қайтысының және Туюти шайқасының жүз жылдығына орай, оның мәйіті Форталезадағы Безера де Менезес даңғылындағы мавзолейге көшірілді, онда 1996 жылдың 24 мамырына дейін сақталды. Содан кейін оның мәйіті Бразилия армиясының 10-шы әскери аймағының штаб-пәтері – Носса Сеньора да Ассунсан бекінісінің алдында салынған Бригадейро Сампайо пантеонында мәңгілікке қалды. Бригадир-генерал Сампайо Бразилия армиясының жаяу әскерінің меценаты болып табылады, ал 24 мамыр Жаяу әскер күні ретінде тойланады. Көп жылдар бойы бұл күн Бразилия армиясының күні ретінде де аталып өтілді.
At the head of the 3rd Division of the Imperial Army, dubbed the Ironclad Division, composed of the Arranca Toco, Vanguardeiro and Treme Terra battalions, brigadier general Antônio de Sampaio fought in the crossing operations of the Paraná River, in the Battle of Confluência and in the Battle of Estero Bellaco. At the Battle of Tuyutí (May 24, 1866, ironically the date of his birthday), Sampaio was seriously injured three times by artillery shrapnel, gangrenizing his right thigh, and twice on his back. Evacuated from the battlefield, he died on board the steam ship Eponina, which was taking him to Buenos Aires. Buried in that capital on 8 July 1866, his remains were repatriated in 1869 to Rio de Janeiro, being deposited in the Church of Bom Jesus da Coluna, in the Asilo dos Voluntários da Pátria (Asylum of the Invalides of the Motherland), where they remained until 14 November 1871, when they were transferred again to his homeland in the province of Ceará. Until 25 October 1873, his remains were deposited in the current Cathedral of Fortaleza, being buried afterwards in the Cemetery of São João Batista, in Fortaleza. On 24 May 1966, on the occasion of the centenary of his death and the Battle of Tuyutí, his remains were removed to a mausoleum on Bezerra de Menezes avenue, in Fortaleza, where they remained until 24 May 1996, when his remains came to rest permanently in the Pantheon Brigadeiro Sampaio, erected in the frontal part of the Fortress of Nossa Senhora da Assunção, headquarters of the 10th Military Region of the Brazilian Army. Brigadier General Sampaio is the patron of the Brazilian Army Infantry, with Infantry Day being celebrated on May 24. For many years the date was celebrated as the Brazilian Army Day.