Шенкит – Мавританияның ежелгі сауда орталығы, XIII ғасырда негізі қаланды. Тар сахара сауда жолдары, кітапханалар, сәулет және шөлдің қаупі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шыңкетті (/ʃ//ɪ//ŋ/'/g//ɛ//t//i/ shingGHETee; شنقيط) – Мавританияның солтүстігіндегі ксар және ортағасырлық сауда орталығы, Атардың шығысында Адрар платосында орналасқан. 2013 жылы халық саны 4800 адамды құрады. 13 ғасырда Сахара арқылы өтетін бірнеше сауда жолының тоғысқан жері ретінде құрылған бұл шағын қала, әлі де өзіне таңғажайып архитектурасымен, көркем көріністерімен және ежелгі кітапханаларымен қызығушылық танытатын бірнеше саяхатшыларды тартады. Қалаға шөлдің кеңеюі үлкен қауіп төндіреді; батыс шекарасын биік құм төбелері белгілейді және бірнеше үйлер құмға көміліп қалған. Қаланы уади екіге бөледі. Бір жағында ескі аудан, екінші жағында жаңа аудан орналасқан. Қаланың ескі бөліктеріндегі жергілікті Сахара архитектурасы қызғылт құрғақ тас және саз кірпіштерден салынған, пальма ағашынан жасалған жалпақ шатырлы үйлерден тұрады. Көптеген ескі үйлерде айналасынан ұзақ бұрын жоғалып кеткен алып ақация ағаштарынан ойылып жасалған есіктер орнатылған. Көптеген үйлерде тар көшелер бойындағы орталық мешітке дейінгі жолда орналасқан аулалар немесе шағын алаңдар бар.
Chinguetti (/ʃ//ɪ//ŋ/'/g//ɛ//t//i/ shingGHETee; شنقيط) is a ksar and a medieval trading center in northern Mauritania, located on the Adrar Plateau east of Atar. Chinguetti had a population of 4,800 as of 2013. Founded in the 13th century as the center of several trans Saharan trade routes, this small city continues to attract a handful of visitors who admire its spare architecture, scenery, and ancient libraries. The city is seriously threatened by the encroaching desert; high sand dunes mark the western boundary and several houses have been abandoned to the sand. The town is split in two by a wadi. On one side, there is the old sector, and on the other the new one. The indigenous Saharan architecture of older sectors of the city features houses constructed of reddish dry stone and mud brick techniques, with flat roofs timbered from palms. Many of the older houses feature hand hewn doors cut from massive ancient acacia trees, which have long disappeared from the surrounding area. Many homes include courtyards or patios that crowd along narrow streets leading to the central mosque.
Тарих
Мыңдаған жылдар бойы мекенделген Чингуетти аймағы бұрын кең дала болған; Агроур Амоджардағы (жақын орналасқан Амоджар асуында) тасқа салынған суреттерде жасыл пейзажда жирафтар, сиырлар және адамдар бейнеленген. Бұл, бүгінде аймақтың көп бөлігін құрайтын төңіректегі шөлдің құмды төбелерінен мүлдем өзгеше.
Occupied for thousands of years, the Chinguetti region was once a broad savannah; rock paintings at Agrour Amogjar, in the nearby Amogjar Pass, feature images of giraffes, cows, and people in a green landscape. It is quite different from the sand dunes of the surrounding desert, which make up most of the region today.
Негізін қалау
Қала 777 жылы құрылған. Шыңгуэти атауы азер тілінде "аттар бұлағы" деген мағынаны білдіреді. Бұл тіл – жоғалып кеткен сонинке тілінің бір диалекты, ол бербер тілімен күшті араласқан. Сол кезде қазіргіден гөрі көбірек жасыл болған бұл аймақта, Сахара астындағы бірнеше этностың, соның ішінде сонинкелердің де ата-бабалары саналған егіншілікпен айналысатын халықтар мекен еткен.
The city was founded in AD 777. The name Chinguetti means "spring of horses" in the Azayr language, an extinct dialect of Soninke that was heavily mixed with Berber. The area, at that time far more green than today, was home to agricultural peoples ancestral to several sub Saharan ethnic groups, including the Soninke.
Сауда орталығы
11-шы ғасырда Чингуэти Санхаджа тайпалары конфедерациясының сауда орталығына айналды. Олар кейіннен Абдалла ибн Ясиннің өкілдігін жасайтын Альморавидтермен бірікті, олар қазіргі Сенегалдан қазіргі Испаниядағы Аль-Андалусқа дейін созылған империяны бақылады. Қаланың қарапайым, әшекейсіз сәулеті Альморавидтердің қатаң діни сенімдерін көрсетеді, олар Батыс Магриб аймағында сүнни исламның маликиттік мектебін таратуға ықпал етті. Екі ғасырлық құлдыраудан кейін, қала 13-шы ғасырда Сахара арқылы көшпелі керуендер үшін бекінілген сауда орталығы ретінде және Жерорта теңізін Сахарадан оңтүстік Африкамен байланыстыратын құрал ретінде қайта құрылды. Алғашқы бекіністің қабырғалары ғасырлар бұрын жойылғанмен, қаланың ескі бөлігіндегі көптеген ғимараттар осы кезеңге дейін сақталған.
By the 11th century, Chinguetti had become a trading center for a confederation of Berber tribes, known as the Sanhaja. They eventually melded with the Almoravids, represented by Abdallah ibn Yasin, who would eventually control an empire stretching from present day Senegal to al Andalus in modern day Spain. The city's stark, unadorned architecture reflects the strict religious beliefs of the Almoravids, who spread the Malikite rite of Sunni Islam throughout the Western Maghreb. After two centuries of decline, the city was effectively re founded in the 13th century as a fortified trading center for nomadic trans Saharan caravans, and as a means of connecting the Mediterranean with Sub Saharan Africa. Although the walls of the original fortification disappeared centuries ago, many of the buildings in the old section of the city date from this period.
Дүниежүзілік мұралық нысан
1996 жылы ЮНЕСКО Чингуэтти қаласын, сондай-ақ құмды аймақтағы Уадан, Тишитт және Оуалата қалаларымен бірге Дүниежүзілік мұра ретінде тағайындады. Қаладағы ең танымал ғимараттардың қатарында құрғақ тас қалаумен салынған ежелгі құрылыс – Чингуэтти жұма мешіті бар. Оның төртбұрышты минаретінің үсті бес түйе жұмыртқасымен безендірілген; бұрынғы француз әскерінің легионының бекінісі; және биік су мұнарасы да бар. Ескі ауданда ғылыми және Құран аяттары жазылған бес маңызды қолжазба кітапханасы сақталған, олардың көпшілігі кейінгі орта ғасырларға жатады. Соңғы жылдары Мавритания үкіметі, АҚШ-тың Бейбітшілік корпусы және түрлі бейүкіметтік ұйымдар қаланы шымыр туристерді тартатын орталыққа айналдыруға тырысып келеді. Саяхатшылар құм төбелерінен "шаңғымен" сырғанап түсіп, кітапханаларды аралап, Сахараның ерекше сұлулығын тамашалай алады. Мавританиялықтар жұма мешітін елдің ұлттық символы деп есептейді. Чингуэтти мектептерінде діни білімнен өзге, студенттерге риторика, құқық, астрономия, математика және медицина пәндері оқытылған. Көп ғасырлар бойы Мавритания араб әлемінде "Шингит елі" деп белгілі болды. Кейде оны Исламның жетінші қасиетті қаласы деп те айтады. Қала Ислам тарихы мен Батыс Африка тарихы тұрғысынан әлемдегі ең маңызды тарихи орындардың бірі саналады. Шөлге ұзақ уақыт бойы тасталғанмен, қалада Батыс Африкада теңдесі жоқ ортағасырлық қолжазба кітапханалары бар. "Ақылдылар көшесі" (Rue des Savants) айналасындағы аймақ бұрын ғалымдардың жиналатын және ислам құқығының күрделі мәселелерін талқылайтын орын ретінде танымал болған. Бүгінде бұл тыныш қала орта ғасырлардағы мавр империясының қалалық және діни архитектурасын сақтап тұр.
In 1996, UNESCO designated Chinguetti, along with the cities of Ouadane, Tichitt and Oualata, also in the dunes area, as a World Heritage Site. Notable buildings in the town include The Friday Mosque of Chinguetti, an ancient structure of dry stone construction, featuring a square minaret capped with five ostrich egg finials; the former French Foreign Legion fortress; and a tall watertower. The old quarter has five important manuscript libraries of scientific and Qur'anic texts, with many dating from the later Middle Ages. In recent years, the Mauritanian government, the U. S. Peace Corps, and various NGOs have attempted to position the city as a center for adventurous tourists. Visitors may "ski" down its sand dunes, visit the libraries, and appreciate the stark beauty of the Sahara. The Friday Mosque is widely considered by Mauritanians to be the national symbol of the country. In addition to religious training, the schools of Chinguetti taught students rhetoric, law, astronomy, mathematics, and medicine. For many centuries, all of Mauritania was commonly known in the Arab world as Bilad Shinqit, "the land of Chinguetti." It is sometimes said to be the seventh most holy city of Islam, The city remains one of the world's most important historical sites both in terms of the history of Islam and the history of West Africa. Although largely abandoned to the desert, the city features a series of medieval manuscript libraries without peer in West Africa. The area around the Rue des Savants (or “street of intelligent ones”) was once famous as a gathering place for scholars, and as a place to debate the finer points of Islamic law. Today, the quiet city still offers the urban and religious architecture of the Moorish empire as it existed in the Middle Ages.
Климат
2021 жылы Чингуетти Би-би-сидің "50 градусқа дейін қызған өмір" атты деректі фильмінде көрсетілді, онда адамдардың күнделікті өміріне, олардың қоршаған ортасы нашарлап бара жатқан аймақтарда қалай тіршілік ететініне назар аударылды.
In 2021 Chinguetti was featured in a BBC documentary Life at 50 degrees C, which looked at ordinary people living in increasingly inhospitable areas.
Атақты тұрғындар
Мұнда туып, өмір сүрген Ахмад ибн әл-Амин әл-Шинкити (1863-1913) Мавританияның ең белгілі жазушыларының бірі. Мұхаммед әл-Амин әл-Шинқити (1887-1973) – ислам ғалымы.
Ahmad ibn al Amin al Shinqiti (1863–1913), who was born and lived here, is one of Mauritania's most famous writers. Muhammad al Amin al Shinqiti (1887–1973), an Islamic scholar.