Құрляндықтардың Американы отарлауы: Латыш және балтық неміс отарлаушыларының Табого аралындағы (1654-1689) қысқа мерзімді колониясы. Жакоб Кетлер басшылығымен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американы Курониялық отарлауды Курония және Семигалия герцогтігі (қазіргі Латвия) жүзеге асырды, ол Мальта орденінен кейін Американы отарлаған екінші ең кішкентай мемлекет болды. 1654 жылдан 1659 жылға дейін және ара-тұра 1660 жылдан 1689 жылға дейін Тобаго аралында оның колониясы болды.
none
The Curonian colonization of the Americas was performed by the Duchy of Courland and Semigallia (now Latvia), which was the second smallest state to colonise the Americas, after the Knights of Malta. It had a colony on the island of Tobago from 1654 to 1659 and intermittently from 1660 to 1689.
Тарих
Курляндия мен Семигалия қазіргі Латвия аумағында орналасқан, халқының саны 200 мың адамды құрады, оның көп бөлігі латыштар мен балтық немістерінің ұрпақтары еді, және сол кезде Польша-Литва одағының вассалы болған. Балтық немісі герцог Якоб Кеттлердің (1642-1682 жылдары билеген) тұсында ол Еуропадағы ең ірі сауда флоттарының бірін құрды, оның басты порты Виндау (қазіргі Вентспилс) және Либау (қазіргі Лиепая) қалаларында орналасқан. Батыс Еуропаға сапарлары барысында герцог Якоб меркантилизмді ынтамен қолдаушы болды. Металл өңдеу және кеме жасау өндірісі одан әрі дамыды. Сауда қарым-қатынастары жақын елдермен ғана емес, сонымен қатар Англия, Франция, Нидерланды, Португалия және басқа да елдермен орнатылды.
Courland and Semigallia was located in present day Latvia, and had a population of only 200,000, mostly of Latvian and Baltic German ancestry, and was itself a vassal of the Polish–Lithuanian Commonwealth at that time. Under Duke Jacob Kettler (ruled 1642 1682), a Baltic German, it established one of the largest merchant fleets in Europe, with its main harbours in Windau (today's Ventspils), and Libau (today's Liepāja). During his travels to Western Europe, Duke Jacob became an eager proponent of mercantilism. Metalworking and shipbuilding became much more developed. Trading relations were established not only with nearby countries, but also with England, France, the Netherlands, Portugal and others.
Курландия және Тобаго
Герцогтықтың кемелері Батыс Үндістанға сауда сапарларын кемінде 1637 жылдан бастады, осы жылы Курония кемесі Тобагода 212 қоныс салушымен колония құруға тырысты. Аралдағы еуропалықтардың бұрынғы қонысы, 1628 жылы құрылған голландтық Жаңа Валхерен колониясы, бірнеше ай бұрын Испания тарапынан жойылған еді. Бірінші Курония колониясы да осындай аяққа жетті, ал екінші әрекет 1639 жылы Испания тарапынан блокадаланып, жас кезінде тоқтатылды. 1642 жылы капитан Каруннің басқаруындағы екі кеме 300-ге жуық қоныс салушымен Курланд шығанағының жанындағы солтүстік жағалауға қоныстануға тырысты. Бұл колония да блокадаға алынды, бірақ бұрынғыдан сәттірек болды. Кариб аралдарындағы иезуит миссионерлері қоныс аударған тайпаларды жеделдетіп, қаруландырып, шабуыл жасауға итермеледі. 1650 жылы қоныс салушылар колонияны тастап, Тортугаға, кейін Ямайкаға көшті. Америка, Африка және Үндістанды бір уақытта саудалау және/немесе отарлау үшін олардың жеке күш-жігері жеткіліксіз деп есептеген басқа протестант державаларымен келісім бойынша Курландтың назары Африкаға ауысты. 1651 жылы герцогтық Африкадағы алғашқы сәтті колониясын Гамбия өзеніндегі Сент-Эндрюс аралында алды және онда Якоб фортын салды. Содан кейін протестант державалары Кариб теңізіндегі испан мүдделеріне қарсы бірнеше отарлау экспедицияларын бастауға жеткілікті түрде ұйымдасқандарын және дайын екенін сезінді. Испанияға қарсы Англия мен Нидерланды арасындағы одақ Англияның голландтық монополияларын бұзуға тырысуының нәтижесінде ыдырады. Голландтар Курландияның басты бәсекелестері болды, олар ағылшындарды азаматтық қақтығыста қолдауға шешім қабылдады. Сондықтан Курланд өзінің протестант ағылшын одақтастарынан Тобагода колония құруға тағы бір рет тырысуға рұқсат алды. 1654 жылдың 20 мамырында "Курланд герцогинясының қаруы" ("Das Wappen der Herzogin von Kurland") кемесі Тобагоны басып алу үшін 45 зеңбірек, 25 офицер, 124 курониялық сарбаз және 80 қоныс салушы отбасымен келді. Капитан Виллем Моленс аралды "Жаңа Курландия" (Neu Kurland) деп жариялады. Аралдың оңтүстік-батысында Форт Якобус (Форт Джеймс) деп аталатын бекініс салынды, ал оның маңындағы қала Якобштадт (Джеймстаун) деп аталды. Басқа да нысандарға курониялық атаулар берілді, мысалы, Ұлы Курланд шығанағы, Джейкобс (Джеймс) шығанағы, Курланд иелігі, Ной Митау, Либау шығанағы және Кішкентай Курланд шығанағы. Аралдағы алғашқы жылы курониялықтар евангелистік лютеран шіркеуін салды. Колония сәтті болды, бірақ Нидерланды Вест-Индияны жоғалтуға келіспеді және бірнеше айдан кейін жақын жерде өзінің колониясын құрып, жауап берді. Осылайша, куронияның шағын колониясы екінші голланд колониясының көлеңкесінде қалды. 1657 жылы 120 курониялық қоныс аударған болса, келесі жылы голланд колониясының халқы 1200 адамға жетті, оларға католик қуғынынан қашқан 500 француз протестанттары қосылды. Еуропаға экспортталатын тауарлардың ішінде қант, темекі, кофе, мақта, имбирь, индиго, ром, какао, тасбақа қабықтары, тропикалық құстар мен олардың қауырсындары бар. Курляндия және Семигалия герцогтығы Швеция және Польша-Литва үшін стратегиялық қызығушылық ортасы болды. 1655 жылы швед әскері герцогтықтың аумағына кірді және Солтүстік соғыстар (1655–1660) басталды. Швед әскері герцог Якобты 1658 жылдан 1660 жылға дейін тұтқынға алды. Осы кезеңде екі колония да голландтық қоныс салушылар оларды басып алғанға дейін өркендеуін жалғастырды, олар Джеймс фортын қоршап алды және курониялықтардың губернаторы Хуберт де Беверенды капитуляцияға мәжбүр етті. Сауда флоты мен зауыттар қирады. Курляндия және Семигалия 1659 жылдың 11 желтоқсанында Жаңа Курландияны ресми түрде тапсырды. Алайда бұл соғыс 1660 жылғы Олива келісімі (Гданьск маңында қол қойылған) негізінде Тобаго Курландияға қайтарылды. Курониялықтар мен голландтар арасында бейбітшілік орнаса да, Испания әлі де болды. Жаңа порты іздеген пираттардың бірнеше шабуылдарынан және испан кемелерінің экспедициялық флотынан кейін курониялықтар 1666 жылы Тобагодан кетіп қалды. 1668 жылы курониялық кеме Якобус фортын қайтадан басып алуға тырысты, бірақ голландтықтар оны ығыстырып шығарды. Тобаго герцог Якобтың билігінің соңында қысқа мерзімге қайтадан иеленді, 1680 жылдың шілдесінде жаңа колония құруға жасалған әрекет те сәтсіз аяқталды. Ол флотты және зауыттарды қалпына келтіре бастады, ал герцогтық ешқашан бұрынғы өркендеу деңгейіне жетпеді. Арал 1683 жылдың наурыз айынан 1686 жылдың маусымына дейін пираттардан басқа ешкімге тиесілі болмады, содан кейін голландтық, француз және ағылшындық Батыс Үнді аралдарынан келген курониялықтардың шашыраңқы тобы және отаннан келген жаңа қоныс салушылар оны қайтадан иеленді. 1690 жылдың мамырында, арал Курляндия және Семигалия тарапынан өткен жылдың бұрынғысында сатылып алынғаннан кейін, курониялық үкімет Тобагодан түпкілікті түрде кетіп, қалғандары негізінен пираттарға қосылды немесе басқа ағылшын-голланд колонияларына кірді. Қызметтен шеттетілген губернаторлар 1795 жылға дейін тағайындала беретін, осы аймақта жасырын пираттықтарға рұқсат беруші хаттар мен өтемақы беруге мүмкіндік берді. Курланд шығанағының жанындағы Курланд ескерткіші герцогтықтың қоныстануын еске салады.
The Duchy's ships started undertaking trade voyages to the West Indies at least as early as 1637, when a Couronian ship attempted to found a colony on Tobago with 212 settlers. An earlier European settlement on the island, a Dutch colony named New Walcheren, formed in 1628, had been wiped out a few months earlier by Spain. The first Curonian colony met a similar end, whilst a second attempt was essentially blockaded by Spain and strangled in infancy by 1639. In 1642 two ships under Captain Caroon with about 300 settlers attempted to settle on the north coast near Courland Bay. This colony was again blockaded, but proved more successful. Jesuit missionaries among the Carib quickly agitated and armed the tribes to attack the settlement. In 1650 the colonists abandoned the colony, which was evacuated to Tortuga and later Jamaica. Under agreement with other Protestant powers who saw their various individual efforts insufficient to trade and/or colonise the Americas, Africa, and the Indies simultaneously, Courland's attention shifted to Africa. In 1651 the Duchy gained its first successful colony in Africa, on St. Andrews Island in the Gambia River and it established Fort Jacob there. Soon afterwards the Protestant powers felt sufficiently organised and prepared to launch several colonial expeditions against Spanish interests in the Caribbean. The alliance between England and the Netherlands against Spain began to dissolve thanks to England's attempts to break Dutch monopolies. The Dutch were primary competitors to Courland, which decided to support the English in the brewing conflict. Therefore, Courland received permission from its Protestant English allies to make still another attempt at a colony on Tobago. On 20 May 1654, the ship Das Wappen der Herzogin von Kurland ("The Arms of the Duchess of Courland") arrived carrying 45 cannon, 25 officers, 124 Curonian soldiers and 80 families of colonists to occupy Tobago. Captain Willem Mollens declared the island "New Courland" (Neu Kurland). A fort was erected on the southwest of the island, also called Fort Jacobus (Fort James) with the surrounding town called Jacobsstadt (Jamestown). Other features were given Curonian names such as Great Courland Bay, Jacobs (James) Bay, Courland Estate, Neu Mitau, Libau Bay and Little Courland Bay. In their first year on the island the Curonians built an Evangelical Lutheran church. The colony was successful, but the Netherlands was not willing to accede to losing the West Indies and replied by establishing its own colony nearby a few months later. Thus, the small Curonian colony soon became overshadowed by a second Dutch colony. While 120 Curonian colonists had come in 1657, the Dutch colony reached a population of 1,200 by the next year, when 500 French Protestant refugees fleeing Catholic persecution joined them. Goods exported to Europe included sugar, tobacco, coffee, cotton, ginger, indigo, rum, cocoa, tortoise shells, tropical birds and their feathers. The Duchy of Courland and Semigallia became a focus of strategic interest for both Sweden and Poland–Lithuania. In 1655 the Swedish army entered the territory of the Duchy and the Northern Wars (1655–1660) began. The Swedish army held Duke Jacob captive from 1658 to 1660. During this period both colonies continued to thrive until they were taken by the more numerous Dutch settlers, who surrounded Fort James and forced Hubert de Beveren, Governor of the Curonians, to surrender. The merchant fleet and factories were destroyed. Courland and Semigallia officially yielded New Courland on 11 December 1659. However, this war ended with the Treaty of Oliwa (signed near Gdańsk) of 1660, on the basis of which Tobago was returned to Courland. Although peace had been established between the Curonians and the Dutch, there still remained Spain. Following several attacks by buccaneers seeking new harbours, and an expeditionary fleet of Spanish vessels, the Curonians left Tobago in 1666. In 1668 a Curonian ship attempted to reoccupy Fort Jacobus and was driven off by the Dutch. Tobago was regained again just for a short period at the end of Duke Jacob's rule with an attempt in July 1680 at a new colony which also later failed. He began to restore the fleet and factories, and the Duchy never again reached its previous level of prosperity. The island was abandoned except for visiting buccaneers from March 1683 to June 1686, before again being occupied by a collection of scattered Curonians from throughout the Dutch, French, and English West Indies, as well as by fresh settlers from the home country. In May 1690, shortly after the island was sold by Courland and Semigallia the previous year, the Curonian government permanently left Tobago, and those who remained essentially joined the buccaneers or other Anglo Dutch colonies. Absentee governors would continue to be appointed until 1795, thereby facilitating the continued use of covert privateering Letters of Marque and Reprisal in the region. The Courland Monument near Courland Bay commemorates the Duchy's settlements.