Кіріспе
Джон Гарднердің (британ жазушысы) 1982 жылы алғаш жарық көрген «Орнайы қызметтер» романы – Иан Флемингтің құпия агенті Джеймс Бондты бейнелейтін Джон Гарднердің екінші романы. Glidrose Publications авторлық құқығымен қорғалған, ол алғаш рет Ұлыбританияда «Джонатан Кейп» және АҚШ-та «Coward, McCann & Geoghegan» баспаларында жарияланды. Мұқабасын Билл Боттен жасаған.
For Special Services, first published in 1982, was the second novel by John Gardner featuring Ian Fleming's secret agent, James Bond. Carrying the Glidrose Publications copyright, it was first published in the United Kingdom by Jonathan Cape and in the United States by Coward, McCann & Geoghegan. Cover designed by Bill Botten.
Арнайы қызметтер үшін
1941 жылдың маусым айында генерал Уильям Донован Франклин Д. Рузвельт тарапынан Ақпаратты үйлестіруші (COI) лауазымына тағайындалды, бұл лауазым кейіннен Стратегиялық қызметтер кеңсесінің (OSS) төрағалығына өсті. Донованның сұрауымен Иан Флемингке құпия қызмет ұйымының құрылымы мен қызметін сипаттайтын егжей-тегжейлі меморандум жазу үшін жүгінуге ұсынылды. Осы меморандумның бөліктері кейіннен 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін таратылған OSS-тің ресми жарғысын жасау үшін пайдаланылды. Флемингтің еңбегіне ризашылық білдіре отырып, Донован Флемингке "Арнайы қызметтері үшін" деген жазуы бар .38 калибрлі Police Positive Colt револьверін сыйлады. 1944 жылы Донован президентке ашық және жасырын әдістермен барлау жүргізетін, сонымен қатар барлауды басқаратын, ұлттық барлау мақсаттарын анықтайтын және барлық мемлекеттік органдар жинаған барлау материалдарын үйлестіретін жаңа агенттік құруды ұсынды. OSS 1945 жылы таратылды, демек 1947 жылы құрылған Орталық барлау агенттігі (ЦРУ) OSS-тің тікелей мұрагері болып табылады.
Көлік
Бұл Гарднердің Бонд сериясындағы екінші романы, онда Бонд Saab 900 Turbo басқарады; алайда, автомобильдің түсі алғаш рет осы кітапта айтылады және ол көбірек танымал болған «Silver Beast» деген есімімен аталады.
Пікірлер
Кингсли Амис, өзінің бұрынғы Бонд авторы болғандықтан, ең қатал сыншы болды. Оның "Таймс әдеби қосымшасы" шолуында кітап "толыққанды апат" деп аталды, Гарднер "жазушылардың ең сенімсіздерінен" бірі, ал сюжет "абсурдты" және "қателікті" деп сипатталды. Амис былай деді: "Гарднердің кітабын оқуды қиын ететіні, оның ақымақтық оқиғасы емес, оның шұғыласы, ең аз адамдық қызығушылықтың немесе жылудың болмауы. Бірақ, мұндай нәрсе жасау үшін жазушы өзінің материалын шын ниетпен қызықтыруы керек". Робин У. Винкс "The New Republic" журналында: "Бонд қайтыс болды, ал Джон Гарднердің осы қабірден тырнақтарды алып тастауға жасаған екінші әрекеті, біріншісідей нашар да, ақымақ та болмаса да, өте жұқа тамақ". деп жазды. Винкс кітапты "Иан Флемингтің "Көріністен өлтіруге дейін" кітабымен қатар оқығанда ерекше нашар" деп атады. Кітап бірнеше сөйлемді абзацтарға толы – Флеминг мұндай стильде жазған ба? – және он төрт жастағы балаларды қызықтыруға арналған "кім бір бөлмеде, кім диванда ұйықтайды" деген міндетті көріністерге толы. "New Statesman" сыншысы Льюис Джонс оны "нағыз әуежай романы, қиялы жоқ және нашар жазылған" деп бағалады. "Бонд Бигглздей ескірген. Гарднердің жаңарту әрекеттері жартылай сәттілікке жетті. Ол машиналарды басқара алады, бірақ адамдарды емес". Джонс кітапты бір сөзбен – "Қауіпті" деп қорытындылады. Романшы Стэнли Эллин "The New York Times" журналына берген шолуында романның "сәтсіздікке ұшырағанын және автордың дәлелденген талантына ешқандай қатысы жоқ екенін" мәлімдеді. "Иан Флеминг – өте жақсы жазушы, ересек балаларға арналған кітаптардың авторы, ақылға сыймас проза шебері. Джон Гарднер, басқа кейіпкерлердің арасында қайталанбас және керемет Бойзи Оукстің авторы, осылардың бәріне қарама-қайшы, стиль мен өткірлікке толы, адамзаттың кемшіліктерін әжуалай білетін жазушы. Флемингтің аяқ киімдері тым тар және Мистер Гарднерге ыңғайлы киюге жарамайды. Алайда Флеминг оқырманға ешбір еліктеуші қайталай алмайтын бір нәрсені ұсынды: өзінің кейіпкері мен оның шығармаларына толықтай сәйкестену және оған деген берік сенім, бұл шексіз тілектің орындалуының нәтижесі". Дегенмен, Эллин бірнеше нәрсеге риза болды: "Бұл әуесқойлықтардың арасында жақсы нәрселер бар: жүйкеге тигізетін эффектімен сипатталған автомобиль жарысы; қартайған Бонд пен жас Седар Лейтер арасындағы көңілді қарым-қатынас; Бондтың жүнді бас генерал Джеймс А. Банкер, АҚШ екенін көріп, мас күйінде елестететін кульминациялық сахна – бұл таза Джон Гарднердің Boysie Oakes ең жақсы үлгісі. Бұл жобаның қиындығын толық жаба алмайды. Оқырман Флемингтің еліктеуінен гөрі Гарднердің өзінің шығармаларына көшкені жөн. Гарднердің өзі – керемет жазушы". Мистикалық романдар жазушысы Реджинальд Хилл "Кітаптар мен кітап дүкендері" журналында: "Мен Джон Гарднердің "Арнайы қызметтер үшін" екінші Джеймс Бонд оқиғасын ұнатуға дайын болмадым және ұнамадым. Мистер Гарднер бұл жұмысты жақсы орындау үшін тым жақсы жазушы. Ол жай ғана басқалардың гүлдерін жинаушы емес, ол, әрине, бірінші дәрежелі триллер жазушысы. Бұның бәрі техникалық шеберлікпен және кейбір панахаспен жасалады, бірақ соңында Бонд 50-ші және 60-шы жылдардың басында болғандықтан, оны 80-ші жылдарға аудару оны өсірмей, мүмкін емес іс. Нәтижесінде, өте жақсы, бірақ мен қайта-қайта өзімнен, үміттенемін, әдепсіз сұрақ қойдым, егер бұл адам Джеймс Бонд деп аталмаса, бұл қаншалықты жақсы триллер болар еді? Жауап, менің ойымша, Мистер Гарднердің өзі шығармашылық бағытын ұстанғанда бере алатын жауабының жартысындай емес. Boysie Oakes-ті қайтарып беріңдер!" "People" журналы романның "комедиялық комикс секілді, тек қана көркемдік әсері бар екеніне" шағымданды. "Флеминг Джеймс Бондпен көңіл көтерді, бірақ ол 007-нің күлкілі, кемелді мартини мінез-құлқына шын көңілден риза болған сияқты. Гарднер Флемингтен жақсы жазушы болса да, ол циник маман. Оның бойында қуаныш жоқ". Кейбір сыншылар кітапты ұнатып, бірақ кейбір ескертулер жасады. "Глоб энд мейл" газетінің критик-жұмыскері Деррик Мердок Гарднердің "спутниктерді, гидравликалық жүйелерді, автомобиль және монорельсті инженерлік жобалауды, қару-жарақ, оптика және пиростатиканы қамтитын заманауи технологияны" зерттеудің үлкен көлемін мақтады. Мердок романның соңғы сахнасын да мақтады, ол "Луизиана батпақтарының ортасында орналасқан, маниялық ашу-ызамен, ақылға сыймайтын және ақыл-ойды сиқырлауға арналған керемет ақымақтықпен ойналған". Басқаша айтқанда, Джон Гарднер өзінің жалға алған кейіпкерімен бұрынғы кітапта өзіне рұқсат еткеннен гөрі көбірек көңіл көтереді". "Kirkus Reviews" Гарднердің екінші Бонд романының "жеткілікті түрде тегіс" екенін, бірақ "License Renewed-ден әлдеқайда аз қызықты" екенін айтты. "Комикс сияқты, бірақ бірінші қайта жандандырудың жаңалықтары мен Бонд кейіпкерінің егжей-тегжейлі сипаттамасы жоқ". "Nursing Mirror" журналында жазған Джон Уейт Гарднер Флеминг стилінде "тамаша" жазды деді. Ол сюжеттің жеткілікті абсурдты, қыздардың экзотикалық және жамандықтардың керемет сатандық екенін айтты.