Кіріспе
Kiwi - бұл аяқ киімге арналған полировканың әлемдік бренді, алғаш рет 1906 жылы Австралияда Уильям Рамзи жасаған. Бірінші дүниежүзілік соғыста британ және АҚШ армиялары қолданғаннан бері Kiwi көптеген елдерде аяқ киімге арналған полировканың басты бренді болып табылады. Дегенмен, 2022 жылы ол Ұлыбритания нарығынан кетуін жариялады. Содан кейін, 2023 жылы Kiwi 2024 жылдың маусымына дейін АҚШ нарығындағы брендті жабатынын, ал 2023 жылдың соңына дейін белгілі бір өнімдерді тоқтатып тастауын хабарлады. Kiwi бренді S. C. Johnson компаниясына тиесілі.
Kiwi is a global brand of shoe polish, originally developed in Australia in 1906 by William Ramsay. Kiwi has grown to be the dominant shoe polish in many countries since it was used by both the British and U. S. Armies in World War I. However it announced its exit from the UK market in 2022. Soon afterwards in 2023 Kiwi announced it will be ending the brand in the US by June 2024, sunsetting certain products before the 2023 year even ended. the Kiwi brand is owned by S. C. Johnson.
Тарих
Бұл лакты алғаш рет 1906 жылы Австралиялық компания жасап шығарған. 1904 жылы Уильям Рамзи және Австралияда тұратын шотландтық Гамильтон МакКеллар Мельбурндағы шағын зауытта аяқ киімге арналған лак және басқа да өнімдер шығара бастады. Ірландтық "Панч" (алғаш рет 1851 жылы жасалған) және 1901 жылы сатылымға шыққан неміс бренді "Эрдал" сияқты бірнеше ескі теріні сақтау өнімдері болғанымен, 1906 жылы "Киви" лагының пайда болуы оны қазіргі үлгілерге ұқсас, негізгі мақсаты жылтыр беруге бағытталған алғашқы аяқ киім лагы етіп жасады. Рамзи мен МакКеллар оны Мельбурнда "Киви Boot Polish" деп атап, жақсартылған формуласын ұсынды. Рамзи өнімді аттары мен арбасына тиеп, шаруаларға аяқ киімдерін қорғау үшін сатты. Рамзи оны әйелі Энни Элизабет Миктің туған жері – Жаңа Зеландияда өсетін, ұша алмайтын киви құсының құрметіне "Киви" деп атады. "Киви" бұрынғы брендтерге қарағанда айтарлықтай жақсырақ болды. Ол аяқ киімнің былғарысын сақтап, жылтыратып, түсін қайта жаңартады. 1908 жылы "Киви Дарк Тан" шығарылған кезде, оған иілгіштік және су өткізбейтін қасиеттер қосылған заттар енгізілді. Австралияда жасалған аяқ киім лагы әлемдегі ең жақсысы деп есептелді. Түрлі-түсті нұсқалары қолжетімді болды және экспорт Ұлыбританияға, Еуропаға және Жаңа Зеландияға басталды. Сол кездегі басты бәсекелес – Сиднейде орналасқан "Cobra Boot Polish" болды. "Кобра" 1909 жылдан бастап "The Sydney Bulletin" газетінде "Аким Фуның Чандр Лу" атты кейіпкерді пайдаланған мультфильм жарнамалары сериясымен танымал болды. (Австралиялық сленгте "құсу" мағынасын білдіретін "chunder" сөзі, шамасы, "Chunder Loo" және "spew" сөздерінің рифмасынан туындаған.) Австралиядағы табысы Бірінші дүниежүзілік соғыста британ және американ армиялары қолданғаннан кейін шетелде де қайталанды.
Австралиялық меншік
Жылдар бойы «Киви» әртүрлі корпорацияларға тиесілі болды. Ол өмірге келген алғашқы алты онжылдығында, «Киви» деген атауды алып жүрген австралиялық корпорациялардың бірі болды, олардың барлығы Виктория штатында орналасқан, соның ішінде «Kiwi Boot Polish Co.» (1913–1916) және «Kiwi Polish Co.» (1916–1971). Содан кейін компания Мельбурн қаласында орналасқан «Nicholas International Ltd.» фармацевтикалық компаниясымен бірікті, ол «Aspro» және «Rennie» сияқты халықаралық брендтерді өндірді. Жаңа компания «Nicholas Kiwi» деп аталды.
Ұлыбританияда өндіріс
Ұлыбританияда Киви полиролі көп жылдар бойы компанияның британдық штаб-пәтерінде, Элинг қаласында өндірілді. Бұл зауыт Ұлыбритания нарығы үшін өнімдер шығарды және Kiwi брендін Еуропаның көп бөлігіне және Таяу Шығысқа экспорттады. 1970 жылдардың ортасында, үлкен қайта құрылымдау аясында Ұлыбританиядағы зауыт жабылды, ал өндіріс Францияға көшірілді. Ұлыбританиядағы қызмет Ятелиге көшірілді, ол тиімді түрде сату және маркетинг кеңсесіне айналды, ал дистрибуция үшінші тарапқа жүктелді. 1980 жылы Ұлыбритания нарығы үшін өндіріс қайтадан Ұлыбританияға оралды және Хаддерсфилдке жақын орналасқан зауытта орналастырылды. Ұлыбританиядағы бас кеңсе Кент графтығындағы Мейдстоун қаласына көшірілді, онда Kiwi басқа өнімдерге де қызығушылық танытты. Николас Лабораториясымен жаһандық бірігуден кейін Ұлыбританиядағы бас кеңсе Слауға, Бат-роудтағы Николас ғимаратына тағы да көшірілді.
Сара Ли (1984-2011)
1984 жылы оны американдық Consolidated Foods Corporation (қазіргі Sara Lee Corporation) сатып алды, ол кейін Николас фармацевтикалық өнімдерін Швейцарияның Roche компаниясына сатты, бірақ Kiwi ассортиментін өзінде қалдырды. 1991 жылы Sara Lee Corporation еншілес компаниясы (Sara Lee) Reckitt & Colman компаниясының аяқ киімге күтім жасау бизнесінің бір бөлігін, соның ішінде Cherry Blossom және Meltonian брендтерін сатып алды. Сара Ли бұған дейін де Kiwi брендіне ие болған еді. 1994 жылы АҚШ Федералды сауда комиссиясы Сара Лиге осы компанияларға иелік құқығынан бас тартуды міндеттеді, осылайша монополияның қалыптасуына жол бермеді. Осы шешімнен кейін Сара Лиге АҚШ-та аяқ киімге арналған химиялық күтім өнімдерімен байланысты кез келген активтерді немесе фирмаларды комиссияның алдын ала келісімінсіз сатып алуға тыйым салынды. Ұлыбританиядағы Бәсекелестік комиссиясы да аяқ киімге күтім жасау саласында Сара Лидің монополия құру мүмкіндігін тергеді. 2005 жылғы мәліметтер бойынша, өнім Австралияда, Канадада, Гондураста, Францияда, Үндістанда, Индонезияда, Пәкістанда, Перуде, Оңтүстік Африкада, Испанияда, Ұлыбританияда және АҚШ-та өндірілді.
С. К. Джонсон (2011 жылдың сәуірінен қазіргі уақытқа дейін)
2011 жылдың 4 сәуірінде Сара Ли көптеген елдердегі әлемдік аяқ киім күтімі бизнесін S. C. Johnson компаниясына сатқанын хабарлады.
Нарықтық үлесі
Киви көптеген елдерде, соның ішінде Ұлыбритания мен АҚШ-та өмірінің көп бөлігінде басым аяқ киім бояуы болып келді. 2013 жылғы мәліметтер бойынша, Киви әлемнің көп бөлігінде аяқ киім шылауының ең танымал бренді болып қала берді, 180-нен астам елде сатылып, әлемдік нарықтың 53% үлесін құрады. Малайзия мен Сингапурда Киви аяқ киім шылауының үй шаруасындағы атауына айналды, сондықтан "киви" сөзі малай тілінде "аяқ киімді шылаулау" деген мағынада етістік ретінде қолданылады. 2022 жылдың желтоқсан айында S. C. Johnson компаниясы Ұлыбританиядағы аяқ киім күтімі нарығынан шығып кеткенін хабарлады, бұл Ұлыбританиядағы COVID-19 пандемиясынан туындаған жұмыс үлгілерінің өзгеруімен және жылтыратуды қажет етпейтін ыңғайлы аяқ киімнің танымалдылығының артуымен байланысты екенін айтты.