Кіріспе

Америкалық ақын Томас Бернет Сванн (12 қазан 1928 – 5 мамыр 1976) – американдық ақын, сыншы және фантастика жазушысы. Оның сындық еңбектерінде Х. Д. және Кристина Россеттидің поэзиясы талданған. Сванн рактан қайтыс болды, ал оның бірнеше романдары оның өлімінен кейін жарық көрді.

Поэзия

Сваннның поэзиясы көбінесе қарапайым, көңілді, тұнып тұратын әдемілікке толы қысқа шығармалардан тұрады. Олардың көптегені кейіннен оның романдарына енгізіліп, кейіпкерлерінің тілімен айтылды – кейде бір ғана өлең екі-үш түрлі кейіпкерлердің аузынан, ғасырлар мен құрлықтарды аралап жатқан романдарда естіледі. Оның романдарының ішінде ақындар да жиі кездеседі, олар әрқашан жақсылықтың жақтастары болып келеді: Сапфо «Вольфвинтерде» (1972); Роберт Херрик «Уилл о Випп» романында (1977, 1974 жылы жарияланды); «Мүйізсіз ешкіде» (1971) Чарльз Сорлидің көркемделіп суреттелген образы; және Томас Чаттертон «Емес әлемде» (1975).

Ғылыми фантастика

Сванн 1958 жылы "Қанатты Жеңіс" атты ғылыми-фантастикалық әңгімесімен көркем әдебиет жазуды бастады. Бұл әңгіме Самосфракенің Бассыз Қанатты Жеңісі деп белгілі қасиетті мүсіннің негізінде жазылған. Сваннның әңгімесінде мүсіннің басы табылғаннан кейін, мүсінші оны құдайша санаған шетелдік келушінің бейнесі екені анықталады. "Суретші" әңгімесінде де ғарыштан келген жаратылыстар бар, онда суретші Иероним Бошті ежіккен ғарышкерлер ұрлап алып, оларды суретке түсіруге мәжбүр етеді, соның нәтижесінде оның "Жердегі ләззат бақшасы" картинасындағы қорқынышты суреттерге шабыттандырады. Осы және көптеген басқа ерте әңгімелер британдық "Science Fantasy" журналында жарияланды. Ал кейбір әңгімелер "The Magazine of Fantasy & Science Fiction" (F&SF) журналында да жарық көрді.

Қиял

Сваннның шығармаларының көп бөлігі тікелей қиял-ғайым жанрына жатады. "Дриада ағашы" атты ертегі заманауи Флоридада өтеді және жаңа күйеуінің бағында қызғанышпен толы дриада бар екенін білген әйелдің реакциясын көрсетеді. Бұл әңгіме 2017 жылы қысқаметражды фильм ретінде бейімделді. Сваннның қиялының көп бөлігі шамамен 2500 ж.б.д. ежелгі Египетте басталатын және дриадалар, кентаврлар, сатирлер, селкилер және минотаврлар сияқты мифологиялық және сыйқырлы жаратылыстардың бірте-бірте төмендеуін баяндайтын шамамен созылған оқиғалар тізіміне сәйкес келеді. Көбірек "жетілген" өркениеттердің пайда болуы олардың өнеркәсіпке дейінгі әлемін жоюмен үнемі қауіп төндіреді, сондықтан олар барлық жерде пана іздеуге мәжбүр. Олар христиан дінінің пайда болуын үлкен трагедия деп санайды; христиандар сыйқырлы және мифологиялық жандарды жамандық деп қарастырып, қалған жаратылыстарды жоюға тырысады, бірақ кейбіреулері аман қалып, орта ғасырлардан бастап 19 ғасырдың соңына және тіпті 20 ғасырға дейін өздерінің ескі дәстүрлерін сақтап қалады.

Жыныстық қатынас тақырыбы

Бұл әңгімелердің барлығында сексуалдық ағым байқалады. Суонның көптеген кейіпкерлері сексуалдық жаңалықтар іздейді және сексуалдық ұстанымды рухани зиянды деп есептейді. Кездейсоқ және кейде тұрақты жалаңаштық жиі кездеседі. Еркек және әйел кейіпкерлер арасындағы гомосексуалдық қарым-қатынастар көбінесе сезіміріледі, бірақ олар сирек нақты айтылады. Суонның әңгімелеріндегі ең ашық гомосексуалдық қарым-қатынас ең даулысы болып табылады. Оның "Құдіреттілер қалай құлады?" (1974) романы Киелі кітаптағы Жонатан мен Дәуітті махаббаттас ретінде бейнелейді, сондай-ақ Жонатанның өзі ежелгі қанатты жартылай адам-жануарлар тегінің мүшесі болғанын ұсынады. Кітап Суонның тұрақты баспасы DAW Books-тен жарық көрді, бірақ DAW-тің негізін қалаушы және бас директоры Дональд А. Вуллхайм дистрибьютор New American Library оны тыйым салуға тырысқаннан кейін ғана мүмкін болды. Дегенмен, Суон Джордж Баррдың кітап мұқабасына көңілі толмады, себебі ол романның стилін дұрыс емес көрсеткенін ойлады.