«Темір сарай» – Флетчер Пратт пен Л. Спраг де Кемптің фантастикалық повесі, Гарольд Шея сериясының бөлігі. 1941ж. жарияланды, кейін кеңейтілді. Кітап туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Флетчер Пратт пен Л. Спраг де Камптың романы
Novel by Fletcher Pratt and L. Sprague de Camp
«Темір қамалы» – американдық авторлар Л. Спраг де Камп пен Флетчер Пратттың фантастикалық повесінің және кейіннен сол авторлар кеңейткен романының атауы. Бұл олардың Гарольд Ши сериясындағы үшінші туынды (кейіннен екінші том). 35 000 сөзден тұратын повесть алғаш рет 1941 жылдың сәуір айында «Белгісіз» фантастикалық журналында жарық көрді. Өңделген және кеңейтілген романдық нұсқасы алғаш рет 1950 жылы Gnome Press баспасынан қатты мұқабамен, ал 1962 жылы Pyramid Books баспасынан жұмсақ мұқабамен шықты. Кітап алғашқы басылымынан бері көптеген баспагерлер арқылы қайта басылып шықты. 2011 жылдың 29 қыркүйегінде Голланцтың SF Gateway баспасы де Камптың туындыларының электрондық форматтағы жиынтығының бір бөлігі ретінде электрондық кітап ретінде жарық көрді. Роман сериядағы басқа кітаптармен біріктіріліп, «Толық Сиқыршы» (1975), «Толық Сиқыршы» (1989) және «Сиқыр математикасы: Л. Спраг де Камп пен Флетчер Пратттың Сиқыршы әңгімелері» (2007) жинақтарында жарияланды. Ол итальян тіліне де аударылған. Гарольд Ши әңгімелері – параллель әлемдер туралы әңгімелер, онда сиқыр жұмыс істейтін әлемдер біздің әлемімізбен қатар өмір сүреді, және біздің әлеміміздің мифологиялары, аңыздары және әдеби фантазиялары негізінде құрылған әлемдерге символдық логика жүйесі арқылы сананы үйлестіру арқылы қол жеткізуге болады. «Темір қамалы» романында автордың басты кейіпкері Гарольд Ши екі осындай әлемді зерттейді: біріншісі (қысқа ғана уақытқа) Сэмюэл Тейлор Кольридждің «Кубла Хан» поэмасы, екіншісі – Людовико Ариостоның «Орландо Фуриозо» эпосы.
The Castle of Iron is the title of a fantasy novella by American authors L. Sprague de Camp and Fletcher Pratt, and of the novel into which it was later expanded by the same authors. It was the third story (and afterwards the second volume) in their Harold Shea series. As a 35,000 word novella it was first published in the fantasy magazine Unknown for April, 1941. The revised and expanded novel version was first published in hardcover by Gnome Press in 1950, and in paperback by Pyramid Books in 1962. The book has been reprinted by a number of other publishers since its first appearance. An e book edition was published by Gollancz's SF Gateway imprint on September 29, 2011 as part of a general release of de Camp's works in electronic form. The novel has been combined with other books in the series in the omnibus editions The Compleat Enchanter (1975), The Complete Compleat Enchanter (1989) and The Mathematics of Magic: The Enchanter Stories of L. Sprague de Camp and Fletcher Pratt (2007). It has also been translated into Italian. The Harold Shea stories are parallel world tales in which universes where magic works coexist with our own, and in which those based on the mythologies, legends, and literary fantasies of our world and can be reached by aligning one's mind to them by a system of symbolic logic. In The Castle of Iron, the authors' protagonist Harold Shea visits two such worlds, first (briefly) that of Samuel Taylor Coleridge's poem "Kubla Khan" and second that of Ludovico Ariosto's epic, the Orlando Furioso.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
"Сақылдың математикасы" оқиғасынан кейін Гарольд Ши және оның сүйікті әйелі Белфеба Фери үйленіп, күнделікті өмірге бақытты бейімделді. Бірақ Белфеба пикникте жоғалып кеткен соң, Ши полицияда қылмысқа қатысы бар деген күдікпен сұраққа тартылады. Билік сондай-ақ Гарден институтындағы оның әріптестері Уолтер Байард пен Вацлав Полачекты да тексеріп, олардың үшеуін қосымша тергеу үшін алып келуге шешім қабылдады. Осы сәтте полиция офицері Пит Бродскиді қоса алғанда, бүкіл топ басқа әлемге, Сэмюэл Тейлор Кольридждің "Кубла Хан" поэмасында суреттелген Ксанаду әлеміне көшіріліп алады. Біраз уақыт сонда қалып қойғаннан кейін, Ши мен Полачек осы әлемнен тартылып, Людовико Ариостоның "Орландо Фуриозо" эпосы бейнелейтін әлемге жетіп апарады. Олардың жағдайын жасаған адам – Рид Чалмерс, болашақ сиқыршы және бұрынғы Гарден институтының директоры болып шығады, ол Шиді бұрынғы саяхатында Фериге ертіп алып келген еді. Ол Шиді жалғыз алуға тырысқан, бірақ қателікпен алдымен Белфебаны, содан кейін үш әріптесі мен полиция офицерін тартып алған, соңында (шамалы) жағдайды түзетуге үлкерген. Алайда, Полачекты да алып, Байард пен Бродскиді Ксанадуда тастап кеткен. Бұған қоса, Ариостоның эпосы Эдмунд Спенсердің "Фейри Квин" романының бастапқы мәтіні болғандықтан, Белфебаның санасы шатасып, оның "Фуриозо" прототипі Белфагорға сәйкес қайта жаңартылады. Осының салдарынан ол енді өзін оларға түскен әлемнің тумасы деп санайды және Шиді күйеуі ретінде танымайды. Чалмерстің мақсаты – Шидің өзінің сүйіктісі Флоримельді, қардан сиқырлы түрде жасалған адам бейнесін, нағыз адамға айналдыруға көмектесуін іздеу еді. Ол осы мақсатпен осы әлемге келді, қазір ол солтүстік Испаниядағы сиқыршы Атлантес де Каренаның керемет темір сарайының қонағы. "Фуриозо" әлемі Каролингтер жырларына негізделген, ал экстрадименсиялық саяхатшылар тапқан мавр Испаниясы Карл Ұлының франк империясымен және оның паладиндерімен қақтығыс ортасында. Олар халықаралық саясаттың нәзік мәселелерін шешіп, опасыз Атлантестен сақталанып, Чалмерстің Флоримельге деген арманына жетуіне, Белфебаның санасын қалпына келтіруіне және аман қалуына тырысуы керек. Бұдан бөлек, Байард пен Бродскиді құтқару да бар, бірақ бұл кейінгі оқиғаларға арналған міндеттер.
In the wake of the events of "The Mathematics of Magic", Harold Shea and his lady love Belphebe of Faerie have married and settled happily into a mundane earthly existence. But after Belphebe disappears at a picnic, Shea is questioned by the police on suspicion of foul play. The authorities also question his colleagues at the Garaden Institute, Walter Bayard and Vaclav Polacek, and then decide to take in the three of them for further interrogation. At that point the whole group, including police officer Pete Brodsky, are spirited away to another world, that of the Xanadu which is the subject of Samuel Taylor Coleridge's poem "Kubla Khan". After they have all languished there for a time, Shea and Polacek are pulled away from this world as well and into that represented by Ludovico Ariosto's epic, the Orlando Furioso. The person responsible for their plight turns out to be Reed Chalmers, aspiring magician and former head of the Garaden Institute, who had accompanied Shea to Faerie in his previous adventure. He had been attempting to retrieve Shea alone, but had erroneously pulled in Belphebe first, and then misplaced his three colleagues and the police officer before at last getting things (nearly) right. Aside, that is, from getting Polacek too and leaving Bayard and Brodsky stranded in Xanadu. Moreover, as Ariosto's epic was a source text for Edmund Spenser's The Faerie Queene, Belphebe's mind has become confused, reverting in accord with the setting to that of her Furioso prototype, Belphagor. As a result, she now believes herself a native of the world into which they have been plunged, no longer recognizing Shea as her husband. Chalmer's goal was to seek Shea's assistance in transforming his own love, the lady Florimel, a human simulacrum magically made of snow, into a real person. It was also to that end that he himself had come to this world, where he is now the guest of the wizard Atlantès de Carena in the latter's marvelous iron castle in northern Spain. The world of the Furioso is based on Carolingian legend, and the Moorish Spain in which the extradimensional travelers find themselves is in the midst of a conflict with the Frankish empire of Charlemagne and his paladins. Somehow they must manage to negotiate their way through the delicate international politics, tiptoe around the treacherous Atlantès, achieve Chalmers' ambitions for Florimel, restore Belphebe's sanity — and survive. Beyond that there are still Bayard and Brodsky to rescue, though those are tasks for later tales.
Қабылдау
1950 жылғы басылымды қарап, Бухер мен Маккомас романның сюжеттік әлсіздігін сынға алды, бірақ осы сериалды "қатаң интеллектуалды логиканы ең қияли фантастикаға қолданудың ең биік деңгейі" деп сипаттады. П. Шейлер Миллер, Каслдың "алғашқы кітаптағыдай керемет сәйкессіздік шеберлігіне ие емес" екенін айтса да, оны жақсы бағалады, авторлардың "Спенсердің "Фейри Квин" және скандинавиялық эддалармен жасағандай, Ариостомен де сондай қиратушылықты жасағанын" айтты. Деймон Найт осы сериалды "керемет, көңілді және баға жетпес оқиға" деп сипаттап, "әр фантастика оқырманы осы кітаптарсыз қалмауы керек" деді. 1977 жылы Ричард А. Лупофф осы сериалды "қалыпты, ескірген, қанды-жойқын және бас сүйектерді қиратушы фантастикадан әлдеқайда жоғары тұратын" деді. Ғылыми фантастика редакторы және сыншысы Дэвид Прингл 1988 жылы "Темір қамал" романын ең жақсы жүз фантастикалық романның бірі деп атады.
Reviewing the 1950 edition, Boucher and McComas faulted the novel for weakness in plotting, but described the series as "a high point in the application of sternest intellectual logic to screwball fantasy". P. Schuyler Miller, despite finding that Castle "hasn't quite the adroitness of incongruity which marked the first book", still reviewed it favorably, saying the authors "learnedly but irreverently wreak the same havoc with Ariosto that they did with Spenser's Faerie Queene and the Norse eddas". Damon Knight characterized the series as "relaced, ribald adventure . priceless," saying that "no fantasy reader should be without them." In 1977, Richard A. Lupoff described the series as "whole planes above the hackneyed gut spillers and skull smashers that pass for heroic fantasy." Science fiction editor and critic David Pringle rated The Castle of Iron as one of the hundred best fantasy novels in 1988.