Румыния саяхатшысы Кэлин Попеску Тэричеанудың өмірі мен саяси жолы

Кіріспе

Калин Константин Антон Попеску Таричеану (; 14 қаңтар 1952 жылы туған) – румыниялық саясаткер, 2004 жылдың 29 желтоқсанынан 2008 жылдың 22 желтоқсанына дейін Румынияның премьер-министрі болған. Ол сондай-ақ Ұлттық либералдық партияның (PNL) президенті және Еуропалық либералды-демократиялық және реформалық партияның (ELDR) вице-президенті болды, бұл лауазымдарды ол 2004 жылы атқарды. Бұрын ол 2014 жылдың 10 наурызынан 2019 жылдың 2 қыркүйегіне дейін отставкаға шыққанға дейін Румыния мемлекетіндегі екінші лауазым – Сенат төрағасы қызметін атқарды. Ол бұрын өзінің PNL партиясынан шығып, кейін тәуелсіз сенатор атанды. 2014 жылдың шілдесінде ол Либералды реформалық партияны (ЛРП) құрды, ол кейін Консервативтік партиямен (КП) бірігіп, Либералдар мен демократтар альянсын (АЛДЕ) құрады.

Жеке өмір

Калин Попеску Таричеану Бухарест қаласында дүниеге келген. Оның анасы, Александрина Луиза, грек тегінен шыққан – анасы толыққанды грек, ал әкесі жартылай румын, жартылай грек болған. Ол бес рет үйленген және үш баласы бар. Попеску Таричеану Бухарест қаласының Азаматтық құрылыс инженерлік университетінің түлегі және математика мен компьютерлік ғылымдар бойынша магистр дәрежесіне ие.

Алғашқы саяси мансап

1996-1997 жылдары Виктор Чорбеа басшылық еткен CDR үкіметінде өнеркәсіп және сауда министрі қызметін атқарды. 1996-2004 жылдары Бухаресттен депутаттар палатасының депутаты болды. 2000-2004 жылдары Парламенттегі PNL фракциясының вице-президенті, сондай-ақ Депутаттар палатасының бюджет, қаржы және сақтандыру комитетінің вице-президенті лауазымында болды.

Премьер-министр

2004 жылғы президенттік сайлауда Траян Басеску жеңіске жеткеннен кейін Басеску Попеску Таричеануды Премьер-министр етіп тағайындады. Бұл әділет және ақиқат альянсы (DA) партиялары арасындағы сайлау алдындағы келісімге сәйкес болды. Жаңа үкімет 29 желтоқсанда қызметке кірді; Парламент 265 дауыспен мақұлдады, 200 қарсы дауыс берді. Осылайша ол 1937 жылдан бері Румынияның тұңғыш Ұлттық либералды Премьер-министрі болды. Таричеану үкіметі бірқатар маңызды реформаларды жүзеге асырды, мысалы, бірыңғай салық енгізу, лейдің қайта бағалануы, әскери міндеттілікті жою және Румыния Қарулы күштерін кәсібилендіру, сондай-ақ 2007 жылы Румынияның Еуропалық Одаққа қосылуы. Оның қызмет ету мерзімі Румыниядағы экономикалық өрлеумен сәйкес келді. Дегенмен, экономистер Таричеанудың бірнеше саясатын сынады, мысалы, автокөліктерге «алғашқы тіркеу салығын» енгізу, BCR жекешелендірілгеннен кейін алынған 2 миллиардтан астам евроны тиімсіз басқару және ең бастысы, мемлекеттік қызметкерлердің саны мен жалақысының өсуі, бұл қаржылық дағдарыс алдында мемлекеттік шығыстардың күрт өсуіне әкелді. 2005 жылдың 7 шілдесінде Попеску Таричеану мерзімінен бұрын сайлау өткізу үшін өзі мен үкіметінің отставкаға кететінін мәлімдеді. Бұл жарияланым Конституциялық соттың сот жүйесін реформалауға бағытталған заңдарды қабылдамауынан туындады. Президент Траян Басеску 2004 жылғы сайлауда жеңіске жеткеннен бері мерзімінен бұрын сайлау өткізуді талап етіп келді. 19 шілдеде Попеску Таричеану шешімін кері қайтарып, елді қатты су тасқыны шалғандықтан (мысалы, Команешть су тасқыны) отставкаға кетпейтінін мәлімдеді. Сол жылы Румынияда су тасқынынан 66 адам қаза тауып, мыңдаған адам үйсіз қалды. Осыдан кейін Попеску Таричеану мен Президент Басеску арасындағы қарым-қатынас ашық түрде нашарлай бастады, Президент мәлімделген кері қайтарылғаннан кейін бірнеше күн бойы Премьер-министрмен кездесуден бас тартты. Алайда, бұрынғы Президент Эмиль Константинеску пікірінше, Попеску Таричеану мен Президент Басеску арасындағы қарым-қатынас Басескудің Securitate-ге бұрынғы мүшелігі туралы (коммунистік Румыния кезінде) айыптаулардан кейін шиеленісе бастады. 2005 жылдың қыркүйегінде бір газет 2004 жылдың 9 сәуірінде Таричеанудың инсайдерлік ақпарат негізінде Rompetrol компаниясының 10 миллион акциясын сатып алғанын, ал ол акциялар сол жылы Премьер-министр болғаннан кейін сатылғанын жариялады. Rompetrol акцияларымен күмәнді мәмілелерге қатысы бар екендігі туралы куәлік беру үшін компанияның бас директоры Дину Патричу сияқты басқа да бірнеше танымал тұлғалар шақырылды. 2006 жылдың 5 сәуірінде Басеску Таричеануды Премьер-министр етіп тағайындағанына өкініш білдіріп, оны басқа топтармен серіктестік жасады деп айыптады. 2006 жылдың 29 маусымында Таричеану Ұлттық либералдық партияның (PNL) Біріккен Ұлттар Ұйымы, НАТО немесе Еуропалық Одақтың мандатысыз халықаралық соғыс аймақтарынан румын әскерлерін шығаруды қолдайтынын ресми түрде жариялады. Бұл негізінен Ирактағы румын әскерлеріне қатысты (Ирак соғысынан кейін онда болған). Президент Басеску бұл ұстанымға қатысты қарсылық білдірді. 2007 жылдың 14 наурызында Попеску Таричеану Президенттің импичменті, одан кейінгі референдум және Президент Басескудің біржақты сайлау туралы референдум өткізуді сұрауы салдарынан саяси ахуал тым тұрақсыз болғандықтан Еуропалық парламент сайлауын кейінге қалдырды. Бұқаралық ақпарат құралдары сонымен қатар, Попеску Тарисянудың Ұлттық либералдық партиясы (PNL) сайлау кезінде нашар нәтиже көрсетуі мүмкін екенін атап өтті. 2007 жылдың 21 наурызында ол 43 күннен кейін Унгареанудың отставкасынан кейін Сыртқы істер министрі лауазымын уақытша (яғни, міндетін атқарушы) иеленді, өйткені Президент Басеску Адриан Чиорианудың кандидатурасын қабылдаудан бас тартты. 2007 жылдың 5 сәуірінде Конституциялық сот «Румыния Президентінің Премьер-министр ұсынған Үкімет мүшесін тағайындаудан бас тартуы конституциялық сипаттағы юрисдикциялық қақтығысты тудырды. [ ] Румыния Президенті вето құқығына ие емес, бірақ егер ол ұсынылған адамның Үкімет мүшесі болу үшін қажетті заңды талаптарға сай келмейтінін байқаса, Премьер-министрден өз ұсынысынан бас тартуды сұрай алады» деп шешім шығарды. Сол күні Чиоруану Сыртқы істер министрі лауазымын иеленді. 2007 жылдың 1 сәуірінде Таричеану Басескудың Демократиялық партиясының (ДП) министрлерін қызметтен босатып, Румыниядағы венгрлердің демократиялық альянсымен (UDMR) коалициялық үкімет құрды; Осылайша, екінші Таричеану кабинеті 3 сәуірде Социал-демократиялық партияның (PSD) қолдауымен Парламенттің мақұлдауына ие болды. Попеску Таричеанудың үкіметі 2007 жылдың 3 қазанында Социал-демократиялық партияның (PSD) ұсынған сенімсіздік дауысынан сәтті өтті. Парламент мүшелерінің 220-ы дауысқа қатысып, оның ішінде тек 152-сі қарсы дауыс бергенімен, дауысқа қатысу үшін қажетті 232 дауыс жетпеді.

Following the victory of Traian Băsescu in the 2004 presidential election, Băsescu appointed Popescu Tăriceanu as Prime Minister, in line with a pre electoral agreement between the two parties of the Justice and Truth Alliance (DA). The new government took office on 29 December; it was approved by Parliament by a vote of 265 for and 200 against. Consequently, he became the first National Liberal prime minister of Romania since 1937. The Tăriceanu government oversaw a number of major reforms, such as the introduction of a flat tax, the revaluation of the leu, the abolition of conscription and professionalization of the Romanian Armed Forces, and the accession of Romania to the European Union in 2007. His term also coincided with a considerable economic boom in Romania. However, economists criticized several of Tăriceanu's policies, such as the introduction of a "first registration tax" for motor vehicles, faulty management of over 2 billion euros acquired following the privatization of BCR, and, most prominently, an increase in the number of public servants and their salaries, which resulted in a major increase in public spending on the eve of the financial crisis. On 7 July 2005, Popescu Tăriceanu announced that he and his cabinet would resign in order to trigger early elections. The announcement of the resignation was prompted by the Constitutional Court's decision to block a set of laws designed to reform the judicial system. President Traian Băsescu had been pushing for early elections since his victory in the 2004 elections. On 19 July, Popescu Tăriceanu reversed the decision and announced he would not resign, citing the severe floods that hit the country (for example the Comăneşti floods). Floods killed 66 people in Romania that year, leaving thousands homeless. At that point, relations began to publicly sour between Popescu Tăriceanu and President Băsescu, who refused to meet with the Prime Minister in the days following the announced reversal. In the view of former President Emil Constantinescu, however, relations between Popescu Tăriceanu and President Băsescu started to become strained following allegations of Băsescu's past membership in the Securitate (during Communist Romania). In September 2005, a newspaper alleged that on 9 April 2004, Tăriceanu bought 10 million shares of the Rompetrol company based on insider information, shares that were sold later that year after he became Prime Minister. Several other publicly known persons were cited to testify about their involvement in questionable transactions with Rompetrol shares, including the company's CEO, Dinu Patriciu. On 5 April 2006, Băsescu stated that he regrets naming Tăriceanu Prime Minister, and accused him of partnership with other groups. On 29 June 2006, Tăriceanu officially announced that the National Liberal Party (PNL) supports the withdrawal of Romanian troops from international battle zones where they are deployed without a mandate from the United Nations, NATO, or the European Union. This mainly concerns the Romanian troops in Iraq (present there following the Iraq War). This position is strongly opposed by President Băsescu. On 14 March 2007, Popescu Tăriceanu postponed the elections for the European Parliament claiming that the political environment was too unstable due to discussions regarding President's impeachment, the subsequent referendum, and the fact that President Băsescu asked for a referendum regarding uninominal elections. The media also pointed out that Popescu Tăriceanu's National Liberal Party (PNL) stood to perform poorly in the elections if they were held at the time. On 21 March 2007, he assumed an ad interim (i. e. acting) position of the office of Minister of Foreign Affairs, 43 days after Ungureanu's resignation, because President Băsescu refused to accept the nomination of Adrian Cioroianu. On 5 April 2007, the Constitutional Court decided "The Romanian President's refusal to name a member of Government at the proposal of Prime Minister started a jurisdictional conflict of a constitutional nature. [ ] The Romanian President has no right to veto, but he can ask the Prime Minister to renounce his proposal, if he observes that the proposed person does not meet the legal conditions required to be a member of Government". The same day, Cioroianu assumed the position of Minister of Foreign Affairs. On 1 April 2007, Tăriceanu dismissed the ministers of the pro Băsescu Democratic Party (PD) and formed a minority government with the Democratic Alliance of Hungarians in Romania (UDMR); Thus, the second Tăriceanu cabinet was approved by the Parliament on 3 April, with the support of the Social Democratic Party (PSD). Popescu Tăriceanu's government survived a no confidence vote on 3 October 2007, following a motion brought by the Social Democratic Party (PSD). Although 220 members of parliament voted in favor of the motion and only 152 voted against it, the motion fell short of the necessary 232 votes.

Саяси мансабының соңғы кезеңдері

2014 жылдың 26 ақпанында Таричеану PNL партиясынан Социал-либералдық одақтан (USL) және Еуропа үшін либералдар мен демократтар альянсынан (ALDE) шығып, Еуропалық халық партиясына (EPP) қосылу ниетіне байланысты кетті. Бір күннен кейін ол жаңа саяси партия – Либералдық реформалық партияны (PLR) құруды жариялады. Партияның бірінші съезі 2014 жылдың 1-2 тамызында өтті. Попеску Таричеану жаңа партияның президенті болып сайланды. 4 наурызда PNL басшысы Крин Антонеску Сенат төрағасы лауазымынан қанағаттанды. 10 наурызда Попеску Таричеану Әлеуметтік-демократиялық партияның (PSD) дауыстарымен және тәуелсіз сенатор ретінде Сенаттың жаңа президенті болып сайланды. 2014 жылдың шілдесінің соңында Попеску Таричеану 2014 жылғы президенттік сайлауға өтініш білдірді. Жаңа саяси партиясын тіркеудегі қиындықтарға байланысты ол өзін-өзі ұсынды. Таричеану сайлаудың бірінші турында 5,36% дауыс алып, Клаус Йоханнис пен Виктор Понтадан кейін үшінші орынға шықты. Кейін ол сайлаудың екінші турында Понтаны қолдайтынын мәлімдеді. Алайда, Понта Иоханниске 54,5% 45,5% есебімен жеңіліске ұшырады. 2015 жылдың шілдесінде PLR Консервативтік партиямен (PC) бірігіп, Либералдар мен демократтар альянсын (ALDE) құрды, ал Таричеану оның тең төрағасы болды. 2017 жылы Таричеану өзінің беделді монархист екенін және «Конституциялық монархия монархты саяси ойындардан жоғары қояды, бұл біздің жағдайымызда емес: президент төреші болудың орнына ойыншы болуды жөн көреді» деді.

Даулар

Таричеану президент Бэсеску Дину Патричуға пайдасы үшін сот ісіне араласты деп айыптады. 2006 жылдың 24 қаңтарында сол кездегі Әділет министрі Моника Маковей Таричеанумен 7 ай бұрын (мамыр айында) өткен кездесуді жариялады, оған Таричеану Дину Патричуды шақырған. Патричу Маковейге өзінің ісіне қатысты процестік мәселелер туралы шағымданды. Маковей Таричеануды сот ісіне араласуда айыптады. 2006 жылдың 20 ақпанында Таричеану TVR1 арнасында: "Мен кінәмді мойындаймын. Мен дұрыс әрекет етпедім. Бірақ мен сотқа әсер етпедім". "Îmi recunosc vina. Nu am procedat corect. Dar nu am influenţat justiţia".

Елена Удреа президенттік кеңесші болып жұмыс істеген кезде Таричеану жазған хатты көргенін еске алды. Бірнеше күннен кейін президент Бэсеску сол хатты тауып, жариялады, "Премьер-министр маған серіктестік ұсынды, бірақ, өкінішке орай, біздің олигархиямызбен" деді. "Domnul prim ministru imi propunea un parteneriat, dar, din pacate, cu oligarhiile noastre". Хат Petromidia компаниясының 27 мамырдағы рәсімдегі мәселелерге қатысты шағым туралы болды.

Құрметті Траян, 1. Сізге Petromidia компаниясы жүргізіліп жатқан тергеулерге қатысты жариялаған құжатты қоса тіркеп жіберіп отырмын. 2. Сізде Прокуратура магистратурасында осы мәселе туралы сөйлеу мүмкіндігі болса? 2007 жылдың мамыр айында Патричу екі жыл бойы оның телефонын заңсыз тыңдаған Румыния барлау қызметіне (SRI) қарсы сотта жеңіске жетті. Ол SRI-ден 50 000 RON моральдық зиян үшін алды.