Белз воеводствосы: тарихы және әкімшілік бөлінісі

Кіріспе

Бельз воеводствосы (Województwo bełskie, Palatinatus Belzensis) – 1462 жылдан 1772–1795 жылдары Польшаның бөлінісіне дейін Польшадағы әкімшілік бөлініс және жергілікті басқару бірлігі болды. Русь воеводствосымен бірге ол Кіші Польша провинциясының Қызыл Русь аймағының бір бөлігін құрады. Воеводство король Казимеж Ягеллончик тарапынан құрылған және одақтың Сенатында төрт сенатордан тұрды (Бельз воеводасы және кастеляны, сондай-ақ Любачов және Буск кастеляндықтары).

Тарих

Бельц воеводствосы 1462 жылы Бельц герцогтығының аумақтарынан құрылды, герцогтықты Польша Корольдігінің Тажы қосып алғаннан кейін. Зигмунд Глогер өзінің монументальді кітабы «Ескі Польша жерлерінің тарихи географиясы»нда воеводствоны егжей-тегжейлі сипаттайды:

«Залока өзенінің бойындағы Белц, Червен жерінің ең көне бекіністерінің бірі болды. 981 жылы осы аймақты Ұлы Владимир басып алды. 1018 жылы Болеслав Хробры қайтадан оны жаулап алды, бірақ Хробры қайтыс болғаннан кейін ол тағы да Русь құрамына кірді. 14 ғасырдың басында Бельц жерін Болеслав Ежи II Мазовия мұра етті, ол 1331 жылы Литваның Ұлы князі Гедиминастың қызы Евфемияға, Казимир III Ұлының әйелі Литвалық Альдонаның әпкесіне үйленді. Болеслав Ежи 1340 жылдың 7 сәуірінде қайтыс болды, ал оның өлімінен кейін король Казимир Қызыл Рутенияны Бельц жерімен бірге басып алды. 1387 жылы король Владислав Ягелло өзінің қарындасы Литвалық Александраға Мазовия герцогы IV Семувитпен некелесуге рұқсат берді, оған Бельц жерін қалыңдық ретінде берді. Аймақ IV Семуиттің ұлдары мен немерелерінің қолында қалды. Немерелер 1462 жылдың басында баласыз қайтыс болды, ал Бельц жері король Казимеж Ягеллончик билігі кезінде Польша Корольдігінің меншігіне айналды. Жаңадан құрылған Бельц воеводствосы Люблин воеводствосынан сәл кішірек, шамамен Хелм жерімен бірдей көлемде болды. Ол үш округтен тұрды: Лубачов, Городло және Шеволок, ал 1767 жылы Бельц, Грабовец, Городло, Лубачов және Буск жеріне бөлінді. Бельцтегі жергілікті сеймиктерде Сеймге бес депутат сайланды, ал воеводствода төрт старста болды: Бельц, Буск, Грабовец және Городло. 17 ғасырда воеводство, Кіші Польшаның ең кішкентай воеводствосы, 483 ауыл мен 33 қаланы қамтыды. Польшада Дубиенка және Коритница қалалары, сондай-ақ бірнеше ауылдар қалды. 1793 жылы воеводство өмір сүруін тоқтатты, өйткені Польшаның екінші бөлінуінен кейін оның қалған бөліктері жаңадан құрылған Хелм және Влодзимиер воеводстволарына қосылды. Аймаққа Мазовия, Кіші Польша және Үлкен Польшадан шляхталар келіп қоныстанды. 1570–1580 жылдары жергілікті ақсүйек отбасыларының 79% (тегі белгілі болғандардың арасында) поляк тектес болды, ал русиндер мен валахиялық ақсүйек отбасылардың үлесі тиісінше 15% және 4% құрады. Халықтың шаруалар тобы батыстан келген көші-қонның ең аз әсерін сезінді.»

“Belz, on the Zaloka river, was one of the oldest gords of the Czerwien Land. In 981, the province was seized by Vladimir the Great. Recovered by Bolesław Chrobry in 1018, it again became part of Rus’ after Chrobry’s death ( ) In the early 14th century, the Land of Belz was inherited by Boleslaw Jerzy II of Mazovia, who in 1331 married Eufemia, the daughter of Grand Duke of Lithuania Gediminas and sister of Aldona of Lithuania, wife of Casimir III the Great. Boleslaw Jerzy died on April 7, 1340, and after his death, King Casimir seized Red Ruthenia together with Land of Belz ( ) In 1387, King Wladyslaw Jagiello allowed his sister Alexandra of Lithuania to marry Siemowit IV, Duke of Masovia, giving her as dowry the Land of Belz. The province remained in the hands of sons and grandsons of Siemowit IV. The grandsons died childless in early 1462, and the Land of Belz became property of the Crown of the Kingdom of Poland, during the reign of King Kazimierz Jagiellonczyk. The newly created Belz Voivodeship was slightly smaller than Lublin Voivodeship at approximately the same size as the Chełm Land. It was made of three counties: Lubaczów, Horodło and Szewlock, and in 1767, it was divided into the counties of Bełz, Grabowiec, Horodło, Lubaczów, and the Land of Busk. At local sejmiks in Belz, five deputies to the Sejm were elected, and the voivodeship had four starostas: Belz, Busk, Grabowiec and Horodlo ( ) In the 17th century, the voivodeship, which was the smaller of all Lesser Poland voivodeships, had 483 villages and 33 towns ( ) After the first partition of Poland (1772), almost whole voivodeship was annexed by the Habsburg Empire, as part of Galicia. What remained in Poland were towns of Dubienka and Korytnica, together with some villages ( ) In 1793 the voivodeship ceased to exist, as after the second partition of Poland, its remaining parts were annexed by the newly created Chełm Voivodeship and Włodzimierz Voivodeship". The area received an influx of szlachta from Mazovia, Lesser Poland and Greater Poland. In 1570–1580, 79% of the local noble families (among those of known provenance) was of Polish origin, while the percentage of Ruthenian and Wallachian noble families amounted to 15% and 4% respectively. Peasant strata of the population remained the least affected by migrations from the west.