Кіріспе

Mort & Phil (lang es) – испандық комикстер сериясы, екі ондаған тілде жарық көрген. Ол алғаш рет 1958 жылы Франсиско Ибаньес салған балалар комикс журналында жарияланды. Сериалда Морт (ланг ес) – биік бойлы, тоқ бас шашы жоқ, мортаделла шұжығының атымен аталған шебер маскировкашы, және оның талапкер серіктесі, филе атымен аталған, кішкентай және тоқпан Фил (ланг ес) Пи есімді. Бастапқыда олар Mortadelo y Filemón, Agencia de Información атымен жеке детективтер болып жұмыс істеген, бірақ қазір екеуі де Т.И.А. (CIA-ға пароди), яғни Аэротеррестрикалық зерттеулер техникалық агенттігінде (Техникалық зерттеулер аэротеррактикасы) қызмет етеді. "Тья" испан тілінде "тәте" деген мағынаны білдіреді. Сериалда көбінесе комедиялық әзілдер қолданылады, кейіпкерлер биіктіктен құлау, жарылыстар және ауыр заттардың астында қалу сияқты жағдайларға түседі. Мультфильм физикасының арқасында бұл эффекттер көбінесе бір кадрдан аспайды.

Шолу

Морт пен Фил – екі ақымақ, оларға қандай міндет тапсырылса да, оны дұрыс орындауларына ешқандай мүмкіндік жоқ. Нәтижесі көбінесе өте зорлыққа толы болады, және көбінесе Филге бағытталған. Т. И. А. (Испан тілінде "тәте", ЦРУ-ның пародиасы), R. A. N. A. ("бақа") немесе А. Б. У. Е. Л. А. ("әже") сияқты "жау ұйымдарымен" күреседі. Олар басшылары, ашулы Суперинтендант Висентемен, Джеймс Бондтың Q кейіпкерінің пародиасы – қара сақалды, апатты ғалым Профессор Бактериомен және Морт немесе Филді азғыруға тырысатын, бірақ әрқашан сәтсіз болатын Монепеннидің пародиасы – семіз, сары шашты хатшы Офелиямен байланыста болады. Испаниядан тыс жерлерде, әсіресе Германияда бұл серия Clever & Smart деген атпен танымал. 1980 жылдардан кейін альбомдарда компьютерлік саботаж, AVE (жоғары жылдамдықты теміржол), ислами терроризм, испан және еуропалық саясат, Олимпиада ойындары және футболдан әлем чемпионаттары сияқты соңғы жаңалықтар жарияланды. Ибанез әсіресе алдыңғы мұқабаларда, оқиғамен байланысы жоқ, қияли элементтерді қосуды ұнататын. Мысалдарға ағаштан шығып тұрған су құбыры, әңгімелесіп отырған екі тышқан және ішінде аяқ немесе баклажан бар құмыра жатады. El 35 aniversario (1993) альбомының соңғы бетінде Нью-Йорк көрінісі бейнеленген, онда ұшақ Дүниежүзілік сауда орталығына шағылысады. Бұл 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдан кейін көпшіліктің назарын аударды. 2023 жылы қайтыс болғанға дейін Ибанез жыл сайын бірнеше альбом шығаратын. Сонымен қатар, бір анимациялық сериал және бірнеше анимациялық фильмдер де жасалды. Сериал негізінде екі фильм түсірілді, олардың бірі 2003 жылы Испанияда "La gran aventura de Mortadelo y Filemón" (Mort & Phil: The Big Adventure) деген атпен шықты. Екінші фильм 2008 жылы жарық көрді, Mortadelo y Filemón. Миссия: La Tierra құтқару (Mort & Phil. "Жерді құтқару миссиясы"), бұл серияның 50 жылдығын белгіледі.

Мортадело

Морт – шашы тоқ, көзі кішкентай, мұрны ұзын детектив, көбінесе қара күміз киеді. Ол әрдайым өзінің серігі Филмен дауласады, себебі Фил жиі жағдайды нашарлатады, бұл Филді қынжырлатады: оның маскировка жасау дағдысының жетіспеуі мен ақыл-ойы оны айналасындағылар үшін қауіпті етеді. Оның сүйікті хоббиі – түрлі-түрлі (кейде абдырап қалдыратын) маскировкалар: кәсіби және тарихи киімдер мен жабдықтар, жануарлар, жансыз заттар, тіпті кішкентай көліктер – мысалы, шағын дирижабльдер мен мопедтер. Ол көбінесе оларды арнайы тапсырмалар үшін немесе Филден немесе басшысынан қашқанда киеді, және барлық маскировкаларында аузының бір бөлігін жабатын ерекше мойындық болады. Ол Бактериоға ашулы, себебі Бактерио оған шашы түсуге көмектесетін дәрі бергенге дейін шашы қалың болған. Оның нағыз аты – Мортадело, ол мортаделла шұжығының атынан шыққан.

Филь Пи () /

Морттың серіктесі және досы. Басында екі ғана шашы бар, ақ көйлек, қара галстук және қызыл шалбар киеді. Ол көбінесе Мортты кінәлайды, себебі Морт өте ұқыпсыз, бірақ олардың ашуланған бастығының наразылығынан жиі зардап шегеді. Мортадело оны әдетте Jefe (испан тілінде "басшы" немесе "жетекші" деген мағынада) деп атайды. Екі адамнан тұратын команданың жетекшісі ретінде Фил білімді және түрлі салаларда сарапшы. Дегенмен, фильмдерде Филемон да Мортаделодай аңқау болып көрінеді (әсіресе "Мортадело және Филемон: Миссия мүмкін емес" анимациялық фильмінде).

Висенте /

Қысқаша Сүпер немесе Эль Сүпер деп атайды, Висенте – Морт пен Филдің бастығы. Ұйымның басшысы ретінде ол қымбат сусындар мен кубалық сигараларға тойып, жұмсақ өмір сүреді, бірақ Т.И.А. агенттеріне өте тар бюджет бөледі. Висенте шашы жоқ және қалың мұрты бар, сондықтан оны әріптестері адам морж деп қысым көрсетеді. Ол өте ызалы және көбінесе Морт пен Филге ашуланып, олар тапсырмаларын орындамай, кейде оның өзінің мүлкіне зиян келтіреді. Бірақ көбінесе ол өзінің әріптестерінен қашумен аяқталады, себебі оның көбінесе ойсыз тапсырмалары мен оларды тиісінше таныстырмау әдеті оларға көптеген қиындықтар тудырады.

Профессор Бактерио

Т. И. А. А. Бұл – қара сақалды ғалым және бас өнертапқыш. Морт оның шашының түсуіне кінәлайды (ол Морттың сол кездегі қалың шашына шашты нығайту үшін жаңа құралымды сынап көрген, нәтижесінде шашы түсіп қалған) және осыдан дәрігер Морттың әзілдерінің негізгі, ерікті емес нысанына айналады. Оның Морт пен Филге тапсырмаларын орындауда көмектесуге арналған өнертабыстары көбінесе күлкілі жағдайларда сәтсіздікке ұшырайды, себебі олар күтілген нәтиженің керісінше әрекет етеді немесе керемет жұмыс істейді, бірақ ең қолайсыз сәтте істен шығады. Оның аты бактериялардың атауынан алынған.

Офелия

Висенте инспекторының семіз және мақтанғақ хатшысы. Ол әлі күнге дейін бойдақ және біреумен (көбінесе Мортпен) қарым-қатынас құруды қалайды, бірақ оның барлық әрекеттері нәтижесіз аяқталды. Ол жеке өміріндегі бақытсыздығы мен семіздігі туралы еске салғанда қатты ренжіп, наразылық білдіреді; ал оның салмағы зор болғандықтан, оның ашу-ызасын елемеуге болмайды. Ол осы сериал үшін жасалған алғашқы әйел кейіпкері болды.

Ирма

"Эль Супердің" сенсациялық хатшысы. Морт пен Фил екеуі де оған қатты ғашық (Офелияның ренішіне орай), бірақ ол оларға қызығушылық танытпайды. Бұл кейіпкер сериядан бар болғаны 24 томнан кейін жоғалып кетті.

Ф. Ибанез

Сериалдың авторы өзі де бірнеше рет камео түрінде пайда болады, атымен немесе анимациялық кейіпте. Көбінесе ол Пабло Пикассомен бірдей деңгейдегі, тоқшыма бас және көзілдірік таққан "Халық суретшісі" ретінде бейнеленеді. Сериалдың кейіпкерлері бірнеше рет "Ибанес сияқты бай" болуды тілейді.

Ромпетехос

Ромпетехос – қара костюм киген, үлкен басы, шашы сиреген қара шашы және кішкентай мұрты бар кішкентай адам. Ол әрқашан комедиялық кейіпкер ретінде пайда болады; нашар көруі Морт пен Филдің жолына келіп қалса, оларға қиындық тудыратын әрекеттерге себеп болады. Оның жеке комикстер сериясы бар (Испаниядан тыс жерлерде көп танылмаған) және Ибанестің басқа да туындыларында эпизодтық рөлдерде көрінеді.

Министр

Висентедің бастығы (және ол ең сыйлы тұтатын жалғыз адам). Оның сыртқы түрі сериал бойы үнемі өзгеріп тұрады. Соңғы кезде Испания үкіметінің сол кездегі президентінің карикатурасымен ауыстырылды.

Суперинтендант ханым

Висенттің әйелі (оның да сыртқы келбеті үнемі өзгеріп тұрады). Ол олардың үй шаруашылығын басқарады.

Жануарлар

Т.И.А.-ның алып агенті. Ол көбінесе Морт пен Филді іздеуге мәжбүр, себебі олар өз міндеттерін орындағысы келмейді. Шамалы ғана кейіпкер, оның сыртқы келбеті бұрын көп рет өзгерген. Тағы да көптеген агенттер пайда болады, олардың көпшілігі "ez" жұрнағымен бітетін сипаттамалық тегіне ие ("Bestiájez" сөзі "bestia", яғни аң/жануар сөзінен туындаған).

Тете Кохет

Тете Кохет (әдеби мағынасында "Тетэ Ракета") - он бес жасар жігіт, құмарлы әуесқой механик және өнертапқыш. Ол үнемі механикалық құрылғылармен айналысып, олардың көпшілігін зымыранмен жұмыс істейтін (содан аты осылай аталып кеткен) немесе қауіпті құрылғыларға айналдырады. Өзгерістері туралы басқаларды ескертпегендіктен, ол жақын маңдағы ересектерге көп қиындық тудырады. Тете Кохет 1981 жылдан 1986 жылға дейін жарық көрген тағы бір Ибанез комикстерінің басты кейіпкері болды. Ол басқа Ибанез туындыларында да кейде пайда болады, әсіресе Mortadelo y Filemón және El botones Sacarino комикстерінде.

Пародиялық кейіпкерлер

Сондай-ақ, Рональд Рейган, Хосе Мария Азнар сияқты көптеген атақты адамдар мен саяси тұлғалардың пароди́ялары жасалған, сондай-ақ (2017 жылы шыққан үш альбомда) Дональд Трамптың да пароди́ясы бар.

Анимациялық сериалдар

1994 жылы испандық актерлер дауыстаған Mortadelo y Filemón атты анимациялық сериал жарық көрді. Оның ағылшын тіліндегі дубляжы тек Ұлыбританияда ғана шықты.

Киноға бейімделу

1965-1970 жылдар аралығында Рафаэль Вара 16 қысқаметражды анимациялық фильм түсірді, олар екі фильмге біріктірілді ("Фестиваль де Мортадело и Филемон" және "Екінші Мортадело и Филемон фестивалі"). 1970 жылы ол толық метражды "Уақыт шкафы" фильмін жасады. Комикс негізінде түсірілген екі фильм бар: Хавьер Фессердің "Мортадело және Филемон: Үлкен оқиға" (2003) және Мигель Бардемнің "Морт пен Фил. Миссия: Жерді құтқару" (2008). Хавьер Фессер 3D анимациялық фильм "Мортадело және Филемон: Миссия мүмкін емес" (2014) режиссері болды.

Видео ойындар адаптациясы

Mort & Phil-ге негізделген "El sulfato atómico" атты видео ойынын "Drascula: The Vampire Strikes Back" ойынын жасаған испандық Alcachofa Soft компаниясы әзірледі. Ол 40 000 данадан астам сатылды. Оның жетекші дизайнерінің сөзіне қарағанда, ол шағын бюджетпен жасалған.