Кіріспе
Британдық консервативті саясаткер
Эдвард Генри Батлер Вайзи, Дидкот бароны (5 маусым 1968 жылы туған) – 2010 жылдан 2016 жылға дейін мәдениет, коммуникациялар және шығармашылық сала министрі болған британдық саясаткер, медиа-коломнист, саяси комментатор және адвокат. Консервативтік партия мүшесі, ол 2005 жылдан 2019 жылға дейін Уантедж округінен Парламент депутаты болды.
Ерте өмір
Вайзи 1968 жылғы маусымда Лондонның Сент-Панкрас ауданында дүниеге келген. Ол марқұм Джон Вайзидің, еңбекші (кейін консервативті) өмірлік пэрі және өнер тарихшысы Марина Вайзидің (The Lady Vaizey CBE) ұлы. Оның әкесінің отбасы Оңтүстік Лондонда тұрады. Оның анасының туыстары, поляк еврей тегінен, Нью-Йорк қаласынан. Вайзи балалық шағының бір бөлігін Беркширде өткізген. Ол Лондонның Сент-Пол мектебінде білім алғаннан кейін Оксфордтың Мертон колледжінде тарихты оқыды. Оксфорд одағының кітапханашысы болып сайланған ол, жоғары екінші сынып дипломмен аяқтады. Университетті бітірген соң Вайзи консервативті депутаттар Кеннет Кларк пен Майкл Говардтың жұмыспен қамту және білім беру мәселелері жөніндегі кеңесшісі болып жұмыс істеді. Ол бірнеше жыл бойы отбасылық құқық және балаларға күтім жасау саласында адвокат ретінде жұмыс істеді.
Жеке өмір
Вайзи бизнесмен және қазіргі Ұлыбританияның депутаты Эстер МакВеймен кездесіп, оған үйлену ұсынысын жасады. Кейін ол 17 қыркүйек 2005 жылы Парламент үйінің капелласында адвокат Александра Мэри Джейн Холландқа үйленді. Майкл Гоув оның куәгері болды және той қабылдау Лондонның The Mall даңғылындағы Қазіргі заманғы өнер институтында өтті. Олардың Джозеф және Марта есімді екі баласы бар.
Саяси мансап
Вайзи алғаш рет 1997 жылғы жалпы сайлауда Бристоль Шығысы округінен Консервативтік партияның кандидат ретінде қатысты. 2001 жылғы жалпы сайлауда ол Иэн Дункан Смит үшін сайлау жәрдемшісі болды. 2002 жылғы жергілікті сайлауда ол Вестминстер қаласындағы Харроу-роуд сайлау округіне (осы атаумен белгілі аймаққа негіделген) қауіпсіз Лейбористік округтен үміткер болды, бірақ жеңіліске ұшырады. Ол Консервативтік партияның саясаты мен имиджіне үлес қосатын, жаңашыл ретінде танылады. 2004 жылдың желтоқсанына дейін ол Консервативтік партияның сол кездегі лидері Майкл Ховардтың сөз жазушысы болды, сондай-ақ денсаулық сақтау және көлік сияқты салалардағы консервативтік саясатқа жаңа көзқарастарды зерттейтін "Көк кітаптар" сериясының редакторы болды. Вайзи Майкл Ховардтың жақын кеңесшілерінің бірі болды және Дэвид Кэмеронмен бірге, 2005 жылдың желтоқсанында партияның лидері болып сайланған, Джордж Осборн, Майкл Гоув, Николас Боулз және Рейчел Уэтстоунмен бірге "Ноттинг-Хилл тобы" деп аталған жас консерваторлардың тобының мүшесі болды. Гоув пен Боулз сияқты, ол Генри Джексон қоғамының мүшесі және Польшамен консервативтік байланыстарды нығайтатын ұйымның вице-президенті.
Парламент мүшесі
2002 жылы Вайзи Уантедж консервативтік қауымдастығы тарапынан 2005 жылғы жалпы сайлауда отырған депутат Роберт Джексонның орнын басу үшін кандидат ретінде таңдалды. Кейіннен Роберт Джексон Лейборист партиясына өтті. Вайзи мүшелердің соңғы дауыс беруінде үштен екі көпшілік дауысқа ие болып, 22 394 дауыс жинап, сол сайлауда депутат болып сайланды. Оның көпшілігі Либерал-демократтардан 8017 дауысқа басым болды, бұл сайлаушылардың 43% құрады және Либерал-демократтардан Консерваторларға 1,9% дауыс ауысуын білдірді. Ұлыбритания Парламентіне алғаш рет сайланған кезде Вайзи Тұтыну несиелері туралы заң жобасын қарастыратын тұрақты комитеттің мүшесі болды. Оппозициялық орынға тағайындалғанға дейін ол Жаңарту және Экологиялық аудит комитеттерінің мүшесі және Консерваторлардың жаһандану және жаһандық кедейлік саясаты тобының төрағасының орынбасары болды. 2006 жылдың қарашасында Вайзи Консерваторлардың алдыңғы қатарына Мәдениет және ақпараттық хабар тарату саясатын бақылайтын көлеңке министр ретінде тағайындалды. 2010 жылғы жалпы сайлауда ол 29 284 дауыс алып, дауыс беруге қатысқандардың 52% құрады, бұл оның көпшілігін 13 457 дауысқа дейін арттырды. 2010 жылдың 6 мамырынан кейін Консерваторлар Либерал-демократтармен келіссөздер жүргізіп жатқан кезде Вайзи телеарналарда Консерваторлардың ұстанымын жеткізіп тұрды. 2015 жылғы жалпы сайлауда Вайзи өзінің көпшілігін 21 749 дауысқа дейін арттырды. 2017 жылғы жалпы сайлауда Вайзидің көпшілігі азайды, бірақ оның дауыс үлесі 54,2% -ға өсті. Вайзи 2019 жылдың қыркүйек айында Консерваторлардың партиялық тәртібін бұзған 21 депутаттың қатарында болды және 2019 жылдың 29 қазанында партиялық тәртіп қайта орнатылғанға дейін тәуелсіз депутат ретінде жұмыс істеді. 2019 жылдың 6 қарашасында Вайзи 2019 жылғы жалпы сайлауда қайта сайлануға түспеу туралы шешімін жариялады.
Қызмет мансабы
2010 жылы Вайзи Мәдениет, коммуникациялар және шығармашылық индустрия министрі болып тағайындалды. Ол Мәдениет, БАҚ және спорт, сондай-ақ Бизнес, инновациялар және дағдылар министрліктеріндегі міндеттерді атқарды. Вайзи 1964 жылы лауазым құрылғаннан бері Мәдениет министрі қызметінде ең ұзақ болған министр атанды, ол барлығы 2255 күн қызмет етті, бұл алғашқы иегер Дженни Ли белгілеген көрсеткіштен 186 күнге артық. Қызметтен кеткеннен кейін, өнер мен шығармашылық индустриясының 150-ден астам өкілі Daily Telegraph газетіне хат жазып, Мәдениет және цифрлық экономика министрі ретіндегі қызметі үшін оған алғыс айтты. Вайзи 2016 жылғы референдумда Еуропалық Одақ мүшелігін қолдады және Еуропалық атом энергиясы қауымдастығын (Евратом) қолдайды. Министр ретінде Вайзи Ұлыбританияның ұлттық мұражайларына тегін кіру саясатын сақтады. Оның қызметінің соңында Қаржы министрлігі театрларға, оркестрлерге және мұражайларға салық жеңілдіктерін енгізді. Вайзи сонымен қатар мұражайлардың қоймаларын реформалауға көмектесу үшін Қаржы министрлігінен 150 миллион фунт стерлингтік қаржыландыруды қамтамасыз етті. Ол «Ағылшын мұрасын» екі бөлімге – қазіргі тарихи Англия деп аталатын реттеуші органға және «Ағылшын мұрасы» қайырымдылық қорына бөліп ұйымдастырды. Вайзи шығармашылық индустрияларға да жауапкершілік жүктеді және киноға берілетін салық жеңілдіктерін сақтап қалумен қатар, бейне ойындар, теледидар және визуалды эффектілер үшін де салық жеңілдіктерін енгізді. Нәтижесінде киноиндустриясы 2017 жылы қызмет көрсету секторының өсуіне екінші ең үлкен үлес қосушы болды, 2014 жылдан бері 72,4%-ға өсті, ал Еуропадағы өсім 8,5%-ды құрады. Оның қызмет ету кезеңінде шығармашылық индустрия Ұлыбритания экономикасының жалпы өсу қарқынынан үш есе жоғары өсті. Вайзи 14 шілдеде Тереза Мэй тарапынан министр қызметінен босатылып, парламенттік тізімге қайтарылды. 2016 жылдың шілдесінде ол Жеке кеңес мүшесі болып тағайындалды.
Шығыстар бойынша талаптар
2009 жылдың 18 мамырында The Daily Telegraph газеті Ваизі ұсынған түбіртектерде, оның 2007 жылдың ақпан айында Аннабель Астор басқаратын «Ока» жиһаз дүкенінен 467 фунт стерлингтік диван, 544 фунт стерлингтік кресло, 280,50 фунт стерлингтік төменгі үстел және 671 фунт стерлингтік үстел тапсырыс бергені көрсетілгенін хабарлады. Парламенттік шығындар кеңсесі бастапқыда талапты қабылдамады, себебі түбіртекте жиһаз Ваизінің Батыс Лондондағы үйіне жеткізілуі тиіс екені көрсетілген, бірақ кейін Ваизі кеңсеге жиһаздың Уантедж сайлау округіндегі екінші үйі үшін арналғанын хабарлағаннан кейін төленді. Ваизі The Daily Telegraph газетіне ол және оның әйелі «оны Лондонға жеткізіп алған, өйткені оны алуға болатын едік және біз оны машинамен апап жүрдік» деді. Бұл талаптар жарияланғаннан кейін Ваизі «Ока» жиһазының және салық төлеушілердің ақшасына сатып алынған антикварлық креслоның құнын қайтарғанын мәлімдеді: «Мен 300 фунттық креслоның антикварлық зат екенін және осы талап қойылмауы керек екенін мойындаймын. Сондай-ақ, «Ока» заттары қажетті деңгейден жоғары сапалы деп танылуы мүмкін екенін де мойындаймын. Мен осы екі талапты да өтедім. Мен бұрын да, кейін де сайлау округімдегі үйім үшін басқа жиһазға шығын талап еткен емеспін». 2011 жылдың қарашасында Ваизі 350 ярдтық (шамамен 320 метрлік) сапар үшін 8 пенс, ал 700 ярдтық (шамамен 640 метрлік) сапар үшін 16 пенс шығын туралы талаптар бергені хабарланды.
Қадір-қасиет
2020 жылдың 31 шілдесінде Вайзиге 2019 жылғы тарату наградалары бойынша жұрттық дәрежесі берілетіні жарияланды. Ол 1 қыркүйек күні түстен кейін Оксфордшир графтығындағы Уантедж қаласынан Дидкот бароны Вайзи атанды. 2020 жылдың 21 қыркүйегінде ол Лордтар палатасында алғашқы сөз сөйледі.
Медиа мансабы
Вайзи консервативті партияның телерадио және жаңалықтар құралдарында тұрақты сарапшы болды. Ол 1998-2005 жылдар аралығында The Guardian газетінде тұрақты пікір мақалалары жазды және The Sunday Times, The Times және The Daily Telegraph газеттеріне мақалалар жариялады. Ол қысқа мерзімге "Evening Standard" газетінде редакциялық мақалалар жазды. Вайзи сонымен қатар тұрақты эфир жұмыскері, Фи Гловер мен Эдвина Кьюридің BBC Radio 5 Live бағдарламаларында, Channel 5-тің The Wright Stuff, BBC Radio 4-тің Despatch Box және Westminster Hour бағдарламаларында тұрақты қатысушы ретінде көрінді, ал BBC World Service арнасында кейде People and Politics бағдарламасын жүргізді. Вайзи ITV-нің "Good Morning Britain" бағдарламасының тұрақты қатысушысы, ал 2022 жылдың желтоқсанынан бері Таймс радиосының тұрақты жүргізушісі болып жұмыс істеп келеді. 2010 жылдың 24 қыркүйегінде Вайзи 2010 жылғы Guardian Film Power 100 тізімінде оныншы орынға ие болды. 2012 жылы "Сүйікті тасбақа" фильмінде Оксфордширдің депутаты рөлінде эпизодтық түріде ойнады.
Басқа жұмыстар
Мәдениет, коммуникациялар және шығармашылық индустрия министрі лауазымынан кеткеннен кейін Вайзи Ұлттық жастар театрының және ұзақ метражды деректі фильмдерді қолдаумен айналысатын халықаралық BritDoc қайырымдылық қорының мүшесі болды, екеуі де ақысыз қызмет етеді. Вайзи сондай-ақ London Music Masters қорының мүшесі, ол мүмкіндігі шектеулі отбасылардан шыққан балаларға сапалы музыка білімі алуға мүмкіндік береді. Ол Солтүстік-Шығыс Англияның бес университеті басқаратын, шығармашылық пен технологияны үйлестірудің маңыздылығын зерттейтін Creative Fuse NE бағдарламасының ақысыз төрағасы болып тағайындалды. Бұрын ол өзі оқыған Сент-Пол мектебінің түлектер клубы – "Олд Паулин" клубының президенті болған.