Доктор Кто: Далектердің түрлері мен эволюциясы

Дәлдіктер: «Доктор Кто» ғарыштық сериалындағы жаңа өрнектер, эволюциясы, дизайны мен техникалық өзгерістері. Дәлдіктер туралы толық ақпарат!

38 мин оқу

100%

Дереккөз: Dalek variants — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

1963 жылы алғаш рет пайда болғаннан бері, BBC ғылыми-фантастикалық телесериалы «Доктор Кто»-да Далектердің көптеген түрлері пайда болды. «Далектер» (1963–64) сериалында алғаш көрінген Далектердің сыртқы түрі – күшті, техникалық жағынан дамыған саяхат машинасы ретінде бейнеленеді, ішінде қорқынышты және қастық ниетті мутант – Далек жаратылысы қоныстанған. Далектердің жалпы келбеті сақталғанмен, корпусы мен мутант жаратылысының егжей-тегжейлері уақыт өте келе өзгерістерге ұшырады. Бұл өзгерістер әртүрлі сериалдар мен эпизодтардың сюжеттік қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін немесе продюсерлердің, суретшілердің және режиссерлердің Далектердің бейнесін жаңару туралы ұсынысы бойынша жасалды. Кейде дизайн өзгерістері Далектердің реквизиттерін түсіру кезінде туындаған немесе әртүрлі көздерден алынған бөліктерді қолданудың нәтижесі болды. «Далектердің панасы» (2012), «Солдат шәкірті» (2015) және «Солдаттың жақыны» (2015) эпизодтарында «Доктор Кто» бағдарламасының тарихында пайда болған көптеген Далек түрлері көрсетілді.

Далектердің негізгі компоненттерінің сөздігі

Төменде көрсетілген компоненттердің атаулары осы мақалада Далектің бастапқы дизайнына өзгерістер енгізіліп, түрлендірулер жасау үшін жасалған толықтыруларды қадағалауға көмектесу үшін қолданылады. Негізгі компоненттер, төменнен бастап:
фендер: Далек конструкциясының шығыңқы негізі.
жамбас: Жарты шарлар бекітілетін бұрышты беттері бар бөлік.
жарты шарлар: «гемистер» және «сезім шарлары» деп те аталады, олардың елу алтысы (Жаңа парадигма Далектерінде қырық сегізі) төрт қатарға жамбас панельдеріне бекітіледі.
иық: Жамбастың үстінен мойын бөліміне дейінгі бөлік.
жағалар: Иықтың айналасына орнатылған екі көлденең жолақ.
рейкалар: Жоғарғы жағаның айналасына орнатылған тікбұрышты панельдер.
иық тор: Рейкалар мен жоғарғы жағаның арасына орнатылған ромб пішіндес тор.
қосымша жәшіктер: Қол мен қару таяқшасының шарлы буындары орналасқан шығыңқы жәшіктер.
қару таяқшасы: Көбінесе өзгермелі қуатты энергия қаруы ретінде бейнеленеді.
қару таяқшалары: Қару таяқшасының айналасында қоршау құрайтын бойлық таяқшалар.
қарудың қаптамалары: Қару таяқшаларын бойымен бекітетін сегізбұрышты көлденең мүшелер.
қол: Екі немесе үш бөліктен тұратын телескопиялық қол.
үрме: Қолдың соңына бекітілген және Далектің негізгі манипуляциялық құралы ретінде бейнеленген.
мойын бөлімі: Иық пен күмбез арасындағы бөлік.
мойын тор: Мойын бөлімі мен мойын сақиналары арасына орнатылған тор.
мойын сақиналары: Мойын бөлімінің айналасына орнатылған көлденең сақиналар.
мойын тіректері: Мойын бөлімінің сыртындағы, иықтың үстінен күмбезге дейінгі сегіз жұқа тік тірек.
күмбез: Саяхат машинасының айналатын жоғарғы бөлігі.
күмбез шамдары: Күмбезге бекітілген шамдар, Далек сөйлегенде жыпылықтайды.
көз сабағы: Күмбезден шығып, тік осьте айнала алатын таяқ.
көз дискілері: Көз сабағынан өтетін әртүрлі диаметрлі дискілер тізбегі.
көз шар: Далектің көру аппаратын қамтитын, әртүрлі эпизодтарда көрсетілген, көз сабағының соңына бекітілген шар тәрізді компонент.
көз линзасы: Көз шардың алдыңғы жағындағы дөңгелек линза, нұсқасына байланысты кейде жарықтандырылады немесе орталық оқушысы болады.
күмбез қақпағы: Күмбездің алдыңғы жағынан шығып, көз сабағының айналу осын қоршап тұратын құрылым. («Жаңа серия» Далектері үшін ғана)

The component names listed below are used in this article as an aid to tracking the detail changes made to the basic Dalek design to create variants. From the base up, the major components are:
fender: The projecting base of the Dalek prop. skirt: The section with angled faces, to which the hemispheres are attached. hemispheres: Also known as "hemis" and "sense globes", fifty six of these items (forty eight on New Paradigm Daleks) are fixed in four rows to the skirt panels. shoulders: The section between the top of the skirt and the neck bin. collars: Two horizontal bands fitted around the shoulders. slats: Vertical rectangular panels fitted around the upper collar. shoulder mesh: Diamond section mesh fitted between the slats and the upper collar. appendage boxes: Projecting boxes housing the ball joints for the arm and gun stick. gun stick: Usually portrayed as a variable discharge energy weapon. gun rods: Longitudinal rods forming a cage around the gun stick. gun mantles: Octagonal cross members bracing the gun rods along their length. arm: A telescopic arm, having two or three sections. plunger: Fixed to the end of the arm and depicted as a Dalek's primary manipulating appendage. neck bin: The section between the shoulders and the dome. neck bin mesh: Mesh fitted between the neck bin and the neck rings. neck rings: Horizontal rings fitted around the neck bin. neck struts: Eight thin, vertical struts on the exterior of the neck bin, between the top of the shoulders and the dome. dome: The rotatable top component of the travel machine. dome lights: Lights fixed to the dome, which flash when the Dalek is shown speaking. eye stalk: A rod projecting from the dome, which can pivot vertically. eye discs: A series of discs of varying diameter through which the eye stalk is threaded. eyeball: A spherical component fitted to the end of the eye stalk, shown in various episodes to contain the Dalek's visual apparatus. eye lens: A circular lens at the front of the eyeball which, depending on the variant, is sometimes illuminated or has a central pupil. dome cowl: A structure which projects from the front of the dome and surrounds the eye stalk pivot. ("New Series" Daleks only)

Шолу

Сыртқы түрінен Далектер кесілген конус пішіндес, олардың биіктігі нұсқасына қарай шамамен 1,5 метр (5 фут) мен 2 метр (6 фут 6 дюйм) аралығында өзгереді. Олар айналмалы күмбезден шығып тұратын бір механикалық таяқша-көз, бағытталған энергия қаруы және телескопиялық қолмен жабдықталған. Көбінесе қолға раковина поршеніне ұқсас манипулятор орнатылады. Бұл құрылғы түрлі эпизодтарда адамдар мен заттарды ұстай алатынын көрсетеді, бұл күшті вакуум арқылы жасалғандай көрінеді. Қарудың қуаты өзгеріп, көптеген тірі организмдерді парализдеуге, естен шығаруға немесе өлтіруге, басқа Далектерді жоюға, сондай-ақ ғимараттар мен ғарыш кемелерін қиратуға қабілетті.

Қаптамасы

Далектерді еске алу (1988) және "Жолдардың айырылысы" (2005) мен "Қиямет күні" (2006) эпизодтарында Доктор Далек корпустары "бірлестірілген поликарбонаттан" жасалғанын айтады, ал бұл материал "Далектердің Жерге шабуылы" (1964) және "Манхэттендегі Далектер" (2007) фильмдерінде "далекканиум" деп аталады. Қаптамасы көптеген снарядтар мен энергиялық қаруларға төзімді, бірақ бұзылмайтын емес. Әртүрлі эпизодтарда Далектердің күшті атыс күшімен, өз қаруларымен және биіктіктен құлау салдарынан зақымдануы немесе жойылғаны көрсетіледі. Сонымен қатар, "Далектердің ашылуы" (1985) эпизодында олардың "бас бөлігіндегі оқтарға" осал екендігі айтылады. 2005 жылдан бергі көрсетілімдерде Далектердің қорғаныс қабілетіне көрінбейтін қорғаныс қалқаны кіретіні көрсетілді, көзі әлсіз тұс болып қала береді. Төменгі қабығы жарты шар тәрізді өскіндермен жабылған. BBC лицензиясымен шыққан "The Dalek Book" (1964) кітабында бұл элементтер сезімталдық жүйенің бөлігі ретінде сипатталған. "Далек" (2005) эпизодында олардың өзін-өзі жою механизмінің құрамдас бөліктері ретінде әрекет ететіні көрсетілген.

Көз

Тарихи тұрғыдан алғанда, Далектердің көзі ең осал жері ретінде бейнеленген. "Кітапханадағы тыныштық" (2008) эпизодында Доктор түрлі шетелдік қауіптермен қалай күресу керектігін айта келе, "Далектер: көз сабына нысана алыңыз" дейді. 2005 жылдан бастап қайта жаңғыртылған сериалдардағы оқиғалар Далектердің көру қабілетін қорғауға арналған жүйелері бар екенін көрсетті. 2008 жылғы "Жетірілген Жер" эпизодында Уилфред Мотт пейнтбол тапаншасымен Далекті соқыр ету арқылы оны тоқтатуға тырысады. Далек көзінен бояудың буланып кеткені көрінеді.

Көздің линзалары, көз дискілері және күмбезді шамдар

Олардың жалпы пішіні мен сыртқы түрін сақтай отырып, бұл компоненттердің дизайны жылдар бойы өзгеріп келді. Көз линзалары алғашқыда бос, ақ дискілер түрінде көрсетілді, кейде ішкі жарықпен жабдықталған. Кейіннен қара "қарашық" бар линзалар енгізілді. "Жаңа серия" Далектерінің көк түспен жарқырайтын мөлдір линзасы бар, ал "Жаңа парадигма" Далектері "Далектердің жеңісі" (2010) эпизодында таныстырылды, олар кішкентай мөлдір жарты шардың артына орнатылған "органикалық көз алмасымен" жабдықталған. 1960 жылдары Далектер кейде жұмыс істейтін ириспен көрсетілді, бұл мүмкіндік "Жаңа серия" Далектерінің дизайнында да қолданылды. Көз дискілерінің саны, мөлшері, арақашықтығы, пішіні және құрамы әртүрлі болды. Түсі көбінесе ақ, көк немесе алтынмен шектелді, "Жаңа серия" Далектерінің көз дискілері мөлдір, мұздай көрініске ие, ал "Жаңа парадигма" нұсқасының дискілері қара түсті. Күмбездегі шам жапқыштары алғашқыда үстел теннисі доптарына ұқсады, содан кейін пластикалық жұмыртқа стакандары сияқты заттармен ауыстырылды. Кейіннен олардың орнына "ары уызы пішіндес" көліктің жарық линзалары қолданылды. "Далектерді еске алуда" көрсетілген Императорлық Далектерге орнатылған жалпақ шамдар Перспекс дискілерден жасалған, үстіне саудада қолжетімді табақ пішіндес пластикалық компоненттер орнатылған, ал "Жаңа серия" және "Жаңа парадигма" Далектерінің шам жапқыштары түтікшелі маяк линзаларынан тұрады, бұрынғы нұсқасы металл тормен қоршалған.

Төменгі жағы

Далектердің корпусының астыңғы құрылымы "Далектер кітабы" (1964) жарияланғанға дейін анықталмаған еді. Онда "Далек анатомиясы" деген сурет болды, ол үлкен орталық сфераның, кішірек спутниктік "тепе-теңдік шарларымен" қоршалған, негізден шығып тұратынын көрсетті. Бұл Калед түрінің бұрыннан бар генетикалық мутацияларын жасанды түрде үдету және басқа (көбінесе адам) түрлерінен күштеп алынған генетикалық материалды манипуляциялауды қамтыды.

Дауыс

Далектердің ерекше электронды дауыстары бар, олардың қатал, тікелей дыбысы актерлер микрофон арқылы сөйлегенде, «сақина модуляторы» деп аталатын құрылғыға бағытталып жасалады. Бұл үлкен бұрмалау мен монотонды әсер тудырғанымен, интонация мен қарқын ашу, жеңіс, жек көру және сирек жағдайларда қорқыныш сияқты түрлі эмоцияларды білдіру үшін қолданылады.

Жылжыну және маневрлеу қабілеті

Далектердің қозғалысы әдетте жер бетінен бірнеше сантиметр жоғары сырғанап жылжу ретінде көрсетіледі. "Далектер кітабы" (1964) бойынша, қозғалысқа түрту күшін үлкен, барлық бағытта айналатын металл шар қамтамасыз етеді. Көп жылдар бойы Далектердің баспалдаққа көтеріле алмайтыны көрсетілді, олардың қозғалысы тек тегіс жерлермен және жазық беттермен шектелді. Бұл "Далектердің ашылуы" атты эпизодта түзетілді, онда қысқа ғана уақытқа ауада қалқып жүрген Далек көрінді.

Далектердің атаулары

Доктор Ху телеарнасының барысында BBC, оның өндірушілері мен сценарийшілері Далектердің дизайнындағы өзгерістерге сирек сілтеме жасады немесе түрлі модельдерге есімдер немесе белгілер берді. Назар аударарлық ерекшеліктер көбінесе "Император" және "Жоғарғы Далек" сияқты шендерге қатысты, бірақ "Далектердің Жаратылысы" атты эпизодта жаңадан құрастырылған Далек корпусы "Марк 3 Саяхат Көлігі" деп аталды. Осы мақалада қолданылатын Далектердің түрлеріне берілген атаулар әртүрлі модельдерді анықтау үшін ғана қолданылады. Оларды Doctor Who / Dalek жанкүйерлері кеңінен пайдаланады және The Project Dalek Forum сияқты веб-сайттардағы жазбалар мен құжаттамаларда жиі кездеседі. Далектердің негізгі түрлеріне қатысты басқа да жіктемелер бар. "Доктор Ху Техникалық Нұсқаулығы" (1983) телеарнадағы және кинодағы Далектерді олардың алғашқы көрсетілген уақытына сәйкес бір сандық тізбекке орналастырады.

Осы мақалада "дрон" термині Далектердің шені болмауын көрсету үшін қолданылады. Оның Doctor Who телесериалдары мен фильмдерінде Далектер пайда болған эпизодтардың ішінде қолданылған жалғыз жағдайлары – "Далектердің Жеңісі" және "Далектердің Революциясы" эпизодтары.

1-белгі Далектер

Далектер алғаш рет 1963 жылы «Doctor Who» сериалындағы «Далектер» атты сериалда пайда болды. Бір Далекті екіншісінен ажыратуға ешқандай визуалды белгілер жоқ, сондай-ақ олардың арасындағы иерархияға қатысты да ешқандай ақпарат келтірілмеген. «Doctor Who» бағдарламасының елу жылдығын мерекелеу үшін BBC тапсырысымен жасалған «An Adventure in Space and Time» (2013) британдық телефильмі үшін Titan Props компаниясы 1960 жылдар стиліндегі төрт Далек макетін қайта жасады.

2-белгі: Далектер

Далектерді бейнелейтін екінші сериалдың сюжеті, "Дейлектердің Жерге шабуылдауы" (1964), реквизиттерді кеңінен пайдалануды қажет етті. Осыған байланысты, сериалдық дизайнер Спенсер Чэпман және өндіруші Shawcraft Engineering үш пневматикалық дөңгелекті біріктіретін үш дөңгелекті құрылғыны жасады. Бұл құрылғы бастапқы дөңгелектердің орнына қойылып, реквизиттерді тегіс емес жерде тасымалдауға мүмкіндік берді. Содан кейін, жаңартылған шассиді жасыру үшін кеңейтілген қанаттар жасалды. Далектердің қаладағы статикалық зарядталған едендерден алыстау қабілетін түсіндіру үшін Доктор Бедфордширдегі шахтаның шетінде орналасқан антенна Жердегі Далектердің қуат көзіне кілт екенін мәлімдеді. Бұл оқиғада тікелей айтылмаса да, әр тіректің артқы иығына орнатылған параболалық тарелкалар энергияның бір түрін қабылдайтын рецепторлар ретінде жұмыс істейтіні болжамдалады. Дизайнның басқа өзгерістері – көз дискілерінің санын бесеуге дейін азайту және кейбір көздің қарындарын стандартты қара түс орнына күміс түспен бояу. Сериалдың бірінші бөлімінің соңында Темза өзенінің суынан Далектің шығуы оның су астында жүзе алатынын көрсетті. Далектерді қуат пен қозғалыс үшін статикалық зарядталған металл едендерге тәуелділіктен босату арқасында, сюжет желілерінде үлкен икемділік пайда болды. Дегенмен, осы және келесі сериалдарда тарелка тәрізді антенналарды энергия қабылдағыштары ретінде қолдану тоқтатылды. Олардың орнына әр тіректің жоғарғы жағасына оралған болат тор орнатылды, оның үстінде 23 тік, сопақша тәрізді ламелдер орнатылды, олар қуат жинау массивін құрайды (бірақ бұл функция экранда ешқашан расталмады). Сұр иықтары бар қара Далек "The Chase" сериалының бірінші бөлімінде, "The Executioners" эпизодында пайда болып, кейін бірнеше сериалдарда көрінеді. Бұл сериалда стандартты емес қолдары бар Далектер де кездеседі. "Сейсмикалық детектор" және "TARDIS сезімталдығы" деп аталатын гимбалмен орнатылған жарты шар пайда болады, ал "Шешім планетасы" эпизодында электрондық құлыпты бұзу үшін "электродтық құрылғы" қолданылады. Реквизит ортасынан екі шоғырланған таяқ шығатын үлкен айналмалы параболалық тарелкадан тұрады. 1960 жылдардың соңындағы сериалдарда Далектердің дизайны негізінен өзгермеді, тек стандартты түстер мен қосымшаларға ұсақ өзгерістер енгізілді. "The Daleks' Master Plan" (1965) фильмінде бірнеше Далектер стандартты поршеньнің орнына "пиро жалынды лақтырғыштар" деп аталатын қысқа, түтік тәрізді жалын лақтырғыштарды қолданып, джунглині тазартады. "The Power of the Daleks" (1966) фильмінде поршенің орнына дөңгелек сырғы тәрізді жинағыш қосымшасы бар Далек көрінеді. Ол сұйықтыққа толы балықтан Далектердің эмбрионалды мутанттарын олардың машиналық корпустарына ауыстыру үшін қолданылады. Осы сериалда және Mark 3 нұсқасының болашақ көрінісінде қару дизайны мантияларды алып тастау арқылы жеңілдетілді. "The Evil of the Daleks" (1967) фильмінде Далек иерархиясының тағы екі элементі пайда болады: Далек Императоры және Императордың жеке күзетшілері ретінде әрекет ететін қара күмбезді Далектер. (Бұл мотив "Жолдардың айырылысы" (2005) эпизодында қайтадан пайда болады, онда қара күмбезді Далектер ұқсас функцияны орындайды.) Далек көзінің линзасының ортасында қара қарындашпен Далек көрінеді. Mark 3 Dalek-тің ерекше нұсқасы "The Evil of the Daleks" фильмінде пайда болды. Оның тар белдемесі мен иық бөліктері болды, ал артқы белдеме панелінің ортасында тек бір тік жарты шар қатары болды. Бұл айырмашылықтар оқиғада еске алынбаған. Бұл реквизит кейде Bernard Wilkie есімімен аталады, ол Shawcraft қатысы тоқтағаннан кейін Доктор Ху бағдарламасының визуалды эффекттеріне жауапты болған BBC техникалық дизайнері.

The storyline for the second serial to feature the Daleks, The Dalek Invasion of Earth (1964), required the props to be used extensively on location. Consequently, serial designer Spencer Chapman and manufacturer Shawcraft Engineering devised a tricycle arrangement, incorporating three pneumatic tyres, to replace the original castors and carry the props over uneven ground. Enlarged fenders were then created to hide the revised undercarriage. To explain the Daleks' ability to travel away from the static charged floors of their city, the narrative has the Doctor stating that an aerial located at the edge of a mine in Bedfordshire is the key to the Daleks' power supply on Earth. Although not referred to directly in the story, it is implied that the parabolic dishes now fitted to the rear shoulder section of each prop act as receptors for a form of transmitted energy. Other design changes are a reduction in the number of eye discs to five and painting some eyeballs silver instead of the standard black colour. An amphibious capability is demonstrated in the closing moments of the first episode of the serial when a Dalek emerges from beneath the waters of the River Thames. Greater flexibility in the storylines was afforded by freeing the Daleks from reliance on static charged metal floors for power and mobility. For this and further serials, however, the contrivance of dish aerials as energy receptors was dispensed with. They were replaced by a steel mesh wrapped around the upper collar of each prop, over which were mounted twenty three vertical, oblong slats ostensibly forming a power collection array (although this function has never been confirmed on screen). A Black Dalek with grey shoulders is introduced in the first episode of The Chase; "The Executioners", and makes subsequent appearances in a number of serials thereafter. Daleks with non standard arm appendages are also seen in this serial. A gimballed hemisphere referred to as both a "seismic detector" and a "TARDIS perceptor" appears, and in the episode "The Planet of Decision" an "electrode unit" is employed to disable an electronic lock. The prop consisted of a large revolving parabolic dish from the centre of which two converging rods protruded. In the later 1960s serials in which they appeared the Dalek design remained virtually unchanged, with only minor variations to the standard colour scheme and appendages. In The Daleks' Master Plan (1965) several Daleks are shown clearing areas of jungle using short, tubular flame throwers, referred to as "pyro flame burners", in place of the standard plunger. A Dalek with a circular sieve like scoop attachment in place of its plunger is seen in The Power of the Daleks (1966). It is used for transferring embryonic Dalek mutants from a liquid filled nurturing tank to their travel machine casings. For this serial and future appearance of the Mark 3 variant, the gun design was simplified by removing the mantles. In The Evil of the Daleks (1967) two more elements of the Dalek hierarchy appear; the Dalek Emperor and Daleks with black domes which appear to act as the Emperor's personal guard. (This motif appears again in "The Parting of the Ways" (2005), with black domed Daleks fulfilling a similar function.) For the first time a Dalek is seen with a black pupil centred in its eye lens. An unusual version of the Mark 3 Dalek made an appearance in The Evil of the Daleks. It featured narrow skirt and shoulder sections, with the rear skirt panel having only a single vertical line of hemispheres down the middle. These differences are not alluded to in the story. This prop is sometimes referred to as "The Wilkie Dalek" after Bernard Wilkie, the BBC technical designer who became primarily responsible for the Doctor Who programme's visual effects after Shawcraft's involvement ceased during 1967.

1970 жылдары Mark 3 Далектер

Далектер 1972 жылы «Далектер күні» сериясында қайта оралды, олардың «Doctor Who» телебағдарламасында алғаш рет түсті түрі пайда болды. «Дрон» Далектері енді сұр түсте, қара жарты шарлармен және қалқаншаларымен аяқталды. «Death to the Daleks» (1974) фильмінен басқа, сұр түстің әртүрлі реңктерінде және кейде қара жолақтармен, қара мойындықтармен немесе екеуімен де әшекейленген болса да, бұл келесі он алты жыл бойы көрсетілген қалған сегіз серияда стандартты Далек түс схемасы болып қала берді. Алайда, осы кезеңде стандартты Mark 3 Далек дизайнына бірнеше ұсақ өзгерістер енгізілді және олардың иерархиясы тағы да кеңейтілді. «Далектер күні» фильмінде алтын түске боялған, қара жарты шарлары мен қалқаншалары бар Далек басшысын көруге болады. Бұл серияда сондай-ақ барлық модельдерде қосымша қораптар мен жоғарырақ қалқанша арасындағы овалды дискі алғаш рет пайда болды. «Даллектердің зұлымдығы» фильмінде алғаш рет көрінген «оқушы» линзасы енді стандартты жабдыққа айналды. Алтын Далек басшысы «Көңілдегі шекара» (1973) фильмінде қайта оралды. «Далектер планетасы» (1973) үшін жеті қосымша Далек реквизиті жасалды, оларды арнайы эффекттер бойынша маман Клиффорд Куллидің Westbury Design & Optical Limited компаниясы жасады. Түсіру тобы оларды «гоондар» деп атады. «Гоон» Далектері қолда бар тіректерден алынған өлшемдер мен қалыптарды пайдаланса да, Shawcraft-тың бастапқы құрылымынан ұсақ айырмашылықтар болды, соның ішінде осы уақытқа дейін қалыпты болған үшбұрышты көлденең қималы элементтердің орнына бір ғана мойын тірегі қойылды. Бұл оқиғада Далек тағы да металл есікті кесіп өтуі керек болды, бұл жолы кескіш құрылғысы үлкен паялдағыштың ұшына ұқсайтын штанганы алмастырды. Бұл серияда Далек Supreme деген бірегей нұсқасы да бар. «Death to the Daleks» фильмінде саяхат машиналарын күміс түсті, қара иықтары, жарты шарлары және қалқаншаларымен көрсетеді, ал жұмыс тобының басшысы ашық күмбездік шамдардың орнына қара түсті шамдармен ерекшеленеді. Сериал барысында сюжеттік элементке байланысты стандартты жарылғыш қарулар бұрғыланған ұңғылы бар қарулармен ауыстырылды. Осы құрылғылармен екі примитивті адам тәрізділерді өлтіргеннен кейін Далек оларды «орташа тиімді» деп жариялады. Үш бөліктен тұратын телескопиялық қолдарды жою осы серияда басталды, ал қалған классикалық серия үшін екі бөлік стандартқа айналды. «Далектердің тағдыры» (1979) фильмінде Далектердің көптеген реквизиттері күмбездің жоғарғы жағынан шығатын шағын антеннаға ұқсас қосымшаға ие. Сонымен қатар алты шикі, қуыс, вакуумдық қалыпта жасалған Далек тіректері жасалды. Олар негізінен сериалдың финалының түсірілімінде қолданылды, бірақ олардың бірнешеуін кейбір студиялық түсірілімдердің аяғында да көруге болады. Оларды қалың мойын тіректерінен және күмбез антенналары мен қосымша шарлы буындардың болмауынан тануға болады. Сол кезде түсірілген фотосуреттерден олардың артқы жаға панельдерінде жарты шарлары жоқ екені көрінеді. Бұл оқиғада Далектер тобы жау ғарыш кемесін жою үшін өз-өзіне қол жұмсау отрядын құрастырады, әрқайсысының иығына бірнеше бомба бекітіледі. Бомба тіректері сары цилиндрлерден тұрады, олардың ұштарында қызыл жарты шарлар орналасқан. «Далектердің тағдыры» фильмінде ерекше дизайны бар Mark 3 дрон Далегі де көрінеді. Оның жоғарғы жартысында «гоон» және Shawcraft Далек бөліктері, ал артқы бөлігінде иықтан алдыңғы жағына бірдей бұрышпен жанып тұратын ерекше шымбақ бар. Төрт көрнекті бұрандалы бастар омыртқаның овалын қоршап, үлкен жарты шарлар орнатылған. Бұл айырмашылықтар оқиғада айтылмаған және компоненттердің шығу тегі белгісіз болып қала береді. Бұл нұсқаны кейде «Тюссоудс Далегі» деп атайды, ол Лондондағы Мадам Тюссоудс балауыз музейінде 1980 жылдары «Doctor Who» көрмесінің бір бөлігі ретінде (көк және күміс түске боялған) қойылған.

The Daleks returned in the 1972 serial Day of the Daleks, their first appearance in colour on the Doctor Who television programme. "Drone" Daleks were now finished in grey, with black hemispheres and fender. Except for Death to the Daleks (1974), and albeit with variations in the shade of grey and occasional adornment with black slats, black collars or both, this stayed as the standard Dalek colour scheme for the remaining eight serials in which they appeared over the next sixteen years. During this period, however, several small changes to the standard Mark 3 Dalek design were made and their hierarchy was again expanded. In Day of the Daleks a Dalek Leader is seen painted in gold, with black hemispheres and fender. This serial also saw the first appearance of an oval disc between the appendage boxes and a higher fender on all models. The eye lens "pupil", first seen in The Evil of the Daleks, now became a standard fitting. A gold Dalek Leader returned again in Frontier in Space (1973). Seven additional Dalek props were produced for Planet of the Daleks (1973), created by special effects professional Clifford Culley's company Westbury Design & Optical Limited. The production crew referred to these props as "goons". Although fabricated using measurements and moulds taken from an existing prop, the "goon" Daleks exhibited minor differences from the original Shawcraft builds including the substitution of single dowel neck struts for the trefoil cross section items which were the norm up to this point. The story again called for a Dalek to cut through a metal door, on this occasion the cutting device replacing the plunger resembling the tip of a large soldering iron. This serial also featured a unique variant; the Dalek Supreme. In Death to the Daleks the travel machines display a silver livery with black shoulders, hemispheres and fender, with a task force leader being differentiated from its subordinates by amber, instead of clear, dome lights. During the serial, due to a plot element, the standard blasters are replaced by projectile weapons featuring a drilled barrel with six small fins at the muzzle. After killing two primitive humanoids with these devices a Dalek declares them to be " moderately efficient". The phasing out of three section telescopic arms commenced in this serial, with two sections becoming the norm for the remainder of the classic series. In Destiny of the Daleks (1979) many of the Dalek props feature an attachment resembling a small stub aerial projecting from the top of the dome. Six crude, hollow, vacuum formed Dalek props were also created. They were primarily used during location filming of the serial's finale, although several of them can also be seen in the background of some studio shots. They can be recognised by their thick neck struts and the absence of dome aerials and appendage ball joints. Production photographs taken at the time reveal that they also lacked hemispheres on the rear skirt panels. A group of Daleks are seen in this story forming a suicide squad to destroy an enemy spacecraft, each with a number of bombs attached to its shoulder section. The bomb props consist of yellow cylinders capped at the ends by red hemispheres. A Mark 3 drone Dalek with a distinctive design also appears in Destiny of the Daleks. It features a combination of "goon" and Shawcraft Dalek sections for the upper half, and a unique skirt with a rear section which flares out from the shoulders at almost the same angle as the front. Four prominent bolt heads frame the chest oval and large hemispheres are fitted. These differences are not alluded to in the story and the origin of the components remains uncertain. This variant is sometimes referred to as "The Tussauds Dalek" after Madame Tussauds wax museum in London, where it was exhibited (painted bright blue and silver) as part of their Doctor Who display in the 1980s.

1980 жылдары Mark 3 Далектер

Доктор Ху сериалында "Бес дәрігер" (1983) эпизодындағы камео-көріністен бастап, осы онжылдықта пайда болған Mark 3 Dalek түрлерінде мойын бөлігі төменгі мойын сақинасы мен иықтың үстіңгі бөлігі арасында оның бір бөлігі көрінетіндей етіп көтерілген. Күмбезге кішкентай антенна орнату амалы жалғасты, және ол "Далектердің қайта тірілуі" (1984) фильмінде соңғы рет пайда болды. "Далектердің қайта тірілуіндегі" стандартты Dalek-тердің көз сабақтары мен дискілері ақ түспен боялған, төрт дискі конус тәрізді орналасқан, ең кішкентай дискі алдыңғы жағына қаратылған. Тюссо мұражайының Dalek реквизиті осы сериалда екі түрде көрінеді: сұр дрон және ақ жарты шарлары бар жылтыр қара түске боялған Жоғарғы Dalek.

Далек императоры

"Далландардың зұлымдығы" (1967) фильмінде Император зор, қозғалмайтын, он екі қырлы конус пішіндес құрылым ретінде бейнеленеді, оған көптеген кіндік сымдар жалғанған. Оның орта бөлігін он екі ірі қара жарты шар айналдыра қоршайды, ал кеудесіне көлденең орналасқан тағы екі кішкентай, құмдық түсті жарты шар бекітілген. Оның түс схемасы негізінен ақ, қара түсті әшекейлерімен, даусы эхолы, сықырықтай болып келеді. Скарродағы Далек қаласындағы басқару бөлмесінің бір бұрышында тұрғызылған, оқиға барысында Далектер арасында азаматтық соғыс болғанда жойылған. Далек Императорын Крис Томпсон жобалап, BBC Визуалды Эффекттер бөлімі салып шығарған.

Далектердің Жоғарғы

Далектер планетасында (1973) Далектер Жоғарғы Кеңесінің мүшесі, Далек Жоғарғысы Спиридон планетасына жіберіледі. Оның міндеті – көзге көрінбеушілік бойынша эксперименттерді бақылау, барлық тірі организмді жоюға арналған оба ауруын жасау және 10 мыңдық Далек басқыншылық күшін орналастыру. Бұл нұсқа сценарий авторы Терри Нейсонға тиесілі болған және екінші «Доктор Ху» фильмінде қолданылған реквизит арқылы жасалды. Мойын торы, тіректері және мойын сақиналары алынып тасталды, ал соңғылары әдеттегі қиғаш сызықтардың орнына кішкентай бұрандалармен безендірілген тегіс, ойыс жиектері бар жаңа сақиналармен ауыстырылды. Сөйлеген кезде жарық беретін фонарьға ұқсайтын көз алмасымен бірге, көтерілген джем банкалары тәрізді лила күмбезді шамдар орнатылды. Ол жылтыраған қара түске боялып, сары алтын түсті жарты шарлармен, ламельдермен, мойын сақиналарымен және күмбезбен әшекейленді. Кім осы өзгерістерді жасағаны белгісіз, бірақ реквизиттің боялуы BBC Визуализациялық эффекттер бөлімі Клиффорд Кэллидің басшылығымен жүзеге асырылды. Бұл серияда Давростың өмірді сақтау креслосы жерден аз биіктікте қалқып тұрғаны көрсетіледі. Кейінгі сахнада Далек биік тұрақтан екі диверсантты өлтіреді, бұл Далектер енді осы қабілетке ие екенін көрсетеді. 2005 жылдан бастап серияның DVD нұсқалары үшін Далек қалқып тұрғанын нақтылау үшін жаңа кадрлар түсірілді.

Стандартты некрос-далектер

Некрос Далек дизайны стандартты Mark 3 нұсқасынан ерекшеленетін егжей-тегжейлі өзгерістерді қамтиды. Етек бөлігінің бұрышы алдыңғы және артқы жағында тік, ал жарты шарлардың диаметрі кішірек. Иық бөлімінде жиырма ғана тілімше бар, және жоғарғы жағында кеңірек, бұл етекпен үйлескенде оған мықты келбет береді. Қолы қысқарақ, ал қосалқы қораптар арасындағы овал созылған. Осы нұсқада төменгі мойын сақинасының астындағы мойын бөлігі ерекше көзге түседі. Некрос Далектер алтын жарты шарлармен, иық торларымен, мойын торларымен, қолдарымен және қаруларымен ақшыл-қырық боялған.

Шыны далек

Даректердің аян-аяғында бір рет пайда болатын әйнек Далек, Некрос Далектің мөлдір, дамудағы нұсқасы ретінде ұсынылады, оның ішінде қорқынышты түрленуге ұшыраған адам басын көруге болады. Онда үш емес, төрт мойын шеңбері бар.

Стандартты Императорлық Далек

Императорлық Далек Некрос Далекпен юбка дизайнын бөліседі. Басқа жағынан, ол бұрынғы нұсқалармен салыстырғанда көптеген айырмашылықтарға ие. Оның қадамды қанаттары бар, төменгі бөлігіне енгізілген ойыс бөлік және иық торы жоқ, біріктірілген жағалар мен ламельдері бар. Қосымша шарлы буындардың айналасында дөңгелек шығырлар, қосымша жәшіктер арасында алтыбұрышты панель, жаңа үлгідегі көз және көз дискілері, кішкентай алтын қарындасы бар айна көз линзасы, тегіс күмбез шамдары және тығыздауыштың орнына кран тәрізді қосымшасы бар. Күмбездің диаметрі сәл үлкен, қисық бөлігімен кездесетін жері өткір бұрышты. Мойын бөлігінде айналы алтын жалатылған, әдеттегі алмаз тәрізді дизайнды алмастыратын жіңішке алтын тормен қапталған. Реквизиттер негізінен ашық кремі түсті, алтын жарты шарлармен, ламельдермен, қолмен, "тығыздауышпен", қарумен, көз дискілерімен және шам қаптамаларымен боялған. "Далектердің ашылуында" алғаш рет көрінген қалықтау қабілеті "Далектерді еске алуда" расталады, онда Императорлық Далек баспалдақпен жоғары көтеріліп, қабығының түбінен қызыл жарқырау шығарып қалықтайды. Бен Аароновичтің "Еске алу" романында Далектердің арнайы қарулы қаруы үшін қажетті зор қуат көзінің нәтижесінде жоғары деңгейдегі радиация бөлініп, Далек ағзасының миының құрылымын өзгерткендіктен, ақыл-есінен айырылғандығы айтылады. Осының салдарынан, басқа Далектер одан жиренеді, ирониялық түрде оны мутант деп атап, "Абыройсыз" деп атайды. Романда арнайы қару-жарақ Далек тек қана төтенше жағдайларда қолданылады және оны тек Император ғана толық бақылай алады делінеді. Арнайы қару-жарақ Далектері "Далектер соғысы" романында және Big Finish аудио өндірісі "Геноцид машинасы"нда да еске алынады. Сондай-ақ, "Қараңғы өлшемді Далек" туралы да қараңыз.

Императорлық Далек императоры

Императорлық Далек фракциясының императоры "Далектерді еске алу" сериалында кездеседі. Сериал барысында оның ішінде Далек мутанты емес, Калед Даврос бар екені анықталады. "Жаңа серия" Далектерінің алғашқы партиясын Майк Таккердің жетекшілігімен The Model Unit арнайы эффекттер компаниясы жасады, ал кейінгі жұмыстарды Specialist Models, 'propmaker. co. uk' және Rubbertoe Props компаниялары жүзеге асырды.

Стандартты Далектер

Стандартты "Жаңа Серия" Далек дизайны көптеген компоненттерге, соның ішінде күмбезге, қаруға, қосымша жәшіктерге, поршеньге және көзге қосымша бөлшектерді қамтиды. Фендері үлкенірек, жиегі бейіштелген, төменгі жағасы корпусқа біріктірілген, ал жоғарғы жағасы мен торлары алынып тасталған, олардың орнына мойын астындағы көтеріңкі иық бөлігі орналасқан. Ламельдердің бойымен ойыс орталық арна бар, ал мойын жәшігінің торы тығыз, күрделі дизайнмен жасалған. Күмбез шамдары айтарлықтай үлкен және металл торлармен жабылған, ал көзге арналған тіреу оссы капотпен қоршалған, оның астында әр Далекке тән идеограмма бар көлденең сопақ ойыс орналасқан. Стандартты "Жаңа Серия" Далек металл қола түсінде жасалған. Бұл Далек дизайны бұрын-соңды көрінбеген қабілеттерді көрсетеді, олардың көпшілігі компьютерлік графиканы қолдану арқылы іске асырылады. Корпустың орталық бөлігі айналады, қосымша жәшіктерді қамтиды, бұл 360 градусқа ату мүмкіндігін береді. Сондай-ақ, ол алдыңғы орта сызықтан жарылып, ішіндегі мутантты ашу арқылы да ашылуы мүмкін. "Далек" (2005) фильмінде жарты шарлар көтеріңкі шарлар және өзін-өзі жою механизмінің бөліктері болып көрсетілген. Олар Далек корпусынан бөлініп, Далек із қалдырмай жойылатын энергия шарларын құра алады. "Даллектердің жеңісі" (2010) эпизоды, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өтеді, онда екі "Жаңа Серия" Далек британдық құпия қару ретінде көрсетілген. Олардың корпустары камуфляж жасыл түсімен боялған, ал күмбездің алдыңғы бетіндегі идентификациялық идеограмманың орнына Ұлыбритания туы бейнеленген. Иыққа амуниция қаптары бекітілген, ал бір көріністе Далек ашық ауада жұмыс істеп, күмбез шамдарына мөлдір емес мата жабын орнатылған. Далектер сонымен қатар поршеньдері жоғары көтерілген күйде шай табақтары мен қорапшаларды алып жүреді, бұл бұрын көрсетілмеген қабілет. Бұл Далектер оқиғада "Айронсайдтар" деп аталады.

Императордың жеке күзетшісі

1967 жылы "Даллектердің зұлымдығы" сериалында алғаш рет көрінген мотивті қайталай отырып, "Жолдардың айырылысы" эпизодында бірнеше қара күмбезді Далектер қысқа ғана уақытқа пайда болады, Далек Императорының төңірегінде күзет жасап тұрады. Кейбір күзетшілер стандартты поршенді металл шармен алмастыру арқылы ерекшеленеді, оның алдыңғы жағында жарқыраған линза орналасқан. Кейбір жағдайларда шар, пышақ тәрізді тіректермен ұсталады, ал екінші, үлкен түрі үшін түтікшелі каркас қолдау көрсетеді. "Доктор Ху: ғарышкерлер мен жаулар" кітабында олар қару ретінде сипатталған. Императордың күзетшісінің 12 дюймдік радио басқару моделінің қаптамасында бұл құрылғы "көп спектрлі сенсорлы қол" деп көрсетілген. Императордың корпусы 1:6 масштабтағы модель ретінде The Model Unit компаниясымен жасалды.

Культ жеке тұлғалық сезімге ие және уақыт пен кеңістікте саяхаттап, қауіптен құтылу үшін "тәуелсіз уақыттық лебізді" бастау қабілетіне ие екені көрсетілген. "Қиямет күні" эпизодында үш поршеннің үйлесімі адамның санасынан ақпаратты алу үшін қолданылады, бұл өлімге әкелуі мүмкін (бірақ құрбанды өлтірмей де осыны істеуге болатыны айтылады). Бұл ойдан туған материал және оның құрамдас бөліктері 1965 жылғы TV Century 21 Dalek комиксінде пайда болды, онда "Даллектердің дуэлі" және "Зұлымдықтың жаратылысы" очерктерінде олар туралы айтылған.

Қамқорлықтағы Далектер

"Жоғалған жер" (2008) және "Сапардың соңы" (2008) атты байланысты эпизодтарда пайда болатын Vault Daleks, The Crucible ғарыш станциясының Vault-ында Давросты күзетіп, оған қадағалау жасап, сонымен қатар оның жеке күзетшілері болып табылады.

Қамқоршы Далектер

Бес қысқышпен жабдықталған манипулятор мүшесі және көп ұңғылы Гатлинг тапаншасы сияқты энергиялық қаруы бар жаңа сериядағы Далек түрлері 2022 жылғы Жаңа жыл күні шыққан "Далектер алдында" атты арнайы эпизодта пайда болады. Олардың мақсаты – Докторды қоса, белгілі бір нысаналарды жою.

Жоғарғы Далек

Жоғары Далек "Жоғалған Жер" және "Сапардың соңы" (2008), "Солдақтың шәкірті" және "Солдақтың танысы" (2015) фильмдерінде Далек күштерінің басшысы ретінде көрінеді, тіпті Давростан да жоғары тұрады. Бұл нұсқа стандартты "Жаңа серия" дизайнынан күрт өзгеше. Ол алтын түкпірлермен, жаға және мойын сақиналарымен қызыл түске боялған. Онда үш тұғырға орнатылған күмбезді шамдар бар, олардың торларында төрт емес, үш тірек бар, сондай-ақ иығын ұзартылған мойынға жалғайтын үлкен алтын тіректер бар. Оның дауысы басқа Далектерге қарағанда тереңдеу, ол 2005 жылғы серияның Далек Императорына ұқсайды. Далекке дауыс берген Николас Бриггс, Жоғары Далекке өзімшіл мінез-құлқына сәйкес келетін сәнді әуенмен дауыстағанын айтты. Жоғарғы Далек Doctor Who өндіріс дизайнері Эдвард Томаспен жобаланған, дизайн көмекшісі Питер МакКинстри жүзеге асырған және реквизит жасаушы co.uk жасаған. Олардың дизайны Doctor Who атқарушы продюсері Стивен Моффат, өндіріс дизайнері Эдвард Томас, "Далектердің жеңісі" сценарийшісі Марк Гейтисс және концепт-суретші Питер МакКинстридің ұсыныстарының нәтижесінде пайда болды. Жаңа парадигманың бес нұсқасының әрқайсысының Dalek қоғамындағы рөлін көрсететін әртүрлі түсті корпусы бар: қызыл, Дрон; көк, Стратег; қызғылт сары, Ғалым; сары, Мәңгілік және ақ, Жоғарғы. Doctor Who Confidential бағдарламасында сөйлеген сөзінде Doctor Who атқарушы продюсері Стивен Моффат Мәңгілік Далектің функциясы әлі шешілмегенін айтса, сценарийші Марк Гейтисс Жаңа парадигма Далектерінің жарқын түстері 1960 жылдардағы Amicus фильмдеріндегі Далектерден шабыттанғанын растады. Юбкасы иық бөлігімен жабылған, көлденең ойықпен бөлінген және қосымша бөліктері бар. Мойын тірексіз, төрт кеңейген сақинадан тұрады, олар кішкентай тік ойықтармен безендірілген және Далектің алдыңғы жағына орнатылған, бұл артқы иық бөлігіне айқын дөңгелек пішін береді. Екі цилиндрлі шамдар орнатылған күмбез алдыңғы нұсқалардағыдай төменгі бөлігінен айырылған. Оның қаруы бағдарламада бұрынғыдан үлкен, ол басқа Далектің толық ыдырауына себеп болады. Көз дизайнында көздің артында бірдей диаметрлі бес жақын орналасқан диск бар, алдыңғы жағында сары жарықпен жарқырайтын "органикалық" линза бар. Ол күмбезге шарлы буын арқылы бекітілген. "Тас Далек" термині эпизодтың титрлеріндегі тізімнен алынған. 7-серияның "Далектердің бейілі" эпизодында қызыл Дрон және көк Стратег Далектері бастапқы жарқын түстерінің орнына терең, металл реңге боялған. Реквизиттердің артқы жағында да шағын өзгерістер көрінеді, бұл омыртқаны аздап көрінбейді. Жаңа парадигма Далектерінің дизайны даулы болды және телесериал жанкүйерлері арасында көп құлшыныс тудырмады. 2015 жылы Жаңа парадигманы енгізу туралы пікір білдірген Моффат: "Шындығын айтсам және бәрі менің кінәмде болса, ешкімнің кінәсі жоқ, бұл керемет идея болды деп ойламаймын. Мен оларды жеке қарасам, "Жаңа Далектер керемет. Олар өте үлкен және күшті, олар керемет". Бірақ мен маңызды сабақ алдым: оларды экранға шығарғанда, олар үлкен болып көрінбейді, тек басқа Далектерді кішірейтеді". Моффат Жаңа парадигма Далектері тастап кетілмегенін айтты. "Мен оларды Далектердің офицерлік классы деп санаймын". "Олар жоқ емес. Бізде әлі де бар. Бірақ бұл жауап. Менің табатын көптеген сұрақтарға жауап - мен қате жасадым".

A Supreme Dalek appears in "The Stolen Earth" and "Journey's End" (2008), and "The Magician's Apprentice" and "The Witch's Familiar" (2015) as leader of the Dalek forces, outranking even Davros. This variant is a radical departure from the standard "New Series" design. It is painted red with gold hemispheres, collar and neck rings. It has three plinth mounted dome lights featuring cages with three, rather than four uprights, and large golden struts connecting its shoulders to an extended neck bin. Its voice is deeper than the other Daleks, resembling that of the 2005 series' Dalek Emperor. Nicholas Briggs, who provided the voice talent for the Dalek, stated that he adopted a grandiose delivery for the Supreme Dalek to fit his perception of the character as being egotistical. The Supreme Dalek was designed by Doctor Who production designer Edward Thomas, realised by design assistant Peter McKinstry and created by propmaker. co. uk. Their design is the result of input from Doctor Who executive producer Steven Moffat, production designer Edward Thomas, "Victory of the Daleks" writer Mark Gatiss and concept artist Peter McKinstry. Each of the five New Paradigm variants has a casing of a different colour, representing their role in Dalek society: red, Drone; blue, Strategist; orange, Scientist; yellow, Eternal and white, Supreme. Speaking on the programme Doctor Who Confidential, Doctor Who Executive Producer Steven Moffat stated that the function of the Eternal Dalek had yet to be decided, while writer Mark Gatiss confirmed that the bright colours of the New Paradigm Daleks were inspired by the Daleks seen in the 1960s Amicus films. The skirt is surmounted by a prominent, slatless shoulder section, divided by a horizontal groove and featuring integral appendage boxes. The neck is devoid of struts and consists of four flared rings detailed with small vertical slots, and is mounted towards the front of the Dalek giving the appearance of a prominent hump to the rear shoulder section. The dome, to which two cylindrical lights are fitted, is missing the chamfered lower section applied to previous variants. The gun is larger than that previously seen on the programme and is shown causing the complete disintegration of another Dalek. The eye design features five closely spaced discs of identical diameter behind an eyeball, inset with horizontal fins, on the front of which is a veined "organic" lens which glows with a yellow light. It is mounted to the dome on a ball joint. The term Stone Dalek is derived from a listing in the episode credits. In the Series 7 episode "Asylum of the Daleks" red Drone and blue Strategist Daleks are shown with their original bright colour schemes replaced by a deeper, metallic hue. The rear of the props are also seen with minor modifications, rendering the spine slightly less prominent. The design of the New Paradigm Daleks proved to be controversial and failed to generate much enthusiasm among fans of the TV series. In 2015, commenting on the introduction of the New Paradigm, Moffat said "Well I suppose if I'm completely honest and it's all my fault, no one else's fault I don't think that was a great idea. When I looked at them in person I thought 'My God, the new Daleks are awesome. they're so huge and powerful, they're brilliant.' But I learned a grave lesson: which is that when you put them on screen, of course, they don't look bigger, they just make all the other Daleks look smaller." Moffat stated that the New Paradigm Daleks hadn't been abandoned, however. " I now consider them an officer class of Dalek." "They haven't gone away. We still have them. But that's the answer. The answer to most questions I find is that I've made a mistake."

Далектердің барлаушы-барлаушысы

2019 жылғы "Резолюция" эпизодында пайда болған, Шақырушы Скаут Далектер, Далектердің туған планетасы Скародан шыққан алғашқылары ретінде сипатталады және басқа Далектерде кездеспейтін қабілеттерге ие. Шақырушы Скауттың бастапқы дизайны белгілі емес, себебі оқиғада Жерге келген Далектің корпусы эпизод өтетін уақыттан 900 жыл бұрын жойылған. Ол, қолдан келген материалдардан жасаған ауыстыру құралында, жаңа сериялы Далектердің қоладан жасалған, қарапайым дизайн элементтерін (азырақ, бірақ үлкен жарты шарларды) қамтиды, сонымен қатар алдыңғы екі бағананың артында орналасқан алты кішкентай зымыран түрінде күшейтілген қару-жарақтарды қосады. Эпизодта көрсетілген Шақырушы Скаут Далек мутанты – сұр-жасыл түсті сегізқұбырлы организмге ұқсайды, ол адамның артына жабысып, оны бақылай алады. Ол үш бөлікке бөлініп, мыңдаған шақырым қашықтықта жерленген. Бірақ, бұл жан иесі өлмеді, ғасырлар бойы күйге түсті. Оның бір бөлігі табылып, ультракүлгін сәулеге ұшырағанда, мутант телепортация арқылы қалған бөліктерін жинап, қайта құрастыра алады.

Қорғаныс ұшқыштары

2020 жылы "Далектер революциясы" атты эпизодта бір өнеркәсіпші өзінің ғалымына "Резолюция" эпизодында көрсетілген, ұрланған "Реконансация Скаут Далек" корпусының қалдықтары негізінде жасалған, жоғары технологиялық роботтық қорғаныс дрондарын жасауды тапсырады. Корпуста бұрын тірі жанда бар екенін білмей, ғалым оның ішінде органикалық жасушаларды табады және оларды клондау арқылы "Реконансация Скаут Далек" мутантының толық емес көшірмесін жасап алады. Мутант содан кейін ғалымды бақылауға алады және оны дрондардың корпусына орналасу үшін, барлық адамзатты жою және планетаны жаулап алу мақсатында өзін-өзі көбейтуге мәжбүрлейді.

Далектердің будандары

Далектер мен басқа түрлердің араласуы 1960 жылдардан бері "Доктор Ху" телесериалында жиі кездесетін тақырып болып келеді.

Физикалық будандар

"Далектердің аян" (1985) фильмінде Даврос Далектердің жаңа түрін жасайды. Ол бастапқы материал ретінде Некрос планетасындағы Тыныш демалыс кесенесі мен тоқтаусыз анимациялық құрылғысындағы өлімге таяған науқастардың кесілген бас жақтарын пайдаланады. Айналу процесінің бастапқы кезеңдерінде құрбандар естеліктерінің және өздерінің адамдық есімдерінің бір бөлігін сақтайды, бірақ метаморфозаның соңында олар сыртқы түріне қарамастан, толыққанды Далектерге айналады. Содан кейін Сек, Далектердің ғаламдық үстемдікке деген құштарлығын жою үшін, адам денесі мен сезіміне ие, бірақ Далектердің интеллектына ие гибридтер жасауды бұйырады. Далектер таза болуы керек деп сенетін Сек, нәсіліне сатқындық жасады деп есептеліп, Культ мүшелері оны тізбекке байлап, толыққанды Далектерге айналатын гибридтерді жасау үшін айналу процесін өзгертеді. Сек, Культ мүшесі Далек Тейдің Докторды жоюына кедергі келтіріп, қаза табады. "Далектердің панасы" (2012) эпизоды Далектер планетасы – Пана туралы айтады, онда Освин Освальд атты жас әйел ғарыш кемесінің апатқа ұшырауынан кейін тұтқындалып қалды. Планетаның қауіпсіздік жүйесіне қызмет ету үшін барлық басқа тіршілік формаларын айналдыруға арналған наногендік бұлт, оны Далекке толыққанды түрлендіреді, оның генийлік интеллектын Далектер пайдалануы үшін сақтап қалады. Освин бастапқыда өзінің жағдайын білмейді, өзін қорқыныштан қорғау үшін адамдығын жалғастыру туралы өзіндік іллюзия жасайды. Ақырында ол қайта оянған Далек тұлғасын жеңіп, Доктор мен оның серіктеріне планетадан қашуға көмектеседі. Ол Далектер Пананы ғарыштан жойғанда қаза табады. "Солдаттың шәкірті" (2015) фильмінде 1138 жылдан бері Доктордың досы Борс, өздерінің шеберлерінен ТАРДИС-ті алуды тапсырған Далек қуыршағы екені анықталады.

Далектердің фильмдегі нұсқалары

Доктор Ху бағдарламасындағы алғашқы пайда болуларынан кейін Ұлыбританияны шарлаған "Далекмания" толқынынан пайдаланып, Далектер туралы екі фильм түсірілді: "Доктор Ху және Далектер" (1965) және "Далектердің Жерге шабуылы 2150 ж." (1966). Бұл фильмдердің сюжеттері, негізінен, Далектер алғаш рет көрсетілген алғашқы екі телесериалға ұқсас, бірақ басты айырмашылығы – басты кейіпкер шетелдік емес, "Ху" тегі бар эксцентрикалық адам-өнертапқыш ретінде бейнеленеді. Осылайша, бұл Далектердің көрсетілуі мен нұсқалары фильмдер сериясына тән ерекше үздіксіздік құрайды.

1-ші белгі: Далектер

Алғаш рет «Доктор Кто және Далектер» фильмінде пайда болған «Movie Daleks»-тің айқын фендерлері бар, олардың пішіні мен дизайны «Доктор Кто» сериалындағы «The Dalek Invasion of Earth»-ке өте ұқсас. Етек тікелей үлкейтілген фендердің үстіне орналасқан, бірақ бастапқы теледидарлық нұсқасының базасында жасалған аралық саты жоқ. Қосымша жәшіктер сәл басқа бұрышта орналасқан, ал мойын сақинасының жиектері тіктеп кескен. Көз сабағында тек бес дискі бар, көбінің иристері жарықтандырылған, ал күмбез шамдары сол кездегі теледидарлық Далектердегіден әлдеқайда үлкен. Тағы бір ерекшелік – теледидардағыға қарағанда кеңірек тесігі бар, мантиясы жоқ және энергияны шығарудың орнына қысыммен шығарылатын, құртушы, өлімге әкелетін буды шығаратын қару. Фильмде Далектердің үш түрлі нұсқасы пайда болады. Кейбір Далектерде поршеньнің орнына екі жақты механикалық қысқыш орнатылған, ал кейбіреулерінде алдыңғы жиектері кері бұрылған ендірілген жағалар бар, ал біреуінде телескопиялық қолдың орнына кескіш отшашу құралы бар. Телевизиядағы Далектердің жарты шарларының орны ауысуы кейде кездесетін ерекшелік болғанымен, бұл мәселе фильмдегі барлық реквизиттерде біркелкі түрде көрінеді. Ең байқалатын нәрсе – артқы сол жақ панеліндегі төрт жарты шар қалған панельдердегіден жоғары орналасқан. Далектердің алғашқы фильміндегі реквизиттері жарқын түстермен боялған. Дрон негізінен күміс түсті, орташа көк күмбездері, жарты шарлары мен фендерлері және алтын жағалары бар. Далектердің басшысы қара түсті, күміс және алтын жарты шарлары, күміс және алтын мойын сақиналары, алтын жағалары мен фендері бар. Оның оң қолы қара жарты шарлары, алтын жағалары және алтын фендері бар қызыл Далек ретінде бейнеленген. Барлық нұсқаларда күмбез шамдары қызыл түске боялған. Фильмдегі кейіпкерлерді Shawcraft Engineering компаниясы жасаған, ал көпшілік сахналарында санды толықтыру үшін пайдаланылған ендірілген иық жағалары бар Далектерді Shepperton Studios-тағы Пластер шеберханаларында жасаған. Кейбір көріністерде олардың үлкен фендерлері жоқ, етек тікелей еденге тіреліп, үлкен күмбез шамдары теледидар реквизиттерінде қолданылатын кішірек шамдармен ауыстырылған. Олардың ерекше түс схемасы сериалдың монохромды түсірілуіне байланысты оңай көрінбейді. Фильм «The Chase» көрсетілгеннен кейін ғана шыққандықтан, бұл теледидардағы көрініс фильм реквизиттерін жұртшылықтың алғаш рет көргені болып табылады.

First appearing in the film Dr. Who and the Daleks, Movie Daleks have substantial fenders, very similar in shape and design to those seen in the Doctor Who serial The Dalek Invasion of Earth. The skirt sits directly on top of the enlarged fender, however, without the intervening step created by the original TV variant base. The appendage boxes are angled slightly differently and the neck ring edges have a steeper bevel. The eyestalk has only five discs, most irises are illuminated and the dome lights are considerably larger than those seen on TV Daleks of the period. Another distinctive design feature is the gun, which has a wider bore than the TV counterpart, lacks mantles and is depicted as projecting a pressurised jet of destructive, lethal vapour rather than an energy discharge. Three minor Dalek variants appear in the film. Some Daleks are fitted with a two jawed mechanical claw instead of a plunger, some have integrally moulded collars with reversed angles on the front edges and one is seen with a cutting torch instead of a telescopic arm. While hemisphere misalignment is an occasionally recurring feature of Daleks seen on television, this issue presents itself in a uniform manner with all of the film props. Most noticeably the four hemispheres on the rear left corner skirt panel are set higher than those on the other panels. For their first film appearance the Dalek props were painted in bold colours. Drones are primarily silver with mid blue domes, hemispheres and fenders, and gold collars. The Dalek leader is black with alternating silver and gold hemispheres, alternating silver and gold neck rings, and gold collars and fender. Its second in command is portrayed as a red Dalek with black hemispheres, gold collars and a gold fender. On all versions the dome lights are coloured red. The hero props seen in the film were constructed by Shawcraft Engineering while the Daleks with integrally moulded shoulder collars, which were mainly used to make up numbers in crowd scenes, were produced by the Plaster Workshops at Shepperton Studios. In some scenes their large fenders are missing, with the skirts sitting directly on the floor, and the large dome lights replaced with smaller items as used for the TV props. Their more striking colour scheme is not readily apparent due to the filming of the serial in monochrome. As the film was not released until after The Chase was screened, this television appearance is the first occasion that the film props were seen by the public.

Mark 2 фильміндегі Далектер

Daleks' Invasion Earth 2150 A.D. фильмінде көрінген Dalek нұсқасы Mark 1 нұсқасына ұқсас, бірақ жоғары жаға торлары мен теледидар нұсқаларында бұрыннан бар планкалармен толықтырылған. Фильмнің әртүрлі жерлерінде әдеттегі қара түсті құрылғының орнына кішкентай күміс поршені алып жүрген Dalek-ті көруге болады. Тағы бірінде стандартты "G-тұтқа" пішіндес құрылғының орнына қайшы тәрізді тырнақ және мантиясы бар қару бар. Бұл ерекше қосымшалар туралы оқиғада ештеңе айтылмаған. "Доктор Ху" және "Даллектер" фильмінде байқалған жарты шарлардың бұрыс орналасуы осы фильмде де көрініс тапты. Екінші фильмде қолданылған дронның түс схемасы сол кездегі теледидар нұсқаларындағыдай – күміс түсті, сұр иықтары, табиғи алюминийден жасалған жағалары мен планкалары, көк жарты шарлары және қара қорғағышы бар. Фильмдегі Dalek командирлерінің нақты иерархиясы анықталмайды. Экспедициялық күштің басшысы табиғи алюминийден жасалған жағалары мен планкалары, қара жарты шарлары және қара қорғағышы бар алтын Dalek болып көрінеді. Бедфордширдегі кен өндіру операцияларын алтын жарты шарлары, табиғи алюминийден жасалған жағалары мен планкалары және қара қорғағышы бар қара Dalek басқарады, ал күміс жарты шарлары, табиғи алюминийден жасалған жағалары мен планкалары және қызыл жолақты қара қорғағышы бар қызыл Dalek Dalek ғарыш кемесіне және адамдарды құл ретінде ұстау мен қарсылықты жою операцияларына басшылық етеді. Дрон көк күмбезді шамдармен, қара және қызыл Dalek-тер қызыл күмбезді шамдармен, ал алтын Dalek сары күмбезді шамдармен жабдықталған. Алғашқы фильмдегі Dalek реквизитін Shawcraft Engineering компаниясы жасады. The Evil of the Daleks (New Theatre Royal, Portsmouth, England, 2006) және The Daleks' Master Plan (New Theatre Royal, Portsmouth, England, 2007) фильмдері көрсетілді.

Далектердің қарғысы (1965)

"Далектердің қарғысы" - Дэвид Уитакер мен Терри Нейсон жазған сахналық пьеса, ол 1965 жылдың 21 желтоқсанында Англияның Лондон қаласындағы Уиндхам театрында бір ай бойы қойылды. Қойылымда бес Далек пайдаланылды: төрт күміс/сұр түсті және бір қара түсті. Оригиналды теледидар мен киноға арналған жабдықтарды жасаған Shawcraft компаниясы жасаған олар, негізгі Mark 1 кино Далектерінің дизайнынан шыққан, бірақ сол кездегі теледидардағы Далектерде болған қанаттары, күмбезді шамдары және қаруларымен жабдықталған.

Доктор Ху және Далектер Ақырзаманның жеті кілті (1974)

Доктор Ху және Далектер: Ақырзаманның жеті кілті – Терренс Дикстің 1974 жылғы 16 желтоқсаннан бастап төрт апта бойы Лондондағы Адельфи театрында қойылған сахналық пьесасы. Пьеса үшін Филипп Пул мен Филипп Аллестон модель жасаушы, мүсінші және кино-дизайнер Алистер Боутеллдің жетекшілігімен бес Далек жасады. Олар «Далектер планетасы» фильміндегі Жоғарғы Далекке ұқсас дизайнға ие болды: тегіс жиекті мойын сақиналары, тірегі жоқ мойын бөлігі және кеңейтілген қорғаныш қанаттары болды. Бұрылыс сигналы стиліндегі шамдар қолданылды, олардың қақпақтары теледидарлық немесе фильмдік нұсқаларына қарағанда жіңішке және тікбұрышты болды. Заманауи жарнамалық фотосуреттерде пьесада Доктор Худы сомдаған актер Тревор Мартин «Далектер планетасы» фильміндегі Жоғарғы Далек пен Mark 2 кино-Далегімен бірге суретке түскен. Соңғысы купол шамдары мен қосымшаларында түрлі өзгерістерді көрсеткен. Алайда, ешқайсысы да сахналық қойылымда пайда болған жоқ.

"Ақырғы оқиға" (1989)

Doctor Who – The Ultimate Adventure – Терренс Дикс жазған сахналық қойылым. Ол 1989 жылдың сәуір және тамыз айлары аралығында Ұлыбритания бойынша гастрольде болып, жиырма театр сахнасында көрсетілді. Қойылымда төрт көк/сұр дрон және бір Қара Далек ("Басты Далек" деп аталды) пайда болды. Сол кездегі телеарнадағы нұсқасымен салыстырғанда, дизайндық ерекшеліктерінің бірі – юбка бөлімі алдыңғы және артқы жағына қарағанда бүйір жақтарына көбірек кеңейтілген, юбканың бүйір панельдеріндегі жарты шарлардың бір тік қанаты және жоғарырақ крылосы (фендері) болды. Реквизиттерде үлкен тіктөртбұрышты күмбез тәрізді шамдар, иық сызығынан шығып тұратын мойын сақинасы және көз дискілері мен жалаңаш тілімдер болмады. Бұл Далектердің күмбезі де әдеттегідей емес, нағыз жарты шар пішіндес болды, сондай-ақ денесінің алдыңғы бөлігінде бір тіктөртбұрышты қосымша бөлік орналасқан. "The Evil of the Daleks" қойылымында пайда болған нұсқаның кішірейтілген, бірақ өзге жағынан дәл көшірмесі – Далек Императорының реквизиті де жасалды, оған екі жағына үлкен қанат тәрізді құрылымдар қосылды. Бұл қойылымда қолданылған Далек реквизиттерін "Suffolk Scenery" атты театрлық жабдықтармен қамтамасыз етуші компания жасады.

Далектердің комикстердегі, кітаптардағы, аудиодрамалардағы және бейнеойындардағы нұсқалары

Әртүрлі жазушылар мен суретшілер теледидар, кино және театрдан өзге медиа үшін Далектердің жаңа түрлерін жасады. Далектердің түрлі түсті корпустарында бейнеленуі де шенді көрсету үшін пайдаланылды, алайда мұндай айырмашылықтар жеке түрлер болып саналмайды. Бұл жағынан Джон Пилдің BBC Books Doctor Who романы "Даллектердің соғысы" ерекше атауға лайық, онда сұр, көк, қызыл, қара және алтын түсті Далектердің мәртебесі біртіндеп жоғарылап, барлығы Далек Басшысының басшылығымен қызмет етеді.

Алтын император Далек

Император Далек тұжырымдамасы алғаш рет «The Dalek Book» (1964) кітабында ұсынылды, кейіннен ол «TV21» комиксіндегі «The Daleks» (1965–1967) арқылы қайта пайда болды. Комикстегі оқиға бойынша, Skaro планетасында екі соғысып жатқан гуманоид түрі мекендеген: биік, бейбіт Талдар және агрессивті, көк терілі Далектер. Далектер Талдарды толығымен жою және қақтығысты аяқтау үшін нейтронды бомба жасайды. Метеориттердің шабуылы құрылғының мерзімінен бұрын жарылуына себеп болады, бұл Skaro және планетаның өркениеттерін қиратады. Далектерден тек ғалым Ярвеллинг пен әскербасшы Золфиан ғана тірі қалады. Олар әлемінің қираған қалдықтарын зерттеу кезінде шабуылға ұшырайды, содан кейін Ярвеллинг бұрын жасаған соғыс машинасының прототипімен сұраққа тартылады. Бұл машиналар жартылай дербес робот-жауынгерлер ретінде жұмыс істеуге арналған еді. Ол оларға өзінің мутацияға ұшыраған Далек екенін, бұл нейтронды бомбаның жарылысынан тараған радиацияның салдары екенін және ол корпусты саяхат құралы ретінде пайдаланғанын хабарлайды. Ол көптеген мутанттар бар екенін айтады және Ярвеллинг пен Золфианды оларға арналған қосымша корпус жасауға көндіреді. Соңғы екі гуманоид Далек еңбек етіп, радиацияның әсерінен шаршап, өлер алдында өзін император деп жариялайды және өзінің жаңа мәртебесін көрсететін арнайы корпус жасауға бұйрық береді, ол «Флидор алтыны, кварц және Аркеллис гүл шырынынан» жасалған.

"Дәлектер кітабы"

"Далек кітабы" (1964) ерекше, бірақ жалғыз емес, кеудесінің ортасына орналасқан "үн таратқыш торы" және кейде күмбездегі стильді санды бейнелейтін Далек түрін көрсетеді. Бұл екі элементтің ешқайсысы экранда көрсетілген Далектердің ешбір түріне енген емес. Олар алғаш рет "Доктор Кто" сериалының репетициялары кезінде режиссерге оларды ажыратуға көмектесу үшін әр Далек тірегінің күмбезіне нөмірленген қағаз жабыстырылған, ал сақтау үшін таспа орамасы алдыңғы жағаның артына ілінген. Бұл заттар кейіннен BBC тауар өндірушілерге ұсынған Далектердің анықтамалық суреттерінде пайда болды, ал "Далек кітабының" суретшілері оларды үн таратқыштары мен белгілер ретінде түсіндірді. Бұл кітап жарық көргеннен кейін көп ұзамай, үн таратқыш торы дизайны бар Далектер бейнеленген басқа тауарлар мен қаптамалар пайда болды. Оларға Далектерге арналған үстел ойындары, багател, "Cutta Mastic" полистиролдан жасалған мүсіндер жиынтығы, шар лабиринттері және сәуле табатын шам-қарқын кірді.

Далек императоры

Далек императоры, "Далектердің зұлымдығы" фильміндегіге ұқсас деп сипатталған, Саймон Кларктың 2004 жылғы "Далек факторы" повесінде пайда болады. Ол "император" деп аталады, бұл оқиға болған кезеңде одан да көп императорлар болғанын көрсетеді.

Далек Бірінші

Далек Прайм «Доктор Кто» сериалдары негізінде жазылған бірнеше романда кездеседі («The Chase», «The Daleks' Master Plan», «The Power of the Daleks», «The Evil of the Daleks»). Ол Джон Пилдің Сегізінші Доктор туралы романдарының бірінде, «Далектердің соғысы» (1997) кітабында да айтылады. Көшбасшы ретінде бейнеленгенімен, Далектер иерархиясындағы оның нақты орны толыққанды түсіндірілмейді. «Далектердің соғысы» романындағы оның сипаттамасы TV21 Алтын Императорының сипаттамасына ұқсас.

Далектердің уақыт бақылаушысы

Уақытты бақылаушы Далек Big Finish Productions Doctor Who аудио драмаларында «Пациент ноль» (2009), «Люси Миллер» (2011), «Өлімге дейін» (2011), «Қара көздер» (2012), «Қара көздер 2» (2014), «Қара көздер 4» (2015) және «Далек ұрпағы» (2013) романында кездеседі. Ол ғарыш-уақыт ағынына күшейтілген сезімталдыққа ие болу үшін генетикалық түрде өңделген, бұл оған уақыт саяхатын қамтитын Далек стратегияларын басқаруға, сонымен қатар уақыттың тұрақсыздығын шектеуге мүмкіндік береді. Мұқаба мен жарнамалық иллюстрацияларда Далек Уақыт бақылаушысы Mark 3 дизайнындағы көк корпусымен, ұзартылған мойын бөлімімен және қосымша диагональды мойын сақиналарымен бейнеленген. Роман оны Далек өмірінің ең жоғары формасы деп сипаттайды, тіпті Жоғарғы Далекке де бұйрық бере алады, ал мойын бөлімі диагональды айналатын айналымдық энергия сақиналарымен қоршалған. Далек Уақыт бақылаушысының даусын аудио өндірісте актер Николас Бриггс сомдайды.

Далектердің уақыт стратегиясы

Далектердің уақыт стратегияшысы Далектердің уақыт бақылаушысына ұқсас қабілеттерге ие, бірақ Жоғарғы Далекке бағынышты. Ол алғаш рет Big Finish Dark Eyes 4 2015 аудиодрамасының «Монмартр монстры» және «Далектердің шебері» атты эпизодтарында пайда болды, содан кейін Big Finish аудиодрамаларының «Соғыс дәрігері 3», «Соғыс дәрігері 4», «Галлифрей 9: Уақыт соғысы 1-том» және «Сегізінші дәрігер: Уақыт соғысы 3» эпизодтарында да кездеседі. Далек уақыт стратегияшысының дауысын актер Николас Бриггс аудио өндірістерде сомдайды. Мұқабадағы суреттер мен жарнамалық иллюстрацияларда Далек уақыт стратегияшысы Жаңа Серияның Жоғарғы Далек дизайнындағы күлгін корпусымен, кеңейтілген мойын бөлігінде жарқыраған «плазма шармен» және қосымша диагональды мойын сақиналарымен бейнеленген.

"Хаякава" далектері

Төрт "Доктор Ху" кітап сериясының романдары 1980 жылы Юкио Секигучи аудармасымен жапон тіліне аударылып, "Хаякава Бунко" баспасында жарық көрді. Олардың ішінде "Доктор Ху және Далектер" кітабы "Жікуу Дайкетто!" (時空大血闘!) деген атпен, ал "Доктор Ху және Далектер күні" кітабы "Дареку – Зoku no Gyakushuu!" (ダレク – 族の逆襲!) деген атпен шықты. Бұл кітаптардың иллюстрацияларын жасау үшін Мичиаки Сато шақырылды. Басқа комикс және графикалық суретшілердің жұмысы, қаншалықты ерекше стильде болса да, көбінесе стандартты Далек пішініне аз ғана өзгерістер енгізсе, Сатоның суреттері танымал дизайннан түбегейлі өзгешеленетін, бірегей Далек нұсқасын көрсетеді. Мұның себебі бастапқы материалдарға қол жеткізе алмауы, жапондық баспагерлердің Далек бейнесін пайдалану құқығы болмауы, немесе суретшінің өз қиялына еркін баруға мүмкіндік алғандығы болуы мүмкін.

Теңіз далалықтары

Далектердің соғысы (1997) романында ұсынылған Теңіз Далектері торпеда тәрізді пішінделген, көздері алдыңғы бөлігінде орналасқан, ал денелеріне параллель қару таяғы мен тарту арқаны бар. Олар стандартты Далектерден ірілеу деп айтылады. Романның әңгімелері мен суреттерінің ешқайсысы жеке авторға жатқызылмағандықтан, Marsh Dalek дизайнын қай суретші жасағаны белгісіз. Marsh Dalekтер Марк Платтың Doctor Who романы Lungbarrow (1997) ішінде қысқаша айтылады, онда 26-шы ғасырда адамдар олармен шайқасып, жоғары импульстік карабиндермен аяқтарына оқ жаудырып, оларды қолдан келмейтін етіп жіберген.

Далектердің жыртқыш түрі

Predator Dalek Джордж Манн жазған «Doctor Who» романы «Engines of War» (2014) ішінде кездеседі. Ол Ұлы Уақыт Соғысы кезінде мінсіз Далек жасау мақсатымен жасалған прототип екені айтылады. Бұл үшін Соғыс Докторын тұтқындап, оның жады мен эмоцияларын жойып, тек шығармашылығын қалдырып, оны өз технологиясына енгізу жоспарланған. Ол стандартты «Жаңа серия» Далек дизайнынан екі есе үлкен, терең металл қызыл түсті юбкасы және қара жарты шарлары бар деп сипатталған.

Психик Далектер

Джон Фримен мен Пол Корнелл жазған "Далектер императоры" (1993) комиксінде қысқа ғана көрінген Психо Далектер, әдеттегі мойын бөлігі мен күмбездің орнына иық бөлігінің үстіне қойылған мөлдір шардың ішінде сақталған үлкен жасыл ми ұлпасымен бейнеленген. Оқиғада Психо Далек, қолына орнатылған қашықтан басқару құрылғысы арқылы жартылай роботтандырылған тұтқындардың шағын тобын басқару үшін қолданылады. Комикстің суретшісі – Ли Салливан.

Далектердің барлаушысы

Бен Аароновичтің "Далектерді еске алу" романында (1990) Императорлық Далек фракциясы скаут Далектерді пайдаланады, олар стандартты Далектерге қарағанда күшті және ағылшын тілінде "streamlined" деп сипатталады. Amblin өндірісінің тұжырымдамалық эскиздеріне тікелей негізделген Спайдер Далектер ақырында "Fire and Brimstone" (1997) комиксінде қолданылды, онда олар параллель әлемнен келген түбегейлі түрленген Далектер ретінде бейнеленеді. Комикстің суретшілері – Мартин Герагти және Робин Смит. Джон Пилдің "Далектер соғысы" (1997) романында олар Давростың жасауы ретінде көрсетілген, стандартты Далектерге қарағанда сәл ірі, ал төменгі бөлігінен сегіз аяқ шығады. Олар стандартты Далектерге қарағанда маневрлірек, бірақ буындары нашар. Бұл, Талдар сияқты, олардың мутациясы "толық айналым" жасап, оларды адам тәрізді формаға қайтарғанын білдіреді.

Скараның бұзылуы

Скароның деградациялары алғаш рет "Доктор Кім" телесериалындағы "Уақыттың соңы" (2009) эпизодында айтылады, онда Оныншы Доктор олардың "Соңғы Ұлы Уақыт Соғысының" қасіреттерінің бірі болғанын мәлімдейді. Кейіннен олар Джордж Маннның "Соғыс машиналарын" (2014) романында сипатталады, бұл Далектердің өз геномын кері эволюциялау мақсатымен жасаған тәжірибелерінің нәтижесінде пайда болған, тұрақсыз және болжауға келмейтін құбылыстар. Кітапта үш түрі аталады. Глайдер деградациялары жер бетінен сәл көтеріліп қозғалады. Далек мутанты стандартты Далек күмбезінің астындағы мөлдір, нығайтылған бөлімде орналасқан және аяқ-қолы жоқ, адам тәрізді торсқа ұқсайды. Механикалық қолдар мен энергиялық қарулар корпустың екі жағында орналасқан. Өрмекші деградациялары жұмыртқа тәрізді, қызыл және қара жарты шарлардан тұрады, үш аяқпен қозғалады және төрт энергиялық қарумен қаруланған. Уақыттық қару деградациялары Арнайы қарулы Далектерге ұқсас және құрбандарын тарихтан жоюға қабілетті уақыттық зеңбірекпен жабдықталған.

Далектердің ауыспалы уақыт сызығы

Далектер Малори Блэкменнің 2013 жылғы "The Ripple Effect" электронды кітабында, балама уақыт сызығынан пайда болады. Бұл балама Далектер өркениетті, философиялық, бейбітшілікке құштар халық ретінде бейнеленген, олар тыныш, реттелген дауыстармен сөйлейді және әрқайсысының жеке есімі бар. Балама Далектердің көпшілігінде екі манипуляторлы қол бар, бірақ олар қарусыз, тек ғарыштан Скароны қорғағандары ғана қаруланған. Соңында Доктор балама уақыт сызығының тұрақсыз екенін және оның бүкіл Ғайны ыдыратуға әкелетінін анықтайды. Өткенге саяхат жасап, ол бастапқы уақыт сызығын қалпына келтіріп, балама Далектерді болмыстан мүлдем жояды.

Өрнектелген шыны далектер

Далақтар Big Finish Productions Doctor Who аудиодрамасы «Далақтар ордені» (2016) шығармасында кездеседі. Олар әсем, боялған шыныдан жасалған қабықшаларымен бейнеленген және технологиялық жағынан дамылмаған Стрелин планетасында Қара жапырақ бауырластығының монахтарында сақталады. Боялған шыныдан жасалған Далақтар концепциясын Майк Таккер жасады, ал аудио өнімнің мұқабасын Крис Томпсон суреттеді.

Жаңа парадигма Далек императоры

"Далектер қаласы" (2010) бейнеойынының алғашқы бөлімі Doctor Who: The Adventure Games-те, әрекеттің шегінде пайда болатын Жаңа Парадигмалық Далек императоры, 2005 жылғы "Жолдардың айырылысы" эпизодында көрсетілген Жаңа сериялық Далек императорынан еректейтін шамалы. Назар аударарлық айырмашылықтары – күмбез және көзге арналған жиынтық, олар Жаңа Парадигма дизайнында жасалған, сондай-ақ көк түс схемасы.

Мәңгілік сағат Далек императоры

Doctor Who: The Eternity Clock (2012) видеоойынында Далек Императорының бұл нұсқасы алғаш рет күміс жарты шарлармен әшекейленген үлкен, ауада қалқып жүретін, күлгін сфера ретінде көрінеді. Бұл қабық екені көрсетіледі, ол кеңейіп, 16 тік сегментке бөліне алады, оларды қорғаныс кедергісін құру үшін орналастыруға болады. Ішкі құрылымы негізінен Жаңа Парадигма дизайнынан тұрады, оған қысқартылған көз сабы мен жұқа, созылған күмбез шамдары кіретін үлкен күмбез және оны кері тік мойын бөлігі ұстап тұрады. Одан төмен конустық металл құрылым энергиялық өріс арқылы байланысқан дөңгелек, айналатын қару платформасына қарай тарылады. Платформаның шеті бойында үш "Жаңа Серия" Далек стиліндегі қару таяқтары тең аралықпен орналасқан.

Берсеркер Далектер

Берсеркер Далектер Big Finish Productions Doctor Who аудиодрамасында: Gallifrey: War Room 2: Manoeuvres (2023) көрсетіледі. Олар негізінен "Жаңа серия" Далек дизайнына сай келеді, бірақ "танк гусеницаларымен" жабдықталған үлкен базаға орнатылған, ал стандартты манипуляторлы қол мен қаруы дөңгелек ара және көп ұңғылы энергиялық қарумен ауыстырылған. CD-нің жарнамалық материалдарында олар қатыгездік үшін өсірілген, дерлік жоюға келмейтін және жақын маңдағы басқа зақымдалған Берсеркерлерден кез келген сынықтар мен бөліктерді пайдаланып корпустағы зақымдануды өзі-өзіне жөндеу қабілетіне ие екені айтылған.

Қараңғы өлшемдегі Далектер

"Lost in the Dark Dimension" - бұл бағдарламаның отызыншы жылдығын мерекелеу үшін жоспарланған BBC Doctor Who эпизодының жұмыс атауы болды. Крис Фицджеральд Джим Хенсонның Жаратылыс шеберханасынан арнайы қару-жарақ Далегін қайта жобалауға шақырылды. Сол кездегі BBC суретшісі Алан Маршалл ұсынылған нұсқаның эскизін жасады. Стандартты Далекпен салыстырғандағы ерекшеліктері: айтарлықтай үлкейтілген қорғаныш, екі үлкен иыққа орнатылған зеңбіректермен және үш қалың мойын сақинасымен айналдырылған қысқартылған мойын бөлігі бар күшейтілген орталық бөлім. Бағдарламаны әзірлеу 1992 жылдың маусымында басталды және 1993 жылдың шілдесінде BBC қаржылық және логистикалық себептерді келтіре отырып, ресми түрде тоқтатылды. Dark Dimension Dalek прототипі BBC-де ешқашан жасалмаса да, ол көптеген иллюстрациялардың нысаны болды және жанкүйерлердің бірі толық өлшемді нұсқасын жасады.