Кіріспе

Доктор Ху франшизасының ойдан шығарылған нәсілі – Сонтарандар (/sɒn/tɑːr/ən/ sonTARən). Олар негізінен британдық ғылыми фантастикалық теледидар бағдарламасы «Доктор Ху» және оның туынды сериалы «Сара Джейнның шытырман оқиғаларында» бейнеленген ғарыштан келген адам тәрізді жаратылыстар. Зұлматтылығымен және өлімнен сескенбеуімен ерекшеленетін жауынгерлік нәсіл. Оларды жазушы және болашақ сюжет редакторы Роберт Холмс ойлап тапқан, ал олар алғаш рет 1973 жылы «Доктор Ху» сериалының «Уақыт саяхатшысы» атты эпизодында пайда болды.

Мәдениет

Сонтарандар – адам тәрізді жандар, дене бітімі мықты, ерекше күмбез тәрізді басы бар. Әр қолында үш саусақтан болады, бірақ олардың кейбір өкілдерінің бес саусағы да болуы мүмкін. Бұлшық еттері ауырлық күші жоғары болғандықтан, жүк көтеруге бейімделген, иілгіштікке емес. Росс Дженкинс "Сонтарандық стратегия" еңбегінде басты зұлым Сонтаран генерал Стаалды "сөйлейтін пісірілген картопқа" теңейді, ал "Уытты аспан" эпизодында полковник Алан Мейс Сонтарандарды "тролльдерге" атайды. Сонтарандар галактиканың оңтүстік спиральді саласында орналасқан, гравитациялық өрісі өте күшті Сонтар планетасынан шыққан. Олар адамдардан әлдеқайда күшті, ал соңғы серияларда орташа ересек еркектен сәл аласа бойлы. Сонтарандардың мәдениеті әскериленген, олардың ең жоғары құндылықтары – тәртіп пен ар-ұяқ. Олардың қатаң қоғамының барлық саласы соғысқа бағытталған, ал кез келген оқиға соғысқа қатысты тұрғысынан қарастырылады. "Сонтарандық эксперимент" еңбегінде Төртінші Доктор "Сонтарандар әскери себепсіз ештеңе жасамайды" дейді. Шындығында, шайқаста қаһармандықпен қаза табу – олардың басты мақсаты. "Сон тар ха!" деген ритуалдық ұраннан басқа, "Сонтарандық стратегия" / "Уытты аспан" романында олар демалысқа арналған қандай да бір іс-әрекетпен айналыспайды, бірақ "Уытты аспан" романында командир Скоррдың айтқандары олар аң аулауды спорт түрі деп санайтынын көрсетеді. Оларды жасаған Роберт Холмстің сөзіне сүйенсек, Сонтарандардың жоғары дамыған көркемдік мәдениеті бар, бірақ оны соғыс аяқталғанға дейін тоқтатқан. Холмстің толық емеспез жобасы негізінде жазылған "Уақыт жауынгері" романының алғашқы тарауы Линкстің ғарыш кемесі ұшып бара жатқанда Сонтаран әнұранын тыңдағанын айтады. Сериалда бейнеленген Сонтарандардың тұлғасы салқын және өзіне сенімді, сонымен қатар ар-ұяққа жоғары құрметтейді. Доктор оларды олардың түрлеріне деген мақтаныштарын пайдаланып бірнеше рет өз мақсатына жетеді. "Сонтарандық стратегия" романында Доктор оларды "галактикадағы ең мыкты сарбаздар" деп атайды. Бұл олардың клондау процесінің бір бөлігі. Жер атмосферасында Сонтарандық бронялық костюміне 27 сағат сайын газ алмасу қажет, ол пробикалық тежегіш арқылы жүзеге асырылады. Бұл тежегіш соғыста алға жылжуға ынталандырады, себебі кері шегіну жауға осы сезімтал жерді ашып береді. Оларды пышақпен (Уақыттың басып кіруі), бұрандамен ("Шейкдаун: Сонтарандардың оралуы") және жебемен (Уақыт жауынгері) нысанаға алу арқылы өлтіруге болады. Тіпті "Сонтарандық стратегия" романындағы сквош добы, "Соңғы Сонтаран" романындағы аяқ киімнің өкшесі немесе "Сонтарандардың соғысы" романындағы табақ соққысы сияқты қарапайым нәрселер оларды уақытша әрекетсіз қалдыруға қабілетті. Олар "короникалық қышқылға" да осал ("Екі дәрігер"). Сонтарандар шайқаста қорғаныш каска киеді, бірақ каскасыз немесе "терісі ашық" күйде күресу – Сонтарандар үшін құрметті жағдай. "Уытты аспан" эпизодында Сонтаран империясы 50 000 жылдан бері Рутан Хостымен соғысып келе жатқаны және 2008 жылға қарай олар жеңіліп бара жатқаны айтылады. Соғыс кем дегенде 20 000 жылдан кейін де жалғасуда, "Сонтарандық эксперимент" сериалында. Екі түрдің осылай ұзақ уақыт бойы соғысып келуіне байланысты, олар соғыс себебін ұмытып қалған деген әзіл бар. ("Екі дәрігер") Телевизиялық сериалдарда бейнеленген Сонтарандардың көпшілігінің есімдері қысқа, олардың көпшілігі "st" дыбысымен басталады. Мысалдар: Стайр ("Сонтарандық эксперимент"), Стор ("Уақыттың басып кіруі"), Стике ("Екі дәрігер"), Стаал ("Сонтарандық стратегия" / "Уытты аспан"), Старк ("Пандорика ашылады"), Стракс және Стенк ("Жеңушілер"); басқалары – Скорр ("Сонтарандық стратегия" / "Уытты аспан"), Ритскау және Крагар ("Хэллоуин Апокалипсисі"), Скаак ("Сонтарандардың соғысы"), Линкс ("Уақыт жауынгері"), Варл ("Екі дәрігер"), Джаск ("Уақыт соңы") және Кааг ("Сара Джейннің оқиғалары"). Серияда айтылған Сонтаран әскери құрылымының элементтеріне "Сонтаран G3 әскери бағалау зерттеуі" және "Ұлы стратегиялық кеңес", Тоғызыншы Сонтаран ұрыс тобы, "Сонтаран армиясының ғарыш корпусының Бесінші армиялық ғарыш флоты" және "Оныншы Сонтаран ұрыс флоты" кіреді. Әскери атақтардың бірі – командир, ол басқа түрлердің жыныстық теңсіздігіне қатысты түсінік береді. Бұл Сонтарандардың ерекшелігін көрсетеді: олар кез келген топтың немесе нәсілдің ең күшті жауынгерлеріне ғана қызығушылық танытады. Осыған қарамастан, Стракс "Демонның жарысы. Екі күннен кейін" эпизодында көйлек кию мүмкіндігіне ризашылық білдірді және ақырында адамдық джентльмен киімін киді. "Уақыт жауынгері" романында Линкс Сара Джейнды қарап, адамның репродуктивтік жүйесінің "тиімсіз" екенін және адамдардың "оны өзгертуі керек" екенін айтады. Көп гендерлік жүйе оларға жат болғандықтан, Сонтарандар адамның әйел және еркек жыныстарын шатастырады. Стракс әдетте жас әйелдерді "Ұл" деп атап, керісінше, және Ривер Сонг әйел екенін білмейтінін айтады. "Сонтарандық стратегия" романында Сонтарандардың жасыл сұйықтықта адам клондарын өсіру арқылы жасалғаны көрсетілген. "Дұшпанның қасіреті" романы Сонтарандардың осылай клондалғанын растайды. Адам клонындағы кіндік Сонтаранның мойнындағы пробикалық тежегішке ұқсас, бұл тежегіш кіндікке ұқсас екенін, бірақ одан әлдеқайда күрделі екенін көрсетеді.

Технология

Жаңа сериядағы Оныншы Сантаралық шайқас флоты командалық кемеден және шайқас күйі жарияланғанда орналастырылатын бірнеше капсуладан тұрады. Сантаралық кемелері ядролық зымырандарға өткір, бірақ «Сантаралықтардың соғысында» олар басқа Сантаралық кемесімен соқтығысуға және ұнтақ шанышқыларының жарылысына да осал. Классикалық және жаңа серияларда да Сантаралықтар бір адамдық шар немесе жартылай шар пішіндес ғарыш кемелерін, капсулаларды пайдаланады. Әрбір капсула радармен анықтаудан қашу үшін жеткілікті кішкентай және жеке Сантаралықтар басқарады. «Сантаралық стратегиясында» үлкен аналық кеме пайда болды, одан кішкентай Сантаралық капсулалары шығатын. Доктор бір кеменің Жерді толығымен жоюға жететінін айтады. Сантаралықтардың түрлі қарулары бар. Олардың ерекше қаруы – екі тұтқасы және бір жағында шприц тәрізді ұшы бар кішкентай таяқ. Оны үш саусақпен ұстап, атуға болады. Бұл қару уақытша жарамсыз ететін сәуле шығарады, сондай-ақ телепорт сияқты жүйелерді жөндеуге қабілетті энергиялық импульс береді және «Сантаралық экспериментінен» басқа барлық Сантаралықтар туралы әңгімелерде кездеседі. «Уақыт жауынгерінде» командир Линкс алғаш рет қолданғанда, қаруды ұстаған адамның қолынан шығарып, гипнозға түсіруге, ағаштан кесуге, мүшелерді жарамсыз етуге және өлтіруге қабілетті сәуле шығара алады. «Сантаралық экспериментінде» майор Стайр тек қызыл лазерлік тапаншаны қолданды, ол тек өлтіретін (бірақ Докторды өлтірмеді, өйткені Доктордың ішкі қалтасында кішкентай металл пластина болды). «Уақыттың басып алуында» командир Стор таяқты қайта қолданды, ал алтыншы эпизодта Сантаралық сарбаз есіктің құлпын бұзу үшін ТАРДИС ішіндегі лазерлік қара мылтықпен өртеуге тырысты. «Екі доктор» Мезон тапаншасын таныстырды («Джим’лл Фикс Ит» эскизінде «Сантаралықтармен жөндеу» деп аталды), ортасында қызыл отын багі бар үлкен күміс мылтық, үшінші эпизодта Маршал Стик пен Варл қолданды. Ол қысқа уақытқа жалынды шашып, жалын шашушы сияқты болды. Маршал Стик таяқ ұстап жүргенін көрді. «Сантаралық стратегиясына» дейін генерал Стал таяқтың нысананы шағып тастайтын қызыл сәуле шығара алатынын көрсетті. «Уытты аспанда» командир Скорр мен оның әскерлері шайқасқа үлкен лазерлік мылтықтармен шықты. Бұл мылтықтар Оныншы Сантаралық шайқас флотының Сантаралық мылтықтары. Әр мылтықтың бірден өлтіретін лазерлік сәулесі бар және үш саусақпен ұстауға арналған. «Уақыттың басып алуында» олардың қару-жарағы Уақыт Лордтарының стазерлеріне және K9 бластеріне төзімді екені көрсетілді. Алайда, олардың бронясы «Уытты аспанда» стандартты адамдардың атыс қаруларына осал, бірақ сол эпизодтағы Сантаралықтар «кордолан сигналын» қолданды, бұл мыс қапталған оқтардың кеңейіп, көптеген атыс қаруларын бірден тоқтатуына себеп болды. UNIT әскерлері болат қаптамалы оқтарды қолдану арқылы бұған қарсы тұрды. Сара Джейн әңгімелерінің «Соңғы Сантаралық» фильмі қазіргі заманғы Сантаралықтардың технологиялық жетістіктерін көрсетті. Оныншы Сантаралық шайқас флотының тірі қалған ұшқышы Кааг, арнайы күштерге жатқандықтан, сәл басқаша қару-жарақ киген. Оның костюмінде қолғап болмағандықтан, оның жалаңаш қолы көрінді, сол қолында костюм мен кемені басқару панелі болды. Оның шлемі бүктеліп, кері тартылатын, ал костюмі мен кемесінде жасырын құрылғылар болды, олар екеуін де көрінбейтін етті. Оныншы флоттың сарбаздары үлкен лазерлік мылтықпен қаруланған болса, Каагтың кішкентай лазерлік карабині болды. Адамдарды гипноздаудың орнына (Сара айтқандай, олар әдетте солай істейді), Кааг адам агенттерінің мойнына нейрондық басқару құрылғыларын орнатты. Қызыл шам іске қосылғанда жыпылықтайды, ал Кааг басқару панелі арқылы қалаған уақытта оларды қосып, өшіре алады. «Доктордың уақыты» фильмінде Трензалорды басып алуға тырысқан екі Сантаралық екі адамдық көлікті, көрінбейтін өріспен жабдықталған көлікті пайдаланды.

Теледидар

Бірінші рет өнер көрсету үшін жаттығулар кезінде түпнұсқа Sontaran, Linx рөлін сомдаған Кевин Линдсей жарыстың атын "сон ТАР ан" деп айтты. Режиссер Алан Бромли оны түзетуге тырысып, бірінші буынға баса назар аударып айту керек деді. Линдси: "Менің ойымша, бұл "сон ТАР ан", және мен сол жерден келгендіктен, білуім керек" деді. Оның сүйікті айтылуы сақталды. Сонтарандықтар алғаш рет 1973 жылы Роберт Холмс жазған "Уақыт жауынгері" сериалында пайда болды, онда Линкс орта ғасырларда қалады. Линкс проектор арқылы болашақтан ғалымдарды шақырып, кемесін жөндеуге көмектеседі. "Сонтарандық эксперимент" (1975) фильмінде Стайр есімді тағы бір сонтарандық көрінеді. Олар үшінші рет "Уақыттың басылуы" сериалында пайда болады, онда Галлифрейге сәтті шабуыл жасайды, бірақ бір күннен кейін қуып шығарылады. Түпнұсқа серияда соңғы рет "Екі дәрігер" эпизодында пайда болды. Сонтарандықтар BBC балалар бағдарламасы "Jim'll Fix It" үшін түсірілген "Сонтарандықтармен жөндеу" скетчіне де қатысты, онда Колин Бейкер Алтыншы Доктор, ал Джанет Филдинг Теган Джованка рөлінде болды. Сонтарандық эпизодтарда Rutan Host туралы айтылады, ол сонтарандықтармен мыңдаған жылдар бойы соғысып келе жатқан, сондай-ақ әскери нәсіл. Rutan "Fang Rock қорқынышы" (1977) фильмінде көрінеді, онда сонтарандықтар жоқ, бірақ телесериалда қайтадан көрсетілмеген. Жаңартылған дизайнымен сонтарандықтар жаңартылған серияның 4-сериясында "Сонтарандық стратегия" және "Улы дауыл" (2008) эпизодтарында оралды. Сонтарандықтар Жерді жаңа клондау әлеміне айналдыруды жоспарлайды, бірақ олардың жоспарларын Оныншы Доктор (Дэвид Теннант) бұзады. Сондай-ақ, бұл нәсіл жаңартылған серияның соңғы Ұлы Уақыт Соғысынан шығарылғаны белгілі болды. "Солға бұрылыңыз" (2008) фильмінде дәл сол оқиғалар параллель әлемде көрсетілген, онда Роуз Тайлер (Билли Пайпер) олардың жоспары Торчвуд (осы атаумен аталған шоудың кейіпкерлері) тарапынан тоқтатылғанын, бірақ Торчвуд басшысы капитан Джек Харкнесс (Джон Барроуман) сонтарандықтарға тұтқынға алынғанын айтады. "Жетірілген жер" (2008) эпизодында ЮНИТ сонтарандық технологияға негізделген телепортация құрылғысын жасағаны туралы айтылады. "Улы дауыл" оқиғасынан аман қалған жалғыз адам, командир Кааг (Энтони О'Доннелл), "Сара Джейннің әңгімелері" сериясынан "Соңғы сонтарандық" (2008) эпизодында пайда болады. Кааг "Дұшпанның жауы" (2008) эпизодында қайтадан көрінеді. Доктор Вудтың "Уақыттың соңы, екінші бөлім" (2010) фильмінде сонтарандық снайпер (Дэн Старки) Доктордың бұрынғы серіктері Микки Смит (Ноэл Кларк) және оның әйелі Марта Джонсты (Фрима Агимен) қуып жетеді, бірақ оларды өлтірместен бұрын Доктор жеңіп алады. Он бірінші Доктормен (Мэт Смит) бірге сонтарандық ұрыс флоты 5-серияның соңғы эпизодында "Пандорика ашылады" (2010) Доктордың жауларының одағының бөлігі ретінде көрінеді. 6-серияның "Жақсы адам соғысқа кетеді" (2011) эпизодында командир Стракс (Старки) таныстырылады, ол күнәсі үшін жазалау ретінде осы рөлге тағайындалған сонтарандық медбике. Ол Доктор мен оның одақтастарымен бірге соғысады, олардың ішінде Силурлық жауынгер Мадам Вастра (Нев Макинтош) және оның әйелі Дженни Флинт (Кэтрин Стюарт) бар. Стракс содан кейін Вастра мен Дженнимен бірге "Қар адам" (2012), "Қызыл қорқыныш", "Доктордың аты" (екеуі де 2013) және "Терең дем" (2014) фильмдерінде пайда болады. Сонтарандық әскері 2013 жылғы Рождестволық "Доктордың уақыты" арнайы эпизодында Трензалордың басқыншыларының арасында көрсетіледі. 2015 жылы "Құбыжыққа бет бұру" эпизодында сонтарандық босқын ретінде қысқаша көрінеді. Сонтарандықтардың сыртқы келбеті Он үшінші Доктордың соңғы маусымы "Флюкс" үшін қайта құрылды, онда олар 2008 жылдан бері алғашқы ірі қарсылас рөлінде қайта пайда болды. Бірінші маусымның премьерасында "1-тарау: Хэллоуин Апокалипсисі" -де алғаш рет көрінген сонтарандықтар Флюкс дағдарысын пайдаланып, Жерді оның әртүрлі кезеңдерінде басып алуды жоспарлап отыр. Олар "Сонтаран соғысы" атты екінші бөлімде Крым соғысы кезінде Севастопольге топты сынақ ретінде жіберді, тек Дәрігерге ұшырап, Дэн мен Карваниста негізгі флотты жойды. Сонтарандықтар "Бесінші тарау: Ағыстың аман қалғандары" эпизодының соңында қайта пайда болады, онда олар өздерінің одақтасы Ұлы жыланның араласуы арқасында Ағыстың дағдарысы кезінде жерді басып алады. "Алтыншы тарауда: Жеңімпаздар" Доктор және оның одақтастары сонтарандықтардың Кибер-адамдар мен Далектерді флюспен жеп, Лупари кемелерін ұрлап, қауіпсіз болуды жоспарлап отырғанын біледі, бірақ Доктор кемелерді өзі ұрлап, флюкс оқиғасын сонтарандық армияны жою үшін пайдаланады.

Ойындар

Сонтарандардың шығу тегі телесериалда ашылмаған. FASA басып шығарған Doctor Who атты рольдік ойында, олардың барлығы генерал Сонтардың (немесе Сонтаристің) генетикалық қорынан тараған деген мәлімдеме жасалған. Ол жаңадан дамытылған биоинженерлік техникаларды қолданып, миллиондаған өзінің клондарын жасап, клон емес халықты жойған. Ол бұл жаңа тайпаны өз атымен атап, Сонтарандарды барлық ғаламды жаулауға ұмтылған, кеңейісшіл және соғысқұмар қоғамға айналдырды. Дегенмен, бұл түсіндірме телесериалда көрсетілген ешбір дерекке негізделмеген. Сонтарандар 1997 жылдың 5 желтоқсанында BBC Multimedia шығарған Destiny of the Doctors компьютерлік ойынында кейіпкер ретінде де пайда болды. Оларды ашуланған ара ұясынан оқтармен жеңуге болады. Сонтарандар Doctor Who: The Adventure Games эпизодындағы "Оқжетістің қастандығы" атты серияда да көрінеді.

Басқа көріністер

Big Finish Productions алғаш рет Sontarans-ты өзінің аудиодрамасы «Sontar-дың батырлары» үшін пайдаланды, бұл 2011 жылғы Бесінші дәрігердің (Питер Дэвисон) тарихы. Онда Доктор мен оның серіктері стратегиялық әдістеріне қол сұғып, Sontaran расына қауіп төндіретін қауіпті жауға қарсы Sontaran шабуыл жасағына көмектесуге мәжбүр болады. Олар кейін «Бес серік» фильмінде көрінді және Бесінші Доктор мен әртүрлі серіктерімен бірге Өлім аймағының баламалы нұсқасында қалды. 2012 жылы «The First Sontarans» жарық көрді. Эндрю Смит жазған 1980 жылдардың ортасынан бастап Алтыншы Доктордың жоғалған тарихында он тоғызыншы ғасырдағы Жер бетіндегі сонтарандықтар мен рутандықтар бар. Олар уақыт пен кеңістік арқылы қашып кеткен Джейкоб есімді ғалымның ізін табады. Якобтың Сонтардан екені және рутандықтардың шабуылына қарсы қорғаныс ретінде генетикалық тұрғыдан Sontar-ды құру үшін жауапты екені анықталды. Олар алғаш рет Sontar-дың ауыр тартылыс айларында пайда болды және олар өздерін кем дегенде тоқтатылмас рутандықтар тобымен тең екендіктерін тез дәлелдеді. Алайда, өздерін жоғары санаған сонтарандықтар өздерінің жаратушыларына қарсы шықты, олардың сонтарандықтардың әлсіз жақтарын жауларының ашуына жол бермеуі үшін, сол себепті олар Sontar планетасын жаулап алып, оны өздерінің биологиясына сай өзгертті. Аудио Джейкоб пен оның әйеліне көмек көрсетумен аяқталады, олар бастапқы, оқшауланған планетада жасырынып, сонда сонтарандықтардан кек алудан қаша алады. Sontarans сондай-ақ Early Adventures аудио «The Sontarans»-та көрінеді, онда Бірінші Доктор (Уильям Хартнелл), Стивен Тейлор және Сара Корольдігі Сараның уақытынан бұрын астероидтық колонияға шабуыл кезінде Sontarans-пен кездеседі, бұл Сараны осы қарсыласудың өз тарихынан қалай аяқталатынын білетінін байқауға мәжбүр етеді; бұл аудио Доктордың Sontarans-пен хронологиялық тұрғыдан ең алғашқы кездесуі болып табылады. «Terror of the Sontarans» аудиосында Жетінші Доктор (Силвестр МакКой) мен Мел Буш (Бонни Лэнгфорд) сонтарандықтармен кездеседі, бұл оқиғалар кешенді тізбегі кездейсоқ жаңа өмір түрін жаратты. Ол сонтарандықтардың құрбандарының ауырсынуымен психикалық азапқа ұшырады, бұл Докторды колонияны жоюға мәжбүр етті. Олар сондай-ақ 2014 жылғы «The Sontaran Ordeal» оқиғасында «Классикалық дәрігерлер» жаңа монстрлар қатарының бөлігі ретінде пайда болады. Бұл әңгімелерде Сегізінші Доктор (Пол МакГанн) генерал Стенк (Кристофер Райан) бастаған Sontaran-дар тобына қарсы келеді, олар барлық соғыстардың ең үлкеніне: Уақыт соғысына кіруге тырысады. Sontaran-ның басқа да бейнефильмдерінде Mindgame, Shakedown: Return of the Sontarans және Do You Have A License To Save This Planet? ; BBV-нің үш аудио пьесасы: Тыныш жауынгер, Ескі сарбаздар және Жүріс-тұрысы; Фракция парадокс аудиосы Көлеңкелік ойын; және Кемельдік көрініс Infidel's Comet. Shakedown - бұл Sontarans және олардың Rutan қарсыластары экранға бірге пайда болатын жалғыз жағдай және Жетінші Доктордың Sontarans-тың қақтығыста айқын басымдыққа ие болуына жол бермеуі керек Virgin New Adventures романына бейімделді. Олар сонымен қатар бірнеше қосалқы романда пайда болды, соның ішінде Дэвид А. МакИнтидің «Лордтардың дауылы» романы, онда Бесінші Доктор мен Турлоу Цун технологиясы жасырылған колониялық әлемді басқаруға арналған Sontar схемасын тоқтатуы керек. Ланс Паркиннің «Бейкілік дәрігерлері» романында Доктордың басқа нұсқасы Sontar-лар мен Rutan Host арасында бітімге келді. Сол романда генерал Sontar да кездеседі. Крейг Хинтонның «Кристалл Буцефали» кітабында олардың планетасының аты «Sontara» деп берілген. Sontar-лар сегіз дәрігерде де қысқаша көрінеді, оларды бесінші және сегізінші дәрігерлерді өлтіру үшін Аспандық интервенциялық агенттіктің агенті Орион көзіне жіберді. Романның «Соғысшы» романында Sontar-лар Бесінші Доктор жинаған шетелдік нәсілдер одағына қосылып, бас көтерген Уақыт Лорды Морбиустың жалдамалы әскерін жеңу үшін, бірақ Sontar-лар Доктордың «Жоғарғы Координатор» деген лақап есімді қабылдағанын білмейтін болса да, оны оның Ogron жансақшылары «Жоғарғы» деп қысқартады. 1982 жылы Жан Эйридің «Доктор және Энтерпрайз» романында «Доктор Хью» және «Жұлдызды жол» ғаламдары арасындағы кроссовер болды, онда Төртінші Доктор (Том Бейкер) өзін USS Enterprise кемесінде табады. Ентерпрайзға Sontaran флоты шабуыл жасайды (капитан Кирк пен экипаж оны тани алмайды), бұл Докторды экипажға аймақтан қашу туралы шұғыл түрде ескертуге мәжбүр етеді. Олар 2009 жылы Жаклин Рейнердің «The Sontaran Games» повесінде, Оныншы Докторды бейнелейтін және Дэвид Льюэллиннің «The Taking of Chelsea 426» кітабында, Оныншы Докторды бейнелейтін, екі рет Rutan Host-қа қарсы күреседі. 2008 жылы Character options-тың алғашқы 4 2008 толқынының әрекеттік фигураларының бөлігі ретінде олар бірнеше Sontaran әрекеттік фигураларын шығарды. Олардың ішінде генерал Staal, Commander Skorr және бірнеше Sontaran сарбаздары бар. Sontar-лар аудио кітапта Wraith World-та еске түсіріледі, онда Clyde Langer (Daniel Anthony) Luke Smith (Tommy Knight) пен Rani Chandra (Anjli Mohindra) неге ойдан шығарылған оқиғаларды оқуға құштар екенін түсіне алмайтынын айтады, олар Sontar-лармен бетпе-бет келгенде.

Комикстер

Сонтарандар Доктордың қарсыластары ретінде де, Доктор қатыспайтын комикстерде де бірнеше рет Doctor Who Magazine комиксінде пайда болды. Стив Мур мен Дэвид Ллойдтың "The Outsider" (DWM #25-26) комиксінде Скрант есімді сонтарандық, жергілікті жұлдыз жорамалдаушы Демимонның білмейтін көмегімен Брахилис әлеміне шабуыл жасайды. Төртінші Доктор Стив Мур мен Дейв Гиббонс жазған "Аждаһаның тырнағы" (DWM #39-45) комиксінде 1522 жылы Қытайға қауіп төндірген сонтарандық экипажбен кездеседі. Стивен Моффаттың "Салли Воробейдің Рождество демалысындағысы" (Оныншы Доктордың "Блинк" эпизодының негізі) атты әңгімесінде Тоғызыншы Доктор 21-шы ғасырдағы Стамбулда екі сонтаранмен шатырдағы қылышпен шайқасып, Салли Воробейдің көмегімен жеңеді, бұл оқиға "Роза" эпизодынан бұрын оның жеке уақыт желісінде болғандай көрінеді. Сонтарандардың туған планетасы болашақта Жетінші Доктордың "Таза қан" (DWM #193-196) комиксіндегі оқиғалар кезінде жойылды, бірақ сонтарандықтардың популяциясы сақталды, бұл одан әрі клондауға мүмкіндік берді; комиксте клондау арқылы тумаған "таза қанды" сонтарандар тұжырымы енгізілді. Сонтарандар Кротонның жеке комиксі "Табиғи өлімге арналған" (DWM #277) және Джон Томлинсон мен Ник Абадзистің Оныншы Доктордың комикстегі тұңғыш дебюті "Сонтардың құдайы" (DWM #365-368) комиксінде де кездеседі, онда мұзды планета Серактағы сонтарандық кен өндіру орнатылымы белгісіз күштің шабуылына ұшырайды.

Келулер туралы қысқаша мәлімет

Бұл тізімге Стракс кірмейді, ол өзінің жеке тізімін ұстап тұр.