Кіріспе

Doctor Who сериалының антагонисті Даврос – ұзақ жылдар бойы көрсетіліп келе жатқан британдық ғылыми-фантастикалық телесериал Doctor Who-дың көркем кейіпкері. Ол сценарийші Терри Нейсонның туындысы, алғаш рет 1975 жылғы «Далектердің Жаратылысы» эпизоды үшін жасалған. Даврос – сериалдың басты кейіпкері Доктордың басты жауы және Доктордың ең қауіпті жауы – Далектердің жасаушысы. Даврос – ғылымның көп саласын меңгерген гений, бірақ сонымен қатар өзінің туындылары арқылы ол ғаламның жолымен билеуші және үстем тұлға бола алады деп сенетін мегаломан. Кейіпкерді бірнеше рет, актер Терри Моллой және Джулиан Блич сияқты, танымал диктатор Адольф Гитлермен салыстырған, сондай-ақ Джулиан Блич оны Гитлер мен әйгілі ғалым Стивен Хокингтің аралас бейнесі деп сипаттады. Даврос – Скаро планетасының тумасы, оның халқы – Каледтер, мың жылдық қанды соғыста жаулары – Талдармен күрескен. Ол қорқынышты жарақат алған және мүгедек болған, түрлі медиадағы мәліметтерге сәйкес, оның зертханасына Талдың снаряды түскеннен кейін осы халге келген. Оның бір қолы жұмыс істейді және маңдайында нақты көздерінің орнына кибернетикалық көз орнатылған, ол көздерін ұзақ уақытқа аша алмайды; өмірінің көп бөлігінде ол төменгі денесінің орнына өзі жасаған жылжымалы тіршілікке қолдау жасайтын креслоға толығымен тәуелді. Бұл оның Далектерді жобалау кезіндегі шабыт көзіне айналған. Денесінің төменгі жартысы жоқ және ол бірнеше минуттан артық креслодан тұрып кетсе, қайтыс болады. Давростың дауысы, Далектердің дауысы сияқты, электронды түрде өңделген. Оның сөйлеу манері көбінесе жұмсақ және ойлы, бірақ ашуланғанда немесе қозғанда Далектердің истерикалық, стаккато сөйлеуіне ұқсайтын ашулы сөздерге бейім.

Тұжырымдама

Даврос алғаш рет Терри Нейсон жазған 1975 жылғы «Даллектердің Жаратылысы» сериалында пайда болды. Далектер тұжырымдамасын жасаған Нейсон Далектер кейіпкерлерінің элементтерін нацистік идеологияға әдейі үлгіледі және олардың жаратушысын күшті фашистік көзқарастары бар ғалым ретінде көрінетін етті. Давростың физикалық келбетін визуалды эффекттерді жасаушы Питер Дей және мүсінші Джон Фридландер әзірледі, ол Давростың креслосын Далектің төменгі бөлігіне негіздеді. Продюсер Филип Хинчклифф Фридландерге «Игл» комиксінен «Дэн Дэйр» кейіпкері Меконға ұқсас дизайнды қарастыруды ұсынды, яғни үлкен күмбез тәрізді бас және әлсіз дене. Даврос рөлінде Майкл Уишер ойнады, ол бұған дейін «Doctor Who» сериалында түрлі рөлдерде ойнаған және «Frontier in Space», «Planet of the Daleks» және «Death to the Daleks» сериалында Далектердің дауысын берген. Уишер Даврос рөлін философ Бертран Расселге негіздеді. Ауыр маскамен түсірілімге дайындалу үшін Уишер басына қағаз қап киіп жаттықты. Фридландер маскасын қатты латекспен құйды, тек аузы ғана Уишердің ерекшеліктерін көрсетті, ал гример Сильвия Джеймс масканың түстерін көлеңкелеп, Уишердің ерін мен тістерін қарартты, өтуді жасыру үшін. «Даллектердің тағдыры» сериалында Давросты Дэвид Гудерсон ойнайды, ол Уишер үшін Фридландер жасаған масканы, оны мүмкіндігінше жақсы сәйкестендіру үшін қиылысқан бөліктерге бөлгеннен кейін пайдаланды. Терри Моллой «Даллектердің қайта тірілуі» сериалында рөлді алғанда, Стен Митчелл жаңа масканы жасады. 2023 жылы Блич «Children in Need» бағдарламасында «Destination: Skaro» деп аталатын эпизодта Даврос рөлін қайта ойнады. Телевизияда Даврос алғаш рет мүгедек емес ретінде бейнеленді. «Doctor Who: Unleashed» бағдарламасына берген сұхбатында атқарушы продюсер Рассел Т. Дэвис Давростың болашақ түсірілімдерде осылай бейнеленетінін айтты, бұл бұқаралық ақпарат құралдарында мүгедектік пен жамандықты байланыстыратын зиянды стереотиптерге үлес қоспау үшін жасалған. text="Біз Давросты қайтару туралы көп әңгімелестік, өйткені ол керемет кейіпкер, [бірақ] уақыт, қоғам, мәдениет және талғам өзгерді. Ескі Давростың бір мәселесі – ол дөңгелек креслода отыратын, жаман адам. Менің бұл жайтта қиындықтарым болды, және командамыздың көпшілігі мүгедектікті жамандықпен байланыстыруды дұрыс көрмеді. Маған сеніңіз, мұндай көзқарас тарихында ұзаққа созылған. "Мен өткендегі адамдарды кінәламаймын, бірақ әлем өзгеріп жатыр, және әлем өзгергенде, Doctor Who да өзгеруі керек. "Сондықтан біз Давросты бетінде жарақатсыз, дөңгелек креслосыз немесе оның кресло қызметін атқаратын көмекші құрылғысыз қайтаруды шештік. "Осылайша біз Давросты қазір көреміз, осылай көрінеді. Бұл 2023 жыл. Бұл біздің көзқарасымыз. Бұл біздің көзіміз. Бұрын бәрі ақ-қара болған, енді ақ-қара емес, Даврос бұрын солай көрінетін, енді солай көрінеді, және біз осы шешімде тұрмыз". Давросты креслосыз бейнелеу туралы шешім жанкүйерлер арасында әртүрлі пікірлерге бөлінді.

Төртінші дәрігермен кездесулер

Төртінші Доктор (Том Бейкер) Давроспен (Майкл Уишер) алғаш рет «Далектердің жаратылысы» эпизодында кездесті, ол және оның серіктері Далектердің құрылуын болдырмау үшін Скаро планетасына жіберілгенде. Каледтердің бас ғалымы және олардың элиталық ғылыми бөлімінің жетекшісі ретінде, Даврос Скароны да мекендейтін Таль тайпасына қарсы мың жылдық соғыста жеңіске жету үшін жаңа әскери стратегиялар жасады. Даврос өз халқының ядролық, химиялық және биологиялық қарулардың әсерінен эволюцияға ұшырағанын білгенде, ол осы процесті өз жоспары бойынша күштідетіп, нәтижесінде пайда болған иесіз жаратылыстарды «Марк III» атты танк тәрізді құрылғыларда сақтады, бұл құрылғылардың дизайны оның коляскасына ұқсас болды. Кейіннен ол бұл жаратылыстарды «Далектер» деп атады, бұл Каледтер сөзінің анаграммасы. Даврос өзінің туындыларына тез арада әуес болып, оларды өмірдің жоғары формасы деп санады. Басқа Каледтер оның жобасына бөгет қойғанда, Даврос Талдарды пайдаланып өз халқының қырылуын ұйымдастырды, ал Далектер кейіннен оларды өлтірді. Даврос өзіне адал ғылыми бөлімдегілерді тазартады, содан кейін Далектер қалғандарын жояды. Бірақ, Далектер ақырында Давросқа қарсы шығып, оның жақтастарын өлтіріп, Далектерді өндіру желісін тоқтатуға тырысқанда оны атқылады. «Далектердің тағдыры» эпизодында Даврос (қазір Дэвид Гудерсон сомдаған) өлмегені, оның жандануы тоқтатылып, бункері қирағанда жер астына көмілгені белгілі болды. Далектер өзінің жасаушысын Мовелландармен соғыстағы логикалық тұйықтан шығуға көмектесу үшін қазып шығарды. Алайда, Далек күштері Доктормен жойылды, ал Даврос тұтқындалып, адамдар оны жандану күйінде сотқа дейін Жерге алып кетті.

Далектердің азаматтық соғысы

Бесінші Доктордың "Далландардың қайта тірілуі" әңгімесінде Даврос (Терри Моллой) кішкентай Далек күштерінің, адам жалдамалыларының және Далек көшірмелерінің көмегімен ғарыш станциясының түрмесінен босатылады. Далектер Давростан Мовелан жасаған вирустың дәрісін табуды талап етеді, ол оларды жаппай қырып салған. Өзінің туындыларын опасыз деп есептейтін Даврос, дөңгелек креслосындағы құпия бөлімде жасырылған шприц тәрізді ақыл-ойды бақылау құрылғысын Далектер мен адамдарға қолдана бастайды; ол соңында вирустың үлгісін жіберіп, Далектер оны жоя алмастан бұрын өлтіреді. Даврос Далектердің жаңа және жақсартылған түрін құруға ниет білдіреді, бірақ ол өзі вирусқа ұшырап, оның физиологиясы вирустың оған әсер етуі үшін Далектерге жеткілікті жақын болады. Алтыншы Доктордың "Далландардың аян" әңгімесінде Давростың "Қайта тірілу" соңында қашып, Некрос планетасындағы жерлеу және криогендік сақтау орталығы "Тынық демалыстың" "Ұлы емшісі" ретінде жасырынып алғандығы айтылады. Ол денесін электр шоктарын атқылайтындай және креслосының көтерілуіне мүмкіндік беретіндей етіп өзгертіп, басын клондап, алдау үшін пайдаланады. Даврос ақылды тоңған денелерді өзіне адал ақ түсті Далектердің жаңа түрін жасау үшін пайдаланады (ал нашар ақылдыларын галактикаға тамақ ретінде пайдаланып, галактикалық ашаршылықты тоқтатады), бірақ оны бастапқы Далектер тұтқынға алып, соттау үшін Скароға апарып жатады. Давростың соңғы классикалық кейіпкері – "Далландарды еске алудағы" Император Далек, оның ақ және алтын Далектері енді Скароға орналасқан және "Императорлық Далектер" деп аталады, олар Далек Жоғарғысына бағынатын сұр "Бұзық Далектер" фракциясымен күреседі. Осы уақытқа дейін Даврос өз денесін жеке Далек қабығына ауыстырған. Ол император екені тек соңғы эпизодта ашылады. Скаро мен Императорлық Далек анакемесі (болашақта) жойылған сияқты, себебі жетінші Доктор Давросты Омега қолы деп аталатын Уақыт Лордының артефактісін пайдалануға көндіреді, ол Скароның Күнін суперноваға айналдырады, содан кейін анакемесіне қарай ұшып кетеді. Бірақ Давростың кемесіндегі Далек Императордың құтқару капсуласы іске қосылғанын және кемесі жойылғаннан бір сәт бұрын ақ жарық жылдамдықпен кететінін хабарлайды, бұл Давросты болашақта қайтаруға мүмкіндік береді.

Уақыт соғысы мен шындық бомбасы

Қайта жаңғыртылған серияда Давросқа "Далек" (2005) эпизодында Тоғызыншы Доктор (Кристофер Экклстон) сілтеме жасады, ол Генри Ван Статтенге Далектерді "өзінің кішкентай әлемінің патшасы болған гений – адам" жаратқанын түсіндірді, және Оныншы Доктор (Дэвид Теннант) "Далектердің эволюциясы" (2007) эпизодында Далектердің жаратушысы "эмоцияларды жою сізді күшейтеді" деп сенгенін қайталады. Даврос алғаш рет физикалық түрде "The Stolen Earth" (2008) эпизодында Джулиан Бличтің ойнауымен көрінеді. Эпизодта Давростың Уақыт соғысының бірінші жылында, оның басқару кемесі "Елизиум қақпаларында" "Қорқыныш баласының жауырына" ұшып түскен кезде қайтыс болғаны туралы айтылады, Доктордың оны құтқаруға жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталды. Бірақ Давросты соғыстың уақыт шектеуінен Далек Каан (Николас Бриггс дауыстаған) шығарды, ол өз денесін пайдаланып Далектердің "жаңа империясын" құрды, олар оны өз білімін пайдалану үшін Қамбаға тұтқын ретінде орналастырды. Давростың басшылығымен Далектер 27 планетаны, соның ішінде Жерді ұрлап, Медуза каскадында жасырады, ол әлемнің қалған бөлігімен бір секундқа қарама-қарсы синхронды емес. "Сапардың соңы" (2008) эпизодында ұрланған планеталар Давростың идеалдық соңғы шешімі үшін қуат көзі ретінде қажет екендігі белгілі болады: Реальность бомбасы, ол атомдарды байланыстыратын электр өрісін жоятын толқын ұзындығын шығарады, осылайша оның әлемінде де, сансыз басқа да әлемдерде де барлық тіршілікті құрып жібереді. Бірақ Даврос кешігіп біледі, Далек Каан, оның жаратушысын құтқарып қалғаннан кейін өзінің нәсілінің жасаған зұлымдықтарын түсінген, Далектердің жойылуын қамтамасыз ету үшін өзінің болжамдарын және ықпалын пайдаланды, сонымен қатар Оныншы Доктор мен Донна Нобльді (Кэтрин Тейт) соңғысы атқаратын рөл үшін біріктіру үшін оқиғаларды басқарды. Доктор оны құтқаруға тырысса да, бұрын жолдастарын өлтірушілерге айналдырғаны және саяхаттарында сансыз адамдардың өліміне себепкер болғаны үшін оны қысымға алған Даврос, ашуланып Доктордың көмегін қабылдамайды және оны бүлдіруге жауапты деп айыптайды, айқайлап: "Есіңде болсын, Доктор, осының бәрі сенің ісің! Мен сені мәңгілікке: Әлемдерді жойған деп атадым!" Осылайша Доктор Давросты оның тағдырына қалдыруға мәжбүр болады, өйткені Тездетуші өзін-өзі жояды.

Он екінші дәрігерді еске алу

Даврос екі бөлімді 9-серияның бастауында, "Солдаттың шәкірті" және "Солдақтың танысы" (2015) атты эпизодтарда оралады, алғашқыда Құбылыстың (Crucible) қирауынан құтылып, қалпына келтірілген Скароға жетіп, Далектердің көмегімен өмірін ұзартады. Бірақ қарт Давростың денсаулығы нашарлай бастағанда, ол Джой Прайс ойнаған балалық шағындағы өзін еске алады – Далектердің пайда болуына дейінгі, Каледстердің мың жылдық соғысы кезінде Он екінші Доктормен (Питер Капальди) кездескенін. Жас Даврос өзін шайқас алаңында жоғалған және қол миналарымен қоршалған күйде табады. Доктор оның есімін білмей, оны құтқару үшін сонда дыбыстық бұрандасын лақтырады, содан кейін баланы тағдырына қалдырады. Доктордан соңғы кек алуды көздеген Даврос, жылан сияқты Колония Сарфты (Джейми Рид Кварелл) Скароға жеткізу үшін пайдаланады. Доктордың серігі Клара Освальд (Дженна Коулман) Далектерге жоғалғандай көрінгенде, Даврос Докторды өзінің регенерациялық энергиясын оны емдеу үшін пайдалануға алдайды, өзінің өмірін ұзартады және Скародағы барлық Далектерге энергияны сіңіреді. Бірақ Доктор Давростың жоспары Скароның канализациясында шіріп жатқан, бірақ әлі тірі Далектерді қайта тірілткенін, олардың көтеріліп қаланы қиратуына себеп болғанын ашады. Содан кейін Доктор Далектердің мейірімділік ұғымын түсінетінін және Мисси (Мишель Гомес) оларды Далек корпусына орналастырған Кларамен кездескенде осы сөзді қолдануға рұқсат етілгенін біледі. Доктор мен Клара қашып кетеді, ал біріншісі Давростың Далектерге қалайша біршама мейірімділік сезімін сіңіргенін түсінеді. Ол Давростың балалық шағындағы шайқас алаңына оралып, Далек қаруын қолданып, қол миналарын жояды, Давростың өміріндегі жалғыз мейірімділік сезімін Далектердің дизайнына енгізеді, осылайша Клараның құтқарылуын қамтамасыз етеді.

Он төртінші доктор

Children in Need-тің "Destination: Skaro" (2023) скетчінде (Қалед-Тхал соғысының ертерек кезеңінде орын алады), Даврос (Жулиан Блич) (әлі мүгедек болмаған және кибернетикалық көзі жоқ) роботтық қысқышпен жабдықталған Далек прототипін өзінің көмекшісі Каставиллианға көрсетеді. Ол қысқа уақытқа шұғыл мәселені шешу үшін кеткенде, он төртінші Доктор ТАРДИС-те қоныр көтеріп, роботтық қысқышты кездейсоқ бұзып алады. Ол бей-жай түрде прототипке "Далек" деген атты ұсынады және Каставиллианға сынған қысқыштың орнына поршенді қолды сыйлайды. Өзінің ең ірі жауының құрылысына көмектескенін түсінгенде, ол дереу "мен мұнда ешқашан болған емеспін" деп айтып кетеді. Даврос оралып, жаңа поршенді қолды бекітеді.

Комикстер

"Доктор Кто" журналы Давросқа қатысты бірнеше комикстерді жариялады. Біріншісі, "Даллектердің Немезисі" (#152–155), Жетінші Доктормен бірге Далек Императорының пайда болуын көрсетеді. Императормен сөйлескенде Доктор оны Даврос деп атаса, Император "Даврос кім?" деп жауап береді. Доктор бастапқыда Давростың тұлғасы толығымен сіңіп кеткенін ойлайды, бірақ кейінірек жарық көрген "Даллектер Императоры" (#197–202) комиксінде бұл Император Давростан өзге тұлға екені көрсетіледі. Оқиға Давростың уақыт желісінде "Даллектерді еске алудан" бұрын, бірақ Доктордың уақыт желісінде кейін өтеді. Соңғысы Бернис Саммерфилдпен бірге, Алтыншы Доктордың көмегімен Давростың Далектердің ашуынан аман қалуын қамтамасыз етеді, осылайша ол Император атағын алып, тарих өз бағытымен жүре береді. "Құдайлардан биік" (#227) комиксі, бұл оқиғаға байланысты шағын эпизод, Алтыншы Доктор мен Давростың TARDIS ішінде әңгімелесуін көрсетеді.

Аудио ойнату

Терри Моллой Даврос рөлін Big Finish Productions өндірген аудио пьесаларда қайта ойнады, ең бастысы – Алтыншы Доктор дәуірінде өткен «Даврос» пьесасы. Бұл пьесада флэшбектер арқылы ғалымның өмірі зерттеледі. Далектер қатыспайтын «Даврос» пьесасы «Далектердің қайта тірілуі» мен «Далектердің аяндысы» арасындағы олқылықтарды толтырады және ғалым Скаро сияқты соғысқа ұқсас экономикалық жағдайды құруға тырысады. Алтыншы Доктор оның жоспарларын жоққа шығарады, ал Даврос соңғы рет кемесі жарылғанда естіледі, бұл оқиға «Аян» кітабында айтылған. Дегенмен, Доктор оның аман қалғанын ойлайды. Даврос сондай-ақ «Аянға» байланысты ашаршылықпен күресу жоспарын жасауға кірісетінін айтады. «Davros Mission» – бұл түпнұсқа аудио оқиға (Докторсыз), ол «The Complete Davros Collection» DVD жинағында қолжетімді. Бұл оқиға «Аян» телехикаясынан кейін Некрос планетасынан кетумен және Давростың сотының басталуымен байланысты. «Davros Mission» соңында ол Далектерді өзінің еркіне бағындырады. «I, Davros» Big Finish мини-сериалы да сот сахналарын қамтиды, бірақ көбінесе оның ерте өмірін зерттейді. Осы төрт әңгімеде оның балалық шағынан бастап, Далектердің жаратылуына дейінгі оқиғалары баяндалады. «Даврос қарғысы» Даврос пен Далектердің бірлесіп Ватерлоо шайқасының нәтижесін өзгертуге тырысуымен басталады. Даврос жасаған технология адамдардың санасын алмастыруға мүмкіндік береді, оған Наполеон армиясындағы сарбаздарды өз Далектерімен ауыстыруға мүмкіндік туады, содан кейін Ватерлоо жеңіліп болған соң Наполеонды Далекпен алмастыруды көздейді, осылайша тарихты өзгертіп, адамзатты Далектермен одақтастыруға бағытталған жаңа бағытқа бастайды. Жоспар күрделі болады, өйткені Алтыншы Доктор келіп, Давроспен денелерді алмастыру үшін құрылғыны қолданады, бірақ Даврос Дәрігердің денесінде қалып, Дәрігерді өзінің бастапқы түрінде қалдырып, Далектерді өзінің шынайы болмысына сендіреді. Соңында Даврос пен Дәрігер Дәрігердің жаңа серігі Флип Джексонның көмегімен бастапқы денелеріне оралады, Дәрігер Давростың шынайы ниеттерін Наполеонға ашады, ал Даврос санасы өшірілген Далектер армиясымен қалады. Бұл Далектер алғаш рет «Далектерді еске алуда» көрінетін «Императорлық Далектер» болып шығады. «Жугернаут» романында Даврос түпнұсқалық Далектерден қашып жүр. Ол робот Механоидтарға адам тінін қосу жоспарын жасайды, оларды өзінің Далектерімен бірге түпнұсқаларды жою үшін пайдаланады, бірақ Дәрігер бұл жоспар туралы шындықты біледі, ал оның серігі Мел Буш – жаңа Механоидтарды бағдарламалауға бейхабар көмектескен – оларды Давросқа қарсы айналдыру үшін олардың бағдарламалауына орнатқан артқы есікті пайдаланады. Әңгіменің соңында Давростың тіршілікті қамтамасыз ету креслосының өзін-өзі жою механизмі Механоидтар шабуылға ұшырағаннан кейін жарылып, бүкіл адам колониясын жояды. Давростың қалай аман қалғаны және «Еске алуда» көрінгендей Далек императоры болғаны белгісіз. Дегенмен, DVD-дегі «Даврос байланыстары» деректі фильмінде режиссер Гэри Расселл Давростың тіршілік ету тіректерінің жарылуы тыңдаушыны Давростың аз қалғанына сендіреді. Бұл хронологиялық тұрғыдан Давростың Император Далектің ішіндегі бас ретінде бейнеленуімен сәйкес келеді. «Біздің арамыздағы далектер» фильмінде Даврос Далектердің құлдығында қалған Азимут планетасына қайта оралады. Ол өзін Далектердің құлдығында қалған құрбан ретінде көрсетеді, репрессивті үкіметке қарсы астыртын қозғалысқа ену үшін. Бұл эксперимент Фалькус, Давростың бастапқы денесінің клоны екені анықталады, ол оның санасы үшін жаңа тасымалдаушы болуы тиіс еді, ал Фалькус Далектер Азимутты тастағаннан бері тәуелсіз тұлғаға айналды. Фалькус қауіпті «Көндіру машинасына» қол жеткізуге тырысады, оны жетінші Дәрігер өзінің серіктері Элизабет Клейн мен Уилл Эрроусмитпен бірге іздеп келген. Бірақ Дәрігер Фалькусты қайта бағдарламаланған «Көндіру машинасына» өзін-өзі жою үшін пайдалануға алаяқтықпен инабаттандырады, ал Даврос құтқару капсуласында қашып кетеді. Даврос соңғы рет Ламурия планетасында тұтқындалған, ғаламдағы барлық қылмыскерлерді жазалауға тырысқан планетаның бұрынғы тұрғындарымен бетпе-бет келеді. Сегізінші Дәрігердің «Terror Firma» аудио пьесасы кезінде (Remembrance-дан кейін), Даврос Жерді сәтті жаулап алған Далек армиясына басшылық етеді. Оның психикалық тұрақсыздығы «Даврос» пен «Император» оның ішінде әртүрлі тұлға ретінде өмір сүретін деңгейге жетеді. Оның Далектері бұл тұрақсыздықты мойындап, Давросқа қарсы көтеріледі. Әңгіменің соңында Император тұлғасы басым болады, ал Далектер оған еріп, Жерді тастауға келіседі. «Уақыт соғысы» сериясының төртінші томында Сегізінші Дәрігердің Уақыт соғысындағы рөлін қарастыра отырып, Валейард Далектерді тарихтан жою үшін Далек қаруын қолданғаннан кейін, Далек Уақыт Стратегі параллель әлемге қашып құтылады, онда Каледтер мен Тхалдар ғасырлар бойы бейбіт өмір сүреді, ал Даврос әлі де толыққанды адам және Тхал әйеліне үйленген. Далек Уақыт Стратегі бұл балама Давросты оның өлшемдік портал технологиясын пайдаланып, әртүрлі балама Скароларды біріктіруге көндіреді, осылайша негізгі әлемде Далектерді қайта жаратады, Давросты Дәрігер Тхалдарға қарсы Каледтердің жауы екеніне сендіреді. «Бастапқы» Давростың соғыстың бірінші жылында өлтірілгені туралы мәлімдеме жасалады («Жердің ұрлануы» фильмінде айтылғандай). Балама өзімен бірігу процесі балама Давросқа өзінің әріптестерінің жарақаттары мен естеліктерін беруге әкеледі, тіпті ол өзінің әйелін және Тхалдармен бейбітшілікті ұмытып қалады. Ақырында оның қатысуы негізгі әлемде Далектерді қалпына келтіреді, бірақ Далек Императоры Давросты Далектерді Императорға және Давросқа адалдыққа бөліп, тағы бір азаматтық соғыстың алдын алу үшін стазисқа салады.

Романдар

Террор Фирмасы Джон Пилдің «Далектер соғысы» романындағы оқиғаларға қайшы келуі мүмкін, онда Даврос Далек Императоры мен Далек Жоғарғысының біріккенінен құралған Далек Прайм арқылы сотталады. Романда Далек Прайм Анталин планетасы Скароға ұқсатып өңделгенін және оның орнына жойылғанын мәлімдейді. Бұл – Давросқа адал Далектерді жою үшін жасалған алдау, олар Скарода (Анталинде) және Скародағы Далек қатарында жасырынып қалғандар. 22 ғасырдағы Жердегі Давростың 1960 жылдардағы Жерге жасаған миссиясының куәлігін тауып, оқиғаны уақытты қадағалау құрылғысы арқылы көргеніне қарамастан, Далек Прайм Скароның жойылмауына рұқсат берді, осылайша Давросқа одақтас Далектерді жойды. Далек Прайм сондай-ақ Далектер мен Мовелландардың соғысының (және «Скаро» жойылғанға дейінгі Далек тарихының көп бөлігінің) Давростың пайдасы үшін жасалғанын мәлімдеді; шындығында, бұл Давросты өзіне қарсы куәлік беруге итермелеу үшін жасалған тағы бір алдау (ол сотта осылай жасайды). Кейіннен Скароның бұзылмаған күйде екені көрінеді, ал кейіпкерлердің бірі Далек Праймнің Давростың Далектерге басшылық ету туралы талабын әлсірету үшін жалған айтуы мүмкін екенін, сондай-ақ Даврос пен оның одақтастарын жою және тұзаққа түсіру үшін болашақ оқиғаларды білуді пайдаланатынын айтады. Соғыстың соңында Даврос Далек Басшысының бұйрығымен Жәндік Далектердің бірімен жойылғандай болды. Алайда, Даврос бұрын Жәндік Далектердің бірін осындай жағдайға дайындық үшін жасырын агент ретінде тартқан еді, тіпті ол жойылған ба, әлде қауіпсіз жерге телепортталған ба, әлі нақты білмеді, осылайша оның қайта оралу мүмкіндігін қалдырды.

Қысқа көркем әдебиет

Пол Корнеллдің "Доктор кім" журналының "Қысқа кездесулер" сериясынан шыққан "Фобос колониясын бомбалауға қатысты оқиға" атты қараңғы шағын эпизоды, "Далектердің қайта тірілуі" мен оның Императорлық міндетін атқаруы аралығында болған кезде орын алады.

Театр

1993 жылы түпнұсқа Даврос рөлін сомдаған Майкл Уишер, оның серігі Найдер рөлін ойнаған Питер Майлзбен бірге, лицензияланбаған бір реттік аматорлық сахналық қойылымда – «Давростың соты» спектаклінде қайта ойнады. Спектакльдің сюжеті бойынша Уақыт Лордтары Давросты сотқа береді, ал Найдер куәгер ретінде тартты. 2005 жылы Терри Моллой Майлзбен бірге осы спектакльді қайта қойып, Даврос рөлін ойнады. Қойылым барысында Далектердің жасаған қырқындарын көрсететін арнайы түсірілген видеолар көрсетілді. 2008 жылы Джулиан Блич «Доктор Кто» промо-концертінде тікелей эфирде Даврос кейпінде пайда болып, Корольдік Альберт Холлы өзінің жаңа сарайы екенін, ал көрермендерін – «мойынсұнар құлдары» екенін жариялады.

BBC-дің ресми емес өкілдігі

Би-Би-Си қызметкерлері дәстүрлі түрде өз бағдарламаларының пародийларын жасап, Рождестволық шаралар мен кештерде әріптестеріне көрсетеді. Би-Би-Си-дің 1993 жылғы Рождестволық таспасы сол кездегі бас директор Джон Бирттің, көріне роботтық, диктаторлық және қатал басқару стилін пародиялаған. Ол оны Даврос рөлінде бейнелеп, Би-Би-Си-ді басып алып, бөлімдерді есімнен шығаратын біріктірулер жасап, өзіне бонус беріп, "Мен сендей болғым келеді (Маймыл әні)" әуенімен өзінің жоспарларын баяндайтын ән шырқады.

Ескерту

Терри Моллой ойнады, егер басқаша көрсетілмесе.

Қысқа көркем әдебиет

"Фобос колониясының үздіксіз бомбалауына қатысты оқиға" Пол Корнелл, Доктор Ху журналы No. 168

Басқа медиа

2007 жылдың 26 қарашасында түпнұсқа бағдарламаның барлық Даврос туралы эпизодтарын қамтитын, «Далектердің Жаратылысы», «Далектердің тағдыры», «Далектердің қайта тірілуі», «Далектердің ашылуы» және «Далектерді еске алу» сияқты эпизодтары бар DVD жинағы жарық көрді.