Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Арнштадт – Германияның Тюрингия жеріндегі қала. Ол Тюрингияның астанасы Эрфурттың оңтүстігінде, Гера өзенінің жанында орналасқан. Арнштадт – Тюрингиядағы ең көне қалалардың бірі және жақсы сақталған тарихи орталығымен, ішінара сақталған қала қабырғасымен мақтанады. Қала Тюрингия орманының солтүстік жиегінде орналасқандықтан, «Тюрингия орманына қақпа» («Das Tor zum Thüringer Wald») деген лақап атымен белгілі. Арнштадттың халқы шамамен 27 000 адамды құрайды.
Arnstadt is a town in Ilm Kreis, Thuringia, Germany, on the river Gera about south of Erfurt, the capital of Thuringia. Arnstadt is one of the oldest towns in Thuringia, and has a well preserved historic centre with a partially preserved town wall. The town is nicknamed Das Tor zum Thüringer Wald ("The Gateway to the Thuringian Forest") because of its location on the northern edge of that forest. Arnstadt has a population of approximately 27,000.
География
Қала орталығы Гераның батыс жағында орналасқан. Әкімшілік бірнеше көршілес муниципалитеттерді қосып алды: Ангельхаузен-Оберндорф (1922), Сигельбах (1994), Рудислебен (1999) және Випфратал (2019). Ілеспе муниципалитеттер: Вахсенбург аймағы, Алькерслебен, Дорнхайм, Бёслебен-Вюллерслебен, Штадтилм, Ильменау, Плау және Гератал.
The town centre is on the west side of Gera. The municipality has absorbed several neighbouring municipalities: Angelhausen–Oberndorf (1922), Siegelbach (1994), Rudisleben (1999) and Wipfratal (2019). The neighbouring municipalities are Amt Wachsenburg, Alkersleben, Dornheim, Bösleben Wüllersleben, Stadtilm, Ilmenau, Plaue and Geratal.
Климат
Жылдық жауын-шашын орташасы 487 мм құрайды.
The annual precipitation averages 487 mm.
Тарих
704 жылдың 1 мамырында Вюрцбургте Тюрингия герцогы Гедан II-нің Утрехт епископы Виллибрордқа сыйға берген мүліктік құжаты – Арнштадт (“Арнестати”) туралы жазбаша айтылған алғашқы дерек, сондай-ақ тағы екі қала туралы мәліметтер бар. Бұл Тюрингия және Орталық және Шығыс Германиядағы елді мекендердің ең ерте құжатталған жазбасы. 726 жылы Арнштадт Эхтернах аббаттығына, кейін Херсфельд аббаттығына қарады. Тарихшы Август Бек айтуынша, 925 жылы Генрих I-нің билігі мадьярлардың шапқыншылығына қарсы бекініс ретінде кеңейтілді. 954 жылдың 17 желтоқсанында Киелі Рим императоры Оттон I Арнштадтта бүлікші ұлы Швабиялық Людольфпен және тағы бір ұлы Вильгельммен келісімге келді, оны Майнц архиепискобы етіп тағайындады және Либфрауэнкирхе (Біздің ханым шіркеуі) салынуына шешім берді. 12 ғасырда Арнштадттың бір бөлігі Кевернбург графтарының билігіне қарады. 1198 жылдың 8 наурызында Арнштадтта жиналған Киелі Рим империясының князьдары Швабиялық Филиппті Германия королі етіп сайлады. 1220 жылы Арнштадт алғаш рет қала (цивитас) ретінде сипатталды. 1266 жылдың 21 сәуірінде Херсфельд аббаттығының иесі жарлық берді, одан кейін Арнштадт ағаш, астық, шарап және ағаш саудасының ірі орталығына айналды. 1302 жылдан 1306 жылға дейін Кевернбург әулетінің жойылуынан кейін Шварцбург графтары Арнштадтты иеленді. 1342 және 1345 жылдары Эрфурт қаласы бай қалаға қол салуға тырысты, бірақ олардың күшті бірігіп тұруына байланысты сәтсіз аяқталды. Арнштадттың гүлденуі ұн тарту, мата тоқу, тері өңдеу, шарап, жүн, ағаш, астық, жүн және көкөніс саудасына негізделген. 1349 жылдың 30 қаңтарында король Карл IV-нің қарсыласы Шварцбург графы Гюнтер XXI Франкфуртта Арнштадттың билеушісі болып сайланды және таққа отырғызылды. 26 мамырда ол бұл лауазымнан 20 000 күміс маркаға бас тартты. 2000 жылы табылған 1404 жылғы деректе Арнштадттық Братвурстқа сілтеме бар, сондықтан қала оның ойлап табуымен мақтанады. 1496 жылы Шварцбург иеліктері Шварцбург-Рудольштадт және Шварцбург-Зондерсхаузен иеліктеріне бөлінді, оған Арнштадт та кірді. Неміс шаруалар соғысы кезінде 95 көтерілісші 17 маусымда және 2 тамызда 1525 жылы Арнштадт нарығында көтеріліс жетекшілері ретінде басылып өлтірілді. Қала көтерілісшілерді қолдағандығы үшін 3000 гульден төлеуге міндеттелді. 1531 жылы Арнштадтқа Реформация енгізілді. Нәтижесінде францискан әйелдер монастыры, содан кейін францискан саяхатшылар монастыры (Barfüßerkloster) секуляризацияланды. 1581 жылдан бастап бұрынғы францискан монастырының шіркеуі (қазіргі Oberkirche, “Жоғарғы шіркеу”) қаланың басты шіркеуі болды. 1553 жылы графтың резиденциясы – Нейдек қамалының құрылысы басталды. Су сарайы 1560 жылы аяқталды. Индустрияландырудың басталуымен ескі қаланың батысында және оңтүстігінде тұрғын үйлер, ал солтүстігінде өнеркәсіптік аймақтар пайда болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде мұнда негізінен поляктар мен орыстардан тұратын әскери тұтқын лагері орналасқан. 1700 тұтқын тек 100 төсекке арналған шатырларда орналастырылды. Лагерь 1945 жылдың сәуір айында американдық әскерлер тарапынан азат етілді. Бірнеше жаппай қабір табылды. Жақын орналасқан Веймар қаласынан 1200 азамат лагерьге мәжбүрлеп әкелінді. Бұл шараға “адам терісінен жасалған шам қалқаны” көрсетілген “пергаменттік көрме” де кірді. Сондай-ақ, сурет салу үшін қолданылған терінің бөліктері де қойылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала Гераталдар бойымен солтүстікке қарай кеңейді, 1970 және 80-жылдары Арнштадттың шығысында және оңтүстік-шығысында жаңа тұрғын үйлер пайда болды, оның ішінде Raven Hold тұрғын алабы. Арнштадт – шыны зауыты мен қорыту цехтары, күн панельдерін өндіру зауыты, қолғап жасау және ағаш өңдеу кәсіпорындары бар өндіріс орталығы.
A deed of gift issued 1 May 704 in Würzburg by the Thuringian Duke Hedan II to the Anglo Saxon bishop Willibrord of Utrecht is the first written reference to Arnstadt ("Arnestati"), along with two other towns—the oldest documented reference of settlements in Thuringia and central and eastern Germany. In 726, Arnstadt passed to the Abbey of Echternach, and later to the Abbey of Hersfeld. According to historian August Beck, in 925 the territories of Henry I were extended as a bulwark against the invading Magyars. On 17 December 954, Holy Roman Emperor Otto I made peace in Arnstadt with his rebellious son Liudolf of Swabia and another son, William, whom he appointed Archbishop of Mainz, and decided that the Liebfrauenkirche (Church of Our Lady) would be built. In the 12th century a part of Arnstadt fell under the rule of the Counts of Kevernburg. On 8 March 1198 the princes of the Holy Roman Empire gathered in Arnstadt and elected Philip of Swabia as King of Germany. In 1220 Arnstadt was first described as a civitas, that is a city. On 21 April 1266, the abbot of the Abbey of Hersfeld granted a charter; thereafter, Arnstadt became a hub for trade in timber, grain, wine and wood. After the extinction of the Kevernburg family from 1302 to 1306, the counts of Schwarzburg took possession of Arnstadt. Attempts by Erfurt 1342 and 1345 to seize what was now a wealthy town failed due to the strong attachment. Arnstadt's prosperity was based on the milling industry, the cloth making trade, tanneries, and trade in wine, woad, wood, grain, wool, and vegetables. On 30 January 1349, Count Günther XXI of Schwarzburg, an adversary of King Charles IV, was elected and crowned sovereign of Arnstadt in Frankfurt. He renounced this title on 26 May for 20,000 silver marks. A 1404 reference was found in 2000 to Bratwurst originating in Arnstadt, therefore the town claims its invention. In 1496, the Schwarzburg domains were divided into the lordships of Schwarzburg Rudolstadt and Schwarzburg Sondershausen, to which Arnstadt belonged. During the German Peasants' War 95 participants in the uprising were beheaded as ringleaders in the Arnstadt marketplace, on 17 June and 2 August 1525. The city was forced to pay 3000 guilders for supporting the insurgents. In 1531 the Reformation was introduced into Arnstadt. As a result, the Franciscan maidens' convent, and subsequently the Franciscan mendicant convent (Barfüßerkloster) were secularized. From 1581, the church of the former Franciscan monastery (now the Oberkirche, "Upper Church") was the main church of the city. In 1553, work began on the count's residence, Neideck Castle. The water palace was completed in 1560. With the onset of industrialisation, a residential area emerged to the west and south of the old town, and industrial areas to the north. During the Second World War, it was the site of a prisoner of war camp, mainly for Poles and Russians. 1,700 prisoners were housed in tents that contained only 100 bunks. The camp was liberated by American Forces in April 1945. A number of mass graves were discovered. 1,200 civilians from the neighbouring city of Weimar were brought on a forced tour of the camp. This included a "parchment display" which displayed a "lampshade made of human skin." The display also included pieces of skin used for painting pictures. After the Second World War, the town expanded further to the north along the Geratals, new residential areas emerged in the 1970s and 80s, in the east and southeast of Arnstadt, including the residential Raven Hold. Arnstadt is a manufacturing centre with glassworks and foundries, a solar panel production plant, and glove manufacturing and wood finishing businesses.
Спорт
Қалада жыл сайын «Hochsprung mit Musik» атты биіктікке секіру жарысы өтеді, ол әлемнің ең көрнекті биіктікке секірушілерін қызықтырады. Кая Бергквист 2006 жылы Арнштадт қаласының Ян спортпаркіндегі Sporthalle спорт залында әлемдік рекордты жаңартты.
The town hosts an annual high jump meet – Hochsprung mit Musik – which attracts some of the world's foremost high jumpers. Kajsa Bergqvist set a world record in Arnstadt's Sporthalle am Jahn sportpark in 2006.