1328 жылғы руна күнтізбесі – Го́тланд аралында табылған ежелгі скандинавиялық дерек. Руна жазуы, латын тілінде түсіндірмелер, ортағасырлық христиан мерекелері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1328 жылғы рун күнтізбесі
1328 runic calendar
Computus Runicus – 1328 жылы Швецияның Готланд аралында табылған рун күнтізбесі. Бұл мәтіннің транскрипциясы/сипаттамасы «Computus Runicus» деп аталады және 1626 жылы даниялық дәрігер және антиквар Оле Ворм (Олаус Вормиус) (1588–1654) жариялаған.
The Computus Runicus was a runic calendar produced in 1328 and found on the Swedish island of Gotland. A transcription/description of the text called Computus Runicus was published in 1626 by the Danish physician and antiquarian Ole Worm (Olaus Wormius) (1588–1654).
Сипаттама
Мәтін 12 күнтізбелік беттен және ортағасырлық есептеулерде қолданылатын ақпаратты табуға арналған егжей-тегжейлі түсіндірмелері бар қосымша беттерден тұрады, соның ішінде алтын сандар мен эпакттар. Күнтізбе ортағасырлық рундармен жазылған, латын тіліндегі түсіндірмелермен және Ворм қосымша салған кейбір жерлерде швед тілінде де жазылған. Ол сағат кітабында кездесетіндей, христиандық мерекелер мен әулиелер күндерімен бірге ортағасырлық күнтізбелерге тән стандарттық құрылымды ұстанады. Ворм күнтізбедегі ерекше символдарды, соның ішінде ораза күндерін көрсететін және әдетте айдың 20-сы немесе 21-і орнына әр айдың 18-і күні басталатын зодиак айларының басталуын көрсететін белгіні анықтауға тырысты. Кез келген ортағасырлық күнтізбедегідей, Метониялық циклда қолданылатын алтын сандарды табу үшін бір бағана, ал әр аптаның жексенбі күнін табу үшін басқа бағана – жексенбілік әріптер үшін арналған. 31 қаңтар мен ақпан айында оразаның басталуын табуға арналған қосымша бағана бар, ал наурыз және сәуірде Пасханың күнін табуға көмектесетін қосымша бағана бар. Автор латын әріптері мен рим цифрларын басқа рундық күнтізбелерде де кездесетін руналармен алмастырудың ұқсас жүйесін қолданды, соның ішінде алтын сандар 17, 18 және 19-ды білдіру үшін Арлауг, Твимадур және Белгтор сияқты қосымша руналарды пайдаланды.
The text consists of the 12 calendar pages and a series of additional pages with detailed explanations for finding information used in the medieval computus, including golden numbers and epacts. The calendar is written in medieval runes with a gloss in Latin and some places also in Swedish added by Worm. It follows a standard layout for a Medieval calendar similar to those found in a book of hours, with Christian feasts and saint's days. Worm attempted to identify some of the unusual symbols found in the calendar, including one marking fast days and another marking the beginning of the Zodiac months which curiously start on the 18th day of each month instead of the more common 20th or 21st. As with any medieval calendar, there is a column for the golden numbers used in the Metonic cycle (to find the date of Easter) and another column for the dominical letters (to find the date of Sunday each week). January 31 and the month of February have an additional column to be used for finding the beginning of Lent, while March and April have an additional column to assist with finding the date of Easter. The author used a similar system of rune replacements for the Latin letters and Roman numerals as those commonly found in other runic calendars, including the use of the extra runes Arlaug, Tvimadur, and Belgthor to represent the Golden Numbers 17, 18, and 19.