Кіріспе

Гонконгтағы жылжымайтын мүлік инвестициялық трасты Link Real Estate Investment Trust (, немесе ), бұрын The Link Real Estate Investment Trust (, немесе ) деп аталған, Link Asset Management Limited басқаратын толық меншіктегі жеке жылжымайтын мүлік инвестициялық трасты. Бұл Гонконгтағы алғашқы жылжымайтын мүлік инвестициялық трасты және нарықтық капитализация бойынша Азиядағы ең ірісі. Link REIT портфелі Гонконгта 9 миллион шаршы фут сауда және кеңсе кеңістігі бар 126 мүліктен, сондай-ақ Гонконгтан тыс 6 миллион шаршы фут сауда және кеңсе кеңістігі бар 7 мүліктен тұрады. Link REIT-тің бас кеңсесі Куун Тонг қаласындағы 海濱匯 (Hai Bin Hui) орналасқан.

Тарих

LINK REIT Гонконг үкіметімен құрылды, ол Гонконгтың Тұрғын үй басқармасынан 151 сауда орталығын – көбінесе мемлекеттік тұрғын үйлердің ішінде – және 79 000 тұрақ орынын бөлді. Акцияларының биржадағы алғашқы күні 2005 жылдың 25 қарашасы болды, құны 22,02 млрд. HK$ (Бағалау = 2,137,454,000 x HK$10.30 = 22,02 млрд. HK$) (2,82 млрд. АҚШ доллары). Жекешелендіруден кейін Link Reit қолданыстағы жалдау шарттарымен байланысты болып қала береді, бірақ жаңа келісімдерге жалдау төлемін көтеру үшін үкіметтің келісімі қажет болмайды. Дегенмен, қаржы сарапшылары жекешелендірілген компаниядан 7%-ға дейін үлкен дивидендтер күтеді және коммерциялық бағытын күшейтуді болжайды, алайда кейбір сарапшылар мүліктің басым бөлігі мемлекеттік тұрғын үй секторымен байланысты болғандықтан, жалдау табысын арттыру және еңбек құнына үнемдеу мүмкіндігі шектеулі болуы мүмкін деп алаңдайды.

Бастапқы жалпыға ұсынылу

The Link REIT IPO-сы, тұрғын үй иелерінің жалдау ақысының өсуінен қаушадыған заңдық шараларының нәтижесінде 2005 жылға дейін бір жылға кейінге шегерілді, бірақ ақырында 18 есеге артық тапсырыс қабылданды. Гонконгтың шамамен 510 000 тұрғыны, яғни қала халқының 7 пайызы, 36 миллиард АҚШ долларына тапсырыс берді, ал институционалдық инвесторлар 40 миллиард АҚШ долларын инвестициялауға дайын болды. IPO-ның бірлескен жаһандық үйлестірушілері Goldman Sachs, HSBC Holdings plc және UBS AG болды. JPMorgan Chase & Co. Тұрғын үй басқармасының қаржылық кеңесшісі қызметін атқарды. Тұрғын үй басқармасы ұсынған The Link REIT-тің акцияларын сату жоспары, мемлекеттік тұрғын үй иесі Ло Сиу Лан мүлікті сатудың заңдылығына күдік тудырғаннан кейін кейінге шегерілді. Лоның адвокаты Тұрғын үй басқармасының "Тұрғын үй туралы Ережеде мұқтаж адамдарды баспанамен қамтамасыз ету міндетін бұзғанын" айтты. Оның орнына, ол мүлкін жеке компанияға сатты, ол мүлікті нарықтық бағамен жалға бере алады, бірақ бұл мүмкіндіксіз жағдайдағы адамдарға ешқандай пайда әкелмейді. Ол көптеген мемлекеттік тұрғын үй иелерінің ағымдағы жағдайлардың енді қоғамдық емес болуы және The Link жалдау ақысын көтеріп, дүкендерде бағаның өсуіне әкелуі мүмкін деген алаңдаушылығын білдірді. Кейбір ҮЕҰ-лар Тұрғын үй басқармасының кірісінің төмендеуі мемлекеттік жалға алушылар үшін жалдау ақысының өсуіне әкелуі мүмкін деп алаңдады. Лоның жекешелендіруді сот арқылы тексеру туралы өтініші Бірінші инстанция соты мен Апелляциялық сотта қабылданбады.

Мүлікті сатып алу

Мүліктік портфельді әртараптандыру және құрамын өзгерту мақсатында Link компаниясы 2010 жылдың ортасында Nan Fung Group-тан Hang Hau-дағы тұрақтары бар Nan Fung Centre сауда орталығының бөлігін 1,17 миллиард долларға сатып алды. 2010 жылдың соңында Link Sino Group-тан Hang Hau-дағы тұрақтары бар Maritime Bay Shopping Mall сауда орталығының бөлігін 588,4 миллион долларға сатып алды. 2014 жылдың ортасында Link Kerry Properties-тен Wong Tai Sin-дегі тұрақтары бар The Lions Rise Mall-ді 1,38 миллиард долларға сатып алды. 2015 жылы The Link мемлекеттік жер аукционы арқылы алғаш рет сатып алу операциясын жүзеге асырды, қаңтар айында Nan Fung Group-пен бірлесіп Кун Тонг қаласындағы NKIL 6512 жер учаскесін 5,86 миллиард долларға сатып алды. Содан кейін Link нарықты таң қалдырып, Қытай материгіндегі алғашқы екі мүлікті тікелей сатып алды: Пекин EC Mall-ді 2,5 миллиард юаньға, ал Шанхайдағы екі коммерциялық ғимаратты 6,6 миллиард юаньға сатып алды. Компанияның мақсаты – материктегі мүліктер портфельдің 12,5%-дан аспауы керек. 2016 жылдың 19 ақпанында Link компаниясының еншілес компаниясы Монг-Коқтағы Сауда және өнеркәсіп департаментінің ғимаратын (бұрынғы Argyle Centre Tower II) үкіметтен 5,91 миллиард гонконг долларына сатып алды. 2020 жылдың сәуір айында LINK REIT Blackstone Group-тан Сиднейдегі 100 Market Street-ті шамамен 683 миллион австралиялық долларға сатып алды. Бұл ғимарат Сиднейдің орталық бизнес-аймағындағы Westfield сауда орталығының үстінде орналасқан, 28 385 шаршы метрлік 10 қабатты кеңсе ғимараты.

Жылжымайтын мүліктерді сату

2014 жылдың ортасында Link REIT төрт коммерциялық мүлікті төрт түрлі сатып алушыға жалпы құны 1,24 миллиард долларға сатты. Бұл мүліктер: Хинг Тин сауда орталығы (Лам Тинде), Квай Хинг сауда орталығы (Квай Чунгде), Тунг Хей сотының сауда орталығы (Шау Кей Ванда) және Вах Квай сауда орталығы (Покфуламда). 2015 жылдың соңында олар бес мүлікті сатты, атап айтқанда: Фунг Вах Естейт сауда және автотұрақ кешені, Ка Фук сауда орталығы, Квонг Тин сауда орталығы, Сиу Он Корт сауда және автотұрақ кешені және Тин Ван сауда орталығы. 2016 жылдың соңында олар тағы бес мүлікті сатты, атап айтқанда: Суи Во Корт сауда орталығы, Он Ям сауда орталығы, Сан Тин Вай сауда орталығы, Чыунг Хонг сауда орталығы және Шек Вай Кок сауда орталығы.

Жасыл бонд

2016 жылдың шілдесінде Link REIT 2026 жылға дейін 2,875% мөлшерлемемен 500 миллион АҚШ доллары көлемінде жасыл айырбасталатын облигациялар шығарды.

Атауын өзгерту

2015 жылдың 19 тамызында Link компаниясы корпоративтік атауын Link REIT деп өзгертетінін хабарлады. Кейбір тараптар атау өзгертудің мақсаты – өткен қызметінен өзін ажырату екенін айтты.

Төменгі таптардың экономикалық қиындықтары

Тұрғын үйлердегі тұрғындар Link компаниясын тұрғын үй билігінің сауда орталықтарын сатып алғаннан, оларды жаңартып, жалға алу ақысын көтергеннен кейін "қансорушы" деп атады. Бұл жергілікті дүкендердің ығысуына, бағаның өсуіне және аймақтағы дүкендер желісінің басымдығына алып келді. 2006 жылы The Link мыңдаған қызметкерді қысқартып, бұл шешім "кәсіби одақтар тарапынан қатаң сынға алынды, олар Link Management компаниясы тұрғын үй билігінен операцияны қабылдаған кезде өзінің алдыңғы қатардағы қызметкерлерінің әл-ауқатын қорғауға берген уәдесін орындамады" деді. The Link бұл ретте "жұмыс орындарының қысқартылуы жекеменшік практикаға сәйкес келеді" деп мәлімдеді. 2015 жылдың ортасына қарай Link Watch үкіметтік емес ұйымы компанияның басқаратын 22 сауда орталығындағы 2075 дүкеннің 76 пайызын ірі дүкендер құрайтынын көрсеткен есеп жариялады, бірақ Link компаниясының бас директоры: "Біз дүкендеріміздің шамамен 60 пайызын кіші операторларға жалға беруді жалғастырып жатырмыз" деді. Link REIT-тің Кунь Тонгтағы бас кеңсесі наразылық акцияларының, қақтығыстардың және отырыс ұйымдастыру орындарына айналды, нәтижесінде компания белсенділердің ғимаратқа кіруіне тыйым салу үшін сотқа жүгінуге мәжбүр болды.

Нарықты басқару

Жабық сауда орталықтарынан өзге, The Link 2005 жылы көптеген жергілікті базарларды да сатып алды. Бұл базарлар шағын дүкендер мен сауда орындарынан тұрады, олар жергілікті тұрғындарға жалға беріледі. Әдетте, онда таза ет, көкөніс, сондай-ақ күнделікті қажетті заттар мен үй жиһаздары сатылады. Сауда орталықтарындағыдай, The Link жалдау төлемдерін көтерді және кейбір мүлікті жөндеу жұмыстарын жүргізді, бұл азық-түлік бағасының өсуіне және аз қамтылған отбасылардың қаржылық қиындықтарына әкелді. Тин Шуй Вайда The Link коммерциялық кеңістіктерде дерлік монополиялық жағдайға ие болғандықтан, 2015-16 жылдары компания жергілікті тұрғындар мен заң шығарушылар тарапынан Тин Ию базарын дәстүрлі сауда орталығына айналдыру жоспары үшін сынға ілікті. Бұл базар айналасындағы қоғамдық тұрғын үйлерде тұратын халыққа таза көкөніс, ет және балықпен қамтамасыз етеді. Ең жақын базарға дейін 5-10 минуттық жерде. Цинь-Идегі Ченг Фат базарындағы саудагерлер 2010 және 2016 жылдары жалдау төлемдерінің өсуіне наразылық білдіріп, ереуілге шықты. Uni China (Market) Management сондай-ақ The Link компаниясына тиесілі Туэн Мундағы Леунг Кинг базарын басқарады. Нысандардағы қақтығыс кезінде екі наразылық білдіруші ұсталды, ал бір журналист жарақат алды. 9 ақпанға қараған түні басқару мен халық арасындағы қақтығыс қайта орын алды. Полиция көмектеспей, наразыларды ұрып-соққан адамдарға араласуға жол бермеді. Бақылау тобының бір журналисті де ұрып-соққандары белгілі болды. 31 жастағы ер адам қоғамдық орында тәртіпсіздік туғызғаны үшін ұсталды. Ол Леунг Кинг базарындағы қызметкердің жұмысына кедергі келтіргені айтылуда. The Link REIT осы қақтығыстан алшақтап, базарды бақылау тобының өзінің қызметкерлері емес екенін мәлімдеді.

Заңсыз ағынды суларды төгу

2016 жылы Қоршаған ортаны қорғау департаменті Link REIT-ке қарсы Су ластануын бақылау туралы заң бойынша қудалау шараларын бастады, себебі Link-ке тиесілі және басқарылатын Mei Lam сауда орталығынан шыққан сарқынды сулар Shing Mun өзеніне заңсыз құйылып жатты. Компания 2016 жылдың қараша айында 15 000 доллар көлемінде айыппұл төледі және жағдайды дереу түзетуге міндеттелді.

Қан сорғыш үй иесі

Тарихи тұрғыдан қоғамдық сауда орталықтарының монополиялық иесі болғандықтан, даулы іскерлік этикасы және көршілес аудандарға, шағын бизнес иелеріне және инвесторларға деген жағымсыз қарым-қатынасы бар. Компания жылдар бойы екіпартиялық саяси күштердің айтуынша, жалға алушыларына қатысты кешірімсіздігі үшін "қан соратын үй иесі" ретінде кеңінен танымал. Ричард Харристің пікірінше, Link Reit Гонконгтегі "корпоративтік монстр" ретінде қарастырылады және қаланың әлеуметтік-экономикалық проблемаларына жартылай жауапты.

COVID-19 кезінде кеміргіштер мәселесін дұрыс басқару

2020 жылдың тамыз айында Link REIT-тің Sau Mau Ping ылғалды базарында таңертеңгі сағаттарда сатушының жанындағы еденде жатқан жаңа шошқа етінің үстінен ондаған егеуқұйрықтардың жүріп-қозғалып жатқаны анықталды.

Үкіметтің жауабы

Link REIT саяси спектрдің екі жағындағы шенеуніктер тарапынан кеңінен айыпталды. Бейжіңге жақын DAB партиясының төрағасы Старри Ли бұрынғы бас атқарушы Леунг Чун Иннің DAB партиясымен өткен кездесуде Link REIT-ті "күшті сынға алғанын" хабарлады. South China Morning Post газетіне берген сұхбатында Леунг Link REIT жоғарғы басшылығының еңбекақы құрылымы трастың осы әрекеттеріне себеп болды ма деп сараптады. Ол, бұрынғы мемлекеттік тұрғын үйлердегі коммерциялық кеңістіктің иесі ретінде, Гонконг үкіметінің мемлекеттік тұрғын үй жалға алушыларына "олардың қажеттіліктерін қанағаттандыру және қажет болған жағдайда Link REIT мүлкіне баламалы мүмкіндіктер ұсыну" міндеті бар екенін айтты. Link REIT-тің мемлекеттік мүліктерде монополия құруы қабылдауға келмейді, себебі қарт тұрғындардан ауыр жүкті басқа базарларға апарып-келуді күтуге болмайды. Link REIT-ті қайта сатып алу жоспары жоқ, бірақ егер Link REIT жақын жердегі тұрғындарға тиісті қызмет көрсетпесе, үкімет баламалы шешімдерді қарастыра алады. Басқа да заң шығарушылар осы мәселені шешу үшін бірнеше ұсыныстар енгізді, олардың ішінде: Тұрғын үй туралы ережеге жалға төлемақының өсуін реттеуге өзгерістер енгізу; көптеген аймақтарда Link REIT-тің коммерциялық монополиясын азайту үшін қоғамдық базарлар мен сауда орындарын салу және тұрғындарға кеңірек таңдау ұсыну; Link REIT мүлкін тексеру және компанияның жерді жалға беру шартын бұзу фактілерін анықтау үшін Жер департаменті құрамында арнайы топ құру; Link REIT мүлкін қайта сатып алып, мемлекеттік басқаруға беру.