Беата Зёдербаум: Нацистік дәуірдегі актриса және оның өмірі

Кіріспе

Беата Маргарета Кристина Сёдербаум (1912 жылдың 5 қыркүйегі – 2001 жылдың 12 ақпаны) – Швецияда туған неміс киноактрисасы, продюсері және фотографы. Ол нацистік кезеңдегі, неміс мемлекеттік бақылауда жасалған фильмдерде түсті.

Ерте өмір

Сёдербаум Стокгольмде дүниеге келді. Оның әкесі, профессор Хенрик Густаф Сёдербаум (1862–1933), Швеция Корольдік Ғылым академиясының тұрақты хатшысы болған. Әкесі мен анасының бірінен соң бірі қайтыс болғаннан кейін, Сёдербаум Берлинге көшіп, театр мектебіне түсті.

Нацистік дәуір

1935 жылдан бастап Сёдербаум режиссер Вейт Харланмен бірнеше фильмдерде ойнады, 1939 жылы ол онымен үйленді. Харлан мен Сёдербаум 1945 жылға дейін сол кездегі мемлекеттік бақылаудағы кинокомпания UFA үшін он фильм түсірді. Кинотарихшы Антье Ашейдтің айтуынша, Сёдербаумды жиі «нацистік идеалды ерекше бейнелейтін, нацистік жұлдыздың көрнекті тұлғасы» деп сипаттайды. Оның жастығы мен сұлулығы оны денсаулық пен тазалықтың символы және әйелдіктің нацистік идеалының үлгісі етті. Оның бірнеше фильмінде ол «растық ластану» (rassenschande) қаупіне тап болды. Мұндай екі рөл – антисемиттік тарихи мелодрама «Юд Сусс» фильміндегі сотталған қаһарман Доротея Штурм, зұлымдықпен зорланғаннан кейін суға батып өліп қалған, және «Алтын қала» («Die goldene Stadt») фильміндегі Анна, қалаға деген құштарлығы (қан мен топыраққа қарсы) және чех жігітінің азғыруы салдарынан суға батып өліп қалған. Басқа рөлдер: «Тилситке саяхат» фильмінде күйеуі поляк әйелімен адалсыздық жасаған, бірақ ақырында өкініп қайтып келген неміс әйелі Эльске; «Иммензее» («Immensee») фильмінде өзінің жауапсыз махаббатын ұмыту үшін бай жер иесіне үйленген, содан кейін жесір қалғаннан кейін де адал болуға шешім қабылдаған Элизабет; «Опферганг» («Opfergang») фильмінде махаббатқа берілгеннен кейін қайтыс болған Эльс; және «Колберг» («Kolberg») фильмінде Наполеонға қарсы күреске адал қолдау көрсеткен және отбасының жалғыз аман қалған шаруа қызы Мария. Кейінгі жылдары ол антисемиттік фильмдердегі рөлдеріне жиі өкініш білдірді. Күйеуіне қайтадан фильмдер түсіруге рұқсат берілгеннен кейін, Сёдербаум оның бірнеше фильмінде басты рөлдерді ойнады. Олардың ішінде «Көк сағат» (1952), «Махараджаның тұтқыны» (1953), «Германияға сатқындық» (1954) және «Мен сені қолымда көтеріп жүремін» (1958) фильмдері бар. Олардың соңғы бірлескен жобасы – 1963 жылы Аугуст Стриндбергтің «Ахендегі арман» пьесасының театрлық қойылымы болды. 1964 жылы Харлан қайтыс болғаннан кейін, Сёдербаум танымал сән суретшісі болды. 1974 жылы Ханс Юрген Сибербергтің «Карл Мей» фильмінде роль ойнады. 1983 жылы ол өзінің естеліктерін «Бірде-бірде ештеңе мәңгі қалады» («Nichts bleibt immer so») деген атпен жариялады. Кейінгі жылдары Сёдербаум есімнен шығып, бірақ әлі де үш фильмде және «Бергдоктор» телесериалында рөлдерді ойнады. Оның соңғы фильмі – 1994 жылы Хью Грантпен түсірілген «Венецияға түнгі пойыз» триллері. Ол 2001 жылы Германияның Төменгі Саксония аймағындағы Хитцакер қаласындағы қарттар үйінде қайтыс болды.

Beginning in 1935, Söderbaum starred in a number of films with director Veit Harlan, whom she married in 1939. Harlan and Söderbaum made ten films together for the then state controlled film production company UFA until 1945. According to film historian Antje Ascheid, Söderbaum is frequently identified as "most singularly representative of the Nazi ideal, as the quintessential Nazi star". Her youth and beauty made her a symbol of health and purity and thus an exemplary specimen of the Nazi ideal of womanhood. In a number of her films, she had been imperiled by the threat of rassenschande ("racial pollution"). Two such roles were Dorothea Sturm, the doomed heroine of the antisemitic historical melodrama Jud Süß, who commits suicide by drowning after being raped by the villain, and Anna in Die goldene Stadt, a Sudeten German whose desire for the city (in defiance of blood and soil) and whose seduction by a Czech result in her drowning suicide. Other roles included Elske in The Journey to Tilsit, the wholesome German wife whose husband betrays her with a Polish woman, but finally returns, repentant; Elisabeth in Immensee, who marries a rich landowner to forget her unrequited love, and in the end decides to remain faithful even after she is widowed and her lover returns; Aels in Opfergang, a woman who dies after her love affair; and Maria in Kolberg, a peasant girl who loyally supports the resistance to Napoleon and is the only survivor of her family. In subsequent years, she frequently expressed regret for her roles in anti Semitic films. After her husband was again permitted to direct films, Söderbaum played leading roles in a number of his films. These included Blue Hour (1952), The Prisoner of the Maharaja (1953), Betrayal of Germany (1954), and I Will Carry You on My Hands (1958). Their last joint project was a 1963 theater production of August Strindberg's A Dream Play in Aachen. After Harlan's death in 1964, Söderbaum became a noted fashion photographer. In 1974, she took a role in Hans Jürgen Syberberg's film Karl May. In 1983, she published her memoirs under the title Nichts bleibt immer so ("Nothing Stays That Way Forever"). In her later years, Söderbaum faded into obscurity but still took roles in three movies and the television series The Bergdoktor. Her last film was with Hugh Grant in the thriller Night Train to Venice in 1994. She died in 2001 in a nursing home in Hitzacker, Lower Saxony, Germany.