Кіріспе

Оңтүстік Африкалық британдық жазушы (1903–1973)

Уильям Чарльз Франклин Пломер (10 желтоқсан 1903 – 20 қыркүйек 1973) – Оңтүстік Африка және британдық романист, ақын және әдеби редактор. Ол Бенджамин Бриттен үшін либреттолар сериясын да жазды. Өзінің кейбір өлеңдерін Роберт Паган деген псевдониммен жазған. Трансвааль колониясында британдық ата-анасынан туған ол, Жапонияда бірнеше жыл өткізгеннен кейін 1929 жылы Англияға көшті. Көптеген құрбыларындай танымал болмаса да, ол модернист ретінде танылды және оның туындыларын Вирджиния Вульф және Надин Гордимер сияқты басқа жазушылар жоғары бағалады. Ол гомосексуал болды, және оның романдарының бірінде гей қарым-қатынасы бейнеленген, бірақ оның өзі ашық гей ретінде өмір сүргені белгісіз.

Ата-анасы және Оңтүстік Африка

Пломер 1903 жылдың 10 желтоқсанында Питерсбургте, Трансвааль колониясында (қазіргі Оңтүстік Африканың Лимпопо провинциясындағы Полокуан қаласында) Чарльз Кэмпбелл Пломер (1870-1955) мен Эдит Уэйт Браун отбасында дүниеге келді.

Эдит Пломмер, тумасы Уэйт-Браун

Эдит – Эдвард Уэйт Браунның қызы, Ноттингемширдегі Котгрейв Плейс иесі, "жантльмен фермер", ол "жас кезінде туберкулезден қайтыс болды". Жесір қалған миссис Уэйт Браун қыздарын мектепке жібермей, француз және ағылшын гувернанталарын шақырды; "сурет салу, би және музыка сабақтарына" қарамастан, олар шаруашылық жұмысын үйренбеді (Уильям Пломмер: "Мен олардың қазанды немесе жұмыртқаны қайната алатынына күмәнданамын"), ал барлық сатып алулар анасы арқылы жасалды, яғни "олар ақшаның құны туралы көп білмеді және кез келген бизнестен хабарсыз болды". Оңтүстік Африкада Эдит Пломмердің денсаулығы "бастапқыда нашар" болды, ол ауырып, операциядан кейін "қайта қалпына келуге көп уақыт" жұмсады.

Чарльз Кэмпбелл Пломер

Чарльз Пломмер, өскенде "көңілі толмаған бала" болған, кейін "жуыртқы, тұрақсыз адам, кенеттен, түсініксіз ашуға ұшырайтын, құшақтау мен сүйіспеншілік арқылы білінетін сүйіспеншілікке зор қажеттілікпен ауысатын" полковник Альфред Джордж Пломмердің кіші ұлы еді, ол бұрын Үнді армиясында қызмет еткен, кейін Мейфэрде тұрған. Полковник Пломмер, "кіші ұлының мол мүлікке ие болғанымен", оны "ақылсыздықпен және бақытсыздықпен" болжам жасау арқылы арттыруға тырысты, бір күні шамамен 100 000 фунт стерлинг (2024 жылы 3 миллион фунт стерлингке жуық) жоғалтты. Уильям Пломмер атасының жоғалтқан байлығы туралы естеліктерінде "ақша оның ұрпақтарына кез келген уақытта пайдалы болар еді" деп қысқаша айтқан. Чарльз Пломмер (ұлы оны "ойлауға бейім емес, талдау жасауға құштар емес және алдағыны көре алмайтын" деп бағалаған) әр түрлі мамандықтармен өмір сүрді; Шерборн мектебінен кейін, ағалары сияқты армияға баруға ниеттенгенімен, астмасының салдарынан әкесі оны Брэдфордтағы жүн саудасына шәкірт ретінде орналастырды, онда ол дін қызметкерімен бірге тұрды. "Әлеуметтік" Чарльз "алтын жастардың", "бай өндірушілердің ұлдарының" жоғары тұрмысымен танысты, карта мен бильярд ойнағанда жәрдемақысының шегінен асып кетті. Бұл оның Оңтүстік Африкадағы Кейптаунға жіберуіне әкелді, әкесі бұл қадамды климат Чарльздың астмасына пайдалы болады деп түсіндірді. Болашақ әйелі Эдитке ұсыныс жасау ниетін білдіргеннен кейін, ол Сесил Родске ұсыныс хатымен келіп, Чарльзды полиция полкі – Кейп Моунт Рифлске қабылдауға кеңес берді. Кейін ол Порт-Элизаветада кафе ашты, бірақ бизнес серігі оны алдады; Куинстаунда дүкенші және кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді, содан кейін қарт адамның көмекшісі болып жұмысқа орналасты, бірақ қарттың "жаман" үй шаруашылығын жүргізуші қызының қызғануынан қызметтен кетті. Кимберлиде жұмыс іздеген ол Бечуаналенд шекара полициясына қосылуға кеңес алды; ол Джеймсон шабуылына қатысты, бірақ жазаланатындар Джеймсон мен оның офицерлері болғандықтан, Чарльз, қатардағы сарбаз ретінде Англияға жіберілді және босатылды. Оның әскери ерлігі оған көпшіліктің (соның ішінде биші және актриса Мейбл Лавтың) және әкесінің құрметін әкелді. Чарльз Эдиттің отбасына, Уэйт Браундарға, өзінің жаңа батырлық мәртебесімен келіп, қала оның келуіне "күшті қызығушылық" танытты және "қалалық қарсы алудан аулақ болуға тырысты". Ол қайтадан қызметке шақырылды, бірақ көп ұзамай Преториядағы "Пресс" газетінде жұмыс істеді, онда оған Оңтүстік Африка Республикасының мемлекеттік президенті Пол Крюгерге "саяси әңгімелердің үзінділерін" алу тапсырылды. Алайда "он жыл күн сәулесінде серуендегеннен" кейін Екінші Бур соғысының басталуы оның Преториядан кетуіне себеп болды; ол содан кейін Бергерсдорп пен Аливал Норт арасында конвойларды сүйемелдеуші ( "отыз вагоннан тұратын колонна, әрқайсысын он алты өгіз тартады") және Бетлехемнен Йоханнесбургке мал тасымалдаушы көлік инспекторы болып тағайындалды. Отыз жасқа келген Чарльз әскери қызметтен босатылып, бірден Англияға Эдитке үйлену ниетімен оралды; олар 1901 жылдың маусым айында Лондонда үйленді, полковник Пломмер "некеге қатты қуанды, Чарльз өзін бір отарлық қызға ала ма деп қорқып жүрген".

Уильям Пломмердің өскен жері

Оның әкесі Оңтүстік Африканың туа біту істері департаментінде қызмет етті (Пломердің айтуынша, "мемлекеттік қызметкер қайда тапсырылса, сол жерге барады және, әрине, отбасын да өзімен бірге алып жүргісі келеді"). Пломердің жастық шағында отбасы Англия мен Оңтүстік Африка арасында бірнеше рет көшіп өтті, және Пломер көбінесе Ұлыбританияда білім алды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Англияда демалыста болғанда, Чарльз Пломмер француз және африкаанс тілдеріндегі білігін Соғыс министрлігіне ұсынды, бірақ ол Оңтүстік Африканың мемлекеттік қызметінде жұмыс істейтіні анықталған соң, ол Оңтүстік Африкаға қайтарылды және Оңтүстік Африка әскерлерінің капитаны болып тағайындалды. Ол Шығыс Африкадағы немістерге қарсы жорық үшін африкалық жүргізушілер мен көлікшілерді тіркеуге және тасымалдауға көмектесті. Кейін Францияға жіберуге жасаған әрекет сәтсіз аяқталды, Чарльз Оңтүстік Африкада порттар мен теміржол стансаларындағы африкалықтар корпусының іс қағаздарын жүргізуші офицер болып тағайындалды. Кейін Чарльз, туа біту істері инспекторы шеніне жеткен соң, мемлекеттік қызметтен кетіп, Зулуланд айманындағы сауда бекетін басқарды, содан кейін Наталдағы кеншілерді жұмысқа алу агенті болды, бұл оның ұлының пікірінше, мәртебесінің төмендеуі еді.

Пломмерлердің ата-бабалары

Пломердің бес атасы, сэр Уильям Пломер (1760–1812), 1781 жылы Лондонның лорд-мэрі болған. Пломер отбасы туралы автобиографиясында: «Бұл аса даңқты емес, бірақ байлығы көтеріліп-төмендеген, бір орында ұзақ тұрмаған буржуазиялық әулет» деп жазды. Оның әйелінің әкесі, екеуінің де аты Уильям Даунинг Брюс, 1847 жылы Пломер әулетінің шежіресін жариялап, «әдетте олар король Альфред тұсында өмір сүрген асыл саксон рыцарынан тараған» деп мәлімдеді. Пломер бұл талапты «қаңқу» деп сынай қарады, себебі «Брюстің ұлы менің үлкен тәтесі Луизаға үйленген еді, және ол, бәлкім, осы одақтың Луиза үшін де пайдалы болғанын көрсеткісі келді, өйткені Луиза мұрагер болып саналды». «Жай ғана есімдер мен күндерге» қызығушылық танытпаған ол, «1535 жылы король Генрих VIII-нің мінез-құлқын сынағаны үшін Виндзор каноны Кристофер Пломмердің түрмеге қамалып, қорландырылуы» сияқты тұлғаларды артық көретін. Пломер өзінің есімін «раумёр» (rumour сөзімен айналатын) деп айтуды қалаған, бірақ оның отбасы оны әдеттегідей, «Гомер» деп айтқан. Автобиографиясында Пломер Кристофер Хейвудтың «Оңтүстік Африка әдебиетінің тарихы» (2004) еңбегінде айтылғандай, әдеттегі айтылудан бас тарту себебін әкесінің кәсібіне ұялғандықтан және «атасының құбыршы емес, сантехник болғанын көрсетуге тырысқандығымен» түсіндірді.

Алғашқы жұмыстар

Ол өзінің алғашқы романы "Турбот Вулфты" 21 жасында жаза бастады, ол 1925 жылы жарық көргеннен кейін Оңтүстік Африка одағында даңқ (немесе жаман ат) әкелді, оның тақырыбы түрлі нәсілдер арасындағы махаббат және неке болды. 1926 жылы ол Оңтүстік Африканың тағы екі бунтаршылы Рой Кэмпбелл мен Лоуренс ван дер Постпен бірге қысқа ғұмырлы "Voorslag" ("Whiplash") әдеби журналын құрды, оның редакторы және маңызды авторы болды. Журнал ағылшын және африкаанс тілдерінде материалдар жариялады, сондай-ақ зулу тілінде де басылым шығаруды жоспарлады, нәсілдік теңдікті қолдай отырып, еуропалық мәдениеттің жоғары деңгейін көрсетуге тырысты. Кэмпбелл журналдың қаржылық демеушісінің редакциялық бақылауына наразылық білдіріп, отставкаға шықты. Журнал кең оқырман қауымына таралмады.

1926 ж. Жапония

Пломер «Натальдік куәгер» газетінің арнайы тілшісі болды, бірақ Ван дер Пост екі жапон адамымен танысып, дос болғаннан кейін, олардың бірі – «Канада Мару» [яхта] жүк кемесінің жапон капитаны Кацуэ Мори болғандықтан, ол Пломермен бірге 1926 жылдың қыркүйегінде Жапонияға сапарлады. Пломер Оңтүстік Африканы соңғы рет тастап кетті. 1929 жылдың наурызына дейін Жапонияда болған Пломер екі томдық әңгімелер жинағын («Африка туралы әңгімелер» және «Қағаз үйлер») және өлеңдер жинағын аяқтады. Ол академик, ақын және жазушы Шерард Вайнспен дос болды. Сол жерде ол жапон Морито Фукузаваға ғашық болды, ол «Садо» романының басты кейіпкерінің прототипіне айналды. Кейінірек ол суретші Алан Олдриджбен бірлесіп балаларға арналған өлеңдер жинағы «Көбелектің биі және шегірткенің тойы» жұмысын жасады. Тағы бір дереккөз өлім орны ретінде жақын жердегі ауруханасы бар Льюс қаласын көрсетеді.

Шығармалары

1925 жыл. Турбот Вулф (роман)
1927 жыл. Өлеңдерге жазбалар. Хогарт баспасы, Лондон (поэзия)
1927 жыл. «Мен Африка туралы айтамын» (әңгімелер жинағы)
1929 жыл. Отбасылық ағаш. Хогарт, Лондон (поэзия)
1929 жыл. Қағаз үйлер. Хогарт, Лондон (әңгімелер жинағы)
1931 жыл. Садо. Хогарт, Лондон (роман)
1932 жыл. Іс өзгерді (роман)
1932 жыл. Бес қырлы экран (поэзия)
1933 жыл. Королева Викторияның баласы (әңгімелер жинағы)
1933 жыл. Сесил Родс (өмірбаян)
1934 жыл. Шабуылдаушылар (роман)
1936 жыл. Үңгірлерге саяхат. Кейп, Лондон (поэзия)
1936 жыл. Арыстан Али (өмірбаян, 1970 жылы «Джанинаның алмазы» деген атпен қайта басылды)
1937 жыл. Уильям Пломмер (редактор): Харуко Ичикава: Еуропадағы жапон қызы. Кейп, Лондон
1938 жыл. Пастор Фрэнсис Килверттің күнделігінен үзінділер (1870–1879)
1940 жыл. Таңдалған өлеңдер. Хогарт, Лондон
1942 жыл. Бомбаланған үй, 1941: Энтони Батстың естелігіне арналған элегия (поэзия)
1943 жыл. Екі өмір: Автобиография. Кейп, Лондон. 1945 жыл. Қызықты қарым-қатынастар. Кейп, Лондон. Уильям Д’Арфи псевдонімімен. Энтони Баттспен бірлескен жұмыс (Баттс отбасының естеліктері)
1945 жыл. «Доркинг жамбасы және басқа да сатиралар» (поэзия)
1949 жыл. Төрт ел. Кейп, Лондон (әңгімелер жинағы)
1952 жыл. Музей экспонаттары (роман)
1955 жыл. A Shot in the Park (поэзия, АҚШ-та Borderline Ballads деген атпен жарияланды)
1958 жыл. Үйде: естеліктер. Кейп, Лондон. 1960 жыл. Өлеңдер жинағы. Кейп, Лондон. 1960 жыл. Балладалар таңдауы (поэзия)
1966 жыл. Дәмді татып, есте сақта (поэзия)
1970 жыл. Салтанаттар (поэзия)
1973 жыл. Өлеңдер жинағы. Кейп, Лондон (толықтырылған басылым)
1973 жыл. «Көбелек кеші» Кейп, Лондон (Алан Алдриджбен бірлескен авторлық)
1975 жыл. Уильям Пломмердің өмірбаяны. Кейп, Лондон («Екі өмір» өңделіп қайта жазылды, ол «Үйде» қайта өңдеуге үлкермей қайтыс болды)
1978 жыл. Электр қуанышы. Руперт Харт Дэвис таңдап, кіріспе жазды. Кейп, Лондон (бұрын жарияланбаған туындылар, соның ішінде «Телефонға жауап бермеу туралы» эссе)