Кіріспе

Ж.М. Кутзее романы: «Намыс» – Ж.М. Кутзеедің 1999 жылы жарық көрген романы. Ол Букер сыйлығына ие болды. Автор осы роман жарық көргеннен кейін төрт жыл өткен соң Әдебиет бойынша Нобель сыйлығымен марапатталды.

Сюжет

Дэвид Лурри - Оңтүстік Африкадағы ағылшын тілі профессоры, ол барлығын жоғалтады: абыройын, жұмысын, жан тыныштығын, өнер жетістігіне деген арманын, тіпті өз қызын қорғай алмау мүмкіндігін жоғалтады. Ол екі рет ажырасып, Оңтүстік Африканың апартеид кезеңінен кейінгі Кейптаун қаласында техникалық университетінде романтикалық әдебиет сабағын оқытатын "коммуникация" оқытушысы ретінде қанағаттанбайды. Лурьидің жыныстық қатынасы қауіпті. Ол өзін құртатын жыныстық қатынас алдында жезөкшеге сүйініп, онымен романтикалық қарым-қатынас жасауға тырысады (оның отбасы болса да), ол оны қабылдамайды. Содан кейін ол өзінің университетіндегі хатшыны азғырады, тек кейін оны мүлдем елемеді. Оның "азары" оның осал студенттерінің бірі Мелани Айзекс есімді қызды азғырып, оны алкогольмен және зорлауға теңейтін басқа әрекеттермен дайындаған кезде келеді. Кейіннен, ол сабаққа бармай қалғанда, ол оның бағаларын бұрмалайды. Лурье романды тоқтатудан бас тартады, тіпті Меланидің бұрынғы жігіті оны қорқытып, Лурьедің үстелінен қағаздарды құлатып тастайды, ал әкесі оған қарсы шығады, бірақ Дэвид одан қашады. Бұл оқиға мектепте оның жалалы әрекеттерін айыптау үшін жарияланады және оның әрекеттеріне үкім шығару үшін комитет шақырылады. Дэвид Меланидің мәлімдемесін оқып, өзін қорғаудан немесе кез келген шын жүректен кешірім сұраудан бас тартады, сондықтан ол өз қызметінен кетуі керек. Лурьи Лорд Байронның Италиядағы өмірінің соңғы кезеңін қамтитын операда жұмыс істейді, ол Байронның гедонизм мен артықшылықтар өмірін өткізетін және үйленген әйелмен қарым-қатынаста болатын өмірін көрсетеді. Оқытушылық қызметінен босатылған ол Шығыс Кейптегі лесбиян қызы Люсидің фермасына бас сауғалайды. Бір уақытқа дейін қызының ықпалы мен ферманың табиғи ырғақтары оның үйлеспей өмірін үйлестіруге уәде береді; мысалы, Люси өз тауарларын сататын фермерлер базарларына бару және Петруспен жұмыс істеу, көп әйелді үйленген қара африкалық, оның фермасы Люсимен шектеседі және ол Люси үшін "ит адам" (Люси иттерді ұстайды) ретінде жұмыс істейді. Бірақ елдегі билік тепе-теңдігі өзгеріп жатыр. Ауыл өмірін жақсы білгеннен кейін, ол фермаға шабуыл жасалғаннан кейін жағдайды мойындауға мәжбүр болады. Үш адам, науқас туысына көмек сұрауға Люсидің телефоны керек деп, фермаға кіреді. Олар Люсиді зорлап, Дэвидті өртеп өлтіруге тырысады. Сонымен қатар, олар Люсидің қайықта отырған иттерін де атып өлтіреді, бұл әрекет кейін Дэвидтің ойына түседі, өйткені Оңтүстік Африкадағы қара адамдар иттерді ақ билік пен қанаудың символы ретінде қорқытуға үйретеді. Ерлер Дэвидтің көлігімен кетеді: ол ешқашан табылмайды және олар ешқашан ұсталмайды, бірақ полиция бір рет Дэвидке "оның" көлігін алуға келеді, бұл шын мәнінде оның көлігі емес (бұл басқа түсті және тіркеу нөмірі, басқа дыбыс жүйесі). Дэвидтің көңіліне орай, газеттер Луридің атын дұрыс емес ("Лори") деп жазады, яғни оның ұятқа қалған академиялық тұлғасын қызының фермасына жасалған шабуылды сипаттайтын жаңалықтарға ешнәрсе байланыстыра алмайды. Люси шабуылдан кейін апатияға ұшырап, агорафобияға ұшырайды. Дэвид оны полицияға барлық жағдайды хабарлауға итермелейді, бірақ ол бұған келіспейді. Люси бұл шабуыл туралы Дэвидпен көп уақыттан кейін ғана сөйлескісі келеді. Люси мен Дэвид арасындағы қарым-қатынас екі жақтың да әртүрлі жолмен шабуылдан айығуымен байланысты. Лури Люсидің досы Бев Шоумен жұмыс істей бастайды, ол жануарлар баспанасын ұстайды және жиі жануарларды евтаназияға ұшыратады, содан кейін Дэвид оларды жоюға тырысады. Шоуның Лурьемен қарым-қатынасы бар, Девид оны физикалық жағынан тартымды емес деп тапса да. Дегенмен Дэвид Петрустің шабуылға қатысы бар деп күдіктенді. Бұл күдіктер, шабуылшылардың бірі, Полюкс есімді жас жігіт, Петрустың бір кештеріне қатысып, оны Петрустың туысы деп мәлімдегенде күшейеді. Люси Поллюкске қарсы әрекет жасаудан бас тартады, сондықтан ол Дэвидпен бірге партиядан кетеді. Люси мен Дэвид арасындағы қарым-қатынас нашарлай бастаған кезде, Дэвид қызымен өмір сүруді тоқтатып, Кейптаунга оралуға шешім қабылдайды. Кейптаундағы үйіне оралған Дэвид ұзақ уақыт бойы үйінде болмаған кезде оның үйіне ұрлық жасалғандығын біледі. Ол Меланидің театрда ойнаған қойылымына қатысуға тырысады, бірақ оны бұрын қорқытқан жігіт тастап кетуге мәжбүр етеді. Ол сондай-ақ Меланидің әкесімен кешірім сұрауға тырысады, бұл Меланидің кіші қарындасымен ыңғайсыз кездесуге әкеледі, ...

Қабылдаудың сын-пікірлері

Кітап жарық көрген кезде британдық баспасөз тарапынан жақсы қабылданып, көбінесе оң пікірлерге ие болды. The Guardian газетінен және басқа британдық баспасөзден алынған материалдарға сәйкес, бірнеше британдық газеттегі рецензиялардың негізінде кітапқа орташа есеппен 7,3 (10-дық шкала бойынша) баға берілді. BookBrowse сайтында, кітап туралы сын-пікірлерді, соның ішінде БАҚ-тың рецензияларын жинақтайтын ресурста, кітап "Сыншылар пікірі" бойынша 5/5 бағасын алды. BookBrowse-дегі сыншылардың пікірлеріне қарағанда, кітапқа берілген бағалар "4/5" пен "5/5" аралығында ауытқып келді.