Кіріспе

Американдық биолог (1925–1990)

Джеймс В. Макконнелл (26 қазан 1925 – 9 сәуір 1990) – американдық биолог және жануарлар психологы. Ол 1950-ші және 1960-шы жылдардағы планариялардың оқу және есте сақтау қабілеттерін ауыстыру жөніндегі зерттеулерімен ең көп танылды. Макконнелл 1950-ші жылдардың ортасында бірнеше ғылыми-фантастикалық әңгімелер жариялады.

Мансап

Макконнеллдің академиялық мансабының көп бөлігі Мичиган университетінің психология кафедрасында өтті, онда ол 1963 жылдан 1988 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін профессор болды. Ол конвенцияға бағынбаған ғалым болды, өзінің тәуелсіз журналын құрды – «Journal of Biological Psychology» журналын, ол «Worm Runner's Digest» планарлар тақырыбындағы юмор журналымен бірге жарық көрді. Оның «Журнал невропсихиатриясында» жарияланған «Планарларда каннибализм арқылы есте сақтаудың берілуі» атты мақаласында, стимулға жауап беруге үйретілген планарларды ұнтақтап, басқа планарларға бергенде, олар бақылау тобына қарағанда стимулға тезірек жауап беруге үйренгендігі айтылды. Макконнелл бұл есте сақтаудың химиялық негізіне дәлел деп есептеді және оны есте сақтау РНК деп атады. Оның зерттеулері кеңінен таралғанымен, басқа ғалымдар оларды толыққанды қайталай алмады, сондықтан сол кезде олар толығымен сенімсіз деп есептелді (толық мәліметтер үшін Шапутье, 1973 жылға қараңыз). Макконнеллдің жұмысына РНК-ның араласуымен оның нәтижелерін түсіндіруге болатындығын болжаған ғалым сілтеме жасады (Smallheiser, 2001). Бастапқыда Макконнелл «Journal of Biological Psychology» журналында маңызды ғылыми мақалалармен қатар сатирикалық мақалалар жариялады, бірақ оларды ажырату қиын немесе мүмкін емес екені туралы шағымдар түсті. Ол сатирикалық «Worm Runner's Digest» журналын кері бұрып, мұқабасын «Journal of Biological Psychology» журналының артқы жағы ретінде пайдалануға шешім қабылдады, осылайша қай мақала сатира екенін анықтауға болады. Оның айтуынша, бұл кітапханашылар журналдың дұрыс тілгендігіне шағымданып, оны баспаға қайтаруына себеп болды. Ол бұған қызығушылық танытты. 1960 жылдары ол кешкі уақытын студенттермен жатақханаларда бейресми пікір алмасу сессияларында өткізді. Ол провокациялық мәлімдемелер жасауға бейім болды, есте сақтаудың химиялық негізде пайда болатынына және болашақта адамзатты дәрі-дәрмектермен бағдарламалауға болатынына сенді. Бірде ол «бағдарламалаушы болғанымды қалаймын, бағдарламаланғанымды емес» деді. Макконнелл Теодор Качинскийдің, «Унабомбердің» мақсаты болды. 1985 жылы оның зерттеушісі Никлаус Суино қолжазба ретінде жасырылған бомбаны ашқаннан кейін ол есту қабілетін жоғалтты. Макконнелл 1990 жылы Мичиган штатының Энн-Арбор қаласындағы Сент-Джозеф Мейірімділік ауруханасында жүрек талмасынан қайтыс болды.