Литий хлориді (LiCl) – химиялық қосылыс, суға жоғары ерігіштігімен және гигроскопиялық қасиеттерімен ерекшеленеді. Гидраттар түрлері бар, құрғатуға болады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Химиялық қосылыс
Chemical compound
Литий хлориді – LiCl формуласы бар химиялық қосылыс. Бұл тұз – типичный иондық қосылыс (кейбір коваленттік қасиеттерімен), бірақ Li+ ионының кішкентай мөлшері басқа сілті металдарының хлоридтерінде кездеспейтін қасиеттерге әкеледі, мысалы, полюстік еріткіштерде ерекше ерігіштік (20°C температурада 100 мл суға 83,05 г) және гигроскопиялық қасиеттері. Моно-, три- және пентагидраттары белгілі. Сусыз тұзды гидраттарды қыздыру арқылы қайта жаңартуға болады. LiCl аммиактың 4 эквивалентіне дейін сіңіре алады. Кез келген басқа иондық хлорид сияқты, литий хлоридінің ерітінділері хлорид ионының көзі ретінде қолданылуы мүмкін, мысалы, күміс нитратымен әрекеттескенде шөкпе түзеді: LiCl + AgNO3 → AgCl + LiNO3.
Lithium chloride is a chemical compound with the formula LiCl. The salt is a typical ionic compound (with certain covalent characteristics), although the small size of the Li+ ion gives rise to properties not seen for other alkali metal chlorides, such as extraordinary solubility in polar solvents (83.05 g/100 mL of water at 20 °C) and its hygroscopic properties. Mono , tri , and pentahydrates are known. The anhydrous salt can be regenerated by heating the hydrates. LiCl also absorbs up to four equivalents of ammonia/mol. As with any other ionic chloride, solutions of lithium chloride can serve as a source of chloride ion, e. g., forming a precipitate upon treatment with silver nitrate:
LiCl + AgNO3 → AgCl + LiNO3
Дайындық
Литий хлориді литий карбонатын тұз қышқылымен әрекеттестіру арқылы өндіріледі. Сусыз LiCl гидраты хлорсутек газы ағынында қыздыру арқылы дайындалады.
Lithium chloride is produced by treatment of lithium carbonate with hydrochloric acid. Anhydrous LiCl is prepared from the hydrate by heating in a stream of hydrogen chloride.
Коммерциялық қолдану
Литий хлориді негізінен 450 °C (842 °F) температурада LiCl/KCl қорытпасының электролизі арқылы литий металлын өндіру үшін қолданылады. LiCl автомобильдегі алюминий бөлшектерін қосу үшін флюс ретінде де қолданылады. Ол ауа ағындарын кептіруге арналған құрғатушы зат ретінде пайдаланылады. Литий хлориді сондай-ақ қою қызыл түсті жалын жасау үшін жалын бояуы ретінде қолданылады.
Lithium chloride is mainly used for the production of lithium metal by electrolysis of a LiCl/KCl melt at 450 °C (842 °F). LiCl is also used as a brazing flux for aluminium in automobile parts. It is used as a desiccant for drying air streams. Lithium chloride is also used as a flame colorant to produce dark red flames.
Арнайы мақсаттағы пайдалану
Литий хлориді гигрометрлерді калибрлеуде салыстырмалы ылғалдылық стандарты ретінде қолданылады. 25 °C (77 °F) температурада тұздың қаныққан ерітіндісі (45,8%) тепе-теңдіктегі салыстырмалы ылғалдылықты 11,30% құрайды. Сонымен қатар, литий хлориді гигрометр ретінде де қолданылуы мүмкін. Бұл деликвестентті тұз ауаға ұшырағанда өзінен-өзі ерітінді түзеді. Нәтижесінде алынған ерітіндідегі LiCl концентрациясының тепе-теңдігі ауаның салыстырмалы ылғалдылығымен тікелей байланысты. 25 °C (77 °F) температурадағы салыстырмалы ылғалдылықты келесі бірінші дәрежелі теңдеу арқылы есептеуге болады: RH=107.93 – 2.11C, мұнда C – масса бойынша пайызбен берілген LiCl концентрациясы. Ерітілген LiCl көміртекті нанотүтіктерді, графенді және литий ниобатын дайындау үшін пайдаланылады. Литий хлоридінің күшті акарицидтік қасиеттері бар екені көрсетілді, ол бал арасының популяцияларында Varroa destructor-ға қарсы тиімді. Литий хлориді зертханалық жануарларда шартты орынды қабылдау және қабылдамауды зерттеу үшін аверсивті агент ретінде қолданылады.
Lithium chloride is used as a relative humidity standard in the calibration of hygrometers. At 25 °C (77 °F) a saturated solution (45.8%) of the salt will yield an equilibrium relative humidity of 11.30%. Additionally, lithium chloride can be used as a hygrometer. This deliquescent salt forms a self solution when exposed to air. The equilibrium LiCl concentration in the resulting solution is directly related to the relative humidity of the air. The percent relative humidity at 25 °C (77 °F) can be estimated, with minimal error in the range , from the following first order equation: RH=107.93 2.11C, where C is solution LiCl concentration, percent by mass. Molten LiCl is used for the preparation of carbon nanotubes, graphene and lithium niobate. Lithium chloride has been shown to have strong acaricidal properties, being effective against Varroa destructor in populations of honey bees. Lithium chloride is used as an aversive agent in lab animals to study conditioned place preference and aversion.
Сақтық шаралары
Литий тұздары орталық нерв жүйесіне әртүрлі жолдармен әсер етеді. Қазіргі уақытта цитрат, карбонат және оротат тұздары екіполярлық бұзылысты емдеу үшін қолданылады, бірақ бұрын хлоридті қоса алғанда, басқа литий тұздары да қолданылған. 1940 жылдары литий хлориді гипертониямен ауыратын адамдарға тұздың орнына қысқа мерзімге өндірілген, бірақ қосылыстың уытты әсерлері (тремор, шаршау, құсу) анықталғаннан кейін бұл практика тоқтатылды. Дегенмен, Дж. Х. Талбот литий хлоридінің уыттылығына байланысты туындаған көптеген симптомдар натрий хлоридінің жетіспеушілігінен, литий хлориді қабылдаған науқастарға көбінесе тағайындалатын диуретиктерден немесе науқастардың бастапқы ауруларынан болуы мүмкін екенін атап көрсетті.
Lithium salts affect the central nervous system in a variety of ways. While the citrate, carbonate, and orotate salts are currently used to treat bipolar disorder, other lithium salts including the chloride were used in the past. For a short time in the 1940s lithium chloride was manufactured as a salt substitute for people with hypertension, but this was prohibited after the toxic effects of the compound (tremors, fatigue, nausea) were recognized. It was, however, noted by J. H. Talbott that many symptoms attributed to lithium chloride toxicity may have also been attributable to sodium chloride deficiency, to the diuretics often administered to patients who were given lithium chloride, or to the patients' underlying conditions.