Кіріспе

Judson Memorial Church Вашингтон скверінің оңтүстігінде, Томпсон көшесі мен Салливан көшесі арасында, Гульд алаңының жанында, Вашингтон сквері паркіне қарама-қарсы, Нью-Йорк қаласының Манхэттен ауданындағы Гринвич Виллидж ауданында орналасқан. Ол Америка баптистік шіркеулері АҚШ және Біріккен шіркеулермен байланысты. Шіркеу ғимараты, оның қоңырау мұнарасы және Джадсон залы 1966 жылы Нью-Йорк қаласының ескерткіштерін сақтау комиссиясымен ескерткіш ретінде тағайындалды және 1974 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді.

Негізін қалау

19 ғасырдың ортасына қарай ауылда қаладағы ең ірі афроамерикандық қауым қалыптасты. Оған неміс, француз және ирланд иммигранттары қосылды, ал оңтүстік жағында итальяндық иммигранттар басымдық құрды. Бұрынғы, жақсы жағдайдағы қауымдар оңтүстік және шығысқа қарайғы көршілес аудандардан көшіп кетуді бастаған еді. Джадсон «ақылды, жақсы өмір сүретін және шіркеуге баруды ұнататын адамдардың қаланың осы бөлігінен кетуге бейім екенін» байқады. Парк пен жаңа шіркеу Бесінші авенюдің байлығы мен Төменгі Манхэттеннің кедейлігі арасындағы қиылыста орналасқан еді. Шіркеуді қаладағы Даунинг-стриттегі Береан баптист шіркеуінде уағыз айтқан Эдвард Джадсон құрды, бірақ қауымды кеңейтудегі оның күш-жігері соншалықты сәтті болды, соның салдарынан жаңа ғибадатхана қажет болды. 1888 жылы Джон Д. Рокфеллер және басқа да көрнекті баптистердің қолдауымен саябақтың оңтүстігінде жаңа шіркеудің құрылысы басталды. Джадсон осы жерді көршілес қауымдарға үндеу жасау үшін таңдады. Бұл шіркеу Джадсонның әкесі Адонирам Джадсонға арналған ескерткіш болды, ол Бірмаға алғашқы протестант миссионерлерінің бірі болған. Шіркеу ғимаратын архитектор Стэнфорд Уайт жобалады, ал әйнек терезелерін Джон Ла Фардж жасады. Онда ренессанс әсері негізгі итальяндық стильмен үйлесім тапқан. Мүсінші Август Сент-Годенс баптистериядағы мәрмәр фризді жобалады, оны Герберт Адамс жүзеге асырды.

Дінге табыну мен діни білім беруден бөлек, шіркеу мүшелеріне де, мүше еместерге де денсаулық сақтау және әлеуметтік жәрдем көрсету қызметтерін ұсынды. Алайда, шіркеу алаңның солтүстік жағындағы бай көршілерінен жеткілікті қолдау ала алмады, және 1912 жылы қаржылық қиындықтарға тап болды. Баптисттік қалалық қоғамы (баптист шіркеулерінің метрополитендік бірлестігі) мүлікті және қаржылық жауапкершілікті өз мойнына алуға көндірілді, ол 1973 жылы қауым меншікті және бақылауды қайта қалпына келтіргенге дейін сақтап тұрды.

ХХ ғасырдың басында

1921 жылы пастор А. Рей Петтидің басшылығымен шіркеу алдымен жертөлесін, содан кейін Томпсон көшесіндегі пасторлық үйін доктор Элеонора А. Кэмпбеллге жалға берді. Ол – пионер әйел дәрігер және тегін медициналық және стоматологиялық клиниканы басқарған Джадсон денсаулық орталығының жетекшісі болды. Орталық 1922 жылдан 1950 жылға дейін Томпсон көшесі, 237 мекенжайында жұмыс істеді, содан кейін клиника оңтүстікке қарай орналасқан СоХодағы Спринг көшесіндегі қазіргі орнына көшірілді. 1920 жылдары шіркеу ұлттық американдық баптист конфессиясының көмегімен 179 Салливан көшесінде Джадсон аудандық үйін басқарды. XX ғасырдың басындағы Ұлы депрессия кезінде Лоренс Хози пастор болып қызмет етті. Жиналысы азайғанмен, шіркеу әртүрлі әлеуметтік мәселелермен айналысып, кейде үйсіз ер адамдарға орындықтарда ұйықтауға рұқсат берді. 1937 жылы Баптист қалалық қоғамы Ренато Джакомелли Алденді пастор етіп тағайындады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, жаңа студенттердің көптеп келуіне байланысты бұрынғы пасторлық үй мен денсаулық орталығы халықаралық және түрлі нәсілді студенттерге арналған жатаққа айналдырылды, оны шіркеудің көршісі – Нью-Йорк университетінің баптист капелланы Дин Р. Райт басқарды. Сонымен қатар, жаңа пастор Роберт Спайк сол кездегі ауылдағы ардагерлермен және суретшілермен теологиялық зерттеулер жүргізді, бұл жаңа жиналысты әкелді және шіркеудің құлшылық стилін заманауи сезімталдыққа қарай өзгертуге әкелді.

ХХ ғасырдың аяғы

1956 жылы Говард Муди аға пастор болды, азаматтық құқықтар және сөз бостандығы мәселелерін ашық түрде қорғауды жалғастырды. Сонымен қатар, ол бұрынғы евангелистік түсініктерден өзгеше, христиандардың бұрын жалпыға бірдей аморальдық деп санайтын мәселелер (мысалы, аборт және жезөкшелікті қылмыстан босату) туралы айқындап сөйлеу арқылы жаңа көзқарас ұсынды. Бұл саясат қауымның қазіргі басшылығымен жалғасуда. 1962 жылдан 1979 жылға дейін қауымның көмекші пасторы болған Ал Карминс өзінің қызметін өнерге арнады (төменде қараңыз). Осы кезеңде қауым кеңейіп, 1973 жылға дейін сенімгер ретінде әрекет еткен қалалық баптист ұйымынан шіркеу өз мүлкін қайтарып алды. 1990 жылы Муди зейнетке шыққаннан кейін Питер Ларман аға пастор болды. Кәсіби одақтарды ұйымдастыру тәжірибесінен келген Ларман шіркеуді экономикалық мәселелермен айналысатын қызметтерге жетектеді, сонымен қатар өнер және басқа да әлеуметтік мәселелермен жұмысты жалғастырды және шіркеудің ескірген ғимараттарын қалпына келтіру мен жаңартудың көп жылдық бағдарламасын бастады. 2005 жылы аға пастор болғаннан бері Донна Шапер аға пастор ретінде болашақ дін қызметкерлерін қауымдық негізде "қоғамдық қызметті" қалай атқаруға үйрету үшін жаңа бағдарлама құрды, семинария студенттері мен жақында бітірген түлектерге жартылай күндік тәжірибе беру арқылы. Сондай-ақ, оның басшылығымен шіркеу иммигранттар құқықтары үшін "Жаңа Пана" қозғалысында жетекші рөл атқарды.

Миссия

Шіркеудің миссиясы ұзақ жылдардан бері әлеуметтік көмек көрсетуге және мұқтаж деп есептелгендерге көмектесуге бағытталған бағдарламаларды құру ретінде қабылданып келді, тіпті бұл көмек даулы немесе кейде қоғамда қабылданбаған жағдайларға түсіп жатса да. 1950 жылдары шіркеу ауылда есірткіге тәуелділерге кеңес беру бағдарламасын ұйымдастырған алғашқы мекеме болды; 1960 жылдары аборт мәселесі бойынша дін қызметкерлерінің кеңес беру қызметін құруға көмектесті, бұл қызмет аборт заңды болмай тұрып, абортқа жағдайсы бар әйелдерге көмек көрсеткен протестант және еврей дін қызметкерлерінің жалпыұлттық желісі болды. 1970 жылдары шіркеу үйден қашқан жасөспірімдерге баспана берді және жыныстық қызметпен айналысатын әйелдер үшін кәсіби әйелдер клиникасын ашты; 1980 жылдары ол СПИД-ке шалдыққан адамдарға медициналық көмек көрсетуге мүкіндік берді. XXI ғасырдың басында шіркеу дін қызметкерлері 2001 жылдың 11 қыркүйегінде Нью-Йорктегі Әлемдік сауда орталығына жасалған шабуылда қаза тапқан мейрамхана қызметкерлерінің отбасыларына көмек көрсету үшін қайырымдылық қор ұйымдастырды. Қазіргі таңда шіркеу иммигранттардың құқықтарын қорғау мақсатындағы «Жаңа Пана» қозғалысына белсенді қатысуда.

Қоғамға алғашқы көмек көрсету

Верн Э. Хендерсон 1952 жылы Judson ұйымына Қоғамдық қызмет жөніндегі алғашқы директоры болып келді. Нью-Йорк қаласының Полиция спорттық лигасы бастаған ауыл жастарына арналған бағдарлама Хендерсонның басшылығымен гүлденді, нәтижесінде екі жүзден астам жас апта сайынғы бір немесе бірнеше шараға қатысты. Көптеген жастар өрескел құқық бұзушылар және есірткіге тәуелді адамдар еді. Хендерсон заңдық шараларға тап болған жастардың құқығын қорғау үшін сотқа жүгінді және Нью-Йорк және Вермонт штаттарында жастарға арналған жазғы бағдарламаларды ұйымдастырды. Хендерсон сондай-ақ жергілікті суретшілер үшін бағдарламалар ашты, ғимаратты сурет көрмелері үшін қайта жаңартып, тасталған кеңселерді тұрақты суретшілерге арналған тұрғын үй ретінде жөндеді. Хендерсон бірде Марта Грэмды репетициялар үшін ғимаратты пайдалануға шақырды, бұл ақырында Judson Dance Theatre театрының құрылуына әкелді.

Өнерге демеушілік

1950 жылдары шіркеу радикалды өнер саласын қолдады, бастапқыда көмекші пастор Бернард Скотт, сосын көмекші пастор Ал Карминс жетекшілік етті. Шіркеу суретшілерге көркем өнер көрмелерін, репетицияларын және қойылымдарын өткізуге кеңістік берді. Сондай-ақ, шіркеу бұл кеңістік суретшілердің өз жұмыстарында цензурадан сескенбей еркін тәжірибе жасауға мүмкіндік беретін орын болатынын мәлімдеді. 1957 жылы шіркеу сол кездегі белгілі емес суретшілер Клас Ольденбург, Джим Дайн және Роберт Раушенбергке галереялық орын ұсынды. 1959 жылы Джадсон галереясы поп-өнер шеберлері Том Вессельман, Дэниел Спорри және Ред Грумстың туындыларын көрсетті. Йоко Ононың жұмыстары да галереяда қойылды. Галереяда Fluxus оқиғалары, соның ішінде Some Manipulations (1969) – Fluxus суретшілері Жан Тоше, Стив Янг, Нам Джун Пайк және Ал Хансеннің Judson Church-те өткізген қойылымдар сериясы, сондай-ақ Nye Ffarrabas-тың жұмыстары ұйымдастырылды. 1962 жылы құрылған Judson Dance Theater бишілер мен хореографтарға, оның ішінде Триша Браун, Люсинда Чайлдс, Стив Пакстон, Дебора Хей, Дэвид Гордон және Ивон Рейнерге өздерінің туындыларын жасау және көрсетуге мүмкіндік берді. Бұл бишілер мен хореографтар, басқалармен қатар, 1930-1940 жылдардағы заманауи биден кейін би театрындағы алғашқы авангардтық қозғалысты құру арқылы би тарихын қалыптастырды. Соңғы бірнеше онжылдықтан бері "Қозғалыс зерттеулері" академиялық жыл ішінде дүйсенбі күндері кешке шіркеуде эксперименталды би концерттерін ұйымдастырып келеді. 1970 жылдары шіркеуде түрлі көркем өнер көрмелері мен мультимедиалық шаралар өтті. Бұл мультимедиалық шаралардың ішіндегі ең танымал – 1970 жылдың қараша айында өткен People's Flag Show, ол американдық ту тақырыбындағы алты күндік сурет және мүсін көрмесі болды. Көрме және оған қоса өткен симпозиумда Эбби Хоффман мен Кейт Миллетт сөз сөйледі, бұл жұртшылықтың, баспасөздің және полицияның кеңінен назарын аударды. Көрменің соңғы күндері қатысушылардың үшеуі тұтқындалды, екі пасторға (Муди мен Карминс) шақыру қағаздары табысталды (іс жүргізілмеді), ал округ прокуроры американдық туды қорлау айыбымен көрмені жапты. Judson Poets' Theatre 1961 жылдың қараша айында ақын Джоэл Оппенхаймердің пьесасымен басталды және Бродвейден тыс үш орынның бірі болды (қалғандары – Caffe Cino және La MaMa эксперименталды театр клубы). Кейіннен танымал болған авторлар мен режиссерлердің, оның ішінде Сэм Шепард, Ланфорд Уилсон және Том О'Хорганның эксперименталды пьесалары мен мюзиклдері шіркеудің негізгі кездесу залында қойылды. 1960 жылдардың соңынан бастап Карминс өзінің музыкалық шығармаларын, сосын үлкен ерікті хорларды қолданатын "ораторияларын" жаза бастады. Әсіресе Гертруда Штайннің мәтіндері, Карминнің музыкасы және Джадсон Поэз Театрының директоры Лоуренс Корнфельдтің режиссерлігімен қойылған бірнеше қойылым ерекше көзге түсті. 1980 жылдары шіркеу түрлі саяси мақсаттағы драмалық қойылымдарды, мысалы Вермонттағы Bread and Puppet Theater-дың қойылымдарын демеушілік етті. Бұл қойылымдардың ішінде 1984 жылдың ақпан және наурыз айларында орындалған Insurrection Opera және Oratorio бар. Бұл қойылымда Bread and Puppet Theater, өзінің негізін қалаушы Питер Шуманның басшылығымен, операны және компанияның қазіргі танымал үлкен қуыршақтарын қолданып, ядролық қаруға қарсы хабар жеткізді. Соңғы кезде шіркеу доктор Колин Бритт жетекшілік ететін Вест-Виллидж хорына үй болды. Хоралдың бұрынғы орны – Хадсон көшесіндегі Сент-Люк даласы. Шіркеу 1990 жылы 1960 және 1970 жылдары өнер саласына қатысқан көптеген суретшілерді қатыстырған қойылымдар мен симпозиумдармен жүз жылдық мерейтойын атап өтті. Ол өнерді қолдауды және қоғамға әлеуметтік көмек көрсетуді жалғастыруда.

Ғимарат

Шіркеу ғимараты 54–57 Вашингтон скверінің оңтүстігінде орналасқан. Ла Фарждың боялған шыны терезелері мен Сент-Годенстің мәрмәр фризімен қатар, ол итальяндық Ренессанс әсерлерін негізгі итальяндық стильмен үйлестіріп, скальяльяның көрнекті мысалдарымен ерекшеленеді – бұл жоғары жылтыратылған пигменттелген гипстен жасалған, өте нақты мәрмәр имитациясы. Жалпы, ғимараттың сыртқы түрі мен пішіні Италияның Рим қаласындағы Санта-Мария-Маджоре базиликасына ұқсас делінеді, ал кіреберісі 1480 жылы Италияның Лукка қаласында салынған Ренессанс шіркеуі Сан-Алессандродан шабыт алған. Шіркеудің басты ғибадатханасындағы он төрт боялған шыны терезе – АҚШ-тағы кез келген жердегі Ла Фарждың ең ірі терезелерінің ең үлкен жиынтығы.

Шамбазар мұнарасы, 51–54 Вашингтон скверінің оңтүстігінде, шіркеудің батысында орналасқан, 1895–96 жылдары ғибадатхана аяқталғаннан кейін салынды және МакКим, Мид және Уайт фирмасымен жобаланды. Шіркеу кеңселері мен кішкентай жиналыс залы қазіргі кезде жаңа ғимараттың бір бұрышында, негізгі шіркеуге іргелес, Томпсон көшесіндегі 239-шы үйдің кондоминиумдық пәтерінде орналасқан. 1990 жылдан 2006 жылға дейін шіркеу ғимараты қайта боялды, жаңа шатыр жабылды; боялған шыны терезелер Кэммингс студиясымен тазаланып, қайта орнатылды; ғимаратқа кіруге мүмкіндік беру үшін лифт орнатылды және кондиционер қосылды. Бұл жобаларға арт жақ учаскелерін сатудан түскен барлық кірістер, сондай-ақ өнер меценаттары мен қауымнан жиналған шамамен 1 миллион доллар (2006 жылғы 1,0 доллардың қазіргі шамамен <есептелген сома> долларға тең) жұмсалды.