Кіріспе

Шаабан бин Роберт (1 қаңтар 1909 жыл - 20 маусым 1962 жыл) – танзаниялық ақын, жазушы және эссеист, танзаниялық өлеңдік дәстүрді сақтауды қолдаған. Роберт Шығыс Африкадағы ең ұлы суахили ойшылы, зиялысы және жазушысы ретінде белгілі, оны «суахили поэзиясының лауреат ақыны» және «суахилидің әкесі» деп атайды. Ол сондай-ақ ұлттық ақын деп құрметпен еске алынады.

Өмірбаян

Шаабан Яо тегінен және Диго шығулы анасынан Вибамба ауылында, Танга округінің Тангасиси бөлімінде дүниеге келді. Бұл елді мекен Танга қаласының оңтүстігінде, Танзанияда (сол кездегі Герман Шығыс Африкасы) орналасқан. Роберт деген тегі – оның ата-анасынан өзін сол атпен атауын сұраған британдық отаршыл шенеуніктің есімі. Осылайша, іс жүзінде Роберт оның екінші аты болған (тегі немесе соңғы аты емес), ал алғашқы аты Шаабан еді. Шаабан өзі бір кезде «Робертс» деп, «Роберт» деп емес, жазған. 1922 жылдан 1926 жылға дейін Дар-эс-Саламда білім алды, 11 оқушыдан тұратын сыныпта екінші орын алып, сол кездегі британдық отарлық білім беру жүйесінде Танганьикада мектеп бітіру куәлігін алды.

Зияткерлік жұмыс

Роберт суахили тілін дамытуға және адамзаттың қадір-қасиеті үшін күреске үлес қосты. Ол белгілі гуманист еді. Ол бостандық пен гендерлік теңдік үшін жұмыс істеді және Танзаниядағы нәсілдік және діни дискриминацияға қарсы тұрды. Танзанияның тұңғыш президенті Джулиус Ньерре қадірлі Шабан Робертке зор құрметпен қарады және оның интеллектуалдық еңбегін жоғары бағалады. Ол мұсылмандар мен христиандарға да бірдей құрметпен қарады. Бұл оның екі ерекше есімінде (Шабан – мұсылман аты, Роберт – христиан аты) көрінеді. [Роберт аты, шындығында, оның әкесінің көптеген есімдерінің бірі болған, ал қалғандары Селемани және Уфукве еді.]

Шейх Шаабан Роберт эсселер, кітаптар, проза және өлеңдер жазуға жетістікке жетті, ал оның әдебиетінің бір бөлігі мектептік оқу бағдарламаларына және жоғары білім беруге арналған оқу материалдарына енген. Оның кітаптарының кейбіреулері: Maisha Yangu na Baada ya Miaka Hamsini, Kusadikika және Wasifu wa Siti binti Saad. Оның еңбектері әлі де ашылып, жарияланып келеді. Бүгінгі күнгі жағдайда оның 24 еңбегі белгілі.

Тиісті әдебиет

Абдалла, Абдилатиф. "Утанглиза". Шабан Роберт: Жазбаларына шолу. Дар-эс-Салам: Лонгман Танзания, 1975. Кезилахаби, Евфрас. Шабан Роберттің поэзиясы. 1976. Найроби: Кения әдебиет бюросы, 1982. Ндулуте, Клемент Л. Шабан Роберттің өлеңдері. Дар-эс-Салам: Дар-эс-Салам университетінің баспасы, 1994. Розенберг, Аарон Л. "Шығыс Африкадағы танымал әндерді дәлелдеу: Самба Мапангала және Шабан Роберт". Африка әдебиетін зерттеу (2008): 99–120.