Кіріспе

Ақсу каноэсі немесе каякингтің еркін стильдегі (плейбоутинг деп те аталады) түрі – адамдардың бір белгілі жерде (ойын алаңында) түрлі техникалық әрекеттер орындауымен сипатталатын ақсу спортының бір саласы. Бұл, өзен бойымен каноэ немесе каякпен жүзуден өзгеше, онда мақсат – өзеннің бір бөлігінің бойын басып өту (дегенмен, ақсу спортын жақсы білетіндер жол бойы тоқтап, ойын-қуанышқа да беледі). Көбінесе арнайы ойындық каноэлер немесе каяктар қолданылады, бірақ кез келген қайықпен де ойын ойнауға болады. Мұндағы әрекеттер мен трюктер сноубордшылардың, серфингшілердің немесе скейтбордшылардың орындауымен ұқсас – айналулар, флиптер, бұрылыстар және т.б. жасалады. Қазіргі заманғы ойындық каяктардың көмегімен қайық пен оның ішіндегі адам бірден әуеге көтеріліп, трюктер орындай алады. Плейбоутингтің жарыс түрі – фристайл каякинг (бұрын родео деп аталған).

Ойын орындары

Ойын орындары – өзендердегі әдетте тұрақты болатын жерлер, атап айтқанда, тұрақтанған толқындар (үзілуі немесе жартылай үзілуі мүмкін), гидравликалық секірулер, 'ұңғымалар' және 'тоқтатушылар', онда су өзіне қайта ағылып, суды ұстап тұратын ерекшеліктер (мұндайлар көбінесе кішкентай сарқырамалар немесе бөгеттердің түбінде қалыптасады) немесе айналымдық сызықтар (өзен жағасындағы баяу қозғалатын су мен жылдам су арасындағы шекара).

Қозғалыстар

Негізгі қимылдар алдыңғы және артқы серфингтен тұрады, үш осьтің кез келгенінен айналулар; ауа бұрандалары, арба дөңгелектері және ауа шеңберлері (Клей Райт ойлап тапқан), каяк тік тұрған дүкендер және әуеге көтерілу (қайықты толқынға қарсы соқтырып тастау немесе каяқтың бір бөлігін суға батыру, ол қайта пайда болған кезде шығады). Плейботер әр қимылдан кейін серфингте қалуға тырысады (құлаудан гөрі). Күрделірек қимылдар осы қимылдардың бірігуінен жасалады. Бұл қимылдар қысқа ойын қайықтары ойлап табылғанға дейін танымал болды, бірақ қазіргі уақытта бірнеше қимылдардың негізі болып табылады.

Қозғалыс сипаттамасы
Оригиналды (ескі мектеп) ойын және шприц қимылдары

Эндер Эндер – қайықтың тұмсығын жылдам ағысқа терең батырып, қайықты тік бағытта қозғалту арқылы орындалады.

Попап Попап – эндер, содан кейін тез артқа еңкею арқылы қайықтың судан тығындай көтерілуіне себеп болады.

Пируэт Пируэт – қайықпен жүзуші айналып, қайықты осі ретінде ұстап жүреді.

Сквирт Негізгі сквирт – күшті бұрқасынды кесіп өтетін кезде жасалады. Дене бұрқасынды кесіп өткеннен кейін, артқы жағына қарай еңкеу және артқы бөлігінің суға батуына себеп болады. Қайық ағыс бағытына қарай айналады. Сосын оны арба дөңгелегіне айналдыруға болады.

Двойной помп Двойной помп – арба дөңгелегінің басындағы қимыл, қайықты бүйірінен және алдыңғы жағынан бұрыштағы тұйыққа дейін көтереді.

Құпия қимыл Қайықтағы адам қайықты және өзін толығымен суға батырады.

Серфинг

Алдыңғы серф Алдыңғы серф – өзеннің бір бөлігінде (мысалы, толқын немесе тесік) төмен қарай жуылмай қалу. Осы позициядан көптеген қимылдарды бастауға болады.

Артқы серф Артқы серф – алдыңғы серфке ұқсас, бірақ қайық ағысқа қарай қарайды. Бұл көбінесе айналыс, арба дөңгелегі немесе соққы сияқты қимыл арқылы өту арқылы жүзеге асырылады. Артқы серф алдыңғы серфке қарағанда сәл қиын.

Бүйірлік серф Бүйірлік серф – қайық ағысқа перпендикуляр бағытта орналасқан. Бұл жағдайда, қайықты суға қарай иіліп, суға қарай жоғары көтеру керек. Бұл қимылды үйрену оңай, өйткені бұл каяктың табиғи орны, егер толқын немесе тесіктің қандай да бір пішіні болса, оның жүзу қабілеті.

Ойып кесу Ойып кесу – элементтің бетінде алға-артқа жылжу. Бұл үшін қайықты бұрыштап еңкейту керек. Ойып кесу мақсатқа байланысты жұмсақ немесе қатал болуы мүмкін.

Килемді айналдыру / Терезеге көлеңке салу Серфинг кезінде қайың салған адам шетке ұшып, орбитаға шығуға тырысып жатқанын қаншалықты айтса да, қайың қалмастан айналып кетеді.

Гринд Өте үлкен толқын кезінде каяккер жағына қарай бұрылып, толқынның бетінен төмен қарай немесе қарсы келетін суға қарай сығады.

Айналу

Негізгі айналу Су бетінде серфинг кезінде қайықты су бетінде қатар айналдыруды қамтиды. Айналу айналу ретінде есептелу үшін 180 градустан жоғары болуы керек. 180 градусқа айналу, агрессивті ойып кесуді бастау, бүйірлік серф арқылы өту және артқа серфпен аяқтауға ұқсас.

Таза айналу Таза айналу – бірнеше ұшты айналдыру үшін бір соққыны қолдануды қамтиды.

Flatspin / Super Clean Spin Flatspin / super clean spin – бұл айналыс кезінде қайықтың судан жоғары жақ шетін көтеру. Бұл үшін айналдыруды суға қарай кішкене бұрышпен бастау керек.

Shuvit 180 градусқа айналдырыңыз, содан кейін 180 градусқа кері қайтып, қайықты қайдан әкелгеніңізге қарай айналдырыңыз. Бұл 360 градусқа айналудан оңай деп саналады.

Арба дөңгелектері

Двойной помп Двойной помп – қайықтың бір шетін батыру немесе бастау үшін негізгі қимыл. Қайықшы бір мезгілде қайықты қисаюға, жылдам алға қарай қозғалуға және артқа қарай еңкейуге мәжбүрлейді. Осыдан кейін қайықшы алға қарай еңкейіп, соқпақты алға қарай бұрып, соқпақпен төмен қарай итеріп, сол соқпақтың негізгі бұлшық еттерін қолданады. Қайық су бетінде тік тұрсын, ал оның тұмсығы суға, ал артқы бөлігі аспанға қарай тұрсын.

Негізгі арба дөңгелегі – бұл тесікте немесе тегіс суда серфинг кезінде жасалатын қимыл, онда қайық су бетінде перпендикуляр айналады. Қайықтанушының денесі тіректің осі болып қызмет етеді. Қозғалыс қос сорғымен басталады, бірақ қуатты құрылғыларда аз бастау қажет болады. Тік тұрғаннан кейін, қайықты айнала айналдыруды жалғастырады. Қайықтың бағыты өзгерген сайын, қолын ауыстырып, қайықтың төменгі жағындағы суға қысым жасау үшін ауыздық қолданылады.

Flatwheel – жазық суда жүретін арба дөңгелегі. Көшіру әдетте қос сорғымен басталады, бірақ ол тұрақтан басталуы мүмкін.

Толқын доңғалағы – толқынның жоғарғы жағында, ал қайыңшы тез төмен қарай қозғалған кезде басталатын арба дөңгелегі.

Таза арба дөңгелегі – таза арба дөңгелегі суға қысым жасау үшін ауыздықты пайдаланбай, дене салмағын, тепе-теңдігін және негізгі дене күшін пайдаланып орындалады.

Splitwheel – splitwheel арба дөңгелегі кезінде жасалады және тік тұрғанда бір шеттен екінші шетке өту үшін жартылай пируэтті пайдалануды қамтиды, әдетте тұмсық төмен болғанда. Мысалы, егер қайықшы арба дөңгелегі кезінде тұмсықтың оң жағы мен артқы бөлігінің сол жағын пайдаланса, тұмсық төмен болғанда оңға бұрылып, артқы бөлігінің оң жағын, содан кейін тұмсықтың сол жағын пайдалана бастайды.

Tricky Whu – Tricky whu splitwheel ретінде басталады, бірақ артқы бөлігіне қосымша 180° пируэт қосады. Барлық тізбек тек бір ауыздықпен орындалады.

Airwheel – Airwheel қайық суға тым терең батырылғанда, мысалы, шеңбер техникасында және судан шығарылғанда орындалады, сол кезде қайық шетінен 180 градусқа айналады (қайықтың палубасынан айналудан өзгеше), қарсы бағытта қону үшін және ықтимал арба дөңгелегін жалғастыру үшін.

Blunts

Blunt – Blunt арба дөңгелегіне ұқсас, бірақ толқынға орындалады және бір ұштыдан көбірек жалғастыру сирек кездеседі. Қайықшы толқынның жоғарғы жағынан бастап, алға қарай жылдамдықпен төмен қарай қозғалады. Қайықшы ойысқа жақындағанда, қайықты қисаяққа қойып, алға қарай еңкейіп, судың төменгі жағына қысым жасайды. Ағыс тұмсықты төмен қарай жылдам айналдырады, артқа серфпен аяқталады.

Poo Turn / Roundhouse – Poo turn / roundhouse blunt сияқты, ол да толқынға орындалады, бірақ қайық 45 градустан төмен бұрышта айналады. Бұл бәсекеде blunt-тан төмен бағаланады.

Air Blunt – Air blunt – blunt-қа ұқсас, бірақ одан әлдеқайда үлкен қимыл. Кішкентай толқынға каяккер толқынның жоғарғы жағынан бастап, ойысқа жылдамдықпен кіргенде қайықтың бір жағына күшті алға қарай соққы береді, сонымен бірге тұмсығын соққы берген жаққа суға батырады. Осы соққыдан кейін каяккер бейтарапқа көшіп, қайықтың екінші жағына еңкейді, соқпағын бұрынғы соққыға қарама-қарсы жаққа қояды. Бұл әрекет қайықтың төменгі жағын ауаға көтереді және егер бастапқы тұмсық соққысы жеткілікті болса, саусақтары су бетіне шығады, содан кейін бүкіл қайық ауада болады, бұл Air Blunt деп аталады. Қимылды аяқтау үшін каяккер қайықтың тұмсығын суға батырылған ауыздыққа қарай жылжытады. Қайықтың тұмсығы суға тиеді, ал артқы бөлігі каяккердің басынан жылдам өтеді, оны артқа серф жасауға мүмкіндік береді. Егер каяккер қайықты денесінен айналдыра берсе, ол Pan Am жасайды. Үлкен толқынға blunt соққысынан немесе ойып кесуден басталады.

Pan Am – Pan Am – ...

Мәдениет

Плейбоутшылар – өте алуан түрлі топ, себебі плейбоутинг әртүрлі деңгейдегі шеберлікке ие адамдарға мүмкіндік береді. Әдетте, айналасындағы өзендерге байланысты, крекингке немесе өзенмен жүзуге қарағанда плейбоутинг көбірек танымал болған аймақтарда, жаңадан бастаушылар плейбоутта немесе кроссовер қайықта каякинг спортын бастайды. Бұл топқа көбінесе ақы төленетін нұсқаушы, клуб немесе тәжірибелі қайықтанушы дос көмектеседі, олар оқу, жабдық, қауіпсіздік және тазалау бойынша қолдау көрсетеді. Жаңадан бастаушылар, клуб мүшелері және сабақтарға қатысушылар әдетте жаңа келгендерге мейірімді және құнақжай болады, және әдетте қымбат суық суға арналған жабдықтар сатып алу қажеттігін болдырмау үшін жылы ауа райында ғана қайықпен жүзеді. Плейбоутшылар мәдениеті сонымен қатар «пробоутшылар» деп аталатын каякшылар тобын қамтиды, яғни кәсіби каякшылар. Бұл каякшылар әдетте, плейбоутинг шеберліктері арқасында жарыстардан, демеушіліктен немесе медиадан ақша табуға ұмтылады немесе табады. «Пробоутшылар» туралы жасырын, өзіне құмар және еркін мінезді деген стереотип бар; мұндай пікірді көбінесе олардың өзіндік медиасы қолдайды. Кәсіби каякшылардың жасы көбінесе 16 мен 35 арасында болады, және олардың жылдық табысы орташа табыстан аса бермейді. Плейбоутшылардың тағы бір маңызды тобы – жаңадан бастаушылар/топтық мәдениетке немесе «пробоутшылар» мәдениетіне жатпайтын жергілікті плейбоутшылар. Бұл каякшылардың шеберлігі жақсы немесе жоғары деңгейде болады, және олар әдетте жаңадан бастаушылар немесе топтық мәдениет өкілдері болып қалыптасады. Оларды жақын достар тобымен және өз аймағындағы толқындар туралы білімімен тануға болады. Жергілікті және кәсіби каякшылардың күрделі толқындарда серфинг жасағанын көру жиі кездеседі, олардың арасындағы айырмашылықты жабдықтары, медиа жабдықтарының болуы немесе болмауы және осы орынға қатысты жалпы көзқарасы бойынша байқауға болады.