Кіріспе

Әуедегі адаммен жүретін қайың спорты

Парасейлинг, сондай-ақ парасүйреу, параскиинг немесе паракитинг деп те аталатын, демалыспен айналысатын қайың спорты – бұл парашютқа ұқсайтын, арнайы жасалған қанатқа (парасейл қанаты) бекітілген адамды көлік құралының артынан сүйреу арқылы жүзеге асырылатын қызмет. Адамды алып жүретін желкеннің жылжымалы тірегі көлік, жүк көлігі немесе қайық болуы мүмкін. Жүйеде, парасейлге жалғанатын қауіпсіздік бағанасы (гарнитура) арқылы адамды қайыққа немесе құрлықтағы көлік құралына қосады. Содан кейін көлік қозғалып, парасейлмен (немесе қанатпен) және адамды ауаға көтереді. Қайық жеткілікті қуатты болса, екі немесе үш адам бір уақытта оның артында парасейлингпен жүзе алады. Парасцендер парашютты бақылауға ие болмайды немесе шектеулі бақылайды. Бұл, негізінен, көңіл көтеруге арналған, парапланмен ұшу спортынан өзгеше қызмет. Әлемнің түкпір-түкпірінде парасейлингпен айналысатын коммерциялық ұйымдар бар. Құрлықтағы парасейлинг Еуропада жарыс спортына айналды. Құрлықтағы парасейлинг жарысында парасейл 4 дөңгелекті көлік құралының артынан ең жоғары биіктікке дейін сүйретіледі. Жүргізуші содан кейін сүйрегіш арқанды босатып, парасейлер белгіленген нысана аймағына дәлдік бойынша ұшып түседі. Бұл спорт 1970-ші жылдардың соңында пайда болды және содан бері үлкен танымаллыққа ие. Алғашқы халықаралық жарыстар 1980-ші жылдардың ортасында өткізілді және осы күнге дейін жыл сайын жалғасуда. Ұзақ жылдар бойы жарыстардың ауқымы да, қатысушылар саны да артып келеді.

Спиннакер мен парасейлинг

Спиннекер – көңіл көтеруге арналған әрекет, оны жиі парасейлингпен шатастырады. Екеуі де арнайы жасалған қанатшаны желдің күшімен пайдаланып, теңізге көтерілуге мүмкіндік береді. Парасейлинг көтерілуді қамтиды, ал спиннекер адамға тартқыш көліктің, яғни қайықтың алдында қозғалуға мүмкіндік береді.

Парашют пен парасейлинг

Парашют пен парасейлдің екеуі де көтеріліп, ұшуға қабілетті. Екі арасындағы басты айырмашылық – парасейл жоғары көтерілгенде, арқанмен тартылғанда, пилоттың басқару мүмкіндігі минимал болғанда немесе мүлдем болмағанда, тұрақтылығы мен тиімділігі жоғары. Парашют тартылғанда тиімді емес, көбінесе парашютист бағытты толық бақылай алатын парашютпен секіру үшін қолданылады. Төмен түсу кезінде екеуі де кез келген биіктікте адамның құлауын баяулатуға арналған.

Парасейлмен жүзудің алғашқы жылдары

19 ғасырдың басында бір адамның желге сүйреліп ұшқаны туралы сенімді мәліметтер бар; бұл оқиғаның куәгері болған ескі теңізші 1839-1841 жылдарғы USS Constitution кемесінің саяхатында осы туралы айтқан. Алғашқы көтерілетін, сырғанап түсетін парашютты Пьер Марсель Лемонье 1962 жылы жасады. Сол жылы Лемонье өзінің жаңа көтерілетін, сырғанап түсетін парашютін парашютшілерді оқыту құралы ретінде таныстыру үшін Аэронавтикалық оқу орталығын құрды. Бұл техника парашютшілерді тиімді жаттықтыруға мүмкіндік береді, оларды қолайлы биіктікке сүйреп, содан кейін қонуды жаттықтыру үшін босатады. Бұл әдіс ұшақтан арзан және тиімді. 1963 жылы Pioneer Parachute Company компаниясынан Жак Андре Истель Лемоньеден "парасейл" деп аталатын 24 бөліктен тұратын көтерілетін, сырғанап түсетін парашютті өндіру және сату лицензиясын сатып алды. 1974 жылы Марк МакКулло өзінен-өзі парасейлді ұшырып, қалпына келтіретін алғашқы кемені ойлап тапты, ол гидравликалық лебёдка мен палубаға көмектесетін мачтадан тұрды. МакКуллоның өнертабысы 1976 жылы патенттелді және кейіннен "WINCHBOAT" деп аталды, ол әлемдегі барлық коммерциялық парасейл операцияларында қолданылатын парасейл жабдықтарының алғашқы өнеркәсіптік стандартын белгіледі. 1981 жылы Коннектикут штатының Вестпорт қаласынан Марсель мен Азби Чоуто өздерінің алғашқы технологиясын қолдана отырып, желкен тәрізді артқы палубасы мен алдыңғы жағында лебёдкасы бар понтондық кеме жасады. Old Mill Airlines компаниясы 1981 жылдың жазында Лонг-Айленд шығанағында ұшу қызметтерін ұсынды. 1976 жылдың басында Брайан Гаскин "Waterbird" деп аталатын алғашқы 16 бөліктен тұратын қақпақ дизайнын жобалап, жасап, сынақтан өткізді. Waterbird өзінің қақпақ дизайны, бірегей сүйрегіш құрылымы, құрылысы және су үстінде қауіпсіз пайдалануға мүмкіндік беретін нөлдік өткізгіштігі бар маталарды пайдалану арқасында революциялық болды. Содан кейін көптеген коммерциялық парасейл операторлары 16 бөліктен тұратын қақпақ құрылымына көшті. 1976 жылы Гаскин өзінің Waterbird Parakites компаниясын құрды, ол бүгінге дейін жұмыс істеп, коммерциялық және демалысқа арналған 16 бөліктен тұратын парасейлдерді шығарады. 2013 жылдың сәуірінде ASTM парасейл ауа райының алғашқы стандарты бекітілді. WSIA көмегімен және парасейл комитетінің төрағасы Мэтью Дворак, Daytona Beach Parasail, Inc. компаниясының иесі және операторы жаңа стандартты іске асырды. Бұл парасейл индустриясындағы алғашқы стандарт, тағы үш стандарт осы жылдың соңында бекітіледі. Бұл стандарт бұрын реттелмеген саланы біркелкі және қауіпсіз салаға айналдырудың алғашқы қадамы болды.

Парасейлдің жақсартылған конструкциясы

Соңғы жылдары операторлар кішкентай (20 фут көлемді) парашюттерден үлкен (30-40 фут) парашюттерге көшті, олардың жоғары көтергіштікке және төмен соққыға қарсы кедергіге ие дизайны бар. Бұл операторларға төменгі (әдетте қауіпсіз) жел жағдайында ауыр жүктерді тасымалдауға мүмкіндік берді. Көптеген операторлар қазір қатар орналасқан таяқшалар арқылы екі және үш орынды ұшу ұсынады. Бұл таяқша алюминийден жасалған және парашюттің иық бөлігіне бекітіледі, оған екі немесе үш жолаушының қауіпсіздік белдіктерін қатар орналастырып жалғауға болады.

Реттеу

2014 жылы Ұлттық көлік қауіпсіздігі жөніндегі кеңес баспасөз хабарламасы жариялап, парасейлинг индустриясы көбінесе реттелмегенін мәлімдеді. Есепте қауіпті жел жағдайына қарамастан жұмыс істеуді жалғастырған кеме операторлары, жеткіліксіз жабдықтар мен істен шыққан құралдарды пайдалану, сондай-ақ парасейлге байланған арқанның нашарлауы сияқты бірнеше қауіпсіздік мәселелері анықталды. 1998 жылдан 2013 жылдың 3 шілдесіне дейін Флорида аймағында парасейлинг салдарынан алты адам қаза тапты. Парасейлинг оқиғаларындағы өлім-жітімдердің көп бөлігі жолаушылардың қатты жел кезінде суға күтпеген жерден түскеннен кейін, қауіпсіздік арқанынан шыға алмауынан туды. NTSB есебі жарияланғанға дейін Флоридада White Miskell Act қабылданды, ол парасейлинг компанияларының сақтауы тиіс қатаң ережелерді, оның ішінде міндетті сақтандыру полисін алу және қолайсыз ауа райында парасейлингке шектеулер енгізді.