Кіріспе

Процесс деңгейін жақсарту оқыту және бағалау бағдарламасы

Capability Maturity Model Integration (CMMI) – процесс деңгейін жақсарту оқыту және бағалау бағдарламасы. ISACA-ның еншілес ұйымы – CMMI институты басқарады, бұл бағдарлама Карнеги-Меллон университетінде (CMU) әзірленген. Ол көптеген АҚШ үкіметтік келісімшарттарында, әсіресе бағдарламалық қамтамасыз ету саласында талап ретінде қойылады. CMU CMMI-ді жоба, бөлімше немесе бүкіл ұйым бойынша процестерді жақсартуға бағыт беруге болады деп мәлімдейді. CMMI процестер үшін келесі бес деңгейді (1-ден 5-ке дейін) анықтайды: Бастапқы, Басқарылатын, Анықталған, Қаншалықты Басқарылатын және Оңтайландырылатын. CMMI 3.0 нұсқасы 2023 жылы, 2.0 нұсқасы 2018 жылы жарияланды, ал 1.3 нұсқасы 2010 жылы жарияланды және осы мақаладағы қалған ақпарат үшін анықтамалық модель болып табылады. CMMI CMU-мен бірге АҚШ-тың патент және тауар белгісі кеңсесінде тіркелген.

Тарих

CMMI-ны CMMI жобасы әзірледі, оның мақсаты – әртүрлі модельдерді бір жүйеге біріктіру арқылы жетілу модельдерін қолдануға ыңғайлы етуді жақсарту. Жобаға өнеркәсіп, үкімет және Карнеги Меллон бағдарламалық жасақтама инженериясы институтының (SEI) өкілдері қатысты. Басты демеушілерге Қорғаныс министрінің кеңсесі (OSD) және Ұлттық қорғаныс өнеркәсіп қауымдастығы кірді. CMMI – мүмкіндіктердің жетілу моделінің (CMM) немесе Бағдарламалық CMM-нің жалғасы. CMM 1987 жылдан 1997 жылға дейін әзірленді. 2002 жылы 1.1 нұсқасы, 2006 жылдың тамызында 1.2 нұсқасы, ал 2010 жылдың қарашасында 1.3 нұсқасы жарық көрді. CMMI V1.3-тегі маңызды өзгерістердің қатарында – икемді бағдарламалық жасақтаманы дамытуды қолдау, жоғары деңгейдегі практикаларды жақсарту және ұсынылымды кезеңдік және үздіксіз форматтарға сәйкестендіру. Бағдарламалық жасақтама инженериясы институтының (SEI, 2008) мәліметінше, CMMI дәстүрлі түрде бөлек ұйымдық функцияларды біріктіруге, процестерді жақсарту мақсаттары мен басымдықтарын белгілеуге, сапалы процестерге нұсқау беруге және ағымдағы процестерді бағалау үшін анықтамалық нүкте беруге көмектеседі. Мэри Бет Криссис, Майк Конрад және Сэнди Шрум Роудон CMMI-нің 1.2 және 1.3 нұсқаларын дамыту бойынша баспаға дайындау тобының мүшелері болды. 1.3 нұсқасының Addison Wesley басылымы Уоттс Хамфридің естелігіне арналды. Айлин К. Форрестер, Брэндон Л. Бутео және Сэнди Шрум CMMI-нің 1.3 нұсқасы бойынша қызметтерге қатысты баспаға дайындау тобының мүшелері болды. Rawdon "Rusty" Young CMMI 2.0 нұсқасын әзірлеудің бас архитекторларының бірі болды. Ол бұрын CMMI өнімінің иесі және Бағдарламалық жасақтама инженериясы институтының SCAMPI сапалық жетекшісі қызметін атқарған. 2016 жылдың наурыз айында CMMI институтын ISACA сатып алды. 2023 жылдың сәуір айында CMMI V3.0 жарық көрді.

Өкілдік

1.3 нұсқасында CMMI екі форматта қолданылды: үздіксіз және кезеңдік.

Модельдер (v1.3)

CMMI-нің үздік тәжірибелері модельдер деп аталатын құжаттарда жарияланады, олардың әрқайсысы қызығушылықтың әртүрлі саласын қамтиды. 1.3 нұсқасы даму, сатып алу және қызметтер деген үш сала бойынша модельдерді ұсынады. CMMI for Development (CMMI DEV), v1.3 2010 жылдың қараша айында жарияланды. Ол өнім мен қызметтерді әзірлеу процестерін қамтиды. CMMI for Acquisition (CMMI ACQ), v1.3 2010 жылдың қараша айында жарияланды. Ол мемлекеттік және индустриялық секторлардағы жеткізу тізбегін басқару, сатып алу және сыртқы тапсырыс процестерін қамтиды. CMMI for Services (CMMI SVC), v1.3 2010 жылдың қараша айында жарияланды. Ол ұйым ішінде және сыртқы клиенттерге қызмет көрсету бойынша басшылықты қамтиды.

Үлгі (v2.0)

2.0 нұсқасында DEV, ACQ және SVC бір модельге біріктірілді, онда әрбір процесс аймағы осы үш аспектінің біріне немесе бірнешесіне нақты сілтеме жасайды. Саланы қалыпты деңгейде ұстауға тырысу үшін модель кейбір процесс аймақтарында agile аспектілеріне айқын сілтемелер енгізілген. v1.3 және v2.0 модельдері арасындағы негізгі айырмашылықтар төменде келтірілген: "Процесс аймақтары" "Практикалық аймақтарға" (ПА) алмастырылды. Соңғысы "Нақты мақсаттар" емес, деңгейлер бойынша ұйымдастырылған. Әрбір ПА "негізгі" [яғни, жалпы және терминологиясыз сипаттама] және "контекстке тән" [яғни, Agile/Scrum, даму, қызметтер және т.б. перспективасынан сипаттама] бөлімдерінен тұрады. Барлық тәжірибелерді орындау міндетті болғандықтан, "Күтілетін" бөлімі алынып тасталды. "Жалпы тәжірибелер" "Басқару және іске асыру инфрақұрылымы" деп аталатын жаңа аймаққа қосылды, ал "Нақты тәжірибелер" алынып тасталды. ПА-ны іске асыруды қамтамасыз етуге және оларды "әдетке" айналғанша үнемі қолдануға баса назар аударылады. Барлық жетілу деңгейлері "өнімділік" кілт сөзіне бағытталған. "Қауіпсіздік" және "Қорғаныс" салаларынан екі және бес қосымша ПА енгізілді. PCMM процесс аймақтары біріктірілді.

Қолданбалар

SEI-де 60 ұйымды қамтитын зерттеу нәтижесінде шығындар, кесте, өнімділік, сапа және тұтынушылардың қанағаттануы салаларында өнімділік артқандығы анықталды. Өнімділіктің орташа өсімі 14% (тұтынушылардың қанағаттануы) және 62% (өнімділік) аралығында болды. Дегенмен, CMMI моделі көбінесе қандай процестерді енгізу керектігімен айналысады, оларды қалай енгізу керектігімен емес. Бұл нәтижелер CMMI-ны қолдану кез келген ұйымның өнімділігін арттыратынына кепілдік бермейді. Аз ресурстары бар шағын компания CMMI-дан аз пайда көруі мүмкін; бұл көзқарас процестік жетілу профилімен (10-бет) расталады. 25 жұмыскерден кем ұйымдардың 70,5% 2-деңгейде (Басқарылатын) бағаланса, 1001–2000 жұмыскері бар ұйымдардың 52,8% ең жоғары деңгейде (5: Оптимизациялау) бағаланған. Тернер мен Джейн (2002) CMMI мен икемді бағдарламалық жасақтаманы дамыту арасындағы айырмашылықтар айқын болғанымен, екі тәсілдің де ортақ ерекшеліктері бар екенін айтады. Олардың пікірінше, бағдарламалық жасақтаманы дамытудың «дұрыс» жолы жоқ, бірақ жобаның белгілі бір кезеңдерінде екі тәсілдің бірі артықшылыққа ие. Олар әдістердің әртүрлі бөліктерін жаңа гибридтік әдіс ретінде біріктіруді ұсынады. Сазерленд және тағы басқалар (2007) Scrum мен CMMI комбинациясы жеке-жеке қарағанда бейімделуді және болжамдылықты арттырады деп мәлімдейді. Дэвид Дж. Андерсон (2005) CMMI-ны икемді әдіспен қалай түсіндіруге болатынын көрсетеді. CMMI DEV моделінен тиісті процестер аймақтарын таңдау және енгізуге бағытталған мақсатты тәсіл – CMMI жол карталары CMMI-ны тиімді қабылдау үшін нұсқаулар мен назар аударуға мүмкіндік береді. CMMI-де тұрақты бейнелеудің бірнеше жол картасы бар, олардың әрқайсысының нақты жақсарту мақсаттары бар. Мысалдарға CMMI жобасының жол картасы, CMMI өнімдері мен өнімдік интеграцияның жол карталары және CMMI процестері мен өлшемдерінің жол карталары жатады. Бұл жол карталары кезеңдік және үздіксіз бейнелеудің артықшылықтарын біріктіреді. Жобаларды басқару әдісі – жиналған құнды басқару (EVM) CMMI-мен үйлесімділігі сипатталды. Ұқсас қолданыс ретінде, Extreme Programming (XP) бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу әдісі CMM/CMMI арқылы бағаланды (Nawrocki және тағы басқалар, 2002). Мысалы, ауызша байланысқа сүйенетін XP талаптарды басқару тәсілі CMMI талаптарына сәйкес келмейтін болып бағаланды. CMMI-ны екі түрлі тәсілмен бағалауға болады: кезеңдік және үздіксіз. Кезеңдік тәсіл бағалау нәтижелерін бес деңгейдің бірі ретінде көрсетеді. Ұздіксіз тәсіл төрт қабілеттілік деңгейінің біреуін көрсетеді. Бұл тәсілдердің айырмашылығы тек бағалау кезінде сезіледі; ең жақсы тәжірибелер бірдей, нәтижесінде процестерді жақсартудың бірдей нәтижелеріне қол жеткізіледі.