Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грузин суретшісі Николай Асланович Пиросманашвили немесе Нико Пиросмани, көбінесе Никала (ნიკალა Никала; 1862–1918) деп аталатын, өмірінен кейін танымал болған грузин суретшісі. Өмірінің көп бөлігінде ол өте кедейлікте өмір сүрді және түрлі қарапайым жұмыстар істеді. Оның қарапайым, күнделікті өмірден алынған суреттері бүгінде Пиросмани өмір сүрген Грузияның бейнесін көрсетуі үшін құрметтеледі және ол елдің ең сүйікті суретшілерінің біріне айналды. Нико Пиросмани әйгілі орыс әні «Миллион гүл» (Миллион роз) шабыттандырған ер адам кейіпкерінің прототипі болды деп есептеледі.
Georgian painter
Nikoláy Aslánovich Pirosmanashvíli or Niko Pirosmani , simply referred to as Nikala (ნიკალა Nik’ala; 1862–1918), was a Georgian painter who posthumously rose to prominence. Relatively poor for most of his life, he worked a variety of ordinary jobs. His rustic, everyday scenes are celebrated today for their depiction of the Georgia of Pirosmani's lifetime, and he has become one of the country's most beloved artistic figures. Niko Pirosmani is alleged to be the inspiration for the male protagonist portrayed in the famous Russian song Million Roses.
Өмірбаян
Пиросмани Грузияның Мирзаани ауылында, қазіргі Кахетия облысында шаруа отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы – Аслан Пиросманашвили мен Текле Токликишвили шаруалар болды, олардың шағын жүзімдігі, бірнеше сиырлары мен өгіздері болған. Кейін ол жетім қалды және екі үлкен әпкесі – Мариам мен Пепеге қарауға берілді. 1870 жылы ол олармен бірге Тбилисиге көшіп келді. 1872 жылы Тбилиси теміржол стансасынан алыс емес жердегі шағын пәтерде тұрып, ол бай отбасыларға қызмет етіп, орыс және грузин тілдерін оқып-жазуды үйренді. 1876 жылы Мирзааниге оралып, малшы болып жұмыс істеді. Пиросмани біртіндеп сурет салуға үйренді. Оның ерекшеліктерінің бірі – қара майлы матаға тікелей сурет салу еді. 1882 жылы өзі үйренген Георгий Зазяшвилимен бірге сурет салу шеберханасын ашты, онда олар түрлі белгілер жасады. 1890 жылы теміржол кондукторы болып жұмыс істеді. 1893 жылы Тбилисиде сүт фермасын құрды, бірақ 1901 жылы оны тастап кетті. Өмірі бойы кедейлікте өмір сүрген Пиросмани үйлерді бояу және ғимараттарды әктеп тазалау сияқты қарапайым жұмыстарға дайын болды. Сондай-ақ, ол Тбилисидегі дүкен иелері үшін жұмыс істеді, олардың тапсырысы бойынша түрлі белгілер, суреттер мен портреттер жасады. Оның суреттері жергілікті халық арасында белгілі болса да (шамамен 200-ге жуығы сақталған), кәсіби суретшілермен қарым-қатынасы шиеленіскен болды; өмір сүру үшін күнкөріс табу оған эстетикалық абстракциялардан гөрі маңыздырақ болды. 1918 жылғы сәуір айында ол 1918 жылғы тұмау пандемиясынан, нашар тамақтану және бауыр жеткіліксіздігі салдарынан қайтыс болды. Ол Нино зиратына жерленді, бірақ нақты орны тіркелмеген және белгісіз.
Pirosmani was born in the Georgian village of Mirzaani to a peasant family in modern day Kakheti province. His parents, Aslan Pirosmanashvili and Tekle Toklikishvili, were farmers, who owned a small vineyard, with a few cows and oxen. He was later orphaned and left in the care of his two elder sisters, Mariam and Pepe. He moved with them to Tbilisi in 1870. In 1872, while living in a little apartment not far from Tbilisi railway station, he worked as a servant to wealthy families and learned to read and write Russian and Georgian. In 1876, he returned to Mirzaani and worked as a herdsman. Pirosmani gradually taught himself to paint. One of his specialties was painting directly into black oilcloth. In 1882, with self taught George Zaziashvili, he opened a painting workshop, where they made signboards. In 1890, he worked as a railroad conductor. In 1893, he co founded a dairy farm in Tbilisi, which he left in 1901. Throughout his life, Pirosmani, who was poor, was willing to take ordinary jobs including housepainting and whitewashing buildings. He also worked for shopkeepers in Tbilisi, creating signboards, paintings, and portraits, according to their orders. Although his paintings had some local popularity (about 200 survive) his relationship with professional artists remained uneasy; making a living was always more important to him than aesthetic abstractions. In April 1918, he died in the 1918 flu pandemic as a result of malnutrition and liver failure. He was buried at the Nino cemetery; the exact location was not registered and is unknown.
Жұмыс
Пиросманидің суреттеріне оның заманы мен жерінің әлеуметтік жағдайы ықпал етті. Саудагерлер, дүкен иелері, жұмысшылар және ақсүйектер туралы көптеген туындылары бар. Пиросмани табиғатты және ауыл өмірін ұнатқан. Ол қала пейзаждарын сирек қолданды. Ол көптеген жануарлардың суретін салды. Ол – грузин суретшілерінің арасындағы жалғыз жануарлар суретшісі болды. Пиросманиді Шота Руставели, Тамар патшайым, Георгий Саакадзе сияқты тарихи тұлғалар мен оқиғалар, сондай-ақ қарапайым грузиндер мен олардың күнделікті өмірі де қызықтырды. Пиросмани көбінесе майлы матаға сурет салды. Басқа суретшілерден өзгеше, Нико табиғатты нақты көшіруге тырыспады және бөлшектерге мән бермеді. Оның кейбір суреттері монохромды. Оның туындылары автордың композициялық шешімдерін көрсетеді. Суреттердегі кейіпкерлердің орналасуы фронталды, ал бет-әлпеттерінде нақты бір көңіл-күй байқалмайды. 1910 жылдары ол орыс ақыны Михаил Ле Дантю және суретші Кирилл Зданевич пен оның інісі Илья Зданевичтің ықыласына бөленді. Илья Зданевич 1913 жылғы 13 ақпанда «Закавказская речь» газетіне Пиросмани туралы хат жазды, ол жарияланды. Ол Пиросманидің суреттерін Мәскеуде насихаттауға кірісті. 7 қаңтарда шыққан «Московская газета» газетінде «Мишень» көрмесі туралы жазылды, онда өзіне-өзі үйреткен суретшілердің туындылары қойылды, олардың ішінде Пиросманидің «Жданевичтің портреті», «Натюрморт», «Сыра кружкасы бар әйел» және «Жабағы» атты төрт жұмысы болды. Кейіннен сол газетте жазған сыншылар оның талантына тәнті болды. Сол жылы грузин газеті «Теми»-де Нико Пиросмани және оның өнері туралы мақала жарық көрді. 1916 жылы Дито Шеварднадзе құрған Грузин суретшілерінің қоғамы Пиросманиді өзінің отырыстарына шақырды және оны қабылдауға тырысты, бірақ оның қоғаммен қарым-қатынасы әрқашан қиын болды. Ол «Грузин тойы» атты суретін қоғамға ұсынды. Қоғамның бір мүшесі оның карикатурасын жариялады, бұл оны қатты ренжітті. Бірінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан туындаған экономикалық қиындықтармен бірге оның кедейлігі оның өмірінің танылмаған күйде аяқталуына себеп болды.
Pirosmani's paintings were influenced by the social conditions of his time and place. There are many works about merchants, shopkeepers, workmen, and noblemen groups. Pirosmani was fond of nature and rural life. He rarely employed city landscapes. He made many animal paintings. He was the only Georgian animalist. Pirosmani also was attracted by historical figures and themes such as Shota Rustaveli, King Tamar, Giorgi Saakadze, as well as ordinary Georgian people and their everyday lives. Usually, Pirosmani painted on oilcloth. Unlike other artists, Niko didn't aim at a pure imitation of the nature and paid no attention to details. Some of his paintings are monochrome. His paintings demonstrate the author's sharp compositional consideration. Placements of the figures are frontal, while faces do not demonstrate a specific mood. In the 1910s, he won the enthusiasm of the Russian poet Mikhail Le Dantyu and the artist Kirill Zdanevich and his brother Ilia Zdanevich. Ilia Zhdanevich wrote a letter about Pirosmani to the newspaper Zakavkazskaia Rech, which it published on February 13, 1913. He undertook to publicise Pirosmani's painting in Moscow. The Moscow newspaper Moskovskaia Gazeta of 7 January wrote about the exhibition "Mishen" where self taught painters exhibited, among them four works by Pirosmani: "Portrait of Zhdanevich", "Still Life", "Woman with a Beer Mug", and "The Roe". Critics writing later in the same newspaper were impressed with his talent. In the same year, an article about Niko Pirosmani and his art was published in Georgian newspaper Temi. The Society of Georgian Painters, founded in 1916 by Dito Shevardnadze, invited Pirosmani to its meetings and began to take him up, but his relations with the society were always uneasy. He presented his painting "Georgian Wedding" to the Society. One of the members published a caricature of him, which greatly offended him. His continuing poverty, compounded by the economic problems caused by the First World War, meant that his life ended with his work little recognised.
Өлімнен кейінгі бедел
Өлгеннен кейін Пиросмани Париж бен басқа да қалаларда "наивті" суретші ретінде танылып, халықаралық даңққа ие болды. Оның суреттері 1918 жылғы грузин суретшілерінің алғашқы ірі көрмесінде көрсетілді. 1920 жылдан бастап оның өмірі мен шығармашылығы туралы бірнеше мақала жарық көрді. Пиросмани туралы алғашқы монография 1926 жылы грузин, орыс және француз тілдерінде жарыққа шықты. 1950 жылдары Пиросманиға деген қызығушылық арта түсті. 1969 жылы оның өмірінен жасалған "Пиросмани" атты фильм түсірілді. Ол Пабло Пикассоның 1972 жылғы портрет эскизіне шабыттандырды. Пиросмани грузин лари банкнотасында бейнеленген (дегенмен, бұл банкнота қазір айналымда сирек кездеседі, себебі 1 лари монеталары көбірек таралған). Стамбулда екі тілде "Пиросмани" атты мерзімді басылым шығады. 1983 жылы Эдвард Кузнецов Пиросманидің шығармаларының алғашқы толық каталогын жариялады, оның атауы – Niko Pirosmani, 1862–1918. Оның туындыларының көрмелері Киевте (1931), Варшавада (1968), Парижде (Лувр) (1969), Венада (1969), Ницца мен Марсельде (1983), Токиода (1986), Цюрихте (1995), Нантта (1999), Туринде (2002), Киевте, Стамбулда (2008), Минскте, Везелей мен Вильнюсте (2008–2009), қайта Венада (2018–2019) және Базельде (Фондация Бейлер) (2023–2024) өтті. Бүгінде оның 146 туындысы Грузияның Көркемдік мұражайында, ал он алты картинасы Сигнагидің Тарихи-этнографиялық мұражайында сақталуда. Тбилисиде оған ескерткіш орнатылған. Сондай-ақ, Грузияның Мирзаани ауылында Нико Пиросманашвили мұражайы, оның бұрынғы тұрғын үйлерінің бірінде орналасқан.
After his death, Pirosmani gained international reputation when he became admired as a 'naïve' painter in Paris and elsewhere. His paintings were represented at the first big exhibition of Georgian painters in 1918. From 1920 onwards, a number of articles were published about him. The first monograph on Pirosmani was published in 1926 in Georgian, Russian, and French. Interest in Pirosmani increased in the 1950s. In 1969, a film about him was made, titled Pirosmani. He inspired a portrait sketch by Pablo Picasso (1972). Pirosmani is also depicted on a Georgian lari bill (although this bill is rarely seen in circulation today, since 1 lari coins are far more common). A periodic newspaper titled Pirosmani is published in two languages in Istanbul. In 1983 Edward Kuznetsov produced the first catalogue raisonné on Pirosmani's work, entitled Niko Pirosmani, 1862 1918. Exhibitions of his work have been held in Kyiv (1931), Warsaw (1968), Paris (The Louvre) (1969), Vienna (1969), Nice and Marseilles (1983), Tokyo (1986), Zurich (1995), Nantes (1999), Turin (2002), Kyiv, Istanbul (2008), Minsk, Vézelay and Vilnius (2008–2009), Vienna again (2018–19) and Basel (Foundation Beyeler) (2023–2024). Today, 146 of his works are shown in the Art Museum of Georgia and sixteen paintings are exhibited in the Historical Ethnographic Museum of Sighnaghi. A monument was installed in Tbilisi. There is also the Niko Pirosmanashvili Museum in Mirzaani, Georgia, in one of his abodes.
Жақында ашылған жаңалықтар
2011 жылдың наурыз айында Озанидегі Qvrivishvilebi шарап погребі есігіндегі жазудың Пиросманиға тиесілі екені анықталды. 2011 жылдың 31 мамырында жүргізілген тергеу кезінде сарапшылар Пиросманидің "Жараланған әскер" картинасын тапты. Картина Грузия Ұлттық галереясына тапсырылды.
In March 2011, it was discovered that the writing on the door of Qvrivishvilebi's wine cellar in Ozaani was made by Pirosmani. On 31 May 2011, during an investigation, experts discovered a painting, which proved to be "Wounded Soldier" by Pirosmani. The painting was given to the National Gallery of Georgia.