Тони Мартин: Африка зерттеулерінің ғалымы және күресшісі

Кіріспе

Африка зерттеулері профессоры
Тринидадта туған Африка зерттеулері профессоры (1942–2013)

Тони Мартин (21 ақпан 1942 – 17 қаңтар 2013) – Тринидад және Тобагода туған Африка зерттеулері ғалымы. 1973 жылдан 2007 жылға дейін ол Массачусетс штатының Уэлсли қаласындағы Уэлсли колледжінде жұмыс істеді және өмірі бойында оннан астам кітап пен көптеген ғылыми мақалалар жариялады. Тринидад және Тобагоның Порт-оф-Испания қаласында туған Мартин Ұлыбританияға көшіп, Лондондағы Грейс Инн заң факультетінде, содан кейін Халл университетінде экономика мамандығын оқыды. АҚШ-қа көшіп келген ол 1973 жылы Мичиган мемлекеттік университетінде ямайкалық саяси белсенді Маркус Гарви туралы докторлық диссертациясын қорғады. Сол жылы ол Уэлсли колледжінде доцент болып жұмысқа орналасты, ол жерде Африка зерттеулері кафедрасын құруға белсенді қатысты. 1970-ші және 1980-ші жылдарда Гарви мен гарвизм туралы бірнеше кітап жариялады. 1987 жылы ол жұмыс берушісін нәсілдік дискриминация жасады деп сотқа берді, ал 1991 жылы әйел студенттерді мазалаған деген айып тағылды, бірақ ол бұл айыпты жоққа шығарды. Мартин зерттеген мәселелердің бірі – Атлант мұхитындағы құл саудасында еврейлердің рөлі. 1990-шы жылдары ол студенттерін "Қаралар мен еврейлердің арасындағы құпия қарым-қатынас" кітабын оқуға ынталандырғаны үшін көпшілік тарапынан сынға ұшырады, бұл кітапты "Ислам ұлты" ұйымы құрастырған және оны антисемиттік деп есептеген. Сол онжылдықта ол классикалық зерттеуші Мэри Лефковицпен де пікір таластың қатысушысы болды, ол афроцентризмнің тарихи тұжырымдамасын сынаған белгілі ғалым. Мартин кейін Лефковицті жала жабуда айыптап сотқа берді, бірақ сот істі қараусыз қалдырды. 1993 жылы ол "Еврейлердің шабуылы" атты кітабын өзі жариялады, Уэлсли колледжі бұл кітаптан бас тартып, антисемитизм туралы жаңа айыптауларға себеп болды. 2002 жылы ол Холокостты жоққа шығаратын "Тарихи зерттеулер институты" (IHR) ұйымдастырған конференцияда сөз сөйлеп, еврей ұйымдары сөз бостандығын шектеуге тырысып жатыр деп мәлімдеді. Мартин 2007 жылы Уэлсли колледжіндегі қызметінен зейнеткерлікке шықты.

Өмір және академиялық білімі

Антони Мартин Тринидад және Тобагодағы Порт-оф-Испанияда дүниеге келді. Ол Транквиллити мектебінде оқыды, онда Стокли Кармайклмен бірге білім алды. Орта мектепті бітірген соң Мартин Англияға барып, Лондонның Грей Инн қаласында заң білімін оқыды және 1966 жылы адвокаттық құқық алды. Кейіннен Мартин Халл университетінде экономика мамандығы бойынша B. Sc. дәрежесін қорғады (1968). Тринидадта Cipriani Labour College және St. Mary's College-да қысқа мерзім оқытқаннан кейін, 1969 жылы Америка Құрама Штаттарына Африка тарихы бойынша аспирантураны оқуға кетті, Мичиган мемлекеттік университетінде M. A. алды және 1973 жылы Ph. D. диссертациясын аяқтады. Оның докторлық диссертациясы, Маркус Гарви және UNIA тақырыбында болды, бұл кейіннен "Раса бірінші: Маркус Гарви мен Универсалды негрлерді жақсарту қауымдастығының идеологиялық және ұйымдық күресі" атты кітабының негізіне айналды. Ол сондай-ақ Мичиган университетінің Флинт қаласындағы филиалында сабақ берді және Миннесота университеті, Брандейс университеті, Браун университеті және Колорадо колледжінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. Сонымен қатар, Тринидадтағы Вест-Индия университетінде бір жыл құрметті ғылыми қызметкер ретінде тағылымдамадан өтті. 1994 жылдың қараша айында ол Гарвард университетінде Қара студенттер қауымдастығының шақыруымен сөз сөйледі және оның президенті Кристен Кларкты оны шақырған батылдығы үшін мақтады. Мартин Қара тарихының көптеген аспектілері туралы көптеген ғылыми мақалалардың авторы болды және бүкіл әлемде лекциялар оқыды. Ол Америка философиялық қоғамынан, Классикалық африкалық өркениеттерді зерттеу қауымдастығынан және тағы да басқа ұйымдардан марапаттар алды. 1983 жылы Мартин өзінің көптеген кітаптарын, сондай-ақ басқа авторлардың еңбектерін жариялаған "The Majority Press" баспасын құрды. Мартин 14 кітап жазды, құрастырды немесе редакциялады, оның ішінде "Кариб теңізінің тарихы: отарлауға дейінгі бастауларынан қазіргі уақытқа дейін" (2012) және "Эми Эшвуд Гарви: Пан-африкалық, феминист және Маркус Гарвидің әйелі №1, немесе Екі Эмидің тарихы" (2007) кітаптары бар. Ол Тринидадтық әйелдердің, Одри Джефферстің (оның әпкесі) өмірбаянын жазуды жоспарлап отырған.

Born Anthony Martin in Port of Spain, Trinidad and Tobago, he attended Tranquillity School, where he was a contemporary of Stokely Carmichael. After secondary school, Martin went to England to study law at Gray's Inn, London, where he was called to the Bar in 1966. Martin subsequently received a B. Sc. honours degree in economics at the University of Hull (1968). He taught briefly in Trinidad at Cipriani Labour College and St. Mary's College, before moving to the United States in 1969 to pursue graduate studies in African History at Michigan State University, earning an M. A. and completing his Ph. D. in 1973. His doctoral dissertation, on Marcus Garvey and the UNIA, would be the basis for the book he later published as Race First: The Ideological and Organizational Struggles of Marcus Garvey and the Universal Negro Improvement Association. He also taught at the University of Michigan Flint and was a visiting professor at the University of Minnesota, Brandeis University, Brown University, and Colorado College, and also spent a year as an honorary research fellow at the University of the West Indies, Trinidad. In November 1994 he spoke at Harvard University at the invitation of the Black Students Association and praised its president Kristen Clarke for her courage in inviting him. Martin was a prolific author of scholarly articles on many aspects of Black History and lectured all over the world. He received awards and honors from the American Philosophical Society, the Association for the Study of Classical African Civilizations and many others. In 1983, Martin founded The Majority Press, a publishing company that produced many of his own books, as well as work by other authors. Martin wrote, compiled or edited 14 published titles, including Caribbean History: From Pre Colonial Origins to the Present (2012) and Amy Ashwood Garvey: Pan Africanist, Feminist and Mrs. Marcus Garvey No. 1, Or, A Tale of Two Amies (2007). He had been working on two further biographies of Trinidadian women, of Audrey Jeffers (who was his aunt)

Мартин 2013 жылдың 17 қаңтарында, 70 жасында Тринидад және Тобагодағы Кокориттегі Вестшор медициналық ауруханасында күтпеген жерден қайтыс болды. Оның жаназасы 25 қаңтарда өтті.

Маркус Гарви

Мартин – Гарвиді зерткен өнімді ғалым болды, оны кейбір адамдар «Маркус Гарви туралы әлемдегі ең білікті маман» деп есептеді. Оның ең алғашқы еңбектерінің бірі – 1976 жылы жарық көрген «Race First: The Ideological and Organizational Struggles of Marcus Garvey and the Universal Negro Improvement Association». Ол Гарви туралы көптеген басқа да кітаптар жазды, оның ішінде «Маркус Гарви, Батыр: Алғашқы өмірбаян» (1983), «Африкалық фундаментализм: Гарвидің Гарлем қайта жаңаруының әдеби және мәдени антологиясы» (1991), «Әдеби Гарвизм: Гарви, қара өнер және Гарлем қайта жаңаруы» (1983), «Маркус Гарвидің поэзиялық туындылары» (1983) және «Пан-Африкалық байланыс: құлдықтан Гарвиге және одан әрі» (1984) кіретін еді. Ол Венди Боллмен бірлесіп «Rare Afro Americana: Adger кітапханасын қайта құру» (1981) кітабының авторы болды.

Студенттерді қорлау

1991 жылдың қазанында Велслидің студенті Мишель Плантек, қызмет барысында Мартиннің әйелдер жатақханасындағы шектеулі аймақта жүргенін көрді, бұл ер адамдарды сүйемелдеуді талап ететін ережені бұзу болды. Ол Мартиннен сүйемелдеушісі туралы сұрағанда, ол, оның айтуынша, дөрекі тіл қолданып, оны нәсілшілдік пен шекекшілікпен айыптады және оны физикалық тұрғыдан қорқытуға тырысты. Мартин барлық айыптауларды жоққа шығарды және әйелдер тобының "оның көзқарасы бойынша оның қатысуының заңдылығын анық көрсететін жағдайларға қарамастан, оған өрескел қарағанын" мәлімдеді. Бір университет газетімен сұхбатта Плантек былай деді: "Мен оны тоқтатып, 'Кешіріңіз, мырза, сіз кімменсіз?' дедім. Ол маған қарап, 'Негізі не?' деді. Мен 'Велслидің қай студентіменсіз?' дедім, сол кезде ол ашуланып, маған 'сатананың қызы', нәсілшіл және шекекшіл деп айғайлады, басқа да сөздерді айтты. Содан кейін ол кездесуіне қайтып, мен оны тоқтату себебінің қара терілі болғандықтан ғана екенін айтты." Ол оны "The Wall Street Journal", "The Chronicle of Higher Education", "The New Republic" және басқа да басылымдарда сынады. Осы даудың күшеюіне байланысты Лефковиц Мартиннің сыныптастары Ислам Ұлтының тарихи зерттеулер бөлімі жинаған "Қаралар мен яһудилердің құпия қарым-қатынасы" атты кітапты оқып жатқанын білді. Кітапта еврейлердің қара құл саудасында олардың санына пропорционалды түрде үлкен рөл атқарғаны туралы тезис келтірілген. Бұл тезис американдық тарихшылар қауымдастығы (AHA) сияқты танымал тарихшылар тарапынан жоққа шығарылды. Лефковиц кітапты оқу жоспарына енгізуге байланысты дау тудырды және 1993 жылдың көктемінде бұл дау ұлттық деңгейде талқыланды. NPR, "The New York Times", "The Boston Globe" және Associated Press сияқты ақпарат құралдары осы оқиғаны жариялады. Мартиннің пікірінше, "1993 жылдың қаңтарында мен өз ісіммен айналысып, Велсли колледжінде афроамерикандық тарих бойынша курсты оқып жүргенде бір қызық оқиға болды. Яһудилердің төзімсіздігінің ұзын қолы менің сыныпқа жетті. Мен білмеймін, еврей Хиллель ұйымының (кампустағы B'nai B'rith ұйымының серігі, Антидефамация лигасы) үш студенттік өкілі сабағыма келді және бір ғана сабаққа қатысты. Олардың мақсаты - менің баяндамамды бақылау еді. Кейінірек кампустағы бір кездесуде бірі айтқандай, еврей студенттері менің кітап дүкенімдегі кітаптарымның арасында "Қаралар мен яһудилердің құпия қарым-қатынасы" кітабын көрген. Кітапта еврейлердің Атлантикалық құл саудасына қатысы туралы мәліметтер келтірілген, олардың бұл білімді таратуын "семиттерге қарсы" және "өте жеккөрушілік" актісі деп санайды." Лефковицтің осы дауға жауабы ретінде Колумбия университетінің Рационалды баламалар орталықтарының журналы "Measure" журналының 1993 жылғы қыркүйек-қазан айларында жарияланған мақаласы болды. Бұл мақалада Лефковиц Мартиннің жамандауы деп санаған бірнеше айыптаулар келтірді. Мысалы, ол жоғарыда айтылған 1991 жылғы қазан айындағы оқиға кезінде Мартин бір студентті "ақ, сатананың қызы" деп атағанын және "жас әйел оның шабуылынан құлап, Мартин оған ашуын жалғастыру үшін иілгенін" айтты. Мартин жала жабуға қатысты сот процесін бастады. Мартин бұрын бірнеше студенттерді, сондай-ақ Велсли колледжін жала жабу үшін сотқа шақырған. Кампустағы даулар аяқталғаннан кейін Мартин оқиғаның өзінің көзқарасынан баяндалған кітабын жариялады: "The Jewish Onslaught: Despatches from the Wellesley Battlefront" (1993). 2008 жылы ол тағы бір кітап шығарды - "History Lesson: A Race Odyssey", онда сот процесі мен Мартинмен болған дау туралы өзінің нұсқасын келтірді.

In October 1991, a Wellesley student, Michelle Plantec, while on hall duty, claimed that she saw Martin wandering in a female dorm in a restricted area, in violation of a rule requiring male guests to be escorted. When she asked him about his escort, Martin, she claims, responded using profanity, accused her of racism and bigotry, and positioned himself so as to physically intimidate her. Martin denied all these claims, and declared that a group of women "accosted him rudely, despite circumstances that in his view made the legitimacy of his presence obvious." In an interview with a campus newspaper, Plantec said: "I stopped him and said, 'Excuse me, sir, who are you with?' He looked at me and said, 'What do you mean?' I said, 'What Wellesley student are you with?' and at that point he exploded and called me a fucking bitch, a racist, and a bigot, among other things after all this, he went back into his meeting and said the only reason I had stopped him was because he was black." and she criticizing him in The Wall Street Journal, the Chronicle of Higher Education, The New Republic, and elsewhere. As this controversy progressed, Lefkowitz discovered that students in Martin's class were assigned a book called The Secret Relationship Between Blacks and Jews, compiled by the Historical Research Department of the Nation of Islam. The book's thesis is that Jews had a disproportionately large role in the black slave trade relative to their numbers. This thesis has since been refuted by mainstream historians, including the American Historical Association (AHA). Lefkowitz ignited a controversy over the book's inclusion on the curriculum, and the controversy made national headlines in the spring of 1993. NPR, The New York Times, The Boston Globe, and the Associated Press, among others, covered the story. In Martin's view, In January 1993, I was minding my own business and teaching my Wellesley College survey course on African American History when a funny thing happened. The long arm of Jewish intolerance reached into my classroom. Unknown to me, three student officers of the Jewish Hillel organization (campus B'nai B'rith stablemates of the Anti Defamation League), sat in on my class and remained for a single period only. Their purpose was to monitor my presentation. As one of them explained in a campus meeting later, Jewish students had noticed The Secret Relationship Between Blacks and Jews among my offerings in the school bookstore. The book documents the considerable Jewish involvement in the Transatlantic African Slave Trade, the dissemination of which knowledge they, as Jews, considered an "anti Semitic" and most "hateful" act. One of Lefkowitz's responses to this controversy was an article in the September/October 1993 issue of Measure, the journal of the University Centers for Rational Alternatives in Columbia University. In this article, Lefkowitz made several allegations that Martin deemed libellous. For instance, she alleged that during the October 1991 incident discussed above, Martin had called a student "a white, fucking bitch" and that "the young woman fell down as a result of his onslaught, and Martin bent over to continue his rage at her." Martin initiated a libel suit. Martin had already sued several undergraduates for libel, as well as Wellesley College itself. As the campus controversy wound down, Martin published a book telling his side of the story: The Jewish Onslaught: Despatches from the Wellesley Battlefront (1993). In 2008 she published another book, History Lesson: A Race Odyssey, giving her version of the story of the lawsuit and the controversy with Martin.

Counterpoint-ті жамандау туралы сот

1993 жылғы даудан кейін, MIT және Велсли студенттерінің бірлескен басылымы – Counterpoint журналы, MIT студенті Авик Ройден «Мартиннің 1973 жылы доцент болып келгеннен бастап туған дау-дамайларды көрсететін» мақала жазуды сұрады. Ройдың сөзіне сүйенсек, оған мақала жазуды ұсынған себебі, журнал қызметкерлері оны Велсли студентіне қарағанда бейтарап деп ойлаған. Ройдың мақаласы 1993 жылдың күзінде Counterpoint журналында жарияланды. Онда Мартиннің «Африка зерттеулері кафедрасында жұмысқа орналасу үшін колледжге нәсілдік дискриминация бойынша сотқа жүгінгеннен кейін ғана мүмкіндік алды» делінген, және бұл колледждің Мартинге қарсы шара қолданудан тартынғанын түсіндіреді. Мартин Ройді жала жабуға сотқа берді. Рой іс сотқа жеткеннен кейін де ақпарат көздерін жасырудан бас тартты. Массачусетс жоғарғы сотының судьясы Мартиннің Велслиге қарсы сот процесінің болғанын растады, бірақ «оны жұмысқа орналасқаннан кейін бастағандықтан, оның себебі болмауы тиіс» деген шешім шығарды. Аталған сот ісі 1987 жылы қозғалып, жалақыны көтерудегі нәсілдік дискриминацияға қатысты болды. Дегенмен, 1991 жылғы жала жабу ісі ақырында тоқтатылды, судья Мартиннің жала жабуды дәлелдеу үшін қажетті бес құрамдастың төртеуінде дәлелдеу талаптарын орындамағанын анықтады. Судья кінәлі мәлімдеменің «көбі жалған, бірақ мазмұны бойынша дұрыс» екенін, бірақ «уақыт пен себептік байланыс тұрғысынан» дұрыс емес екенін тапты. Сот Ройдың «сот процесінен қорқу Велслиді Мартинмен қарым-қатынаста «ерекше сақтықпен» әрекет етуге итермелейді» деген қорытындысы «нақты фактілерден де, қате ақпараттан көрінетінімен» келісті.

Яһудилердің шабуылдары

1993 жылы Мартин "The Jewish Onslaught: Dispatches from the Wellesley Battlefront" атты кітабын жариялады. Кітап жарық көргеннен кейін бір апта өткен соң, Велсли колледжінің президенті жасаған мәлімдемеде, кітаптың "Велсли колледжіндегі жеке тұлғалар мен топтарға жала жауып, нәсілдік және діни стереотиптерді қолдану арқылы негіссіз шабуыл жасайтыны" айтылды. Велсли колледжінің оқытушыларының көпшілігі Мартиннің еңбегін "нәсілдік және этникалық стереотиптерге, сондай-ақ антисемитизмге" байланысты айыптаған мәлімдемеге қол қойды. Мартиннің Велслидегі кафедра меңгерушісі Селвин Куджо Мартиннің кітабын "басқаларды кемсіту, жамандау және олардың беделін түсіру мақсатындағы гангстерлік тарих, әлеуметтік құбылыстарды тереңірек және күрделірек түсінуге көмектеспейді, ағартуға да септігін тигізбейді. Бұл кітапты антисемит деп атау керек" деді. Бұл кітапқа Темпл университетінің профессоры Молефи Асанте жоғары баға берді, оны Дэвид Уокердің 1829 жылғы "Әлемнің афроамерикандық азаматтарына үндеуі" атты классикалық еңбегінен бері африкалықтардың жазған ең үздік poleмикалық кітабы деп атады, ал Вандербильт университетінің профессоры Реймонд Уинбуш оны У.Е.Б. Дю Бойстың "Қара халықтың жаны" кітабымен салыстырды.

Мартин және Генри Луис Гейтс, кіші

Генри Луис Гейтс, Гарвард университетіндегі Африка және Африка-Америка зерттеулер бөлімінің төрағасы және W. E. B. Дю Бойс Африка және Африкалық америкалық зерттеулер институтының директоры, Мартиннің жұмысын сынады, бұл Мартинді оны "Брр Гейтс" (Брр Түйеге сілтеме) деп сипаттауға және былай деп жазуға итерді: "Басқалардың біреуді бүкіл нәсілдің басын бұғу үшін пайдаланғысы келгенде, Брр Гейтс әрқашан сахнада болды, HNIC ["Жатқан негрдің басшысы"] машинасы сияқты. Олар оған "Нью-Йорк Таймс" газетінде "Ислам ұлтының қара нәсілділер мен еврейлер арасындағы құпия қарым-қатынасы" туралы шабуыл жасау үшін беспрецедентті толық беттік мақала берді. Бұл мақала тіпті Дәуіт жұлдызының пішінде жиналған. Гейтс кітапты оқығанына ешқандай дәлел жоқ, бірақ ол оған қарсы жалпылама сөздерді жинады."

Тарихи зерттеулер институты

2002 жылдың маусым айында Мартин "Ұйымдасқан еврейлердің сөз бостандығын шектеу тактикасы" деген тақырыпта баяндама жасады. Ол бұл баяндаманы Тарихи зерттеу институты (IHR) демешілік еткен 14-ші IHR конференциясында оқыды, онда ол еврейлерді құл саудасындағы басты күштер деп айыптағаннан кейін туған дау-дамай туралы өзінің тәжірибесін баяндады. IHR – Холокостты жоққа шығарумен айналысатын әлемдегі жетекші ұйым, ол Еуропалық еврейлердің Екінші дүниежүзілік соғыстағы үшінші рейх тарапынан жойылғанын жоққа шығаратын мақалалар жариялайды және конференциялар өткізеді.