Кіріспе

Американдық ғалым (1950–2011)

Уильям Мэннинг Марабл (13 мамыр 1950 – 1 сәуір 2011) Марабл Африкалық американдықтарды зерттеу институтын құрып, басқарды. Ол бірнеше еңбек жазып, көптеген прогрессивті саяси қозғалыстарда белсенділік танытты. Қайтыс болған кезде ол адам құқықтары үшін күрескен Малкольм Х-тың өмірбаянын аяқтаған еді, ол «Малкольм Х: Өзін қайта жаңарту өмірі» (2011) деп аталды. Осы еңбегі үшін Марабл қайтыс болғаннан кейін 2012 жылғы Тарих саласындағы Пулитцер сыйлығымен марапатталды.

Өмір және мансап

Марабл Огайо штатының Дейтон қаласында туып өскен. Оның ата-анасы екеуі де жақын маңдағы Уилберфорстегі тарихи афроамерикандық университеттің түлектері болды. Оның анасы дін қызметкері және философия докторы болды. 1968 жылдың сәуір айында 17 жасар Марабл анасының тілегімен Дейтон қаласының афроамерикандық газеті үшін Мартин Лютер Кингтің қосылу рәсімі туралы хабарлама жариялады. Ол одан көп ұзамай Джефферсон Тауншип орта мектебін бітірді. Марабл 1971 жылы Эрлхэм колледжінде бакалавр дәрежесін алды, ал 1972 жылы магистр және 1976 жылы тарих пәні бойынша докторлық диссертациясын Висконсин және Мэриленд университеттерінде қорғады. Марабл Смит колледжінің, Тускеги институтының, Сан-Франциско университетінің, Корнелл университетінің, Фиск университетінің профессорлық құрамында жұмыс істеді. Ол Колгейт университетінде, Пердью университетінде, Огайо мемлекеттік университетінде және Колорадо университетінде африка және латын Америкасы зерттеулері бағдарламасын құрған директор болды, сондай-ақ Колорадо университетінде Афроамерикандық зерттеулер кафедрасын басқарды. 1993 жылы Колумбия университетінің профессоры Эрик Фоннер оны Колумбияның афроамерикандық зерттеулер институтының алғашқы директоры етіп тағайындады, кейіннен ол М. Моран Уэстон және Афроамерикандық түлектер кеңесінің атынан афроамерикандық зерттеулер профессоры және тарих және қоғамдық істер профессоры болып тағайындалды. 1979 жылы Марабл «Жаңа американдық қозғалысына» (NAM) қосылды, бұл қозғалыс «Жаңа солшылдардың» ветерандарынан құралған және Демократиялық қоғам үшін студенттердің идеяларын жаңғыртуға тырысқан. 1982 жылы NAM Майкл Харрингтонның Демократиялық социалистік ұйымдастыру комитетімен бірігіп, Американың Демократиялық социалистерін (DSA) құрды, ал Марабл жаңа ұйымның төрағаларының бірі болып сайланды. 1985 жылы Майкл Харрингтон мен оның жақтастары 1984 жылы Джесси Джексонның күтпеген үгімін қолдамағандықтан, көптеген ірі кәсіби одақтардың үлгісін ұстанды, ол DSA-дан шықты. Марабл Демократиялық қоғам үшін қозғалыстың (MDS) төрағасы болды. Марабл Хип-хоп Саммиті әрекеттер желісінің (HSAN) директорлар кеңесінде жұмыс істеді, бұл коммерциялық емес ұйым, ол қоғамдық қайраткерлердің күшімен хип-хопты әлеуметтік өзгерістердің құралы ретінде пайдалануға бағытталған. Марабл сонымен қатар Нью-Йорк заң шығарушы органының құл саудасы бойынша штаттық оқу бағдарламасын қарау үшін құрылған Амистад комиссиясының мүшесі болды.

Жеке өмір

Марабл екі рет үйленген, алғашқысы Эрлхэмдегі сыныптасы Хейзел Энн Мараблмен, ал 1996 жылдан бастап, өмірінің соңына дейін Нью-Йорк қалалық университетінің аспирантура орталығының антропология бойынша көрнекті профессоры Лейт Муллингспен. Марабл афроцентризмді сынады. Ол былай деп жазды:

"Популистік афроцентризм – өрге жүзуге ұмтылған қара нәсілді шағын буржуазия үшін өте қолайлы әлеуметтік теория еді. Ол оларға этностық басымдық және мәдени ерекшелік сезімін сыйлады, бірақ тарихи шындықтарды жан-жақты, сын тұрғысынан зерттеуді қажет етпеді. Бұл философиялық жоспар нақты әлемдегі нақты күрестен қашуға мүмкіндік берді. Қысқасы, бұл нәсілдік сәйкестік саясатының соңғы теориялық құрылысы ғана еді, әлемді талқылауға арналған, бірақ оны өзгертуге ешқашан бағытталмаған көзқарас. 2004 жылдың маусым айында «Расизмді бақылау» тобы хабарлағандай, Марабл АҚШ әскерінің Рафаэль Патайдың «Араб санасы» кітабын пайдалануын тоқтату үшін дереу шаралар қабылдауға шақырды, бұл кітапты ол «нәсілдік кернеуге толы стереотиптер мен жалпыламаларға толы кітап» деп сипаттады. 2008 жылғы бағанасында Марабл сенатор Барак Обаманың 2008 жылғы Демократиялық партия президенттік тізіміне түсуіне қолдау көрсетті. Саркоидоз диагнозы қойылған Мараблқа 2010 жылдың ортасында екі өкпе трансплантациясы жасалды. Марабл 2011 жылдың 1 сәуірінде Нью-Йорк қаласында 60 жасында пневмонияның асқынуынан қайтыс болды.

Малкольм Х өмірбаяны

Мараблдың Малкольм Х өмірбаянында Малкольм Х өзінің ертедегі қылмыстық өмірін көбірек көрсеткенін, сондай-ақ ақ нәсілді бизнесменмен гомосексуалдық қарым-қатынаста болғанын тұжырымдады. Ол сонымен қатар Малкольм Х-ты өлтіргендердің біразы әлі тірі және оларға ешқандай айып тағылмағанын айтты. "Malcolm X: A Life of Reinvention" кітабы Ұлттық кітап сыйлығына үміткер болды, ал "The New York Times" оны 2011 жылғы 10 үздік кітаптың қатарына енгізді. Бұл кітап Америкалық кітапханалар қауымдастығы тартқан 2012 жылғы алғашқы Эндрю Карнеги медаліне (танымдық әдебиет бойынша) үш үміткердің бірі атанды. 2012 жылы тарих саласындағы Пулитцер сыйлығымен марапатталды.