Кіріспе
Сантьяго-де-Текила (теˈкила; "садақа орны") – Мексиканың Халиско штатында, Гвадалахара қаласынан шамамен 60 км қашықтықта орналасқан қала және муниципалитет. Текила ең әйгілісі – осы аймаққа тән көк агаведен жасалған, осы атпен аталатын "текила" сусынының туған жері. Өсімдіктің түйінінде табиғи қанттар бар, олар дәстүрлі түрде ашыту арқылы сусын жасауға қолданылған. Испандықтар келгеннен кейін, олар бұл ашытылған сусынды тазартып, бүгінгі танымал текиланы өндірді. Сусынның танымалдылығы мен оның тарихы қала мен оны қоршаған аймақты ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізді. 2003 жылы Мексиканың федералды үкіметі оны "Pueblo Mágico" (Сиқырлы қала) деп атады. Муниципалитеттің гербі 1983 жылғы 31 желтоқсанда муниципалитет кеңесімен бекітілді. Онда "ALMA LAETA NOBILIS" деген латын тіліндегі фраза бар, ол "қуанышты және асыл жан" дегенді білдіреді. Оның символдық бейнелеріне Текила қаласындағы басты шіркеудің мұнарасы, дистилляция зауыттарының түтін құбырлары, агаве өсімдігі және Текила тауы кіреді.
Тарих
Бұл аймақта тұңғыш қоныстанған халықтар, болжам бойынша, Орта формативтік кезеңдегі шахталық қабірлер мәдениетінің өкілдері болған. Кейінгі формативтік және классикалық кезеңдерде Тюхитлан дәстүрі аймаққа енді. Жақын жерде Хуицилапа (батыс) және Аматитан (шығыс) сияқты бірнеше Гуахимонтон кешендері салынды. Эпиклассикалық кезеңде Бахио аймағынан келген халықтар құрғақшылықтың күшті кезеңінде Мексиканың орталық аймақтарының көптеген ерекшеліктерін әкелді. Постклассикалық кезеңде аймақта Какскан, Кора және Уичол сияқты әртүрлі этникалық топтар өмір сүрді. Испандықтар келгенге дейінгі ірі қоныс Текила қаласының қазіргі орнында емес, Теочтинчан деп аталатын жерде болған. Ацтек империясын испан жаулап алғаннан кейін, испандықтар батысқа жылжыды және бұл аймақ отарлық кезеңде Нуэва-Галисияның бір бөлігіне айналды. Испан үстемдігіне қарсылықтың алғашқы кезеңі қысқа болды. Жергілікті тұрғындар өздерінің басты қаласын нығайтты, бірақ соңында бейбіт түрде бағынуға келісті. Онда 18 ғасырда Мартин Касильяс салған Чиркеуіміз бар. Ғимараттың тас қасбеті, қоңырау мұнарасы және басты есіктің екі жағында орналасқан кері пирамида пішіндес (эстипит) тіреулері бар. Есіктің екі деңгейі мен тәжі бар. Бірінші деңгейде қаптамасы мен мөрі бар есік аркасы және оны екі дориялық бағана қолдайды. Жоғарғы бөлігінде қисықтармен және өсімдік мотивтерімен безендірілген дориялық бағаналары бар терезе орналасқан. Үстіндегі мүсіншеде дориялық бағаналармен шектеліген Архангел Михаилдың мүсіні бейнеленген. Бүйірлік есік - бұл тоскандық бағаналары мен карнизі және ортасындағы рельефтегі крестің бар кіреберісі. Ішінде бір кеме және неоклассикалық алтарь орналасқан. Сондай-ақ, 1865 жылы жасалған Біздің Анамыздың мүсіні де бар. Текиланың Ұлттық мұражайы (MUNAT) Текила қаласында, 20 ғасырдың басында Сиприано Росалес мәдени және/немесе білім беру мақсатында сатып алып, бөліп қойған жерде орналасқан. Эдуардо Гонсалес бастауыш мектебі алғаш рет 1933 жылы ашылды, ол 1979 жылы кәсіптік орта мектепке айналды. 1980 жылдары ғимараттың нашарлауына байланысты жабылды. Жөндеуден кейін ол Текила мәдени орталығы (Casa de Cultura Tequilense) ретінде қайта ашылды және 2000 жылға дейін, ол Текиланың Ұлттық мұражайына айналғанға дейін солай болды. Бұл - осы сусынға арналған әлемдегі алғашқы мұражай. және тағы да көп. Жергілікті халық "пинья" (ананас) немесе өсімдіктің жүрегін тәтті ретінде пісіріп, ашытылған алкогольдік сусынның негізі ретінде пайдаланған. Бұл сусынды жергілікті тұрғындар мескаль деп атаған. Испандықтар келген кезде жергілікті халық бұл өсімдікті өсіріп жүрген. Испандықтар алғашқыда өсімдікті Испанияға қайтаруды жоспарлады, бірақ оны және оның өнімдерін Мексикада дамытуды шешті. Алғашқы ірі масштабтағы дистилляция зауыты 1600 жылы салынды және отарлық кезеңде сусынға деген сұраныс осы аймақтағы ең көне, әлі де жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың пайда болуына әкелді: 1795 жылы құрылған "La Rojeña"; 1823 жылы құрылған "El Tigre" (қазір La Constancia); 1840 жылы құрылған Destiladora de Occidente (қазір "Tequila D’Reyes"); 1873 жылы құрылған La Perseverancia (қазір Tequila Sauza); 1876 жылы құрылған El Llano (қазір Tequila Azteca); 1879 жылы құрылған La Mexicana (қазір Tequila Orendain). Осылайша біз жаһандану процесін және аймақтың өзіндік белгісі ретінде сусынның дамуын көреміз. 1873 жылы Халиско аймағынан шыққан "мескаль шарабы" (текила сусынына қатысты бұрынғы атау) Оахака сияқты Мексиканың оңтүстігінде өндірілетін мескаль спиртінен ажырату үшін ресми түрде "Текила" деп аталды. "Текила" атауын Мексика үкіметі 1974 жылдан бері қорғап келеді және оны пайдалану Мексиканың белгілі бір аймақтарында өсірілген агавадан дестилленген өнімдермен шектеледі. Бұл аймақтар Халиско, Мичоакан, Наярит және Гуанахуато штаттарында, сондай-ақ Тамаулипас штатының бір бөлігінде орналасқан. Тамаулипастағы жерлер көк агаваның өсіру қажеттілігі артып, олар Мексика үкіметімен сапасы расталды. Бұл термин сондай-ақ Текила Сауза, Текила Орендаин және Хорхе Сальс Куерво сияқты он бес өндіріс орнымен шектеледі. Сусынның танымалдығы жыл сайын мыңдаған туристерді ауданға егістіктерді, дистилляция зауыттарын, Текиланың Ұлттық мұражайын (Museo Nacional de Tequila), Текила Баракасын көруге және Гвадалахарадан текила аймағына жүретін Текила Экспресіне мінуге тартады. Пойыз Текила теміржол станциясына жетеді. Пойыздың 4 вагоны бар, ол 68 адамды сыйға алады және билеттерді әдетте бір ай бұрын сатып алу қажет. Текила Экспресі Текиланың жанындағы Эль-Ареналь, Аматитан, Магдалена және Тюхитлан муниципалитеттеріне туризмді дамыту мақсатында құрылды, онда маңызды текила зауыттарымен қатар мәдени және археологиялық тартымдылықтар да бар. Екеуі де жақында ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енген көк агава егістіктерінен өтеді. Текила маршруты құрылды және Текила өндірісінің сапасын және шынайылығын реттейтін Consejo Regulador del Tequila бақылайды. Маршруттағы басқа да тартымдылықтарға археологиялық орындар, ескі үйлер және опал және обсидиан кен орындары кіреді. Археологиялық орындар негізінен Тюхитлан және Магдалена муниципалитеттерінде орналасқан Гуахимонтон мәдениетіне жатады. Көптеген ескі ранчо/дистилляция зауыттарында келушілер текила жасаудың кейбір аспектілерін, мысалы агавадан тікендерді алуға тырысуға шақырылады. Көптеген ранчоларда сондай-ақ дәм тату залдары мен мейрамханалар бар. Маршрут бойында Текила жанартауы орналасқан. Текила Экспресі 1997 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан туристік пойыз. Сенбі және жексенбі күндері бұл пойыз жолаушыларды тікелей Hacienda San José del Refugio-ға тірі мариачи музыкасымен және екі тілде сөйлейтін гидтермен алып жүреді. Басқа бір экскурсия - Tequila Adventure, ол адамдарды La Cofradía және Mundo Cuervo дистилляция зауыттарына микроавтобустармен тасымалдайды. Муниципалитеттің экономикасының көп бөлігі әлі де ауыл шаруашылығына негіделген, онда халықтың шамамен 47% жұмыс істейді. Көк агаваның өсуі өте байқалатын болса да, жердің көп бөлігі әлі де жүгеріге арналған. Басқа да дақылдарға сорго, бұршақ, манго, апельсин, авокадо және қабақ кіреді. Мал шаруашылығына мұздақ сиырлары, сүтті сиырлары, шошқалар, ешкілер, жылқылар, құстар және аралар кіреді. Текила жасау муниципалитет халқының шамамен 25% жұмыспен қамтиды, бірақ ең көп ақша әкеледі. Ол муниципалитеттің өнеркәсіптік базасының дерлік барлығын құрайды. Текила және экожүйелік туризм сайттарымен байланысты туризм экономиканың өсіп келе жатқан бөлігі болып табылады. Мұндағы экожүйелік туризмнің бір мысалы - Balneario La Toma, ол тік жарлары бар қиын-қыстау жерде орналасқан, раппелинг, параглайдинг және басқа да ұқсас спорт түрлерін ұсынады. Мұнда опал, алтын және күміс кенін өндіру де бар.
Бауырлас қалалар
Текила қаласы Оңтүстік Калифорнияның Коачелла аңғарында орналасқан Калифорниядағы Кафедрал қаласымен бауырлас қала байланыстарын қолдайды. Текила қалалық кеңесінің мүшелері, кәсіпкерлер және Ротари клубының өкілдері Калифорния қаласы ұйымдастырған көптеген мерекелік шараларға қатысты, соның ішінде 1998 жылы өткен Текила фестивалінде Текила, Халисконың өнері, мәдениеті және өнімдері көрсетілді. Кафедрал қаласы бауырлас қаланың құрылған күнінің 20 жылдығын әдеттегідей жыл сайын тойлау дәстүрін жаңартып, 2016 жылы Кафедрал қаласының 35 жылдығымен бірге тойланды. Қала орталығында Халиско тағамдары фестивалі өтті, бұл қаланың әртүрлі мексикалық мұрасын құрметтеудің екінші жылы болды. Басқа бауырлас қалалардың қатарында Польшаның Йеленя-Гура қаласы бар.