Кіріспе
Құрақтан жасалған шам – құрақ өсімдігінің кептірілген ортасын майға немесе майға батырып жасалған шам. Бірнеше ғасыр бойы құрақ шамдары Ұлыбритания аралдарындағы кедей адамдар үшін қолданылатын жасанды жарықтың кең таралған көзі болды. Оларды жасау өте арзан болды. Ағылшын эссеісі Уильям Коббет: «Бұл құрақ шамды жасауға көтерілетін шығын дерлік жоқ, және ол нашарлап жасалған шамдарға қарағанда жақсы жарық береді деп есептелді» деп жазды. Құрақ шамдарын алғашқы сипаттаудың бірін 1673 жылы ағылшын антиквары Джон Обри жасаған. Реверенд Гилберт Уайт «Сельборнның табиғи тарихы және көнеліктері» (1789) еңбегінде құрақ шамдарын жасаудың егжей-тегжейлі сипаттамасын берді. Құрақ шамдары 19 ғасырдың соңына дейін Англияның ауылдық жерлерінде қолданылып келді және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қысқа мерзімге қайта жанданды. Уэльстің кейбір аймақтарында құрақ шамдарын қолдану 20 ғасырдың ортасына дейін жалғасты. Америка Құрама Штаттары мен Канадада құрақ шамдарының танымал болғандығы белгісіз. Солтүстік Америкада құрақ шамдарына арналған ескі тіреуіштер кездеседі, бірақ олардың көпшілігі Англиядан әкелінген болуы мүмкін; «американдық ұстаның белгісі бар ешқайсысы белгілі емес». Жаңа Англияда «құрақ шамдары колониялық дәуірде аз немесе мүлдем қолданылмады». Құрақ шамдарын құрақтан жасалған шамдармен шатастырмау керек. Құрақтан жасалған шам – майдан немесе балауыздан жасалған, құрақтан жасалған фитильді қолданатын қарапайым шам. Ал құрақ шамдары – майға немесе майға сіңген өсімдік талшықтарынан жасалған. Құрақ шамдарында фитиль отыннан бөлек емес.
A rushlight is a type of candle or miniature torch formed by soaking the dried pith of the rush plant in fat or grease. For several centuries, rushlights were a common source of artificial light for poor people throughout the British Isles. They were extremely inexpensive to make. English essayist William Cobbett wrote, "This rushlight cost almost nothing to produce and was believed to give a better light than some poorly dipped candles." One of the earliest printed descriptions of rushlights was written by English antiquary John Aubrey in 1673. Rev. Gilbert White gave a detailed description of rushlight making in The Natural History and Antiquities of Selborne, Letter XXVI (1789). Rushlights were still used in rural England to the end of the 19th century, and they had a temporary revival during World War II. In parts of Wales the use of rushlights continued into the middle of the 20th century. It is not clear whether rushlights were ever popular in the United States and Canada. Antique rushlight holders are occasionally found in North America, but most were probably imported from England; "none are known to bear the mark of an American smith." In New England, "rushlights were used little if at all in colonial days." Rushlights should not be confused with rush candles. A rush candle is an ordinary candle (a block or cylinder of tallow or wax) that uses a piece of rush as a wick. Rushlights, by contrast, are strips of plant fibre impregnated with tallow or grease. The wick is not separate from the fuel in a rushlight.
Дайындық
Жетілген қамыс сабақтары жаз немесе күз айларында жиналады. Әр сабақтың жасыл сыртқы қабығы (эпидермисі) ішкі жұмыр бөлігін ашу үшін сақтықпен қабығынан ажыратылады, бірақ нәзік жұмыр бөлікке тіреу беру үшін бір тік бойлас жолақ қабық қалдырылады. Кептіргеннен кейін, қамыс қолжетімді үй шаруашылығы майымен немесе майымен сіңдіріледі. Шошқа майы жиі қолданылатын, бірақ кейбір адамдар қой майын жақсырақ деп санайтын, себебі ол басқа майларға қарағанда қаттырақ және аз ластанатын кептіріледі. Майға аздап ара шабағы қосылса, қамыстың жану уақыты ұзарады. Атлантика мұхитындағы шалғай аралдарда, мысалы Сент-Килдада, фулмарлардың асқазан майы қолданылды.