Кіріспе

2004 жылы жарық көрген Кори Докторовтың ғылыми-фантастикалық романы.

«Шығыс стандартты тайпа» – канадалық жазушы Кори Докторовтың 2004 жылы жарық көрген ғылыми-фантастикалық романы. Докторовтың алғашқы екі кітабы сияқты, кітаптың толық мәтіні Creative Commons лицензиясы бойынша жазушының веб-сайтында жарияланды, бұл оқырманға кітапты тегін оқуға және баспагердің рұқсатынсыз таратуға мүмкіндік берді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Роман онлайн "тайпалар" құрылатын әлемде өтеді, онда барлық мүшелер өздерінің циркадтық ритмдерін бір уақыт белдеуіне келтіреді, тіпті мүшелер физикалық тұрғыдан бүкіл әлемге шашырап орналасқан болса да. Басты кейіпкер Арт Берри күрделі қастандық салдарынан психиатриялық ауруханаға түсіріледі. Көбінесе флэшбэктер арқылы баяндалатын Арт, Лондонда Гринвич 0 тайпасының консультанты болып жұмыс істейтінін айтады. Бірақ шындығында, ол да, оның әріптесі Феде де Шығыс стандарт тайпасының қос агенттері. Адам тәжірибесін жобалай білу қабілетіне қарамастан, Арт GMT тайпасын әлсірету және өз тайпасына қажетті келісімшарт алу үшін оларға елеусіз кемшіліктері бар ұсыныстар жібереді. Ол таңғы 3-те машинасымен Линда есімді қызды қағып алғаннан кейін онымен танысады. Арт автомобильдер арасында музыкамен бөлісу идеясын ойлап тапты және оны EST-ке беруді жоспарлайды (өзіне де үлес қалдырып). Алайда, оның сүйіктісі оның әріптесі Федемен танысып, EST-ті алдап, идеяны басқа тайпаға сатуды жоспарлайды. Арттың осы жоспарға қарсы екенін білген соң, олар оның рұқсатынсыз жасайды. Феде кейіннен Артты да келісімге қатыстыруға ниеттенгенін айтады. Бірақ Арт не болып жатқанын түсінеді, соның салдарынан олар оны қастандықтарын қорғау үшін психиатриялық ауруханаға жабады. Кітап екі перспектива арасында ауысады: Лондонда Линдамен кездесу және ауруханадағы Арт. Лондондық сюжет оның Феденің сатқындығын білгенде оған жасаған шабуылымен аяқталады. Ал ауруханадағы сюжет Федеге шабуыл жасағаннан кейін басталады және психиатриялық мекемелер туралы ішкі білімін пайдаланып, денсаулық сақтау өнімдерін сату үшін жаңа компания құрумен аяқталады.

Әдеби мәні және қабылдануы

Kirkus Reviews бұл романды шолуында "Жақын болашаққа арналған повесть, болжамды белеңде жақсырақ жұмыс істеген болар еді" деп сипаттады. Реджина Шрёдер Booklist журналындағы шолуында: "Докторовтың "Сиқырлы патшалықта төмен және сыртта" романының шапшаң әрі ерекше жалғасы – бірден пайда болған жаһандық байланыстың әсеріне жауап. Онда қандай құбылыстарға жауап беріліп жатқанының нақты байқалғандығын немесе оның қиялынан туғандығын анықтау қиын" деді. Дон Д'Аммасса Chronicle журналындағы шолуында ғылыми фантастикадағы сатира туралы айта келе: "Кең көлемді сатиралардың ғылыми фантастикада құрметті орны болған кездер болды, бірақ жылдар өте бұл өзгерді. Қазір романдағы жазушылар сатираны неғұрлым маңызды оқиғалардың арасына сығалауға мәжбүр. Кори Доктороу шекараны асырады, өйткені ағымдағы оқиғаның көп бөлігі аса маңызды емес, бірақ сатира соншалықты жеңіл жасалған, ол ешқандай бөгет болмайды." Ол романды "күлкілі және сырттай жеңіл, бірақ оқып болғаннан кейін сізді мазалайтын ойларға тонуыңыз мүмкін" деп сипаттады.