Кіріспе
Saint Hyacinth базиликасы (Bazylika Świętego Jacka) – Чикаго қаласының Авондейл ауданындағы 3636 West Wolfram Street мекенжайында орналасқан Чикаго Рим-католик архиепископиясының тарихи шіркеуі. Ол өзінің сәні мен монументалдығымен Польша собор стиліндегі шіркеулердің көрнекті мысалы болып табылады. St. Mary of the Angels, St. Hedwig's және St. Wenceslaus сияқты монументалды діни құрылыстармен бірге, ол Кеннеди тас жолынан көрінетін көптеген ескерткіш польшалық шіркеулердің бірі.
Тарих
1894 жылы қаланың алғашқы поляк қауымы – Санкт-Станислав Костка шіркеуінің мүшелері құрған Санкт-Гяцинт, Чикагоның ең белгілі поляк ауданы, Джеквоның орталығына айналды. Бұл қауым Чикагоға қоныс аударған поляктармен, әсіресе 1980-ші жылдардағы «Солидарлық» және «Солидарлықтан кейінгі» толқындарымен тығыз байланыста болды. 26 маусым 2003 жылы Рим папасы Иоанн Павел II бұл шіркеуге кіші базилика мәртебесін берді, бұл Иллинойс штатындағы үшінші шіркеу болды. 30 қараша 2003 жылы кардинал Фрэнсис Джордж Санкт-Гяцинт шіркеуін Чикаго архиепископтығының базиликасы деп ресми жариялады. Жанындағы Сент-Венцеслав қауымы 1912 жылы Санкт-Гяцинт шіркеуіндегі тығыздықтан арылу үшін поляк қауымы ретінде құрылды. 1999 жылғы «Эхоның қозғалысы» фильмінің бір бөлігі Санкт-Гяцинт базиликасында түсірілді.
Сәулет
Шіркеуді Чикагодағы көптеген сұлу поляк соборларын салған Worthmann & Steinbach архитектура фирмасы жобалаған. Шіркеу құрылысы – классикалық қайта жандану стиліндегі қызыл кірпіштен тұрғызылған ғимарат – барокко әсерімен сәнделген әсем интерьерге ие. Іргетасы 1917 жылдың 30 сәуірінде қаланды, ал тас қалау жұмысы 1917 жылдың 21 қазанында басталды. Қаржылық және құрылыс қиындықтарына байланысты ғимараттың аяқталуы бірнеше жылға кешікті, ал алғашқы қасиетті мисса 1921 жылдың 7 тамызында ғана өткізілді. Ресми ашылуы 1921 жылдың 16 қазанында болды, оған архиепископ-кардинал Джордж У. Мунделин басшылық етті. Сент-Гиацинт шіркеуінің үш мұнаралы ерекше фасады американдық шіркеу архитектурасында және оның стиліне үлгі болған барокко дәуірінде сирек кездеседі. Шіркеу қоңыраулары Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы McShoe қоңырау құю шеберханасының өнімі. Олар 1924 жылдың сәуір айында бата алды және мұнараларға орнатылды. Сент-Гиацинт шіркеуі сол кездегі бір сәулетшілермен жобаланған және тас, жылтыратылған терракота және кірпіштің ұқсас комбинациясын қолданған Сент-Мария-де-Ангелдер шіркеуімен керемет ұқсастықтарға ие. Сондай-ақ, Сент-Мария-де-Ангелдер шіркеуіндегідей, шіркеудің ішкі бөлігін Джон А. Малин безендірді, ол Иллинойс штатындағы көптеген басқа шіркеулерді де сәндеді, жобаны жоспарлауға екі жыл, ал оны жүзеге асыруға тағы екі жыл кетті. Сент-Гиацинт шіркеуінде Тадеуш Жукотинский және Мэри Станисия сияқты белгілі суретшілердің шедеврлері де бар. 1990 жылдардың ортасынан бастап, он жылға жуық уақыт бойы интерьері жаңартылды, қабырғадағы суреттердің көп бөлігі Висконсин штатындағы Conrad Schmitt Studios шеберханасында жасалды. Шыны терезелерді Мюнхен қаласындағы (Германия) Meyer компаниясы дайындады, ал кейбіреулерін 1921 жылы Нью-Йорктегі Zettler компаниясы орнатты. Шіркеудегі орган – 34 регистрі бар орташа өлшемді Kilgen органы (Сент-Луис, Миссури) және ол да 1921 жылы орнатылды. Крест жолының бейнелері 1830 жылдары Австрияда жиналған болуы мүмкін. Базиликаның ішкі кеңістігінде бірнеше мүсіндер орналасқан. Бас алтарь үстінде Сент-Гиацинттің бас рельефі, сондай-ақ Сент-Петр мен Сент-Павелдің толық мүсіндері ілінген. Кішігірім жақтағы алтарларда Исаның қасиетті жүрегі мен Құдай анасының (Таза ұғым) бейнелері, ал шіркеудің шығыс бөлігіндегі нишада Қайғылы Ананың бейнесі (Пьета) орналасқан. Сонымен қатар, киелі орында Сент-Жозеф, Сент-Анна, Прагалық бала, Сент-Максимилиан Колбе, Сент-Франциск Ассиздік, Сент-Антоний Падуандық, Сент-Барбара және Сент-Тереза Лизиестің мүсіндері орналасқан. Шіркеудің өткелінен асып тұрған үлкен дөңгелек күмбезде 150-ден астам фигура бейнеленген алып қабырғалық суреттер салынған, олар қасиеттілерді, дін қызметкерлерін және мирянтарды бейнелейді. Базиликаның батыс трансептісінде Польшадан әкелінген біздің ханымның үлкен иконасы орналасқан. Рим папасы Иоанн Павел II батасын алған иконаға Рим-католик дәстүріне сәйкес тәж кигізілген, Мәриямның тәжі шамамен 30 см, ал Сәби Исаның тәжі сәл кішірек, әрқайсысы бас рельефті періштелермен шеңберленген. Екі тәжді де Адам мен Кэти Карбоник жасаған, олар алтынды балқытып, асыл тастарды орнатқан, ал тәждерде қолданылған зергерлік бұйымдарды мыңдаған пашшалық тұрғындары сыйға тартқан, ал алтынның салмағы он фунтқа жеткен. Базиликаның солтүстік жағындағы бас кіреберіс бойына үш жұп монументалды қола есіктерді әйгілі поляк мүсіншісі Цезлав Дзвигай іліп қойды, ол сонымен қатар Чикагодағы Сент-Мария-де-Ченстохова шіркеуі алдындағы Христиан патшасының ескерткішін құйған және Иерусалимде ашылған Төзімділік ескерткішін жасаған. Рим папасы Иоанн Павел II және әкесі Ежи Попилушкоға арналған ескерткіштер, сондай-ақ Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Көк армияда қызмет еткен пашшалық тұрғындарына арналған мемориал "Естелік бағында" орналасқан.
Three pairs of monumental bronze doors were hung along the main entrance at the basilica's northern end by famed Polish sculptor Czesław Dźwigaj, well known for also casting the monument of Christ the King in Cicero in front of the church of St. Mary of Częstochowa as well as the Tolerance Monument that was unveiled in Jerusalem. Monuments to Pope John Paul II, and Father Jerzy Popiełuszko, as well as a memorial to parishioners who served in the Blue Army during World War I can be found in the neighboring 'Garden of Memory'.
Чикагодағы Polonia орталығы
Сент-Гиацинттің таңғажайып көлемі мен тарихы, көптеген поляк американдықтарының алғашқы қоныстанған ауданының орталығы болғандықтан, базилика Чикагоның Polonia, яғни поляк қауымының орталығы саналады. Осы себепті, Чикагодағы поляк қауымымен байланыс құру үшін Сент-Гиацинтке көптеген көрнекті тұлғалар келді. Генерал Йозеф Халлер, премьер-министр Станислав Миколайчик, Нобель сыйлығының лауреаты және Польшаның бұрынғы президенті Лех Валенса, бұрынғы премьер-министр Ярослав Качинский және оның қайтыс болған егіз інісі президент Лех Качинский Сент-Гиацинтке ресми сапармен келді. «Солидарлық» қозғалысының белсенділері Анна Валентинович, Збигнев Ромашевский және Антони Мацеревич те базиликаға келді. Сонымен қатар, болашақ Папа Иоанн Павел II, Краков архиепископы ретінде бірнеше рет Сент-Гиацинтке барып, 1979 жылы Чикагоға жасаған саяхатында онда өткізген жиналыстары туралы айтты, ал Құдайдың қызметшісі Ян Цьеплак та келді. Сент-Гиацинт жергілікті және ұлттық саяси элиталар үшін поляк американдық сайлаушыларының қолдауын алу мақсатымен саясаткерлердің ашық түрде бас қосып, Чикагоның поляк ауылынан бастап, жергілікті поляк мейрамханаларының бірінде міндетті түрде тамақ ішетін алғашқы тоқталыс орны болды. Президент Джордж Буш екі рет Сент-Гиацинт шіркеуінде болды, алғаш рет 1985 жылы вице-президент ретінде, ал 1988 жылғы сайлау кампаниясы кезінде қайтадан келді. Әңгімеге қарағанда, базиликаның сыртында Лайдон Ларушты қолдаушылардың наразылығы кезінде жергілікті поляктар наразыларға ыңғайсыздықпен қарағандықтан, зорлық-зомбылыққа ұласуға жақын болған. Олар Польшадағы жек көрілетін коммунистік режимге қарсы ең үздік үміт деп санайтын кандидатқа құрметпен қарады.
Бүгінгі Сент-Гиацинт
Сент-Хяцинт Чикаго қаласының Авондейл ауданында орналасқан. Әр апта соңында шамамен 8000 адам қасиетті жатқандыққа жиналады. Поляк иммигранттары әкелген дәстүрлерге сәйкес, бұл аймақ "Jackowo" деп те аталады, себебі "Jacek" поляк тілінде "Hyacinth" есіміне сәйкес келеді. Жергілікті шіркеудің атымен аудандарға немесе географиялық аймақтарға ат қою – поляк католиктерінің кең таралған әдеті. Сент-Хяцинтте бұрын өркендеген бастауыш мектеп болған. 60-шы жылдары оқушылар саны 2500-ден асып кеткен. 2014 жылдың 29 қазанында Чикаго архиепископиясы 2014-2015 оқу жылынан кейін мектептің жабылатынын хабарлады. Оқушылар саны бар болғаны 154 адамды құрады.