Кіріспе

Австрия мемлекет қайраткері (1833–1895)

Эдуард Франц-Жозеф Граф фон Тааффе, 11-ші виконт Тааффе (24 ақпан 1833 – 29 қараша 1895) – австриялық мемлекет қайраткері, ол екі рет Цислейтенияның министр-президенті қызметін атқарды, 1868 жылдан 1870 жылға дейін және 1879 жылдан 1893 жылға дейін үкіметтерді басқарды. Ол ирландиялық Тааффе ақсүйек әулетінің өкілі болды, ол екі елден мұрагерлік титулдар алды: Киелі Рим империясының императорлық графтары (Рейхсграфтар) және Ирландияның (Ұлыбританияда) виконттары.

Отбасылық тарихы және ерте жылдары

Тааффе – граф Луи Тааффедің екінші ұлы, 9-шы виконт Тааффе (1791–1855), 1848 жылғы төңкеріс кезінде Австрияның әділет министрі және апелляциялық соттың президенті. Оның атасы Франсис Тааффе, 3-ші Карлингфорд графы (1639–1704) 17 ғасырда Габсбург монархиясының қызметіне кірген; отбасы Богемияда кең аумақты иеліктерге ие болды. Эдуард Тааффе бала кезінде 1848 жылы Австрия императоры атанған жас эрцгерцог Франц Иосифтің таңдалған серіктерінің бірі болды. Осы байланыс Тааффеге Габсбургтар қызметіндегі көрнекті саяси мансапқа жол ашты. Ол Вена университетінде құқық білімін алып, 1852 жылы мемлекеттік қызметке қабылданды. 1861 жылдан бастап Прагадағы Богемия патшалық жерінің басқармасында қызмет етті, ал 1863 жылы Зальцбург герцогтығының Ландеспрезиденті (штадтольд) болып тағайындалды. Ол мемлекеттік министр Антон фон Шмерлингтің ақпан патенті конституциясын қолдады және 1864 жылы Богемиялық диетаға (zemský sněm, Landtag) мүше болып сайланды, бірақ онда ерекше көзге түспеді. 1867 жылы Министрлер кеңесінің төрағасы граф Ричард Белкреди оны Линцтегі Жоғарғы Австрия штадтольдтеріне тағайындады. Ағасы Карл (1823–1873), австро-венгр армиясындағы полковник қайтыс болғаннан кейін, Эдуард граф фон Тааффе ирландиялық титулдарға ие болды. Ол 1862 жылы графша Ирма Цакиге үйленді, одан төрт қызы мен Генри есімді бір ұлы дүниеге келді.

Министр-Президент (бірінші мерзім)

1867 жылғы Аустрия-Мажар келісімі кезінде император Франциск Иосиф оған граф Фридрих Фердинанд фон Бюст кабинетінде ішкі істер министрі лауазымын ұсынды. Маусым айында ол министрліктің вице-президенті болды, ал жыл соңында монархияның жаңадан құрылған австриялық бөлігінің алғашқы министрлігіне (Bürgerministerium) кірді. Келесі үш жыл бойы ол шатасқан саяси өзгерістерге белсенді қатысты және, мүмкін, императордың тілектерін басқа саясаткерлерден гөрі жақсырақ білдірді.

Екінші мерзім

Алайда, либералдар жаңа үкімет құра алмады, себебі көптеген аймақтардың өкілдері Императорлық кеңеске келмей, отставкаға кетті. Сәуір айында Потоцкий мен Тааффе қайтадан қызметке кірісті. Бірақ, соңғысы чехтермен келісімге келуге тырысқанда сәтсіз болды, нәтижесінде Хогенварттың клерикалды және федералистік кабинеті билікке келді. Тааффе Тироль губернаторы болды, алайда 1879 жылы либералдық үкімет құлаған соң, ол қайтадан жоғары лауазымға шақырылды. Алғашқыда ол үкіметті принциптерді өзгертпей жүргізуге тырысты, бірақ көп ұзамай феодалдық және федералистік партиялармен келісімге келу қажеттігіне көнді. Ол сол жылғы сайлауда ұлттық және клерикалды оппозицияның түрлі топтарына көпшілік дауыс беруге мүмкіндік берген келіссөздерді жүргізуге жауапты болды. Шілдеде ол министр-президент болды: бастапқыда ол либералдармен бірлесіп үкімет басқарды, бірақ бұл ұзаққа соқпады, сондықтан ол консерваторлардың қолдауына жүгінуге мәжбүр болды.

1882 жылғы сайлау реформасы

Граф Тааффе көбінесе 1882 жылғы сайлау реформасымен еске алынады, ол 24 жастан асқан ерлер үшін дауыс беруге қажетті ең төменгі салық мөлшерін 5 гульденге дейін төмендетті. Бұл реформаға дейін салық мөлшері жергілікті түрде белгіленгенімен, көбінесе одан да жоғары болды, сондықтан Цислейтанияның еркек халқының бар болғаны 6% ғана дауыс беруге құқылы болды. Дегенмен, тіпті осы реформадан кейін де, сайлаушылардың төрт санаттары салық төлемінің мөлшеріне қарай әртүрлі дауыс салмағына ие болды. Келесі сайлау реформасын 1896 жылы Казимир Феликс Граф Бадени жүзеге асырды, ол Тааффеге қарағанда неғұрлым радикалды реформаларды өткізуге қол жеткізді.