Кіріспе

Чили бұрышының түрі

Бұрыш
| ыстықтығы = Өте ыстық
| сковилл шкаласы = 465,000–1,629,000, немесе 325,000–2,469,000 Тепин сөзі науатль тілінен "біте" деген мағынаны білдіреді. Бұл сорт үйретілген C. annuum var. annuum-ның ең мүмкін түпкі тегі болып саналады. Басқа, шамамен осы көлемдегі "Пекин" (немесе "пикин" деп те аталады) бұрышы көбінесе тепинмен шатастырылады, алайда тепиннің жемісі дөңгелек немесе сопақ болса, пекиннің жемісі ұшы бар сопақ пішіндес, сондай-ақ олардың жапырақтары, сабақтары және өсімдік құрылымы да бір-бірінен мүлдем өзгеше.

Сипаттама

Чильтепин – көпжылдық бұта, әдетте шамамен 1 метрге дейін өседі, бірақ кейде одан да биікке жетеді. Қыста қатты аяз болмайтын аймақтарда өсімдіктер 35–50 жылға дейін өмір сүре алады.

Жемістер

C. a. var. глабриускулумның кішкентай чили бұрыштары қызылдан қызғылт-қызылға дейін болады, көбінесе сәл эллипсоид пішіндес және диаметрі шамамен ... дейін жетеді. Кейбір тепин бұрыштарының жаңа піскен түрі дерлік дөңгелек болады. Кептірілген тепин бұрышы, тіпті жаңа піскенде сәл эллипсоид пішіндес болса да, дөңгелек көрінеді. Тепин бұрыштары өте ащы, Сковилл шкаласы бойынша (SHU) 465 000–1 629 000 немесе 325 000–2 469 000 аралығында, капсаициноидтардың SHU түрлендіру әдісіне байланысты. Мексикада чильтепиннің ашықтығын "арребатадо" ("шапшаң" немесе "күшті") деп атайды, себебі ашықтығы күшті болғанымен, ұзаққа созылмайды. Бұл үйретілген 'Пекин' сортынан өзгеше, ол жабайы тепинмен бірдей өлшемде, бірақ сопақ пішіндес және мүлдем басқаша сезім береді. Тепин мен 'Пекин' үшін қолданылатын әртүрлі кептіру әдістері оларды ажыратуға көмектеседі. Тепин бұрыштары әрқашан күнде кептіріледі, ал пекин бұрыштары көбінесе ағаш түтінімен кептіріледі, ал пекиннің түтін иісі екі сортты ажыратуға көмектеседі. Пекин бұрыштары чильтепин бұрыштарындай ащы емес (шамамен 30 000–50 000 Сковилл бірлігі), бірақ олардың әсері әлдеқайда баяу және ұзаққа созылады.

Тұрғылықты жері мен таралу аймағы

К. а. вар. Глабриускулум Техас, Аризона, Луизиана және Флорида штаттарында (АҚШ-тың оңтүстігінде), Багам аралдарында, Кариб теңізінде, Мексикада, Орталық Америкада және Колумбияда табады. Бұл жалапеньо Техас штатының ресми бұрышы деп жарияланғаннан кейін екі жыл өткен соң болды.

Қорғау

1999 жылы Native Seeds/SEARCH және АҚШ Орман шаруашылығы қызметі Коронадо ұлттық орманында Жабайы Чили ботаникалық аймағын құрды. Аризона штатындағы Тумакакори қаласының жанындағы Рок-Коррал каньонында орналасқан бұл қорық, C. a. var. glabriusculum-ның ірі популяциясын зерттеу және генетикалық резерв ретінде сақтау мақсатында құрылған.