Кіріспе

Грин Лейкс мемлекеттік паркі – АҚШ, Нью-Йорк штатының мемлекеттік паркі. Парк өте әдемі көрікті жер, және Роберт Трент Джонс мансабының басында салған "шедевр" деп аталатын гольф алаңына ие. Жасыл көл – әлемдегі су қабаттары араласпайтын, ең көп зерттелген меромиктикалық көлдердің бірі. Парк Нью-Йорк штатының орталық бөлігіндегі ескі өсімдіктердің ең ірі массивін сақтайды, ал Раунд-Лейк АҚШ Ішкі істер министрлігінің шешімімен Ұлттық табиғи ескерткіш деп жарияланды. Парк екі шағын көл – Жасыл көл мен Дөңгелек көл төңіресінде орналасқан. Бұл көлдер бір шақырымнан астам ұзындығы бар шағырдың төменгі жағында жатыр. Көлдер мен шағыр мұз дәуірінен қалған және Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі ерекше геологиялық құрылымдардың мысалы болып табылады. Жасыл көлдің су беті 65 акрды құрайды, ал ең терең жері 195 футқа жетеді. Дөңгелек көлдің су беті 34 акр, ал ең терең жері 170 фут. Парктің аумағы – , және ол жыл сайын шамамен 1,000,000 келушіні қабылдайды. Парк аумағының жартысына жуығы ескі өсімдіктерден тұрады.

Кемпинг пен демалыс

Оның солтүстік шетінде Грин-Лейкте құмды жүзу жағажайы, күнге шашуға арналған көгалдар және киім ауыстыру бөлмелері мен сату орны бар ғимарат бар; Грин-Лейк, әрине, Орталық Нью-Йорктегі ең танымал жүзу жағажайларының бірі. Жағажайдың жанында жазда қайықтар мен каноэлерді жалға алуға болатын қайық үйі орналасқан. Қазіргі уақытта Грин Лейкс 360 әдісімен сабақтар, экскурсиялар мен йога сабақтарын ұсынады; жеке меншік қайықтар мен SUP тақталарына рұқсат етілмейді. Паркте Роберт Трент Джонс жобалаған 18 лункалы гольф алаңы және оның оңтүстік-шығыс бөлігінде клуб үйі бар. Грин-Лейк бойындағы батыс жартастардың үстінде фризби гольф алаңы, 137 кемпинг орны және кемдеу жағдайда демалуды және табиғатпен байланысты ұнататындар үшін жеті коттедж орналасқан. Парк ішінде топтарға арналған жабық пікник орындары бар бірнеше ресми пікник аймақтары бар. Парк бойынша кеңінен таралған жаяу жолдар желісі бар, оның ішінде шамамен 16 шақырымдық (10 миль) шаңғы жолдары да бар. Кейбір жолдар тау велосипедімен жүруге де жарамды. Көл аймағының дамуы көбінесе солтүстік жағында шоғырланған. Грин-Лейк жағалауының батыс бөлігі дамытылмаған, ал Дөңгелек көлі жабайы табиғатта орналасқан. Бұл аймақ туралы Мэри Нотартомас былай деп жазды: «Көлдің жағасындағы жолмен жүргенде, адам бір жағынан бай, жарқын, тіпті әлсін-әлсін көкшіл-жасыл сулардың арасында, екінші жағынан тығыз өсімдіктермен жабылған, тік орманды беткейлердің арасында қоршалғандай сезінеді». Солтүстік көл жолы мен Дөңгелек көл жолы бірге 5 шақырымдық (3.25 миль) айналымды құрайды. Бұл алаң Трент Джонстың алғашқы жұмыстарының бірі болды; соңында ол шамамен 500 алаң дизайнының авторы деп есептелді. Оның дизайны үшін төлем ретінде оған жылына 1 доллар төлеп, он жылға жалға берілді. Джонс алаңды 1936 жылдың 6 мамырында ашты. Ол Джин Саразенді бірінші курс про Эммет Келлимен көрсету ойынына шақырды; оны көру үшін 1000-нан астам адам келді. Джеймс Додсон осы алаң туралы былай деп жазды: «Грин Лейкстегі түпкілікті кішкентай шедевр, онда Венди мен мен және кейде басқа да шөп сыпырушылар, гүлдеген мәңгі жасыл ағаштардың арасында ойынды қуалауға және қара көк мұздық көлдің әдемі көрінісін тамашалауға, тіпті Адирондак тауларының етегіне дейін, менің ең сүйікті Трент Джонс гольф алаңым болды». Кнап, бұл аймақты 19 ғасырдың басында сатып алып, өңдеген отбасының ұрпағы, Сиракуз университетінің (қазіргі Нью-Йорк штатының қоршаған ортаны қорғау және орман шаруашылығы колледжінің) орман колледжінің профессоры Гарри Фрэнсистің ерекше рөлін атап өтті. 1927 жылдың қазан айында жаңа саябақ үшін жер сатып алынды. 1929 жылы Лори Д. Кокс жоспары бойынша әкімшілік ғимараты салынды, ол Нью-Йорк штатының бірнеше саябақтарын жобалауға қатысқан көрнекті ландшафт сәулетшісі (және атақты лакросс жаттықтырушысы) болды. Парктің алғашқы бастығы Арвин Генри Алмквист төрт жыл бойы сол жерде тұрды. Ғимарат көп жылдар бойы жабылып, 2008 жылы қайта ашылды. Ұлы депрессия кезінде (1929–1939) Нью-Йорк штатының табиғатты қорғау департаменті (сол кездегі губернатор Франклин Делано Рузвельттің басшылығымен) және кейіннен Азаматтық консервациялық корпус (CCC) саябақтың жолдарын, ғимараттарын, коттедждерін, гольф алаңын және жаяу жолдарын салдырды. Парк аумағында SP 12 жобасы үшін CCC лагерьлері құрылды. Жобаға 1203 және кейіннен 2211 (1898 жылғы Испания-Америка соғысының ардагерлерінен құралған) компаниясы тағайындалды. Бұл адамдар құмды жағажай жасау үшін Сильван Бичтен (жақын жердегі Онейда көлінде) құмды көп мөлшерде тартты; олар саябақ ғимараттарының жертөлелерін қолмен қазып алды. CCC өз пайдалануы үшін казармалар, асханалар және т.б. да салды. Бұл нысандар 1941 жылы жабылды. 1988 жылы Грин-Лейксте Орталық Нью-Йоркте жұмыс істеген CCC компанияларының кездесуі өтті. CCC лагері 1944 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ньюфаундлендтен келген соғыс уақытындағы шаруаларды орналастыру үшін қайта ашылды. 1945 жылы ол неміс тұтқындары үшін Файетвилл лагеріне айналды. Файетвилл лагері - Пайн лагерінің филиалы, ол қазіргі Форт Драмның Уотертаун қаласына жақын жерде орналасқан. 1946 жылы тұтқындар Германияға қайтарылғаннан кейін лагерь қайтадан жабылды. 1928 жылы жер сатып алынғаннан бері саябақтың ауданы 1960, 1975, 1995 және 1996 жылдары жер қосылуы арқылы ұлғайды. Саябаққа қосымша жерді қосу жоспарлары, көрінетіндей, сәтсіз аяқталды. Паркпен шектесетін 200 акрлық Альверна Хайтс баспанасы 2019 жылдың 6 желтоқсанында Сент-Франциск сестерінен Нью-Йорк штаты сатып алды. Сестердің иеленген екі үйі он жылға жалға берілді. 2008 жылы саябақтың жүзу аймағы мен жағажайының жанындағы жуынатын бөлмелер бұзылып, оның орнына шамамен 2,3 миллион долларға жаңа ғимарат салынды. Ғимаратта киім ауыстыру бөлмелері, дәретханалар, душ, жеңіл тағамдар сататын дүкен және жиналыстар өткізуге арналған бөлме бар.

Шелектің пайда болуы

Дөңгелек көлді қоршаған жартастардың биіктігі шамамен 46 метрді құрайды, бірақ көл орналасқан тасты шатқал одан әлдеқайда терең. Дөңгелек көлдің түбі оның бетінен шамамен 55 метр төменде жатыр. Дөңгелек көлдің түбінде тағы 46 метрге дейін шөгінділер орналасқан болуы мүмкін. Осылайша, мұндағы тау жынысынан шамамен 152 метрге дейін ойылып алынған. Геологтар мұндай шатқалдар мен ойыстарды "Сиракуза арналары" деп атайды.

Көлдердің пайда болуы

Жасыл және Дөңгелек көлдер, бұл дәуірде болған алып сарқырамалардың "су жинағыштарының" қалдықтары болуы мүмкін. Дегенмен, екі түрлі көлдің қалай пайда болғаны толыққанды түсініксіз. Сарқырамалардың су жинағыштарына сәйкес, көлдер өз аудандарына қарағанда едәуір терең. Мысалы, Дөңгелек көлдің тереңдігі 180 фут (55 метр), ал диаметрі шамамен 700 фут (213 метр) құрайды.

Көлдердің түсі

Көлдерге түсетін судың шамамен жартысы көлдер орналасқан тау жыныстарының ішіндегі арналар арқылы тікелей келеді. Бұл суда жаңбыр мен қардан түсетін суларда кездеспейтін, еріген минералдардың көп мөлшері бар. Терең суларда күкірттің жоғары концентрациясы туралы 1849 жылдан бері хабарланған; көлдердің суларында кальций мен магнийдің де жоғары концентрациясы бар. Бұл минералдық концентрация жыл сайын "ақтанатын" құбылыстарға алып келеді, онда кальцит және басқа минералдардың кішкентай кристалдары судан шөгінеді. Осы жыл мезгілінде көлдер әсіресе жасыл түске енеді, ал кішкентай кристалдар көл суларының астындағы қабатқа жиналады. Грин көліндегі Өлі адам нүктесіндегі (суретте көрсетілген) көзге көрінетін "риф" мыңдаған жылдар бойы осы шөгіну нәтижесінде қалыптасқан. Өлі адам нүктесінің астында өте сирек кездесетін су еңбеші мен губкалар бар.

Климат тарихы және Жасыл көлдер

Көлдердің денінің дерлік жыл сайынғы терең сулары мен беткі сулары араласады. Бірақ Green Lake және Round Lake көлдерінде мұндай араласу болмайды. Олар – сирек кездесетін, меромиктикалық көлдер. Шамамен 18 метрден терең сулар беткі сулармен араласпайды; осының салдарынан оларда оттегі жоқтың қасы, ал кальций, магний және күкіртке бай. Көлдердің меромиктикалық қасиеттері олардың ауданына шаққандағы тереңдігіне және минералға толы жер асты суларының құйылуына байланысты. Денелік араласудың болмауы, сондай-ақ оттегісіз тереңдікте өсімдіктер мен қозғалмалы жануарлардың кездеспеуі көлдердің терең түбінде жылдық шөгінділердің (немесе варвалардың) бұзылмаған қабаттарын сақтайды, олар тарихи жазбаны, ағаш сақиналары сияқты сақтайды. Бұл варвалар Нью-Йорк аймағының соңғы бірнеше мың жылдағы климатын зерттеу үшін қолданылады.