Кіріспе

Жол қозғалысындағы иерархия

Жолдардың иерархиясы жолдарды олардың атқаратын функциялары мен өткізу қабілетіне сәйкес жіктейді. Нақты атауларына қатысты дереккөздер әртүрлі болғанымен, негізгі иерархияға тас жолдар, магистральдық жолдар, жинақтаушы жолдар және жергілікті жолдар кіреді. Әдетте, функционалдық иерархия жолдың иесі немесе басқарушы органына сәйкес жолдардың иерархиясына шамамен сәйкес келеді. Ал, қолжетімділікті басқару концепциясы жерді дамытуға қолжетімділікті қамтамасыз етумен қатар, айналасындағы жолдардағы қозғалыстың еркін және қауіпсіз болуын қамтамасыз етуді мақсат етеді.

Бақыланатын кіру автокөлік жолы

Жол қозғалысы және жылдамдық тұрғысынан иерархияның ең жоғары сатысында бақыланатын кіруге ие тас жолдар орналасқан; олардың ерекше белгісі – жолға және одан кіруді бақылау, яғни жылжуға болатын мүліктерден немесе басқа жолдардан тікелей кіруге болмайды, тек арнайы қосылатын жолдар арқылы ғана кіруге рұқсат етіледі. Бұл тікелей емес байланыс, жоғары жылдамдық шектерімен және көп қатарлы жолдармен үйлесіп, қалалық және ауылдық аймақтарда жоғары көлемді жылдам қозғалысты қамтамасыз етеді. Олар мүлікке қол жеткізу тұрғысынан иерархияның төменгі сатысында, тек басқа жолдар мен демалыс орындарына ғана қол жеткізуге мүмкіндік береді. Олар АҚШ-та, Оңтүстік Африкада және Австралияның кейбір бөліктерінде «автокөлік жолдары» деп, Ұлыбританияда, Жаңа Зеландияда және Австралияның кейбір бөліктерінде «моторлық жолдар» деп, ал көптеген елдерде «экспресс-жолдар» деп аталады. Бақыланатын кіруге ие тас жолдарда басқа жолдармен (қиылыстармен), теміржолдармен немесе жаяу жүргіншілер жолдарымен деңгейдегі қиылыстар мен жол қозғалысын реттеу сигналдары болмайды. Егер жол бақыланатын кіруге ие тас жолды кесіп өтсе, көпір (АҚШ-та: эстакада немесе астын өткізу) екі жолды тік бөліп, қиылысу қажеттілігін жоққа шығарады. Жаяу жүргіншілерге арналған көпірлер мен туннельдер де деңгейлер бойынша бөлінеді. Қозғалыстың қарама-қарсы бағыттары әдетте бірнеше метрден бірнеше ондаған метрге дейін кеңдігі бар орталық бөлу жолағы (Ұлыбритания) немесе ортаңғы жолақ (АҚШ) арқылы бөлінеді, ол жол қозғалысын шектеуге немесе шөп сияқты табиғи тосқауылға ұқсас болуы мүмкін. Бұл бөліну бақыланатын кіруге ие тас жолдарды қос қатарлы жолдардың (Ұлыбритания) немесе бөлінген тас жолдардың (АҚШ) кіші тобына жатқызады. Әдетте, бұл жолдарда жаяу жүргіншілерге және моторсыз көлік құралдарына (мысалы, велосипедтерге) рұқсат етілмейді. Сонымен қатар, көлік құралын тоқтатуға да тыйым салынады.

Автомобиль жолдары жүйелері

Көптеген елдерде бақылаудағы кіру тас жолдары кең жүйе құрайды, олар әдетте ел ішіндегі алыс қалаларды бір-бірімен байланыстырады, бірақ көбінесе шағын аймақта, мысалы, қалалық аймақтағы байланыс орнату үшін жергілікті бағыттар бар тас жолдары да болады. Бақыланатын кіру автокөлік жолдары көбінесе ұлттық автомобиль жолдары жүйесін құру үшін нөмірленеді, мысалы, Германиядағы Бундесаутобан немесе АҚШ-тағы мемлекетаралық автомобиль жолдары жүйесі, бірақ ұлттық автомобиль жолдары жүйесі басқа да нөмірленген автомобиль жолдарынан құралуы мүмкін екенін ескеріңіз, олар бақылаулы кіру автокөлік жолдары ретінде іске асырылмаған. Кейбір елдерде төменгі деңгейдегі бірнеше ұлттық автомобиль жолдары болуы мүмкін, мысалы АҚШ автомобиль жолдары (мемлекетаралық жүйемен шатастырмау керек), олардың тек бөлігі ғана бақылаудағы автомобиль жолдарымен жүреді. Керісінше, нөмірленген жүйеге кірмейтін, кіруді бақылайтын автомобиль жолдары да болуы мүмкін. Автомобиль жолдарына, әдетте, автожол қалқандары немесе маршрут белгілері деп аталатын автожолдың нөмірін көрсететін таңбалар беріледі. Ұлттық автомобиль жолдары жүйесіне қоса, төменгі деңгейдегі провинциялық немесе штаттық (АҚШ) автомобиль жолдары болуы мүмкін, олар негізінен бақылаудағы кіруді қамтамасыз ететін автомобиль жолдарынан тұруы қажет емес. Сыртқы жолдар (Ұлыбритания) немесе пандустар (АҚШ) - бұл бақылаудағы кіру автокөлігіне және одан қозғалыс жолдарына рұқсат беретін арнайы байланыс жолдары. Олардың ұзындығы әдетте бірнеше жүз метрге тең, бұл көліктерге жылдамдықты бір жолдан екіншісіне ауыстырған кезде қауіпсіз ауыстыруға жеткілікті қашықтықты қамтамасыз етеді. Жолды қиып өту үшін көліктердің жылдамдығын едәуір төмендетуді талап ететін екі жолды өткір бұрылыстарсыз жалғастыру үшін, пандустың жолы көбінесе қажет болған жағдайда қисық болады. Көп жағдайда, пандус деңгейлерді бөлуді және эстакаданы пайдалануды қажет етеді. АҚШ-та, мұнда эстакаданың стандартты термині көпірден өту (немесе төменнен өту, егер биіктігі біркелкі жол жоғары жол болса), эстакада сөзі, ол аз таралған, пандустармен жүретіндерге арналған. Кіру пандустары (немесе пандустарда) кіру трафигін автомобиль жолына кіруге мүмкіндік береді, ал шығу пандустары (немесе пандустардан тыс) шығу трафигін автомобиль жолына шығуға мүмкіндік береді. Пандустарды олардың бағытымен сипаттауға болады. Бағытты пандус қажетті бағытқа қарай қисық, жартылай бағытты пандус қажетті бағытқа қарама-қарсы жолдың жағында шығып, содан кейін қажетті бағытқа қарай кері қисық, ал бағытсыз пандус қажетті бағыттан алыстап кетеді (мысалы, үш жапырақты тораптағы ілмекті пандустар). Басқарылатын кіруді қамтамасыз ететін тас жолды басқа жолмен байланыстыратын пандустардың толық жиынтығы сыныптан бөлек торап (Ұлыбритания) немесе айрық (АҚШ) деп аталады. Айрық, егер көлік қозғалысы бір бақылаулы кіру автокөлігінен екіншісіне ауысып, автокөлік жүйесіне кіретін болса, немесе егер ол бақылаулы кіру автокөлігі мен кіруді бақылаусыз жол арасында жүруге мүмкіндік бере отырып, жергілікті аумаққа қызмет көрсеткен болса, қызмет көрсету айрығы ретінде жіктеледі. Бақыланатын жол магистраліне негізгі жол деп, ал бақылаусыз жолға қиылыс жол деп аталады. Көптеген жолдарды қамтитын күрделірек айрықтар қажет болған жағдайда екі түрдегі де айрықтардың сипаттамаларына ие болуы мүмкін. Барлық жолдар арқылы айрық орнына жету немесе одан кету бағыттары "аяқтар" санымен есептеледі. Екі жол кездескенде, айрыққа баратын және қайтып келетін төрт жол болады, сондықтан айрықтың төрт аяғы болады, бірақ жолдардың бірі айрықта аяқталса, оның үш аяғы болады. Көп аяқты айрықтар кез келген бағыттан кез келген басқа бағытқа жол жүру үшін төрт және үш аяқты айрықтар элементтерін біріктіруді қажет етеді. Егер барлық мүмкін байланыстар болса, онда бұл толық қатынас беретін толық айрық; егер жоқ болса, бұл толық қатынас бермейтін толық емес айрық.

Желіге кіру мүмкіндігі шектеулі жол

Шектелген кіру жолы, көбінесе шектеулі кіру тас жолы (АҚШ), бөлінген тас жолы (АҚШ) немесе қос қатарлы жол (Ұлыбритания) деп аталады, ал кейбір жағдайларда экспресс-жол деп те аталады. Бұл жол бақыланатын кіру тас жолына ұқсас, себебі бақыланатын кіру тас жолдарының көптеген стандарттарына сәйкес келеді, бірақ жергілікті жолдарға кейбір бақылаусыз кіруге рұқсат береді. Оларды бақыланатын кіру тас жолдары мен магистральдық жолдар арасындағы аралық деңгей деп қарастыруға болады. Жергілікті қозғалыстан оқшаулану дәрежесі елдер мен аймақтар бойынша өзгереді, сондай-ақ терминнің нақты анықтамасы да әр түрлі болады. Бақыланатын кіру тас жолдары шектеулі кіру тас жолдарының қатаң талаптары бар бір бөлігі болып табылады.

Артериялық жол

Артериялық жол немесе артериялық бағыт – бұл басқарылмайтын кіруге мүмкіндігі бар, бірақ жоғары жылдамдықпен көп көлемдегі жергілікті қозғалысты жүзеге асыра алатын, басқарылатын кіру магистральдарынан төмен тұратын жол. Олардың басты міндеті коллекторлық жолдарды (төменде) басқарылатын кіру тас жолдарымен байланыстыру болғандықтан, кейбіреулері шектеулі кіруге рұқсат етілген жолдар деп есептеледі. Артериялық жолдардың қиылыстары көбінесе бір деңгейде болады және өзара кедергі келтірмейтін қозғалысты реттеу үшін жол сигналы қолданылады, бірақ егер коллекторлық жолдар шағын болса, жол сигналы қойылмайды, әдетте коллекторлық жолда тоқтау белгісі орнатылады, артериялық жолдағы қозғалысқа кедергі келтірмеу үшін. Артериялық жолдардың сыйымдылығын арттыру үшін көбінесе бірнеше қатарлы болады. Көп жағдайда тұрғын үйлерге тікелей кіруге рұқсат берілмейді.

Коллекторлық жол

Коллекторлық жол, сондай-ақ дистрибьюторлық жол деп аталады, бұл жол мүліктерге жоғары деңгейде қолжетімділікті қамтамасыз етеді және төменнен орташаға дейінгі өткізу қабілетімен, әдетте төмен жылдамдық шегімен сипатталады. Олар жылдамдық және өткізу қабілеті тұрғысынан артериялық жолдардан төмен, бірақ тұрғын үйлерге қолжетімділікті қамтамасыз ететіндіктен, қолжетімділік тұрғысынан жоғарырақ. Коллекторлық жолдардың сыртқы түрі әртүрлі болуы мүмкін. Кейбір қалалық коллекторлар кең бульварлар болып табылады, олар қауымдастықтарға кіріп немесе бөлімдерді байланыстырады. Басқалары тұрғын көшелер, олар әдетте жергілікті жолдардан кеңірек, бірақ олардың кейбіреулері төрт бағыттан да кең болмайды. Шағын аумақты сауда орталықтары тұрғын аудандардағы коллекторлық жолдарда кездесуі мүмкін. Мектептер, шіркеулер және демалыс орындары сияқты қоғамдық маңызды нысандар көбінесе коллекторлық жолдарда орналасқан. Коллекторлық жол әдетте шамдармен реттелген қиылыстардан, айналма жолдардан, жол айналымдарынан немесе тоқтау белгілерінен тұрады, көбінесе төрт бағытты тоқтату түрінде. Екі бағытты тоқтату белгілері әдетте коллекторлық жолдағы қозғалысты жеңілдету үшін жергілікті көшелермен қиылыстарда қолданылады. Солтүстік Америкада коллекторлық жолдар артериялық жолдармен қиылысқан жерде көбінесе светофорлар орнатылса, Еуропада айналма жолдар мен екі бағытты тоқтату белгілері жиі қолданылады. Құрылыс аймақтарында коллекторлық жолдардағы жылдамдық шегі әдетте 20-35 миль/сағ (30-60 км/сағ) құрайды, бұл жергілікті қолжетімділік деңгейіне, қиылыстар мен жаяу жүргіншілердің санына, сондай-ақ айналағы аумаққа байланысты (жылдамдық мектеп аймақтарында ең төмен болады). Көлікті баяулату шаралары кейде коллекторлық жолдардағы ескі аудандарда қолданылады.

Жергілікті жол

Жергілікті жол, сондай-ақ көше деп аталады, құрылыс ортасындағы, жолдан немесе жолға жалғасқан тұрақтан кіруге болатын түрлі мүліктер бойынан өтетін жол. Жергілікті жолдардың түрлеріне тұрғын көшелер, даңғылдар және аллеялар жатады. Бұл жолдар жылдамдық және өткізу қабілеті бойынша ең төменгі деңгейде болады, бірақ мүлікке қолжетімділіктері ең жоғары. Жергілікті жолдар деңгейлес қиылыстарға ие және коллекторлық жолдар сияқты техникалық сипаттамалары бар. Кейбір жағдайларда жергілікті жолдар топырақты болуы мүмкін. Жергілікті жолдардың әдеттегі ерекшелігі – тұрғын үйге дейін жететін кіреберістер.

Автомобиль жолдары

Иерархияның ең жоғары сатысында қол жеткізуі шектеулі жолдар орналасқан: тас жолдар немесе оларға кіру және олардан шығу үшін арналған құрамдар. Бұл тас жолдың жоғары жылдамдықпен және үлкен трафик ағынымен, кедергісіз жұмыс істеуіне мүмкіндік береді. Көбінесе тас жолдар келесі санатқа, яғни магистральдарға жатады.

Артериялық

Артериялар – үлкен көлік ағынын қабылдауға арналған маңызды магистральдық жолдар. Артериялар ірі және кіші артерияларға, сондай-ақ ауылдық және қалалық артерияларға бөлінеді. Кейбір аймақтарда, трафикті тоқтататын светофорлары бар деңгейдегі қиылыстары болғандықтан (Калифорниядағы экспресс-жолдар, Ұлыбританиядағы қос жолдар) немесе ұзындығы жеткіліксіз болғандықтан (Невададағы суперартериялар) тас жол деп атауға болмайтын кең, бөлінген жолдар кездеседі. Мұндай жолдар әдетте артерияларға жатқызылады. Артерияның жоғары жылдамдығы мен жанындағы үйлерге қосылу мәселелерін шешу үшін жиі фронтальдық жолдар пайдаланылады.

Жинақтаушылар

Коллекторлар (автожолдардағы тоқуды азайтатын коллектор жолақтарынан ерекшеленеді) жергілікті жолдардан көлік ағынын жинап, негізгі көлік артерияларына бөліп береді. Коллекторды пайдаланатын көліктер көбінесе жақын жерге барады немесе сол жақтан келеді.

Жергілікті жолдар

Иерархияның ең төменгі бағасында жергілікті көшелер мен жолдар тұрады. Бұл жолдарда ең төмен жылдамдық шегі болады және көлік ағыны аз. Кейбір аймақтарда бұл жолдар топырақты болуы мүмкін.

Еуропа

Еуропаның көп бөлігінде жолдың үш түрін: автокөлік жолдары, жылдам бағыттар және басқа жолдарды анықтайтын еуропалық және халықаралық келісімдерге негізделген құқықтық жүйе бар. Бұл көзқарас 20-шы ғасырдан бастау алады және көлік ережелерімен және құқықтық мәселелермен шектеледі. Әр елдің өз жолдар иерархиясы бар, бірақ еуропалық жолдар үшін еуропалық деңгейде еуропалық жол нөмірлері де қолданылады. Еуропаның көп бөлігі автокөлік жолдарын (Autoroutes/Autobahnen/Autopistas/Autostrade) қабылдады, олар көбінесе Франция мен Ұлыбританиядағыдай. Бұл идея алғаш рет Германияда пайда болды, онда барлық автокөлік жолдары ақысыз, және кеңінен тарады. ЕО және көрші елдердегі барлық маңызды бағыттарда ұлттық нөмірге қосымша еуропалық E жол нөмірі беріледі, ал кейбір елдердегі автокөлік жолдарында ұлттық нөмірдің орнына қолданылады. Ұлыбританияда, Албанияда, Исландияда, Андоррада және Кипрде бұл нөмірлер көрсетілмейді (бірақ Кипрде E жолдары көрсетілген белгілер әртүрлі жолдарды білдіреді). Ал қалған еуропалық елдердің көпшілігі ұлттық бағыттарды, аймақтық және аймақтар аралық жолдарды, сондай-ақ басқа жергілікті жолдарды ажыратады.

Автомобиль жолы

Автокөлік жолдары, тас жолдар сияқты, бұл жоғары жылдамдықтағы жолдар M префиксімен немесе (M) жұрнағымен белгіленеді. Мысалы, M1, A1(M). Жылдамдық шектеуі әдетте белгіленеді және қатты жағалау бар, ол 1-жолақтың жанындағы әдетте аздап тар жолақ, оны тек төтенше жағдайларда пайдалану керек. Жол бойындағы әрбір шақырымда авариялық телефондар орналасқан, сондықтан көлігі бұзылған жүргізушілер билік органдарына хабарласа алады, бірақ қазіргі кезде көбінесе ұялы телефондар арқылы хабарласады. Белгілер көк түсті, ақ мәтінмен, бағыттар мен автокөлік жолдарының нөмірлері көрсетілген. Әдетте, қиылыстарға нөмір беріледі, ол әр қиылысқа арналған барлық белгілерде кішкентай қара тіктөртбұрышта көрнекті түрде көрсетіледі, кейде әріптік жұрнақпен бірге. Қиылыстар әдетте шығу алдында бір шақырым бұрын белгіленеді, ал қиылысқа жеткенде тағы үш немесе төрт белгі қойылады, бірақ көлік көп жүретін қалалық учаскелерде бұл алғашқы ескерту шамамен ⅓ шақырымға дейін қысқаруы мүмкін. Велосипедшілер, жаяу жүргіншілер, мопедтер, өте баяу қозғалатын көліктер және басқа да көлік түрлеріне тыйым салынады.

Негізгі А-жол

Карталар мен белгілерде жасыл түспен көрсетіледі. Бұл негізгі, ұсынылатын бағыттар, Солтүстік-Батыс Сатерлендтегідей бір жолақты немесе көбінесе бір немесе екі жолақты бола алады. Негізгі жол желісі толыққанды байланысқан, яғни желіден шықпай-ақ кез келген нүктеден кез келген нүктеге жетуге болады. Кейбір маңызды екі жолақты негізгі бағыттарда Континенттік жартылай автомагистральдер стиліндегі нөмірленген түйісулер немесе қатты жол жиектері болуы мүмкін. Көптеген негізгі маршруттардың көп бөлігі немесе толығымен қозғалысқа шектеулер қойылады, ал ірі қалаларда олар қызыл маршруттар ретінде жіктелуі мүмкін. Төтенше жағдай телефондары, егер болса, көбінесе сирек орналасқан. Ұлыбританияның екі ірі автокөлік ұйымы – RAC және AA басқаратын қосымша телефондар да болуы мүмкін, бірақ олардың саны азайып барады.

Негізгі емес А-жол

Көбінесе маршрут маңызды болған жағдайда, бірақ осы маршруттың қызметін атқаратын жақын маңдағы негізгі (A классы немесе тас жол) бағыты бар болады. Карталарда қызыл түспен көрсетіледі, ал белгілері ақ түсті, әріптері қара болады. Негізгі A классына жатпайтын кейбір жолдарда ашық жол шектеулері ішінара қолданылады.

B жол

Аймақтық сипаттағы және маңыздылығы төмен аймақтарды байланыстыруға қолданылады. Әдетте карталарда қоңыр немесе сары түспен көрсетіледі және негізгі А класты емес маршруттармен бірдей ақ түсті табельдері болады. Егер маршрут, мысалы B6261 сияқты, негізгі болса, онда ол негізгі А класты маршруттар сияқты көрсетіледі.

C жол

C жолдары жергілікті билік органдарының өз аумағындағы бағыттарды әкімшілік мақсаттар үшін тағайындау ретінде қолданылады. Бұл бағыттар кішкентай масштабты жол карталарында көрсетілмейді, бірақ кейде жол көрсеткіштерінде кездеседі.

Сыныпқа жатқызылмаған

Классификацияланбаған жолдар – нақты бағыты жоқ жергілікті жолдар. Дегенмен, олар бойында жергілікті мақсаттарға бағыттайтын белгілер орнатылуы мүмкін.

Франция

Францияда жолдардың бір иерархиясы жолды басқарушыға қарай анықталады. Одан тәуелсіз, жолдар жылдамдық немесе қиылыстар сияқты әртүрлі ерекшеліктерге ие болуы мүмкін.

Автомобиль жолдары

Еуропаның қалған бөлігі сияқты, Францияда Ұлыбритания желісіне ұқсас автожолдар немесе автострадалар бар. Ұлыбританиядан айырмашылығы, бұл желіге көбінесе жол төлемі қабылданады, бұл төлем әдетте қашықтыққа байланысты болады; Францияның оңтүстігінде жол төлемі (péage) бар автожолдар көбірек. Дегенмен, ірі қалалардың өзінен өтетін немесе оларға жақын жерлердегі бөліктері әдетте тегін. Ұлыбританиядағыдай, автожол арқылы жететін бағыттар көк түс фонға ақ түспен жазылған. Түйіскен жерлер әдетте нөмірленеді, ал нөмірлер белгінің бұрышындағы кішкентай сопақшада көрсетіледі.

Ұлттық жол

Автомобиль жолдары салынар алдында ұлттық жолдар ең жоғары санаттағы жол болып есептелді. Олар N әрпімен немесе кейде RN әрпімен басталатын маршрут нөмірімен таңбаланады. Наполеон заманына дейінгі жолдарды жіктеу жүйесіне оралып келсек, бұл жолдар британдық маңызды бағыттарымен салыстыратын негізгі жолдар. Олар мемлекет тарапынан тікелей күтіледі және әдетте ірі қалалар арасындағы ең қысқа маршрут болып табылады. Көптеген N класты жолдардың бір бөлігі немесе толығымен қос қатарлы қозғалысқа арналған, ал кейбіреулері жартылай автокөлік жолы мәртебесіне ие, онда қиылыстар деңгейлер бойынша бөлінген және соқтығыстардан қорғайтын орталық бөлігі бар. Қақтығысқа қарсы жағалау немесе bande d'arrêt d'urgence, көбінесе толыққанды автокөлік жолдарына қарағанда тар болады және авариялық телефондардың саны да аз.

Департаменттік маршруттар

Франция (оның ішінде теңізден тыс аумақтар) 100 департаментке бөлінеді, бұл жергілікті өзін-өзі басқарудың екінші деңгейі, Ұлыбританияның графтығына немесе АҚШ штатына ұқсас. Департаменттер D әріпімен немесе кейде RD әріпімен басталатын барлық жолдарға жауапты. Бұл жолдардың сапасы әртүрлі: жаңадан салынған жергілікті қос жолдардан және мәні төмендетілген ұлттық жолдардан бастап, көлік өткізуге қиындық тудыратын, тар да бұрылысты жолдарға дейін. Жалпы алғанда, олар ұлттық жолдарға қарағанда тыныш және сапасы жақсырақ.

Коммуналдық бағыттар

Жалпы алғанда, Францияның әрбір елді мекені – британдық азаматтық приходқа ұқсас коммуна. Осы ең төменгі деңгейдегі билік жергілікті жолдардың барлығын күтіп ұстауға жауапты, олар C әрпімен нөмірленеді. Ірі қалалар мен қалаларды қоспағанда, олардың нөмірлері көбінесе белгілерде көрсетілмейді, көбінесе бір бағытты болып келеді және 10 адамға дейін халқы бар елді мекендерді қамтитын жолдардың көптігіне байланысты жағдайы нашар болуы мүмкін.

Автомобиль жолдары

[[Файл:A8 A26 Беснат. jpg|thumb|Autostrada dei Laghi ("Көлдер автожолы"; қазір Autostrada A8 және Autostrada A9 автожолының бөліктері), әлемдегі алғашқы автожол. Autostrada dei Laghi ("Көлдер автожолы"), әлемде алғаш салынған, Миланды Комо және Маджоре көлдерімен байланыстырған және қазір Autostrada A8 және Autostrada A9 автожолының бөліктеріне айналған бұл жол Пьеро Пуричеллидің жобасымен 1924 жылы ашылды. Бұл деректерге Италия аумағының әрбір бөлігіндегі автожолдардың тығыздығы бойынша 13 қосымша магистральдық бағыт қосылады. Атап айтқанда, Италия автожол желісінің бөліктерінде үш жолақты, бөліктерінде төрт жолақты, бөліктерінде бес жолақты, ал қалған бөлігі екі жолақты. Италиялық автожолдардың (немесе автострадалардың) көп бөлігі концессиялық компаниялармен басқарылады. 2012 жылдың 1 қазанынан бастап грант беруші орган – Инфрақұрылым және көлік министрлігі, бұрынғысы – Anas. 2009 жылғы мәліметтерге сәйкес, көпшілік бөлігі жол ақысынан босатылған. Италия автожолдарында жол ақысы көбінесе Anas басқармайтын барлық автожолдарға қолданылады. Жол ақысын жинау, тарифтік тұрғыдан алғанда, екі түрлі жүйе арқылы жүзеге асырылады: "жабық автожол жүйесі" (өткен қашықтыққа байланысты) немесе "ашық автожол жүйесі" (бір реттік төлем). Италия автожолдарында (немесе автострадаларда) жеке көліктер үшін стандартты жылдамдық шегі бар. Басқа көлік түрлері үшін (немесе нашар көріну жағдайында) шектеулер төмендетіледі. Заңнама операторларға өздерінің концессияларында үш жолақты және SICVE немесе Safety Tutor (жылдамдық камералары жүйесі, орташа жылдамдықты өлшейді) жұмыс істейтін жағдайда жылдамдық шегін өздігінен арттыруға рұқсат береді. Кез келген жолдың автострада ретінде танылуы үшін, бірқатар геометриялық және құрылыс талаптары орындалуы керек. Бұл талаптар негізінен ұқсас болғанымен (мысалы, жолақтың ені ), тұрақты емес: қалалық және қала сыртындағы аудандарда салынған автожолдар үшін әртүрлі техникалық-құқықтық регламенттер қолданылады. Autostrade көбінесе концессиялық компаниялармен басқарылады. Солтүстік және Орталық Италиядағы Autostrade негізінен Autostrade per l'Italia басқаруындағы автожолдардан тұрады, бұл Cassa Depositi e Prestiti бақылайтын холдинг компаниясы. Басқа операторлар: солтүстік-батыста ASTM, ATP және Autostrade Lombarde; солтүстік-шығыста Autostrada del Brennero, A4 Holding, it және it; орталықта Strada dei Parchi (azienda), SALT, SAT және Autocisa; ал оңтүстікте CAS.

Қала сыртындағы жолдар

Аурелия арқылы Гроссетодан Ливорноға дейінгі Strada statale 1 бөлігі strada extraurbana principale болып саналады. Италияда екі қатарлы жол жиі суперстрада (мағынасы – жылдам бағытты жол) деп аталады, бірақ бұл атау ресми емес. Италиялық Жол Кодексі (Codice della strada) екі қатарлы жолдарды үш түрлі жіктемеге бөледі: strada extraurbana principale (негізгі қала маңы жолын білдіреді) немесе B типті жол: бөлек жолақтары бар, әр бағытқа кемінде екі жолақты, оң жағында асфальтталған иығы бар және келісіп өтетін қозғалысы жоқ жол. Бұл жол автострадаға немесе А типті жолға (автомобиль жолдары немесе тас жолдар үшін итальяндық ресми атауы) ұқсас, бірақ оның құрылыс стандарттары төмен. B типті жолдарға кіру шектеулері мен жүргізу ережелері автострадалардағыдай (жаяу жүргіншілерге, велосипедтерге және басқа да баяу қозғалатын көлік құралдарына рұқсат жоқ), сондай-ақ белгілері де (көк түсті фоннан басқа, автострадалардағы белгілер жасыл түсті). B типті жолдарда жылдамдық шектеулері бар. strada extraurbana secondaria (қосымша қала маңы жолы) немесе C типті жол. Бұл санатқа автострадалар (A типі) немесе strada extraurbana principale (B типі) болып табылмайтын, қалалық емес барлық жолдар кіреді. Яғни, егер сапа стандарттарына сай келмесе, екі қатарлы жол B типті жол ретінде жіктелмеуі мүмкін және бұл санатқа жатады. C типті жолдарда ерекше белгілер немесе кіру шектеулері болмайды, егер арнайы белгі орнатылмаса. Жылдамдық шектеуі бір және екі қатарлы жолдарда бірдей.

Қалалық жолдар

Римдегі Порта Ардеатинадағы Кристофор Колумбо көшесі, strada urbana di scorrimento деп жіктеледі. Бұл тұрғын үйлер орналасқан орталықтардағы жолдар. Қалалық жолдар үш түрлі болады:

Тарихи тұрғыдан алғанда, жергілікті байланыс – бұрынғы obecní silnice (муниципалдық жолдар) және obecní cesty (муниципалдық жолдар) терминдерінің жалғасы. 1961 жылдан бастап "пайдалы байланыс" термині бұрынғы cesty interesentů немесе zájemnické cesty (мүдделі тұлғалардың жолдары) терминін алмастырды. Дегенмен, Богемия мен Моравияда жеке меншік учаскедегі қоғамдық жол 1961 жылғы реформаға дейін муниципалдық жол ретінде қарастырылып, муниципалитет тарапынан күтіліп келді. Příjezdní komunikace (теміржол станцияларына қатынас) 1938 жылға дейін Словакия мен Заккарпатияда ерекше жол санаты болды. 1938 жылдан бастап теміржол станцияларына, әуежайларға және порттарға қатынас жолдары Богемия, Моравия және Силезиядағы бұрынғы тәжірибеге сәйкес муниципалдық немесе аудандық жолдар ретінде салынуы тиіс болды. Қызығы, бүгінгі күні Праганың бас әуежайына (Прагадағы Вацлав Гавел атындағы халықаралық әуежайы) басты кіру жолы әуежайдың жеке меншігінде және "пайдалы байланыс" статусына ие. Чехословакия заңы № 147/1949 Sb. барлық бұрынғы státní (мемлекеттік), zemské (жерлік) және okresní (аудандық) жолдарды мемлекеттік меншікке алды және үкіметке басқа жеке жолдарды (ауылдық, муниципалдық және т.б.) мемлекеттік меншікке беруге немесе артық мемлекеттік жолдарды муниципалитеттердің басқаруына беру туралы келіссөздер жүргізуге өкілеттік берді. Чехословакия заңы № 135/1961 Sb. терминология мен жіктеме жүйесін белгіледі, ол негізінен бүгінгі Чехия мен Словакияда қолданылуда.