Кіріспе

Қытайдың мұнай өндірушісі, Тайваньда орналасқан компания, тарихи түрде 中油 деп белгіленген.

Тарих

PetroChina компаниясы Қытай Халық Республикасының ("ҚХР") компаниялар туралы заңына сәйкес 1999 жылғы 5 қарашада CNPC қайта құру аясында жауапкершілігі шектеулі акционерлік қоғам ретінде құрылды. Sinopec компаниясының бас компаниясы China Petrochemical Corporation арқылы Суданмен байланысы болғандықтан, 2005 жылы Гарвард және Йель сияқты бірнеше институционалдық инвесторлар Sinopec-тен инвестицияларын кері тартып алу туралы шешім қабылдады. Суданнан инвестицияларды шығару жұмыстары содан бері PetroChina компаниясына бағытталды. Fidelity Investments белсенді топтардың қысымынан кейін АҚШ-тағы Америка депозиттік квитанцияларының 91 пайызын PetroChina-ға 2007 жылдың бірінші тоқсанында сатқанын мәлімдеді. 2007 жылдың мамыр айының басында компания Бохай шығанағындағы Джидонг Нанпу мұнай алаңында елдің солтүстік-шығыс жағалауында Қытайдың соңғы он жылдағы ең ірі мұнай кенін тапқанын хабарлады. 2008 жылдың мамыр айында бұл үміттер төмендетілді. 2007 жылғы 7 қарашада Hang Seng Indexes Company компаниясы PetroChina компаниясының 2007 жылғы 10 желтоқсаннан бастап Hang Seng индексінің құрамдас акциясы болатынын жариялады. Сондай-ақ, халықаралық ұйымдар PetroChina компаниясының Дарфурдағы соғыс кезінде Судан үкіметімен сауда жасауына қатысты тексеру жүргізді. 2009 жылғы 19 тамызда PetroChina компаниясы Батыс Австралиядағы "Горгон" кен орнынан сұйытылған табиғи газ сатып алу үшін ExxonMobil компаниясымен 50 миллиард австралиялық долларлық келісімге қол қойды. Бұл келісім Қытай мен Австралия арасында жасалған ең ірі келісім болып саналады, ол Қытайға 20 жылға сұйытылған табиғи газдың тұрақты жеткізілуін қамтамасыз етеді және Қытайдың салыстырмалы түрде "таза энергияның" ең ірі көзіне айналады. Бұл келісім Рио Тинто шпионаж ісі және Ребия Кадирге Австралияға виза беруден кейін Австралия мен Қытай арасындағы қарым-қатынас соңғы жылдары ең төменгі деңгейге жеткеніне қарамастан, ресми түрде бекітілді. PetroChina компаниясының Душанзи ауданындағы мұнай өңдеу зауыты 2009 жылғы 24 қыркүйекте толыққанды жұмыс істеуге кірісті. Бұл мұнай өңдеу зауыты Қытайдың ең ірі мұнай өңдеу зауыты болып табылады, оның жылдық қуаты 10 миллион тонна мұнай және 1 миллион тонна этилен. Бұл мұнай өңдеу зауыты Қытайдың Қазақстаннан мұнай импорттау мақсатының ажырамас бөлігі болып табылады. 2011 жылдың ақпан айында PetroChina Encana компаниясына тиесілі Канаданың Duvernay тақтатас активтерінің 49 пайызы үшін 5,4 миллиард доллар төлеуге келісті. Бұл Қытайдың тақтатас газына жасаған ең ірі инвестициясы болды. Канададағы PetroChina еншілес компаниясы PetroChina Canada деп аталады және Калгариде кеңсесі бар. Ол Ли Цзиминнің басшылығымен жұмыс істейді. Қытай 2016 жылы Непал мұнай корпорациясымен Непалдың жалпы мұнай тұтынуының 30 пайызын сату туралы келісімге келді. Қытай Непалдың Панчхалға құбыр желісі мен қойма салуды жоспарлап отыр. 2017 жылы PetroChina акциялары коммерциялық қолданысқа арналған табиғи газ бағасының өсуінен кейін өсті. 2019 жылдың ақпан айында Arrow Energy компаниясымен Royal Dutch Shell компаниясымен бірлескен кәсіпорын аясында компания Австралияның Квинсленд штатындағы Сурат жобасына 10 миллиард АҚШ долларына жалға берілді. PetroChina компаниясының құрамына кіретін Liaoyang Petrochemical Corp 2019 жылдың мамыр айында алғаш рет Еуропаға экспорт жасады. PetroChina компаниясы 2019 жылы 4 миллиард АҚШ доллары пайда тапты. 2022 жылы PetroChina компаниясына жаңартылатын энергия бизнесін дамытуға рұқсат берілді, ол жылдың бірінші жартысында 5,36 гигаватт жел және күн электр станцияларын және 11,2 миллион шаршы метр геотермальдық жобаларды орнатты. Бұл компанияның аралық табысының жылдық өсім көрсеткіші 55,3 пайызды құрағанын көрсетті.

PetroChina құбырлары

PetroChina Pipelines компаниясы – PetroChina компаниясының (72,26%) еншілес кәсіпорны болып табылады және жобаның алғашқы үш құбыржолын басқарды.

Тарих

Батыс-Шығыс газ құбырының құрылысы 2002 жылы басталды. Құбыр 2004 жылдың 1 қазанында сынаққа қойылды, ал табиғи газды толық коммерциялық жабдықтау 2005 жылдың 1 қаңтарында басталды. Құбырға "PetroChina West–East Gas Pipeline Company" компаниясы иелік етеді және оны басқарады, ол "PetroChina" компаниясының еншілес кәсіпорны. Алғашқыда "PetroChina" компаниясы құбырдың 50%-ына ие болар деп келісілген, ал "Royal Dutch Shell", "Gazprom" және "ExxonMobil" компанияларының әрқайсысы 15%-ке, ал "Sinopec" компаниясы 5%-ке ие болуы жоспарланған. Алайда, 2004 жылдың тамызында "PetroChina" директорлар кеңесі барлық серіктестермен жақсы ниетпен келіссөздер жүргізгеніне қарамастан, тараптар келісімге келе алмағанын және бірлескен кәсіпорын туралы келісім күшін жойғанын хабарлады.

Техникалық ерекшеліктері

Ұзын құбыр желісі Синьцзянның Луннаннан Шанхайға дейін созылады. Бұл құбыр жол Қытайдың 10 провинциясындағы 66 қала арқылы өтеді. Құбыр желісі арқылы тасымалданатын табиғи газ Янцзы өзенінің дельта аймағында электр энергиясын өндіру үшін пайдаланылады. Құбырдың жылдық қуаты табиғи газды құрайды. Құбырдың құны 5,7 миллиард АҚШ долларын құрады. 2007 жылдың соңына дейін қуатын арттыру жоспарланған. Осы мақсатта он жаңа газ компрессорлық станциясы салынып, сегіз қолданыстағы станция жаңартылмақ.

Байланыстар

Батыс-Шығыс газ құбыры үш тармақ құбыр желісі арқылы Шаан Цзинь құбыр желісіне қосылған. Qingshan тарату станциясы мен Anping тарату станциясы арасындағы ұзын Ji Ning тармағы 2005 жылғы 30 желтоқсанда пайдалануға берілді.

Жеткізу көзі

Құбыр Шыңжаң провинциясындағы Тарым бассейнінің мұнай және газ кен орындарынан жабдықталған. Шанси провинциясындағы Чанцин газ аймағы қосымша газ көзі болып табылады. Болашақта жоспарланған Қазақстан-Қытай газ құбыры Батыс-Шығыс газ құбырына қосылатын болады. 2009 жылдың 15 қыркүйегінен бастап құбыр желісі Шансидегі Циньшуй алабынан алынған көмір қабаттық метанымен де жабдықталған.

Батыс-Шығыс газ құбыры II

Екінші Батыс-Шығыс газ құбырының құрылысы 2008 жылдың 22 ақпанында басталды. Негізгі желісі мен сегіз қосалқы желісін қоса алғандағы жалпы ұзындығы км құрайтын бұл құбыр, солтүстік-батыс Шыңжаңдағы Хоргастан Гуанчжоуға дейін созылады. Ганьсуға дейін ол бірінші Батыс-Шығыс газ құбырымен қатар және оған қосылып өтеді. Құбырдың батыс бөлігі 2009 жылға дейін, ал шығыс бөлігі 2011 жылдың маусымына дейін пайдалануға беріледі деп күтілуде. Екінші құбырдың жылдық қуаты табиғи газдың млрд. текше метріне жетеді. Ол негізінен Орталық Азия – Қытай газ құбыры арқылы қамтамасыз етіледі. Құбырдың құны 20 миллиард АҚШ долларын құрайды деп жоспарлануда. Жобаны Қытай Ұлттық Мұнай және Газ Барлау және Даму Корпорациясы (CNODC) жүзеге асырып жатыр, ол Қытай Ұлттық Мұнай Корпорациясы мен PetroChina компанияларының бірлескен кәсіпорны болып табылады.

Батыс-Шығыс газ құбыры III

Үшінші құбырдың құрылысы 2012 жылдың қазан айында басталды және 2015 жылға дейін аяқталуы жоспарланған. Үшінші құбыр Батыс Шыңжаңдағы Хоргостан Фуцзянь провинциясының Фучжоу қаласына дейін созылады. Ол Шыңжаң, Гансу, Нинся, Шэньси, Хэнань, Хубэй, Хунань, Цзянси, Фуцзянь және Гуандун провинцияларынан өтеді. Үшінші құбырдың жалпы ұзындығы , оның ішінде магистральдық бөлігі мен сегіз тармақ желісі бар. Бұдан өзге, жобаға үш газ сақтау қоймасы және сұйытылған табиғи газ зауыты кіреді. Құбырдың жылдық қуаты табиғи газдың бірліктеріне жетеді, ал жұмыс қысымы құрайды. Құбырға Орталық Азия – Қытай газ құбырының C желісінен газ жеткізіледі, сондай-ақ Тарым алқабы мен Шыңжаңдағы көмір қабаттық метанымен толықтырылады. Құбырға қажетті компрессорларды Rolls Royce компаниясы жеткізеді.

Химиялық ластанулар

2005 жылдың қарашасында Қытайдың Цзилинь қаласындағы «ПетроКитай» компаниясының химиялық зауытының бірі жарылып, 100 тонна канцерогенді және уытты бензол Сонгхуа өзеніне құйылды. Химиялық заттардың жайылу аймағы 80 шақырымға созылды. Сонгхуа өзені бойында орналасқан Харбин қаласында 5 күнге жуық 4 миллионға тарта адам сумен қамтамасыз етілмей қалды. Оқиға салдарынан 60-тан астам адам жарақат алды, бесеу қаза тапты, ал бір адам із-түссіз жоғалып кетті. Ластанған су Ресейдің Хабаровск қаласына дейін жетті, ондағы тұрғындар бөтелке суға жиналды. Ресейлік қала суды уытты заттардан тазартуға тырысты, бірақ судың қауіпсіздігіне кепілдік бере алмады. Қытайдың экологиялық агенттігі компанияға ластану салдарынан бір миллион юань (шамамен 125 000 доллар, 64 000 фунт стерлинг) айыппұл салды, бұл Қытайда экологиялық заңды бұзғаны үшін салынған ең жоғары айыппұл еді. Қытай баспасөзі апатқа биліктің жауабына қатысты сынды қатаң білдірді. 2014 жылы «ПетроКитай» компаниясының еншілес кәсіпорны «Ланьчжоу Петрохимиясы» этилен мен аммиактың ағып кетуіне, сумен жабдықтаудың бензолмен ластануына және Ланьчжоу қаласындағы ауаның ластануына жауапты болды. Қалалық шенеуніктер компанияны сынап, кешірім сұрауды талап етті.

"Батыстан шығысқа газ" құбыржолы жобасы

PetroChina компаниясының Сіньцзянның Тарим бассейніндегі газ қорын дамытуы пікір таласына түсті, себебі мұндай жоба қоршаған ортаға қауіп келтіруі мүмкін.

Чэнду зауытында көрсетілім

2008 жылы PetroChina компаниясы Қытайдың Чэнду қаласында жылына 800 000 тонна этилен өндіріп, 10 миллион тонна шикі мұнайды қайта өңдеуге арналған 5,5 миллиард долларлық мұнай-химия зауытын салуға кірісті. PetroChina компаниясы жалпы инвестицияның 565 миллион доллары қоршаған ортаны қорғауға бағытталатынын мәлімдегенімен, Чэнду тұрғындары бұл зауыт жергілікті аумаққа ластану әкелуі мүмкін деп ойлады және 2008 жылдың 3 және 4 мамырында мұнай-химия зауытына қарсы наразылық акциясын өткізді. Аталған демонстрация толығымен бейбіт өтті, Қытай үкіметінің араласуы минималды болды.

Сауда аномалиялары

2022 жылдың 19 қаңтарында Қытай билігі PetroChina компаниясының еншілес компаниясы "PetroChina Fuel Oil Co Ltd" компаниясын мұнай саудасындағы айқайшылықтар үшін жазалады, бұл "мұнай өнімдері нарығының тәртібін күрт бұзды, тәуелсіз мұнай өңдеу зауыттарындағы ескірген өндіріс қуатын соқыр дамытуға мүмкіндік берді және үкіметтің салық түсімдеріне жанама түрде зиян келтірді", - деді Ұлттық даму және реформалар комиссиясы.

Адам құқықтары

2011 жылы Earthrights International ұйымы PetroChina компаниясын Мьянмадағы ауыр адам құқықтарын бұзуға қатысқандығы үшін айыптады. Бұл ел мәжбүрлі еңбекке тарту арқылы экономикалық мүдделерін әскери жолмен ілгерілетуімен белгілі.

Сыбайлас жемқорлық

2013 жылдың қыркүйегінде PetroChina-ның бұрынғы төрағасы Цзян Цзимин Мемлекеттік кеңестің мемлекеттік мүліктерді қадағалау және басқару комиссиясының директоры лауазымынан күрт босатылып, сыбайлас жемқорлық және билікті теріс пайдалану фактілері бойынша төрт басқа жоғары деңгейдегі мұнай басшыларымен бірге тергелді. Цзян бұрынғы қауіпсіздік басшысы Чжоу Юнканның жақтасы саналды және Чжоумен саяси байланысы бар лауазымды тұлғалардың тобына кірді. 2015 жылдың 12 қазанында сот Цзянды пара алу, көлеңкелі активтерге ие болу және өкілеттіктерін жеке мүддесі үшін пайдалану сияқты барлық айыптаулар бойынша кінәлі деп тапты. Ол 16 жылға бас бостандығынан айырылды. 2017 жылдың қаңтар айында бұрынғы вице-төраға Ляо Ёнюань билікті теріс пайдаланғаны және шамамен 2 миллион долларлық пара алғаны үшін 15 жылға түрмеге жіберілді. 2021 жылдың қазан айында Орталық тәртіптік инспекция комиссиясы бұрынғы вице-президент Линг Сяоны "тәртіптік ауыр бұзушылықтар" жасады деген айыппен тергеп жатқанын хабарлады.

Салық мәселелері

2014 жылдың қаңтар айында Халықаралық тергеуші журналистер консорциумы Британдық Виргин аралдарынан құпия шығарылған қаржылық деректерге негізделген зерттеу жариялады, онда CNPC, PetroChina, Sinopec және CNOOC компаниялары теңіз арқылы салықтан қашумен байланысты екені көрсетілді.

Жетекші орын

PetroChina 2018 жылы Forbes Global 2000 әлемдегі ең ірі жария компаниялар тізімінде 30-шы орынға ие болды. 2019 жылы PetroChina Forbes Global 2000 тізімінде 22-орында болды. 2023 жылы PetroChina Forbes Global 2000 (әлемдегі ең ірі жария компаниялар) тізімінде 18-орынға ие болды.

Корпоративтік облигациялар

PetroChina 2008 жылдың 24 қазанында 80 миллиард юань (11,7 миллиард доллар) көлемінде орта мерзімді корпоративтік облигациялардың сериясын ұсынды, бұл тізімделген компаниялардың арасындағы ең ірі отандық шығарылым болды.

Логотип

PetroChina логотипі 2004 жылдан бері компанияны толық өкілдік етеді. Логотиптің қарапайым, бастапқы дизайны күннің шығуын, жапырақшаларға негізделген графикаға бейнелейді. Графикада қызыл және сары түстер қолданылған, бұл түстер қытай мәдениетінде жақсылықты символдайды. Дизайнның ағылшын тіліндегі нұсқасының астында компанияның атауы – «PetroChina» – ерекше көзге түсетін, қара шрифтпен жазылған. PetroChina-ның қазіргі логотипі 2004 жылдың 26 желтоқсанында бекітілді. Логотип контуры «қызыл және сары түстерде тең бөлінген он жапырақшалы графика» ретінде сипатталады, бұл түстер, сипаттамаға сәйкес, «Қытай Халық Республикасының мемлекеттік туының негізгі түстері болып табылады және мұнай-газ өнеркәсібінің сипаттамаларын көрсетеді». Логотиптің шар тәрізді дизайны PetroChina-ның жаһандық даму стратегиясын көрсетеді. Он тең жапырақша PetroChina-ның негізгі он бизнес-бағытын білдіреді. Қызыл түс «квадрат пішіндес бұрышты» көрсетуге арналған, бұл PetroChina-ның берік негізін ғана емес, сонымен қатар компанияның зор ынтымағы мен шығармашылық қабілетін көрсетеді. Логотиптің жалпы гүлдік мәні PetroChina-ның «энергия мен қоршаған орта арасындағы үйлесімділікті қамтамасыз етуге қатысты әлеуметтік жауапкершілігін» бейнелеу үшін жасалған. Соңында, логотиптің ортасындағы көкжиектен көтеріліп келе жатқан күн PetroChina-ның болашағындағы гүлденуді символдайды.