Вапно, Польша: география, тарихы, және табиғи ресурстар (известь, тұз). Көлемі зор гипс және тас тұз кен орындары бар. Gniezno көлдер аймағында орналасқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Вапно – Ұлы Польша воеводалығындағы Вангровец округінің ауылы, Жнин округінің шекарасына жақын орналасқан. "Вапно" сөзі поляк тілінде "әк" деген мағынаны білдіреді және бұл аймақтағы ірі гипс кен орындарына сілтеме жасайды, оларды әк өндіру үшін қайта өңдеуге болады. XIX ғасырдан бастап аймақта тас тұздың да мол кен орындары табылып, кеңінен қазылып алынған. Вапно Гнезнен көлдер аймағында орналасқан және бірнеше көлге жақын жерде жатыр. Ауыл Вангровец қаласының солтүстігінде орналасқан.
Wapno is a village in Wągrowiec County, in the Greater Poland Voivodeship, close to the border with Żnin County. Wapno is Polish for lime and reflects the large gypsum deposits in the area, which can be processed to produce lime. There are also large deposits of rock salt that were mined extensively beginning in the nineteenth century. Wapno lies in the so called Gniezno Lake District, and is close to several lakes. The village is north of the town of Wągrowiec.
Тарих
Қала алғаш рет 1299 жылы «Codex Diplomaticus Majoris Poloniae» еңбегінде тіркелді, онда Вапно графы Адамның граф Розальдың сотындағы іске қатысуы жазылған. Бұл кезде Вапно Куявия княздығының құрамына кірді, оның басшысы – герцог Владислав I Локитек (Кіші Владислав) болды. Ол 1330 жылы сайланғаннан кейін Польшаның екінші королі атанды. Пруссия үкімдігі кезінде Вапно Оңтүстік Пруссияның (1793–1807) және кейіннен Бромберг аймағының (1815–1919) бөлігі болды, бұл Пosen провинциясының (Prowincja Poznańska) құрамында болды, бірақ Варшава Герцогтығының құрамына кірген уақыттан басқа. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Екінші Польша Республикасының құрамына енді. Польшаға жасалған шабуыл кезінде Вапнодағы бастауыш мектеп Польшаның 26-шы жаяу әскер дивизиясының штабы ретінде пайдаланылды, ол Интервенциялық корпустың бір бөлігі болды. Неміс Рейхсгау Вартлендінің (1939–1945) оккупациясы кезінде, қала қысқа мерзімге (1944–1945) «Салтиард» деген мағынадағы Сальцхоф деп аталды. 1945 жылы Вапно қайтадан Польшаның құрамына кірді. Орта ғасырлардан бері Вапно гипсінің жоғары сапасымен белгілі болған, ол Гнезно және Познань қалаларындағы соборларды салуда қолданылды. Сондай-ақ, диапиризм арқылы гипс қабатынан өтетін тұз күмбездерінен тұратын ірі тұз кен орындары да бар. Вапно астындағы тұз және гипс кен орындары 1828 жылдан бастап, жер иесі Флориан Вилконьский жер бетіндегі барлау жұмыстарын бастағаннан бері қарқынды түрде игерілуде. Қазіргі заманғы кен өндірісінің басында өндіріс жылына 200 тоннадан 1850 жылы жылына 5000 тоннадан асып түсті, ал 1835 жылы бу машинасы енгізілгеннен кейін өндіріс қарқыны одан да артты. 1950 жылдары өндіріс қайтадан өсті, оған дейін 3000 жұмысшыға арналған тұрғын үйлер салынды. Гипс сол жерде өңделді, ал 1887 жылдан бастап Вапно мен Наклоны Гнезноға жалғастыратын теміржол құрылысы аяқталғаннан кейін тұз өңдеу үшін Наклоға теміржолмен тасымалданды. Вапно апаттан кейін жұмыс орындарының жоғалуынан экономикалық тұрғыдан ешқашан қалпына келмеді, оның себебі әлі толыққанды түсіндірілген жоқ.
The town is first mentioned in 1299, in an entry in the Codex Diplomaticus Majoris Poloniae, which records the appearance of one Count Adam of Wapno at a trial in the court of one Count Rozal, concerning the rights of the Cistercian monastery in Łękno vis a vis the village of Dębogóra. At that time, Wapno was part of the Kuyavian principality headed by Duke Władyslaw I Łokietek (Vladislaus the Short), who became the second king of Poland upon his election in 1330. Under Prussian rule, Wapno was part of South Prussia (1793–1807) and again of the Bromberg Region (1815–1919) in the Province of Posen (Prowincja Poznańska), interrupted only by it forming part of the Duchy of Warsaw. After World War I, it became part of the Second Polish Republic. During the Invasion of Poland, the elementary school in Wapno served as the headquarters of the Polish 26th Infantry Division, a component of the Intervention Corps. Under the German Reichsgau Wartheland occupation (1939–1945), it was briefly (1944–1945) renamed Salzhof — "Saltyard." In 1945, Wapno once again became part of Poland. Since mediaeval times, Wapno has been known for the quality of its gypsum, which was used in the construction of the cathedrals at Gniezno and Poznań. There are also large salt deposits, consisting of salt domes intruding through the gypsum layer in diapirism. The salt and gypsum deposits under Wapno were subject to increasingly intensive extraction from 1828 onward, when landowner Florian Wilkoński began exploratory surface mining. Output increased from 200 tonnes per year at the beginning of modern mining, to over 5,000 tonnes per year in 1850, with the pace accelerating after the introduction of steam power in 1835. Output began increasing again in the 1950s, accompanied by the construction of housing for up to 3,000 workers. Gypsum was processed on site, whereas beginning in 1887, after the construction of a line connecting Wapno and Nakło to Gniezno, salt was transported by rail to Nakło for processing. Wapno has never recovered economically from the loss of mining jobs after the accident, which has never been fully explained.