Кіріспе
Керекс эмори (Quercus emoryi) – Аризонада (Сагуаро ұлттық паркі кіретін), Нью-Мексикода және Техас штатының батысында (Биг-Бенд ұлттық паркі кіретін), АҚШ-та және Мексиканың солтүстігінде (Сонора, Чиуауа, Коахуила (Parque Nacional Maderas del Carmen кіретін), Дуранго, Нуэво-Леон және Сан-Луис-Потоси штаттарында) таралған емен түрі. Әдетте, ол орташа биіктіктегі құрғақ төбелерде өседі.
Quercus emoryi, the Emory oak, is a species of oak common in Arizona (including inside Saguaro National Park), New Mexico and western Texas (including inside Big Bend National Park), United States, and northern Mexico (Sonora, Chihuahua, Coahuila (including Parque Nacional Maderas del Carmen), Durango, Nuevo León, and San Luis Potosí). It typically grows in dry hills at moderate altitudes.
Сипаттама
Quercus emoryi – қызыл емен тобына жататын, қыста жасыл қалпын сақтайтын ағаш, көктемде жаңа жапырақтары шыққанға дейін жапырақтарын тоқпайды. Бұл үлкен бұта немесе биіктігіне дейін жететін кішкентай ағаш. Жапырақтары ұзын, қарапайым немесе толқынды тісті, былғары тәрізді, жоғары жағы қара-жасыл, ал төменгі жағы ақшыл. Жемістері ұзын, қара қоңыр түсті, тозаңданудан кейін 6–8 айда піседі; ядросы тәтті, адамдар мен кейбір сүтқоректілер үшін маңызды тағам болып табылады. Бұл ағаштың ағылшын және латын тіліндегі ботаникалық атаулары 1840 жылдары Батыс Техас аймағын зерттеген АҚШ армиясының геодезисі лейтенант Уильям Хемсли Эморидің есімімен байланысты.
Экология
Эмори еменінің жаңғағы тәтті және мал, бұғы, үйрек, тас шымқыры (Tamnias dorsalis) және бөдене, жабайы түйеқұс сияқты құстар үшін маңызды тағам болып табылады.
Қолданылуы
Американың түпкілікті халықтары Эмори еменінің жемісін дәстүрлі түрде, қасиетті рәсімдерде және заманауи ас ішімдікте пайдаланған. Емен жемісі көбінесе ұнға айналдырылады. 2020 жылы Эмори еменінің денсаулығы мен өмір сүру ортасы қиын жағдайға түсті, соның ішінде Аризона штатындағы Оук Флэт аймағында, Тонто ұлттық орман паркінде "Resolution Copper" кеніш компаниясының ірі мыс кені салдарынан. АҚШ Ауыл шаруашылығы департаментінің мәліметінше, Эмори еменінің жемісі Батыс Апачи тайпасы үшін маңызды ресурс болып табылады, ол тағамдық көз ретінде де, мәдени және діни мағынасы барлығынан да бағалы. Он жылдар бойы Апачи ақсақалдары емен тоғайларындағы жемістің өнімділігі төмендеп, жалпы денсаулығы нашарлап бара жатқанын көріп, көңілі толмады. Эмори еменін сақтап, қалпына келтіру жөніндегі бірлескен тайпалық бастама Эмори еменінің ұзақ мерзімді сақталуын қамтамасыз ету үшін Эмори еменін қалпына келтіру және қорғау жұмыстарын жүргізуде. Өмір сүру ортасының жоғалуы, өрттердің басылуы, мал жаю, жер асты суларының азаюы, түрлер арасындағы бәсекелестік және климаттың өзгеруі Эмори еменінің санына әсер етті. Бұл бағдарлама мақсаттар мен іс-шараларды анықтау үшін тайпалық дәстүрлі экологиялық білімді пайдаланады.