Кіріспе

Дүниедегі ең ұзын автомобиль жолындағы туннель

Лэрдал туннелі (Lærdalstunnelen) – Норвегияның Вестланд графтығындағы Лэрдал және Аурланд муниципалитеттерін байланыстыратын автомобиль жолындағы туннель. Туннельдің оңтүстік-батыс жағы Берген қаласының солтүстік-шығысынан шамамен орналасқан. Ол Е16 Еуропалық тас жолының екі бағытын қамтиды және Осло мен Берген арасындағы басты тас жолды аяқтаған соңғы бөлігі болды, бұл қазір көліктерді қыс мезгілінде қиын тау өткелдерінсіз және паромсыз жүруге мүмкіндік береді. Бұл әлемдегі ең ұзын автомобиль жолындағы туннель, бұрынғы швейцариялық Готтард туннелін басып озды. 1975 жылы Норвегия Парламенті Осло мен Берген арасындағы басты жолдың Filefjell арқылы өтетінін шешті. 1992 жылы Парламент бұл шешімді бекітіп, жол Лэрдал мен Аурланд арасында туннель арқылы салынуы керектігін қосты және туннельді салуға қатысты заң қабылдады. Құрылыс 1995 жылы басталды және туннель 2000 жылы ашылды. Оның құны 1,082 миллиард норвегиялық кронаны (113,1 миллион АҚШ доллары) құрады. 2025 жылдан бастап және шамамен төрт жыл бойы, туннель Еуропалық Одақтың қауіпсіздік ережелеріндегі соңғы өзгерістерге сәйкес жаңарту жұмыстары үшін әр түнде он төрт сағатқа толығымен жабылатын болады. 50-ші тас жол сияқты балама жолдар бар, бірақ олар баяу және қыс айларында көбінесе жабылады.

Дизайн

1995-2000 жылдар аралығында туннель салынып жатқанда одан тас шетіндегі барлық тас алынып тасталды. Туннель Аурландтың Аурландсвангеннен шығысқа қарай басталып, тау тізбегінің астынан өтеді және Лердалдың Лердалсюриден оңтүстікке қарай аяқталады. Оның дизайны ұзақ туннельден өтудің адам психикасына тигізетін әсерін ескереді; ол төрт бөлікке бөлінген, олар үш үлкен тау үңгірімен (тұрақ орындары бар) аралықтармен бөлінген. Басты туннельде ақ жарық болса, үңгірлерде көк жарық, ал шеттерінде сары жарықтар бар, бұл күн шығысының әсерін береді. Бұл үңгірлер монотондықты бұзуға, көзді қуантқыш көрініс сыйлауға және жүргізушілерге демалыс беруге арналған. Олар сондай-ақ айналып өту пункттері ретінде және туннельден 20 минуттық сапар кезінде клаустрофобияны жеңілдетуге көмектесетін демалыс алаңдары ретінде де пайдаланылады. Жылдамдық асып кеткендіктен жылдамдық камералары орнатылды. Аймақта тік жолдар өте сирек кездеседі.

Ауа сапасы

Туннельдегі ауа сапасы екі тәсілмен қамтамасыз етіледі: желдету және тазарту. Лердал туннелі – ауа тазарту станциясымен жабдықталған әлемдегі алғашқы туннель. Ауриландсвангеннен солтүстік-батысқа қарай орналасқан кең үңгірдегі станцияға туннельден екі үлкен желдеткіш арқылы ауа сорылады, бөлшектер (шаң мен күйе) электростатикалық сүзгі арқылы, ал азот диоксиді үлкен көміртек сүзгісі арқылы тазартылады. Бұған қоса, үлкен желдеткіштер екі кіреберіс арқылы таза ауа тартады, ал туннельдің ортасынан ауа желдеткіш шахтасы арқылы Тинджадаленге шығарылады.