Кіріспе
Айналадағы сүргілі дөңгелекті тау-кені – Эдвард Джой Моррис тапқан алғашқы тау-кенінің бір түрі. Бұл конструкция пойыздардың жолдың қисық бөліктерінде рельстен шығуына қарсы тұру үшін бүйірлік сүргілі дөңгелектерді пайдаланды. Әрбір вагонның астыңғы жағында орналасқан, дәстүрлі салмақ көтергіш дөңгелектерге қоса, екі жағына да сүргілі дөңгелектер орнатылды, олар жолдың ішкі жиегімен перпендикуляр бағытта қозғалады. Айналадағы сүргілі дөңгелекті тау-кендер алғаш рет 19-шы ғасырдың соңында пайда болды және қазіргі заманғы тау-кендермен салыстырғанда әлсіз болды. Бірнеше онжылдықтан кейін олардың танымалдылығы азайды, себебі жаңа тау-кендер қауіпсіздікті одан әрі жақсартатын және қызықтырақ жолдар құруға мүмкіндік беретін үшінші астыңғы сүргілі дөңгелектерді қолдана бастады.
A side friction roller coaster is an early roller coaster design invented by Edward Joy Morris. The design introduced side friction wheels to help prevent trains from derailing during curved portions of the track. In addition to weight bearing wheels traditionally located on the underside of each train car, friction wheels were added to both sides, which roll perpendicular along the inner edge of the track. The first side friction coasters appeared in the late 19th century and were mild in comparison to modern day roller coasters. They declined in popularity several decades later as newer coasters began incorporating a third set of underfriction wheels, which further improved safety and allowed for more thrilling track designs.
Тарих
Америка Құрама Штаттарындағы ең алғашқы гравитациялық теміржолдар көбінесе көмірді таудан, жақын орналасқан өзенге немесе каналға тасымалдау үшін қолданылды. MCR-ден шабыттанған жолаушылардың бірі – өнертапқыш және кәсіпкер ЛаМаркус Адна Томпсон. Ол бұрынғы, ешқашан іске аспаған көлік патенттеріне сүйене отырып, Switchback Railway деп аталатын жеке патентін әзірледі. Бірінші орнатылым 1884 жылы Кони аралында Gravity Pleasure Switchback Railway атымен ашылды. Бүйірлік үйкеліс дөңгелекті тау-кендер, әсіресе қисықтарда, кері бұрылу конструкциясынан гөрі жоғары жылдамдыққа қол жеткізе алады, бұл қызықты сезім тудыратын бүйірлік g күштеріне әкелді. 1903 жылы Моррис компанияны сатты, ол 1904 жылы Филадельфия Тобоган компаниясы ретінде қайта құрылды.
Ерекше қондырғылар
Пенсильвания штатының Альтуна қаласындағы Лейкмонт паркінде орналасқан Leap the Dips. 1902 жылы ашылған Leap the Dips – әлемдегі ең көне аттракцион және Солтүстік Америкадағы жақтан тартылатын соңғы аттракцион. 1985 жылдан 1999 жылға дейін пайдаланылмады. Хигасияма зообағы мен ботаникалық бағында 1961 жылы салынған Slope Shooter аттракционы. Оның ұзын, иректелген жолы бар, және болат пен бетоннан жасалған ойыстармен жабдықталған.