Француз инженері және өнертабысшысы: Филипп де Жирардың өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Француз инженері және өнертапқышы Филипп Анри де Жирар (1 ақпан 1775 – 26 тамыз 1845)

Өмірбаян

Жирар Франциядағы Воклюс департаментіндегі Лурмарин ауылында бай аристократтық отбасында дүниеге келді. Бала кезінде ата-анасы оны сол кездегі ең белгілі француз мектептеріне жіберді. Бірақ, Франция революциясының салдарынан оның отбасы Франциядан қашуға мәжбүр болды, ал жас Филипп отбасына күнкөріс табуға көмектесу үшін оқуын тастауға тура келді. 1810 жылдың мамырында Наполеон I ағылшын маталарының Еуропа құрлығына кіруін тоқтатуға тырысып, зығыр ипін тоқуға арналған ең жақсы машинаны ойлап тапқан кез келген өнертапқышқа бір миллион франк сыйлық ұсынды. Ұзақ уақыт өтпей Филипп де Жирар зығырдың құрғақ және ылғалды әдістерімен тоқуға арналған маңызды өнертабыстары үшін француз патентін алды. Оған ақшалай сыйлық берілмеді және ол лайықты деп санайтын танылуға ие бола алмады. Ол сыйлық ақшасына өнертабысының шығындарын жабуды жоспарлаған еді, сондықтан күрт қаржылық қиындықтарға тап болды. Сондықтан 1815 жылы, Австрия үкіметі оны Венаның жанындағы Хиртенбергте өзінің тоқыма станоктарын пайдаланатын тоқыма фабрикасын құруға шақырғанда, ол осы ұсынысты қабылдады. Бірақ, ол коммерциялық сәттілікке жете алмады. 1817 жылы Жирар Францияға оралды, бірақ Наполеон Бонапарттың құлауынан кейін Францияның ішкі жағдайы жаңа француз билігіне қарыздарды төлеуге кедергі келтірді, соңында Жирар өзінің патентін Англияға сатуға мәжбүр болды. Оның өнертабыстары 1814 жылы Англияда Хорас Холл (мүмкін псевдоним) арқылы патенттелді. Осы тарихи кезеңде француздың Англияға жаңа жетістіктерді енгізуі оңай болмас еді. Бұл ешқашан кең таралған жоқ. Британ аралдарында бұл өнертабыс бастапқыда Джеймс Кейге жатқызылды. Бірақ, 1826 жылдың 2 желтоқсанында, Кейдің патенті берілгеннен кейін көп ұзамай, Жирар «Манчестер Гардиан» газетінің редакторына осы туралы шағымданып, өзінің өнертапқыш екенін атап өтті. 1839 жылы сот Кейдің патентін Хорас Холлдың патентіне тым ұқсас деп жарамсыз деп таныды, бұл шешім 1841 жылы апелляцияда расталды. Хорас Холлтың шағымданудан бас тартуы оның псевдоним екенін көрсетеді. Бірнеше жылдан кейін Франциядағы жағдай жақсарды және Жирар Лилльде алғашқы заманауи тоқыма фабрикасын ашты. Бастапқыда бизнес сәтсіз болды және Жирар жартылай банкротқа жақын болды. 1825 жылы, әскери байланысы арқылы, Польшаға қоныс аударған барон Пётр Галишеттің көмегімен, ол Польша корольдігінің үкіметімен Польшаның тоқыма өнеркәсібін дамытуға көмектесу үшін келісім жасады. Ол Польша үкіметінің және Польша банкісінің кеңесшісі болды. Соңғысының қаржылық қолдауымен 1831 жылы ол Варшаваның жанындағы Маримонтта өзінің жобасының алғашқы ірі фабрикасын құрды. Екі жылдан кейін Галишеттің туыстары, Лубиенский аға-інілері оны өз бизнесімен бірге Руда-Гузовскадағы өздерінің иелігіне шақырды, онда фабриканың жағдайы жақсырақ болды. Көп ұзамай ол үлкен жетістікке жетіп, елді мекенге де, Жирарға да атақ-даңқ пен өркендеу әкелді. Жирардың құрметіне Руда-Гузовска Żyrardów деп қайта аталды, бұл Жирардың атының полякша транскрипциясынан алынған топоним. 1844 жылы Жирар Францияға оралды, онда тағы да көптеген фабрикалар ашуды жоспарлады. Бірақ, ол келесі жылы қайтыс болды. Жирардың құрметіне Париждің 18-ші округінде көше мен колледж, сондай-ақ Żyrardów және Авиньонда екі орта мектеп аталды. Парижде қайтыс болғаннан кейін оның еңбегі танылды және оның ұрпақтары француз императорының шағын зейнетақысымен марапатталды. 1814 жылы ол бірнеше француз басылымдарында 1824 жылға дейін жазылған бумен жұмыс істейтін пулемет құрастырды. Пулеметте соқпақтармен толықтырылатын алты ствол болды және минутына шамамен 180 оқ атуға қабілетті болды. 1818 жылы ол Дунайда жүзуге арналған бу кемесін жасады.

Girard was born in the village of Lourmarin in the département of Vaucluse, France, to a wealthy aristocratic family. As a child, he was sent by his parents to some of the most notable French schools of the era. However, in the effect of the French Revolution, his family was forced to flee France and young Philippe had to abandon his studies in order to help his family earn money for living. In May 1810 Napoleon I tried to stop English cotton fabrics from entering the continent of Europe and offered a reward of one million francs to any inventor who could devise the best machinery for the spinning of flax yarn. After only a short period Philippe de Girard took out a French patent for important inventions for both dry and wet methods of spinning flax. He was not awarded the prize money and failed to gain the recognition he felt was deserved. He had been counting on the prize money to pay the expenses of his invention, and he got into serious financial difficulties. So he accepted, when in 1815 he was invited by the Austrian government to establish a spinning mill in Hirtenberg near Vienna, which employed his spinning frames. However, it failed to prove a commercial success. In 1817 Girard returned to France with a prototype of his spinning machinery ready, but the internal situation of France after the fall of Napoleon Bonaparte prevented the new French authorities from payment of the debts and eventually, Girard sold his patent to England. His inventions were patented in England in 1814, by Horace Hall (possibly a pseudonym). It would not have been easy for a French man to introduce a new development into England at this point in history. It never really caught on. In the British Isles James Kay was initially credited with the invention. Although, on December 2, 1826, shortly after Kay’s patent was awarded, Girard seems to have been prompted to write to the editor of The Manchester Guardian complaining about this and pointing out he had been the inventor. A court invalidated Kay's patent in 1839, stating it was too similar to Horace Hall's, a decision upheld on appeal in 1841. The fact that Horace Hall made no complaint might suggest this name being a pseudonym. Several years afterward the situation in France improved and Girard started the first modern textile factory in Lille. Initially the business was a failure and Girard almost went bankrupt. In 1825, through an old army connection, baron Piotr Galichet, who had settled in Poland, he was hired by the government of the Kingdom of Poland to help develop a Polish textile industry. He became consultant to the Polish government, as well as the Bank Polski. Because of the financial support of the latter, in 1831 he organized the first major factory of his project in Marymont near Warsaw. Two years later he was invited by relatives of Galichet, the Łubieński brothers with his business to their estate at Ruda Guzowska, where the factory had better prospects. Soon it became a great success and brought fame and prosperity both to the settlement and to Girard. In honour of Girard, Ruda Guzowska was renamed, Żyrardów, a toponym derived of the polonised spelling of Girard's name. In 1844 Girard returned to France, where he planned to open more factories. However, he died the following year. Apart from the town of Żyrardów (currently one of the biggest satellite towns of Warsaw), Girard had a street and a college in 18th arrondissement of Paris named after him and two secondary schools, one in Żyrardów, the other in Avignon. After his death in Paris, his work was recognised and his descendants were rewarded with a small pension by the French Emperor. In 1814 he constructed a steam machine gun that was written about in several French publications between then and 1824. The gun used six barrels that were fed by hoppers and was said to achieve a firing rate of about 180 rounds per minute. In 1818 he built a Steamship to run on the Danube.