Кіріспе

1576 жылы Габсбургтер Нидерландысының провинциялары арасындағы одақ. 8 қарашада 1576 жылы қол қойылған Гент келісімі, Габсбургтер Нидерландысының провинциялары арасындағы одақ болды. Басты мақсаттары – тонаушылықтары үшін барлық тараптар тарапынан жек көрініс тудырған испандық жалдамалы әскерлерді елден шығару, сондай-ақ Голландия және Зеландия провинцияларымен ресми бейбітшілік орнату еді.

Өмірбаян

1566 жылы Габсбургтердің Нидерландысы зор саяси дүрбелең мен азаматтық наразылыққа ұшырады, бұл сол жылғы иконокласттардың ашу-ызасына әкелді. Оның билеушісі, Испанияның Филипп II, Фернандо Альварес де Толедоны, Альбаның 3-ші герцогын генерал-губернатор етіп тағайындады. 1567 жылы ол тәртіпті қалпына келтіру үшін жалдамалы әскерімен бірге келді. Филипп көп ұзамай бұрынғы регент Маргарет Парманың ең маңызды кеңесшілерін алмастырды, Эгмонт пен Хорн графтары сияқтыларын жазалап өлімге кесті немесе Вильгельмге жасағандай, елден қуды. Корольшілдердің басшысы Филипп III де Крой осы шешімді қолдады. Бастапқыда Альба Вильгельм бастаған көтерілісшілердің әскери шабуылдарын тойтаруда қиындық көрген жоқ. Алайда, үлкен әскери күшті ұстап тұру патшалық қаржысына ауыр салмақ салды, әсіресе Испания Осман сұлтанына қарсы және Италияда бір уақытта қымбат соғыстар жүргізіп жатқандықтан. Альбаның бұл шығындарды жаңа салықтар арқылы қаржыландыруға тырысуы бұрынғыда адал болған азаматтарды корольдік мақсаттан суытты. 1572 жылы Вильгельмнің (су геузендер деп аталды) рұқсатнамаларымен кеме тонаумен айналысқан сарбаздар тобы Голландия мен Зеландияға шабуыл жасап, күтпеген табысқа жетті. Оранж өзінің бұрынғы корольдік штадхолдер лауазымын пайдаланып, осы екі провинциядағы үкіметті өз қолына алып, оларды Брюссельдегі үкіметке қарсы ашық көтеріліске шығарды. Бұл Голландия мен Зеландия және он бес адал провинция арасындағы ресми соғыс жағдайын тудырды. Бұл азаматтық соғыс екі тараптан да жалдамалы әскерлермен жүргізілді, испандық терциосы корольшілдер жағында басым рөл атқарды. Патшалық қаржының нашарлығына байланысты, бұл жалдамалы испандықтар көбінесе жалақы алмады. Олар жиі көтеріліс шығарып, жақын маңдағы қалаларды тонады, әсіресе жеңіске жеткеннен кейін. Брюссель үкіметіне деген осы наразылық 1576 жылдың жазында шиеленіске жетті.

Бейбіттандыру

1573 жылы Альбаның орнына генерал-губернатор ретінде Луис де Зуньига и Рекесенс тағайындалды. Рекесенс те бүлікшілерді жеңе алмады. Ол денсаулығының нашарлауына байланысты 1576 жылдың наурыз айында қайтыс болды. Бұл Брюссель үкіметінде билік бослығын тудырды, себебі сол кездегі баяу хабар алмасу Мадридтен жедел ауыстыруды мүмкін етпеді. Филип өзінің кіші інісі Иоанн Австрияны генерал-губернатор етіп тағайындады, бірақ оның лауазымға кіруіне бірнеше ай уақыт кетті. Осы аралықта Герцог Аершот билікке ие болды. Ол бұрын Раад ван Стейтте (Мемлекеттік кеңес) өзінің бұрынғы әріптесі Оранжбен бейбіт келісімдер жүргізген еді. Испан әскерлері жалақы алмағандықтан көтеріліс шығарып, Зиерикзее және Аальст қалаларын тонаған кезде, 8 қыркүйекте 1576 жылы Нидерланды штаттары Брабант штаты мен Хенау округінің шақыруымен бүлікші әскерлермен күресу үшін дереу жиналды. Голландия мен Зеландия, бүлікші провинциялар болғандықтан, шақырылмады. Аершот патшалық құқықтарын узурпациялап, сол кезде Штаттар генералымен Мемлекеттік кеңестің төрағасы болып тағайындалды. Бұл оны генерал-губернатордың міндетін атқарушы етті. Бұл әрекет Оранждың Голландия мен Зеландияда жасаған әрекетіне ұқсас болды, онда патша билігін "патша атынан" әрекет етуді сезінген бүлікшілер басып алған. Альбаның дінге қарсылықты басуға бағытталған ережелері жойылды және Штаттар генералы дін мәселесін шешкенге дейін ешкім діни құқық бұзушылықтары үшін жазаланбады. 4-бапта Голландия мен Зеландияны қоспағанда, католик дініне қарсы әрекеттерге жол берілмейтіні айтылды. Қалған баптар тауарлар мен адамдардың еркін қозғалысы, соғыс тұтқындарын босату, тәркіленген мүлікті қайтару (әсіресе Оранж князіне тиесілілерін), князьқа 1572 жылға дейін үкіметтік әскерлерге қарсы соғыста жұмсаған шығындарын өтеу және Голландия мен Зеландиядағы инфляциялық валютаны басқа провинциялардағымен теңестіру қажеттілігіне байланысты мәселелерді қарастырды. Pacification-ның мәселесі сол еді, провинциялар көтерілісшілермен күресу қажеттілігінен басқа ештеңеге келіспеді. Бұл мәселе 1577 жылдың сәуір айында испандық терциолар Италияға қайтарылғаннан кейін шешілді, содан кейін провинциялар қайтадан ажыраса бастады. Дон Хуан 1577 жылдың 12 ақпанында Pacification-ге қол қойды, осылайша оған патшалық келісім берілді. Алайда ол Голландия мен Зеландия провинцияларынан тыс жерде католик дінін сақтау туралы баптарды баса айтты. Штаттар генералы оны заңды генерал-губернатор ретінде қабылдады және тіпті патша әскерлерінің қарыздарын төлеуге келісті, оның төлеуден бас тартуы көтерілісшілермен болған проблемалардың себебі болған еді. Бұл келісім 1577 жылғы жарлықта бекітілді. Алайда 1577 жылғы жарлық Штаттар генералының тұрақты отырыс өткізбейтін бұрынғы жағдайға оралуын қарастырған сияқты көрінді. Голландия мен Зеландия бұл келісімге қарсы шығып, оған бағынбады. Олар Pacification-да көзделгендей, өздері басып алған бекіністерін де тастамайтын. Жаңа генерал-губернатор мен Штаттар генералы арасындағы қарым-қатынас та тез нашарлады. Штаттар тіпті генерал-губернаторын, Архидюк Матиасты тағайындады. 1579 жылы Алессандро Фарнезе роялист генерал-губернаторы болды. Ол оңтүстік католик ақсүйектеріне бұрынғы құқықтарын қайтаруды ұсынды. Испан әскері бақылауға алынып, жергілікті бостандықтары қайта қалпына келтірілген соң, валлондық ақсүйектер мен оңтүстік провинциялары көтеріліс жасауға ешқандай себеп таппады. Алайда солтүстік, кальвинистер бақылап отырған провинциялар өз діндерін тастауға дайын емес еді, ал Филипп II оларға оны ұстануға рұқсат бермеді. Сөйтіп, француз тілінде сөйлейтін провинциялар Аррас одағын құрды, ал солтүстік провинциялар оған Утрехт одағымен жауап берді. Бұл екі келісім Габсбург Нидерландының ешқашан татуласпайтын бөлінуіне әкелді.