Берген-оп-Зум – Нидерландының Солтүстік Брабант провинциясындағы қала. 67,514 халқы бар. Құмды топырақ пен теңіз сазығының қосылған жерінде орналасқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Берген-оп-Зум (жергілікті диалектіде Берреге деп аталады) – Нидерландының оңтүстік-батысындағы қала және муниципалитет. Ол Солтүстік Брабант провинциясында, Зеландия провинциясымен шекарасында орналасқан. 2021 жылдың қаңтарында муниципалитетте 67 514 адам тұрды.
Bergen op Zoom (; called Berrege in the local dialect) is a city and municipality in the Southwestern Netherlands. It is located in the province of North Brabant, at the provincial border with Zeeland. In January 2021, the municipality had a population of 67,514.
Этимология
Қала екі түрлі топырақтың – құмды топырақ пен теңіз балшығының – қосылатын жерге салынған. Құмды топырақ теңіз балшығына қарсы итеріліп, бірнеше ғасыр бойы жиналып, төбелерді құрады. Адамдар бұл төбелерді "Брабант валы" деп атады, бұл сөздердің тікелей мағынасы "Брабанттың қорғау қабырғалары". "Зоум" осы қабырғалардың шекарасын білдіреді, ал голланд тілінде "bergen" сөзі таулар немесе төбелер деген мағынаны береді. Бұл атау кейіннен Берген оп Зоум қаласынан өтетін кішкентай канал – "Зоумға" ешқандай қатысы жоқ.
The city was built on a place where two types of soil meet: sandy soil and marine clay. The sandy soil pushed against the marine clay, accumulating and forming hills over several centuries. People called those hills the Brabantse Wal, literally meaning "ramparts of Brabant". Zoom refers to the border of these ramparts and bergen in Dutch means mountains or hills. The name has nothing to do with the little channel, the Zoom, which was later built through Bergen op Zoom.
Тарих
Берген-оп-Зум қала мәртебесіне шамамен 1212 жылы ие болды. 1287 жылы қала мен оның айналасы Бреда иелігінен бөлініп, дербес иелікке айналды. 1559 жылы маркграфтық мәртебесіне көтерілді. Глимс әулеті сияқты бірнеше ақсүйек отбасылар 1795 жылға дейін Берген-оп-Зумды кезекпен биледі, бірақ бұл атақ, кемінде XVII ғасырдан бастап, тек номиналды болды. Ерте заманауи дәуірде Берген-оп-Зум өте мықты бекініс болып саналды және Біріккен провинциялардың негізгі қару-жарақ қоймаларының біріне айналды. Оның табиғи қорғаныс жағдайы ерекше болды, себебі ол батпақтармен және оңай су басатын полидермен қоршалған еді. Сонымен қатар, егер қоршауға алған әскердің портын блокадалайтын флоты болмаса, қала теңіз арқылы күш түсіріп, жабдықтау алатын болды. Осы ерекшеліктерінің арқасында, қала XVI ғасырдың соңында басталған Сегіз жылдық соғыс кезінде голландтардың бас көтеруінің маңызды стратегиялық нүктесі болды. Оны 1588 жылы Алессандро Фарнезе алғаш рет, ал 1622 жылы Амброзио Спинола екінші рет қоршауға алды. Екі қоршау да сәтсіз аяқталды, соның салдарынан Берген-оп-Зум «Ла Пусель» немесе «Кыз» деген лақап аттарын алды, өйткені ол ешқашан қоршау кезінде жаугершілікпен алынған емес. 1747 жылы, Австрия мұрагерлік соғысы кезінде, француз әскері қаланы қоршауға алды. Берген-оп-Зум 17 ғасырдың басында Менно ван Коехорн салған жаңа бекіністермен нығайтылған еді, қаланың айналасында үш бекініс орналасқан және қабырғаларын қоршап тұрған Схельданың арнасы жасалма жолмен бұрылып өтті. Дегенмен, қалада екінші қорғаныс шебі немесе қосымша бекіністер болған жоқ. Жеті күндік қоршаудан кейін қала басып алынып, толығымен тоналды, гарнизон қырғынға ұшырады. Алтыншы коалиция соғысы кезінде, 1814 жылдың наурыз айында қала британдықтар тарапынан тағы да қоршауға алынды, бірақ француз гарнизонын ығыстыру әрекеті сәтсіз аяқталды.
Bergen op Zoom was granted city status probably in 1212. In 1287 the city and its surroundings became a lordship as it was separated from the lordship of Breda. The lordship was elevated to a margraviate in 1559. Several noble families, including the House of Glymes, ruled Bergen op Zoom in succession until 1795, although the title was only nominal since at least the seventeenth century. During the early modern period, Bergen op Zoom was a very strong fortress and one of the main armories and arsenals of the United Provinces. It had a remarkable natural defensive site, surrounded as it was by marshes and easily flooded polders. Furthermore, it could receive reinforcements and supplies by sea, if the besieging army did not have a fleet to blockade its port. Due to these features, the city was one of the strategic points held by the Dutch during their revolt in the Eighty Years War, beginning in the late sixteenth century. It was at that time besieged by Alessandro Farnese first in 1588, and by Ambrosio Spinola a second time in 1622. Both sieges were unsuccessful, and Bergen op Zoom got the nickname La Pucelle or The Virgin as it was never successfully taken in a siege. In 1747, during the War of the Austrian Succession, the French army laid siege to the city. Bergen op Zoom had been fortified by new works built at the beginning of the 17th century by Menno van Coehoorn, with three forts surrounding the city and a canalized diversion of the Scheldt acting as a ditch around its walls. However, it had no second line of fortifications, nor any fortress. After seventy days of siege, the city was taken and thoroughly sacked; the garrison was slaughtered. During the War of the Sixth Coalition, the town was again besieged by the British in March 1814 in a failed attempt to dislodge the French garrison.
Сауда қаласы
Ян II ван Глимнің (1417–1494) билігі тұсында, "Jan metten Lippen" (мағынасы "ірі ерін иесі Ян", мүмкін инфекция салдарынан) деген лақап атымен танымал болған қалада экономикалық өсім болды. Көктем және күз мезгілдерінде жылына екі рет ұлттық және халықаралық деңгейде белгілі болған ірі жәрмеңкелер өткізілді. Еуропаның түкпір-түкпірінен саудагерлер Берген оп Зумға өз тауарларын сатуға келді. Осы үлкен экономикалық өсудің нәтижесінде Синт-Гертруди шіркеуі кеңейтілді. Кеңейту Nieuw Werck деп аталды, бірақ 16 ғасырдың ортасындағы экономикалық төмендеуге байланысты толыққанды аяқталмады және уақыт өте келе қирап кетті. Экономикалық төмендеудің басты себебі Зеландия және Батыс Брабант аймандарында болған бірнеше су тасқынынан туындаған порттың қолжетімсіздігі болды. Портқа үлкен сенеу салдарынан экономикалық өсімге ауыр соққы тиді. Бұған қоса, сауда әдістерін жаңғырту, атап айтқанда, жылына екі рет өткізілетін жәрмеңкелердің орнына тұрақты тауар биржасын құру да жергілікті экономикаға зиян келтірді. Жәрмеңкелер 1910 жылға дейін жалғасты. Екі ірі жәрмеңке тоқтағаннан кейін де Берген оп Зумда түрлі шағын жәрмеңкелер мен іс-шаралар ұйымдастырылып келеді.
During the reign of Jan II van Glymes (1417–1494), nicknamed "Jan metten Lippen" (meaning "Jan with the big lips", probably caused by an infection), a surge in economic growth occurred in the city. Large fairs were held twice a year, in spring and fall, that were known both nationally and internationally. Merchants from all over Europe came to Bergen op Zoom to sell their goods. Because of this major economic growth, the Sint Gertrudischurch was enlarged. The enlargement was called the Nieuw Werck but was never finished, because of the economic recession of the mid 16th century. It fell into ruin. The economic recession was largely caused by the poor accessibility of the port, due to a number of floods in Zeeland and West Brabant. Because of the great reliance on the port, the economic growth received a major blow. In addition, the modernization of trade techniques, such as establishing of a permanent stock exchange instead of the fairs, which took place twice a year, also damaged the local economy. The fairs continued until 1910. Despite the end of the two big fairs, Bergen op Zoom still hosts all kinds of smaller fairs and events.
Дін
Сегіз жылдық соғыс кезінде Берген оп Зуом Голландия Республикасының жағын таңдады, сонымен бірге протестантизмді де қабылдады. Қаладағы католиктер жағдайға бейімдесіп, не болмаса айналасындағы, көбінесе католик болып қалған ауылдарға көшіп кетті. Католик дінін сақтаған тұрғындар жергілікті Синт-Гетрудиш шіркеуі протестанттарға берілгендіктен, жасырын қораларда және үйлерде ғибадат ететін. Бірте-бірте Берген оп Зуом қалалық кеңесінің көпшілігі протестантқа айналды. XVIII ғасырға дейін кеңесте протестанттар басымдық танытты. Содан кейін Берген оп Зуомда католиктердің саны артып, 18 ғасырдың екінші жартысында қала халқының көпшілігі қайтадан католик болып құрылды. Католиктер 1795–1814 жылдардағы француз кезеңінде діни бостандыққа ие болғанымен, толық азаттыққа кейін ғана қол жеткізді. 1832 жылы «Хейлиге Магд тен Офемелинг» католик шіркеуіне жеке шіркеу құруға рұқсат берілді. Сол кезеңде еврей қауымы өздеріне арналған синагог салды. 1972 жылы протестант қауымы көптеген мүшелерін жоғалтқаннан кейін Синт-Гетрудиш шіркеуін католик шіркеуіне тапсырды. Шіркеу қайтадан қолданысқа енгеннен бері, мұнда қайтадан католиктердің қызметтері өткізілуде. Нидерландыға түрік және марокколық иммигранттардың келуі нәтижесінде қалада елеулі мұсылман азшылығы пайда болды.
During the Eighty Years' War, Bergen op Zoom chose the side of the Dutch Republic, and, simultaneously, for Protestantism. The Catholics of the city either adapted or moved to the surrounding countryside, which remained largely Catholic. The inhabitants who chose to stay Catholic went to church in secret barns and houses, since the local Sint Getrudischurch was assigned to the Protestant community. Slowly, most of the city council members of Bergen op Zoom became Protestant. Protestants dominated the council until the 18th century. After that, the number of Catholics in Bergen op Zoom increased and, during the second part of the 18th century, a majority of Bergen op Zoom's population was Catholic again. Although the Catholics enjoyed religious freedom during the French period in 1795–1814, their emancipation did not take place until later. In 1832, a Catholic parish, the ‘Heilige Maagd ten Ophemeling’, was allowed to have its own church. In the same period, the Jewish community built a synagogue for their use. In 1972, the Protestant community, after the loss of many members, gave the Sint Getrudischurch to the Catholic parish. Since the return of the Church, Catholic services have been held here again. As a result of Turkish and Moroccan immigration to The Netherlands, the city has a significant Muslim minority.
Берген оп Зум қаласы
XV-XVI ғасырларда салынған Маркизенхоф сарайында мәдени орталық және көркем ауласы, картиналар, сол дәуірге тән бөлмелер мен кезеңдік көрмелерді қамтитын мұражай орналасқан. SABIC Innovative Plastics компаниясы Берген оп Зум қаласында ірі өндіріс орнына ие. Филип Моррис 2014 жылы өндіріс орнын жапқанға дейін маңызды жұмыс берушілердің бірі болды.
The Markiezenhof Palace, built in the fifteenth and sixteenth centuries, houses a cultural centre and a museum with a picturesque courtyard, paintings, period rooms, and temporary exhibitions. SABIC Innovative Plastics operates a major manufacturing facility in Bergen op Zoom. Philip Morris was another major employer until it closed its plant in 2014.