Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Саяси мақсаттарға қолданылатын күш немесе соғыс қаупі
Use of force or threat of war focused for political purposes
Әскери стратегия – әскери ұйымдардың қажетті стратегиялық мақсаттарға жету үшін іске асыратын идеялар жиынтығы. «Стратегия» термині грек тілінен алынған «strategos» сөзінен туындаған. Алғаш рет 18 ғасырда қолданылғанда, бұл термин «генералдың өнері» немесе әскерлерді «ұйымдастыру өнері» ретінде қарастырылды және жорықтарды жоспарлау мен жүргізу, күштерді қозғалысқа келтіру және орналастыру, сондай-ақ жауды жаңылыстырумен айналысады. Батыс заманауи стратегиялық зерттеулердің негізін қалаушы Карл фон Клаузевиц (1780–1831) әскери стратегияны «соғыстың мақсатына жету үшін шайқастарды пайдалану» деп анықтады. Б.Х. Лидделл Харттың анықтамасы шайқастарға көбірек мән бермейді, стратегияны «саяси мақсаттарға жету үшін әскери құралдарды бөлу және қолдану өнері» деп сипаттайды. Осылайша, екеуі де әскери мақсаттардан гөрі саяси мақсаттарға басымдық берді. Сунь Цзы (б.з.д. 544–496) Шығыс әскери стратегиясының атасы саналады және қытай, жапон, корей және вьетнамдықтардың тарихи және қазіргі заманғы соғыс тактикасына зор ықпал етті. Сунь Цзының «Соғыс өнері» атты еңбегі танымал болып, Батыс қоғамында да қолданысқа енді. Ол Азия, Еуропа және Америкадағы, соның ішінде мәдениет, саясат және бизнес, сондай-ақ қазіргі заманғы соғыс сияқты көптеген бәсекелестік салаларға әсерін тигізе береді. Шығыс әскери стратегиясы батыстық стратегиядан асимметриялық соғысқа және алдауға көбірек назар аударуымен ерекшеленеді. Стратегия операциялар мен тактикадан өзгеше, ол елдің барлық әскери әлеуетін қауіпсіздік пен жеңіске кепілдік беру үшін жоғары деңгейдегі және ұзақ мерзімді жоспарлау, дамыту және сатып алу арқылы пайдалануды білдіреді. Операциялар мен тактика – бұл кең ауқымды әскери стратегияның бір бөлігі ретінде мақсаттарға жету үшін майдан даласында немесе оның жанында күштерді ұйымдастыру өнері.
Military strategy is a set of ideas implemented by military organizations to pursue desired strategic goals. Derived from the Greek word strategos, the term strategy, when first used during the 18th century, was seen in its narrow sense as the "art of the general", or "the art of arrangement" of troops. and deals with the planning and conduct of campaigns, the movement and disposition of forces, and the deception of the enemy. The father of Western modern strategic studies, Carl von Clausewitz (1780–1831), defined military strategy as "the employment of battles to gain the end of war." B. H. Liddell Hart's definition put less emphasis on battles, defining strategy as "the art of distributing and applying military means to fulfill the ends of policy". Hence, both gave the pre eminence to political aims over military goals. Sun Tzu (544–496 BC) is often considered as the father of Eastern military strategy and greatly influenced Chinese, Japanese, Korean and Vietnamese historical and modern war tactics. The Art of War by Sun Tzu grew in popularity and saw practical use in Western society as well. It continues to influence many competitive endeavors in Asia, Europe, and America including culture, politics, and business, as well as modern warfare. The Eastern military strategy differs from the Western by focusing more on asymmetric warfare and deception. Strategy differs from operations and tactics, in that strategy refers to the employment of a nation's entire military capabilities through high level and long term planning, development, and procurement to guarantee security or victory. Operations and tactics is the art of organizing forces on or near the battlefield to secure objectives as part of the broader military strategy.
Негізгі қағидалар
Әскери стратегия – қарулы қарсыластар тобы арасындағы бәсекелестікті жоспарлау және іске асыру. Бұл соғыс және сыртқы саясат салаларының бірі, сонымен қатар ұлттық мүдделерді қамтамасыз етудің маңызды құралы. Оның көрегендігі әскери тактикадан кең, ол белгілі бір теңізде немесе майданда бөлімдерді орналастыру және маневр жасауды қамтиды, бірақ ұлттық стратегия деп аталатын жоғары стратегиядан кем емес. Жоғары стратегия – ұлт мемлекет, конфедерация немесе халықаралық одақ сияқты ең ірі ұйымдардың басты стратегиясы, дипломатиялық, ақпараттық, әскери және экономикалық ресурстарды пайдалануды қамтиды. Әскери стратегия – қарсыластың күштеріне қарсы адамдар, жабдықтар және ақпарат сияқты әскери ресурстарды қолдану арқылы басымдыққа ие болу немесе қарсыластың күшін басуға деген ниетін азайтуды қамтиды, бұл әскери ғылымның қағидалары арқылы дамытылады. НАТО стратегияны «ұлттық немесе бірнеше елдің мақсаттарына жету үшін әскери күшті қалай дамыту және қолдану керектігін көрсету» деп анықтайды. Стратегияны «жоғары стратегияға», геосаяси ауқымға және геосаяси саясаттың мақсаттарын әскери тұрғысынан қол жетімді мақсаттар мен науқандарға айналдыратын «әскери стратегияға» бөлуге болады. Императорлық бас штабтың бастығы және Екінші дүниежүзілік соғыстың көп бөлігінде Англия-АҚШ Біріккен штабтар комитетінің тең төрағасы болған фельдмаршал виконт Аланбрук әскери стратегия өнерін былай сипаттады: «[саяси] мақсаттан қол жеткізілуге тиіс әскери мақсаттардың тізбесін шығару: осы мақсаттарды олар тудыратын әскери талаптар тұрғысынан бағалау және олардың әрқайсысына жету үшін қажетті алғышарттарды анықтау: қолданыстағы және болашақтағы ресурстарды талаптармен салыстыру және осы процестен басымдықтардың тұтас үлгісін және ұтымды әрекеттер жолын құру». Фельдмаршал Монтгомери оны былай қорытындылады: «Стратегия – саясаттың мақсатын орындау үшін қарулы күштер мен жабдықтар сияқты әскери құралдарды бөлу және қолдану өнері. Тактика – нақты шайқаста әскери күштер мен техникаларды орналастыру және басқару. Қысқасы, стратегия – соғыс жүргізу өнері, тактика – шайқасу өнері».
Military strategy is the planning and execution of the contest between groups of armed adversaries. It is a subdiscipline of warfare and of foreign policy, and a principal tool to secure national interests. Its perspective is larger than military tactics, which involve the disposition and manoeuvre of units on a particular sea or battlefield, but less broad than grand strategy otherwise called national strategy, which is the overarching strategy of the largest of organizations such as the nation state, confederation, or international alliance and involves using diplomatic, informational, military and economic resources. Military strategy involves using military resources such as people, equipment, and information against the opponent's resources to gain supremacy or reduce the opponent's will to fight, developed through the precepts of military science. NATO's definition of strategy is "presenting the manner in which military power should be developed and applied to achieve national objectives or those of a group of nations." Strategy may be divided into 'grand strategy', geopolitical in scope and 'military strategy' that converts the geopolitical policy objectives into militarily achievable goals and campaigns. Field Marshal Viscount Alanbrooke, Chief of the Imperial General Staff and co chairman of the Anglo US Combined Chiefs of Staff Committee for most of the Second World War, described the art of military strategy as: "to derive from the [policy] aim a series of military objectives to be achieved: to assess these objectives as to the military requirements they create, and the pre conditions which the achievement of each is likely to necessitate: to measure available and potential resources against the requirements and to chart from this process a coherent pattern of priorities and a rational course of action." Field Marshal Montgomery summed it up thus "Strategy is the art of distributing and applying military means, such as armed forces and supplies, to fulfil the ends of policy. Tactics means the dispositions for, and control of, military forces and techniques in actual fighting. Put more shortly: strategy is the art of the conduct of war, tactics the art of fighting."
Өмірбаян
ХІХ ғасырдағы әскери стратегия әлі де соғыс жүргізуді басқаратын «өнерлер» немесе «ғылымдар» тривиасының бірі ретінде қарастырылды; қалғандары – тактика, жоспарларды орындау және шайқаста күштерді маневрлеу, сондай-ақ логистика, әскерді қамтамасыз ету. Бұл көзқарас римдік дәуірден бері сақталған, стратегия мен тактика арасындағы шекара сол кезде нашар болған, кейде шешімді жіктеу дерлік жеке пікірге байланысты болатын. Карно француз революциялық соғыстары кезінде мұның әскерлерді шоғырландыру ғана екенін ойлады. Стратегия мен тактика тығыз байланысты және бір спектрде өмір сүреді; қазіргі заманғы ойлау олардың арасына операциялық деңгейді орналастырады. Олардың барлығы қашықтық, уақыт және күшпен айналысады, бірақ стратегия кең ауқымды, жылдар бойы сақталуы мүмкін және қоғамдық сипатта, ал тактика тар ауқымды және бірнеше сағаттан бірнеше аптаға дейін созылатын элементтердің орналасуын қамтиды. Бастапқыда стратегия шайқасқа дайындықпен, ал тактика оның іске асырылуымен айналысты. Алайда, ХХ ғасырдың дүниежүзілік соғыстарында технология мен көліктің мүмкіндіктерінің артуымен маневр мен шайқас, стратегия мен тактика арасындағы шешім қабылдау кеңейді. Бір кезде атты әскер жасаған тактиканы танк әскеріне қолдануға тура келді. Стратегия өнері әскери науқанда қол жеткізілуге тиіс мақсаттарды анықтайды, ал тактика осы мақсаттарға жету жолдарын анықтайды. Стратегиялық мақсаттар «Біз Х аймағын бағындыруды қалаймыз» немесе «Біз Y мемлекетінің Z тауары бойынша әлемдік саудадағы кеңеюін тоқтатуды қалаймыз» болуы мүмкін, ал тактикалық шешімдер жалпы мәлімдемеден басталады, мысалы: «Біз X мемлекетінің солтүстігіне теңізден шабуыл жасау арқылы мұны істеуге тырысамыз», «Біз Y мемлекетінің порттарын блокадалаймыз» немесе нақтырақ: «C взводы шабуылдайды, ал D взводы отпен жабуды қамтамасыз етеді». Таза түрінде стратегия әскери мәселелермен ғана айналысатын. Ерте заманда патша немесе саяси көшбасшы әскери көшбасшымен бір адам болған. Егер олай болмаса, саяси және әскери көшбасшылар арасындағы байланыс қашықтығы аз болды. Бірақ кәсіби әскерге қажеттілік артқан сайын саясаткерлер мен әскерилер арасындағы шекаралар анықтала бастады. Көп жағдайда оларды бөлу қажеттігі шешілді. Француз мемлекет қайраткері Жорж Клемансо айтқандай: «Соғыс – солдаттарға тапсыруға тым маңызды мәселе». Бұл ұлы стратегия тұжырымдамасына жол ашты, ол соғыс жүргізуде бүкіл ұлттың ресурстарын басқаруды қамтиды. Ұлы стратегия аясында әскери компонент көбінесе операциялық стратегияға дейін қысқартылады – корпус және дивизия сияқты ірі әскери бөлімшелерді жоспарлау және басқару. Әскерлердің саны мен көлемі өскен сайын, байланыс және басқару технологиясы жақсарған сайын «әскери стратегия» мен «ұлы стратегия» арасындағы айырмашылық азайды. Ұлы стратегияның негізі – мемлекет одақтар құруы немесе басқа мемлекетті мойынсұнуға мәжбүрлеуі мүмкін дипломатия, осылайша ұрысқа түспей жеңіске жету. Ұлы стратегияның тағы бір құрамы – соғыстан кейінгі бейбітшілікті басқару. Клаузевиц айтқандай, сәтті әскери стратегия мақсатқа жету құралы болуы мүмкін, бірақ ол өзіндік мақсат емес. Тарихта соғыс алаңындағы жеңіс ұзақ мерзімді бейбітшілік, қауіпсіздік немесе тыныштық сияқты мақсаттарға ауыспаған көптеген мысалдар бар.
Military strategy in the 19th century was still viewed as one of a trivium of "arts" or "sciences" that govern the conduct of warfare; the others being tactics, the execution of plans and maneuvering of forces in battle, and logistics, the maintenance of an army. The view had prevailed since the Roman times, and the borderline between strategy and tactics at this time was blurred, and sometimes categorization of a decision is a matter of almost personal opinion. Carnot, during the French Revolutionary Wars thought it simply involved concentration of troops. Strategy and tactics are closely related and exist on the same continuum; modern thinking places the operational level between them. All deal with distance, time and force but strategy is large scale, can endure through years, and is societal while tactics are small scale and involve the disposition of fewer elements enduring hours to weeks. Originally strategy was understood to govern the prelude to a battle while tactics controlled its execution. However, in the world wars of the 20th century, the distinction between maneuver and battle, strategy and tactics, expanded with the capacity of technology and transit. Tactics that were once the province of a company of cavalry would be applied to a panzer army. It is often said that the art of strategies defines the goals to achieve in a military campaign, while tactics defines the methods to achieve these goals. Strategic goals could be "We want to conquer area X", or "We want to stop country Y's expansion in world trade in commodity Z"; while tactical decisions range from a general statement—e. g., "We're going to do this by a naval invasion of the North of country X", "We're going to blockade the ports of country Y", to a more specific "C Platoon will attack while D platoon provides fire cover". In its purest form, strategy dealt solely with military issues. In earlier societies, a king or political leader was often the same person as the military leader. If not, the distance of communication between the political and the military leader was small. But as the need of a professional army grew, the bounds between the politicians and the military came to be recognized. In many cases, it was decided that there was a need for a separation. As French statesman Georges Clemenceau said, "War is too important a business to be left to soldiers." This gave rise to the concept of the grand strategy which encompasses the management of the resources of an entire nation in the conduct of warfare. In the environment of the grand strategy, the military component is largely reduced to operational strategy—the planning and control of large military units such as corps and divisions. As the size and number of the armies grew and the technology to communicate and control improved, the difference between "military strategy" and "grand strategy" shrank. Fundamental to grand strategy is the diplomacy through which a nation might forge alliances or pressure another nation into compliance, thereby achieving victory without resorting to combat. Another element of grand strategy is the management of the post war peace. As Clausewitz stated, a successful military strategy may be a means to an end, but it is not an end in itself. There are numerous examples in history where victory on the battlefield has not translated into goals such as long term peace, security or tranquillity.
Ежелгі дәуір
Әскери стратегияның қағидалары б.з.д. 500 жылға дейін Сун Цзы мен Чанакьяның еңбектерінде қалыптасқан. Ұлы Александрдың, Чандрагупта Маурияның, Ганнибалдың, Цинь Ши Хуанның, Юлий Цезардың, Жуге Лянның, Халид ибн әл-Валидтің және әсіресе Ұлы Кирдің жорықтары стратегиялық жоспарлау мен әрекеттерді көрсетеді. Махан "Тарихқа теңіз күшінің әсері" кітабының кіріспесінде римдіктердің теңіз күшін Ганнибалдың Карфагенмен байланысын үзету үшін қалай тиімді пайдаланғанын сипаттайды; осылайша теңіз стратегиясы арқылы, оның легиондары Италияда жеңіске жетпесе де, Ганнибал Италиядан алынып тасталды. Осындай стратегиялардың бірі грек қала-мемлекеттері мен Парсы арасындағы шайқаста көрінді. Термопиль шайқасы, онда грек күштері сандық артықшылыққа ие болды, жақсы әскери стратегияның мысалы болды. Грек одақтас әскерлері соңында шайқасты ұтырды, бірақ олардың жаттығулары, қару-жарақтары және орналасқан жері оларға жеңіліске ұшырамас бұрын көптеген парсы әскерлерін жеңуге мүмкіндік берді. Нәтижесінде грек одағы шайқасты ғана емес, Платая шайқасына дейін жалғасқан стратегияның арқасында соғысты да ұтырмады. Б.з.д. 479 жылғы Платая шайқасы гректердің Парсыға қарсы жеңісімен аяқталды, бұл әскери стратегияның көптеген жауларды жеңуде қаншалықты тиімді екенін көрсетті. Алғашқы стратегияларға жою стратегиясы, әлсірету, тозу соғысы, күйдірілген жер тактикасы, блокада, партизандық науқан, алдау және қимыл-қозғалыс кірді. Тапқырлық пен шеберлік тек қиял, келісім және технологиямен ғана шектелді. Стратегтер үнемі жаңарып келе жатқан технологияны пайдаланды. "Стратегия" сөзі грек тіліндегі "στρατηγία" (strategia) – "генералдың лауазымы, басқару, генералдік өнер" сөзінен шыққан, ал ол "στρατηγός" (strategos) – "армияның жетекшісі немесе қолбасшысы, генерал" сөзінен туындаған, бұл "στρατός" (stratos) – "армия, қосын" және "ἀγός" (agos) – "жетекші, бастық" сөздерінің қосындысы, ал "ἀγός" сөзі "ἄγω" (ago) – "жетекшілік ету" сөзінен шыққан. Ежелгі грек тілінде оның қазіргі мағынада қолданылғанына ешқандай дәлел жоқ, бірақ ол 6-шы ғасырдан бастап Византия құжаттарында, әсіресе Византия императоры VI Лео Зиялына жатқызылатын еңбектерде кездеседі.
The principles of military strategy emerged at least as far back as 500 BC in the works of Sun Tzu and Chanakya. The campaigns of Alexander the Great, Chandragupta Maurya, Hannibal, Qin Shi Huang, Julius Caesar, Zhuge Liang, Khalid ibn al Walid and, in particular, Cyrus the Great demonstrate strategic planning and movement. Mahan describes in the preface to The Influence of Sea Power upon History how the Romans used their sea power to effectively block the sea lines of communication of Hannibal with Carthage; and so via a maritime strategy achieved Hannibal's removal from Italy, despite never beating him there with their legions. One of these strategies was shown in the battle between Greek city states and Persia. The Battle of Thermopylae in which the Greek forces were outnumbered stood as a good military strategy. The Greek allied forces ultimately lost the battle, but the training, use of armor, and location allowed them to defeat many Persian troops before losing. In the end, the Greek alliance lost the battle but not the war as a result of that strategy which continued on to the battle of Plataea. The Battle of Plataea in 479 BC resulted in a victory for the Greeks against Persia, which exemplified that military strategy was extremely beneficial to defeating a numerous enemy. Early strategies included the strategy of annihilation, exhaustion, attrition warfare, scorched earth action, blockade, guerrilla campaign, deception and feint. Ingenuity and adeptness were limited only by imagination, accord, and technology. Strategists continually exploited ever advancing technology. The word "strategy" itself derives from the Greek "στρατηγία" (strategia), "office of general, command, generalship", in turn from "στρατηγός" (strategos), "leader or commander of an army, general", a compound of "στρατός" (stratos), "army, host" + "ἀγός" (agos), "leader, chief", in turn from "ἄγω" (ago), "to lead". No evidence exists of it being used in a modern sense in Ancient Greek, but we find it in Byzantine documents from the 6th century onwards, and most notably in the work attributed to Emperor Leo VI the Wise of Byzantium.
Шыңғыс хан мен монғолдар
Еуропалық стратегиялық өнердегі дамуларға қарсылық ретінде, моңғол императоры Шыңғыс хан пайдалы мысал келтіреді. Шыңғыстың және оның ізбасарларының табыстары маневр мен террорға негізделген. Шыңғыстың стратегиялық шабуылдарының басты назары қарсыластың халқының психологиясына аударылған. Осы стратегияны тұрақты және ұқыпты іске асыру арқылы Шыңғыс пен оның ұрпақтары Еуразияның көп бөлігін бағындырды. Шыңғыс ханның әскері мен стратегиясының құрылыс бөліктері – атты садақшылардың тайпалық жасақтары, жерді өртеу тактикасы және, ең бастысы, Моңғолияның мол жылқы үйірлері болды. Әр садақшыда кемінде бір қосымша жылқы болды – әр адамға орташа есеппен бес жылқы шақтап, соның арқасында бүкіл әскер таңғажайып жылдамдықпен жылжуға қабілетті болды. Сонымен қатар, жылқы сүті мен жылқының қаны моңғолдардың негізгі тағамы болғандықтан, Шыңғыстың жылқы үйірлері оның жылжу құралы ғана емес, сонымен қатар логистикалық қамтамасыз етуіне де қызмет етті. Қалған барлық қажеттіліктер тонау және қарақшылық жолымен алынды. Ханның қарақшылары өздерімен бірге жылжымалы тұрақтар, әйелдер, қасапшылар мен аспаздарды алып жүрді. Маневр мен үздіксіз шабуылдар арқылы қытай, парсы, араб және Шығыс Еуропа армиялары күшін жоғалтып, құлағанда қуып жететін және қоршауға алатын болды. Шыңғыстың армиясымен салыстырғанда, барлық басқа армиялар ауыр және салыстырмалы түрде тұрақты болды. 20-ғасырдың соңына дейін ешбір армия Шыңғыстың армиясының жылдамдығымен теңесе алмады. Моңғолдар бекітілген қалаға шабуыл жасағанда, маневр және жылдамдық талаптары оны тез бағындыруды қажет етті. Осы жерде моңғолдардың қаны төгілген беделінен туған қорқыныш оларды қорқытып, бағындыруға көмектесті. Сонымен қатар, қарапайым биологиялық соғыс та қолданылды. Требушет немесе басқа баллисталық қарулар қоршалған қалаға өлген жануарлар мен денелерді лақтырып, Қара өлім сияқты аурулар мен өлімді таратуға пайдаланылды. Егер белгілі бір қала немесе қала моңғол ханына ұнамаса, қаладағы барлық адам өлтіріліп, басқа қалаларға үлгі көрсетілді. Бұл ерте заманғы психологиялық соғыс еді. Жоғарыда аталған тоғыз стратегиялық қағидаға сілтеме жасасақ, моңғол стратегиясы мақсатқа (негізгі назар қарсыластың моральдық және психологиялық жағдайына аударылған) шабуыл арқылы қол жеткізуге бағытталған; бұл шабуылдың өзі күшті шоғырландыру, маневр, күтпегендік және қарапайымдықпен сипатталды.
As a counterpoint to European developments in the strategic art, the Mongol emperor Genghis Khan provides a useful example. Genghis' successes, and those of his successors, were based on manoeuvre and terror. The main focus of Genghis' strategic assault was the psychology of the opposing population. By steady and meticulous implementation of this strategy, Genghis and his descendants were able to conquer most of Eurasia. The building blocks of Genghis' army and his strategy were his tribal levies of mounted archers, scorched earth style methods, and, equally essential, the vast horse herds of Mongolia. Each archer had at least one extra horse—there was an average of five horses per man—thus the entire army could move with astounding rapidity. Moreover, since horse milk and horse blood were the staples of the Mongolian diet, Genghis' horse herds functioned not just as his means of movement but as his logistical sustainment. All other necessities would be foraged and plundered. Khan's marauders also brought with them mobile shelters, concubines, butchers, and cooks. Through maneuver and continuous assault, Chinese, Persian, Arab and Eastern European armies could be stressed until they collapsed, and were then annihilated in pursuit and encirclement. Compared to the armies of Genghis, nearly all other armies were cumbersome and relatively static. It was not until well into the 20th century that any army was able to match the speed of deployment of Genghis' armies. When confronted with a fortified city, the Mongol imperatives of maneuver and speed required that it be quickly subdued. Here the terror engendered by the bloody reputation of the Mongolians helped to intimidate and subdue. So too did primitive biological warfare. A trebuchet or other type of ballista weapon would be used to launch dead animals and corpses into a besieged city, spreading disease and death, such as the Black Plague. If a particular town or city displeased the Mongolian Khan, everyone in the city would be killed to set an example for all other cities. This was early psychological warfare. To refer to the nine strategic principles outlined above, the Mongol strategy was directed toward an objective (that schwerpunkt (main focus) being the morale and mental state of the opposing population) achieved through the offensive; this offensive was itself characterized by concentration of force, maneuver, surprise, and simplicity.
Ерте заманауи дәуір
1520 жылы Николо Макиавеллидің «Соғыс өнері» (Dell'arte della guerra) атты еңбегі азаматтық және әскери мәселелер арасындағы байланыс пен стратегиялық жоспарлаудың қалыптасуын қарастырды. Отыз жылдық соғыста (1618–1648) Швецияның Густав Адольфы қасиетті Рим империясының жерінде жеңіске жеткізген жетілдірілген операциялық стратегияны көрсетті. Әскери стратегия Еуропада 18 ғасырда ғана жүйелі түрде зерттеле бастады. Бұл сөз алғаш рет 1777 жылы Иоганн фон Буршайдтың Лео VI-ның «Тактика» еңбегін неміс тіліне аударғанда «Стратегия» деп қолданылды. Одан кейін бұл термин Батыс елдеріне тарады. Жеті жылдық соғыста (1756–1763) Ұлы Фридрих қарсыластарын тежеу және пруссиялық әскерін сақтап қалу үшін «тозу стратегиясын» (көзігу соғысын қараңыз) қолданды. Франция, Австрия, Ресей және Швециядан шабуылға ұшыраған Фридрих өзінің орталық орналасуын пайдаланып, әскерін ішкі бағыттар бойынша жылжытып, бір уақытта бір қарсыласқа қарсы күшін шоғырландыра алды. Жеңіске жете алмаса да, дипломатиялық шешім табылғанша жеңілістен сақтануға тырысты. Фридриктің «жеңісі» маневрлік бағыттарға, жердің ерекшеліктерін білуге және стратегиялық маңызға ие нүктелерді бақылауға баса назар аударатын «геометриялық стратегияның» маңыздылығын арттырды.
In 1520 Niccolò Machiavelli's Dell'arte della guerra (Art of War) dealt with the relationship between civil and military matters and the formation of grand strategy. In the Thirty Years' War (1618 1648), Gustavus Adolphus of Sweden demonstrated advanced operational strategy that led to his victories on the soil of the Holy Roman Empire. It was not until the 18th century that military strategy was subjected to serious study in Europe. The word was first used in German as "Strategie" in a translation of Leo VI's Tactica in 1777 by Johann von Bourscheid. From then onwards, the use of the word spread throughout the West. In the Seven Years' War (1756–1763), Frederick the Great improvised a "strategy of exhaustion" (see attrition warfare) to hold off his opponents and conserve his Prussian forces. Assailed from all sides by France, Austria, Russia and Sweden, Frederick exploited his central position, which enabled him to move his army along interior lines and concentrate against one opponent at a time. Unable to achieve victory, he was able to stave off defeat until a diplomatic solution emerged. Frederick's "victory" led to great significance being placed on "geometric strategy" which emphasized lines of manoeuvre, awareness of terrain and possession of critical strong points.
Наполеондық
Француз революциялық соғыстары мен одан кейінгі Наполеон соғыстары әскери стратегияны түбірімен өзгертті. Осы кезеңнің ықпалы Америка Азамат соғысы мен Бірінші дүниежүзілік соғыстың бастапқы кезеңдерінде де сезілді. Арзан, қарапайым қарулардың пайда болуымен және жалдамалы емес, шақырылған азамат сарбаздарының көбеюімен әскерлердің саны күрт өсіп, жаппай құрамаларға айналды. Бұл әскерді алдымен дивизияларға, содан кейін корпусқа бөлуді қажет етті. Дивизиялармен бірге дивизиялық артиллерия да пайда болды: жеңіл, жылдам, ұзақ қашықтыққа оқ атып, күшті өртендіретін артиллерия. Пикемендер мен мушкеттердің қатаң формациялары мен жаппай оқ атуының орнына, жеңіл жаяу әскерлер шайқас шебінде күресе бастады. Францияның Наполеон I осы өзгерістерді тиімді "жою шайқасын" жүргізу үшін пайдаланды. Наполеон әрқашан қарсыласын толығымен жою мақсатымен, шайқаста шешімді жеңіске жетіп, көбінесе жоғары маневр арқылы сәттілікке қол жеткізді. Ол билеуші және генерал ретінде саяси және экономикалық шараларды қолдана отырып, стратегиялық және операциялық стратегияны бірге қарастырды. Наполеон қолданған әдістердің авторы болмаса да, ол жоғары маневр мен шайқас кезеңдерін тиімді біріктірді. Бұрын генералдар осы тәсілді жеке шаралар ретінде қарастырған. Алайда Наполеон маневрді шайқастың қалай және қайда өтетінін анықтау үшін пайдаланды. Аустерлиц шайқасы осы маневрдің жарқын мысалы. Наполеон қарсыласын алға тарту үшін, оның орталық бөлігін әлсіретіп, қанаттық шабуылға итермелеу үшін күшті позициядан шықты. Бұл француз армиясына одақтас әскерді бөліп, жеңіске жетуге мүмкіндік берді. Наполеон шайқасқа дайындалу үшін екі негізгі стратегия қолданды. Оның "Manoeuvre De Derrière" (арттан шабуыл) стратегиясы француз армиясын жаудың байланыс желілеріне тікелей орналастыруды көздеді. Бұл қарсыласты Наполеонмен шайқасуға немесе әскерді айналып өтуге мәжбүр етті. Армиясын жаудың артына орналастыру арқылы, қарсыластың жабдықтау және байланыс жолдары үзіліп, оның моральдық жағдайына кері әсер ететін еді. Шайқас басталғаннан кейін, қарсыластың жеңілуге құқығы болмайтын жағдай туды. Бұл Наполеонға шайқас алаңына бірнеше бағыттан шабуыл жасауға мүмкіндік берді. Бастапқыда күштерді шоғырландырмау, азық-түлік іздеуге көмектесті және жаудың нақты орналасқан жері мен ниеттерін шатастыруға тырысты. "Тікелей емес" тәсіл одақтас әскерлердің қолданатын сызықтық формацияларын бұзуға мүмкіндік берді. Шайқас барысында жау резервтерін жағдайды тұрақтандыру үшін салғанда, Наполеон кенеттен қанаттық құрамаларын шабуылға жіберіп, жауды шатастырды. Оның қарсыластары күтпеген жаңа қауіпке тап болып, резервтері жетіспегендіктен, қанаттық шабуылға қарсы тұру үшін жақын аумақты әлсіретуге және тік бұрышпен шайқас шебін құруға мәжбүр болды. Осы кезде Наполеон резервтерін сол тік бұрыштың тоғысқан жеріне жинап, жау шебін бұзу үшін күшті шабуыл жасады. Жау шебінің бұзылуы Наполеонның кавалериясына екі жақтан да шабуыл жасап, қарсыласын жеңіске жеткізуге немесе қашуға мәжбүр етуге мүмкіндік берді. Наполеон I Франция екі немесе одан да көп жау әскерімен кездескенде қолданған екінші стратегиясы – орталық позицияны пайдалану. Бұл Наполеонға жау әскерлерін бөлу үшін аралыққа енуге мүмкіндік берді. Ол өз күшінің бір бөлігін бір әскерді ұстап тұруға, ал қалған бөлігін екінші әскерді тез жеңуге жұмсады. Содан кейін ол екінші әскерге қарай жылжып, бірінші әскерді қуып жететін бөлімді қалдырып, операцияны қайталайтын еді (толық жеңіліс). Бұл стратегияның мақсаты – негізгі шайқасқа максималды күштерді шоғырландыру және жаудың күштерді күшейту мүмкіндігін шектеу болды. Орталық позицияның бір кемшілігі – екінші армияға назар аудару қажет болғандықтан, жауды толық қуу мүмкін болмады. Наполеон Ватерлоо шайқасында орталық позиция стратегиясын қолданды.
The French Revolutionary Wars and the Napoleonic Wars that followed revolutionized military strategy. The impact of this period was still to be felt in the American Civil War and the early phases of World War I. With the advent of cheap small arms and the rise of the drafted citizen soldier, armies grew rapidly in size to become massed formations. This necessitated dividing the army first into divisions and later into corps. Along with divisions came divisional artillery; light weight, mobile cannon with great range and firepower. The rigid formations of pikemen and musketeers firing massed volleys gave way to light infantry fighting in skirmish lines. Napoleon I of France took advantage of these developments to pursue an effective "battle of annihilation". Napoleon invariably sought to achieve decision in battle, with the sole aim of utterly destroying his opponent, usually achieving success through superior maneuver. As ruler and general he dealt with the grand strategy as well as the operational strategy, making use of political and economic measures. While not the originator of the methods he used, Napoleon effectively combined the relatively superior maneuver and battle stages into one event. Before this, General Officers had considered this approach to battle as separate events. However, Napoleon used the maneuver to battle to dictate how and where the battle would progress. The Battle of Austerlitz was a perfect example of this maneuver. Napoleon withdrew from a strong position to draw his opponent forward and tempt him into a flank attack, weakening his center. This allowed the French army to split the allied army and gain victory. Napoleon used two primary strategies for the approach to battle. His "Manoeuvre De Derrière" (move onto the rear) was intended to place the French Army across the enemy's lines of communications. This forced the opponent to either march to battle with Napoleon or attempt to find an escape route around the army. By placing his army into the rear, his opponent's supplies and communications would be cut. This had a negative effect on enemy morale. Once joined, the battle would be one in which his opponent could not afford defeat. This also allowed Napoleon to select multiple battle angles into a battle site. Initially, the lack of force concentration helped with foraging for food and sought to confuse the enemy as to his real location and intentions. The "indirect" approach into battle also allowed Napoleon to disrupt the linear formations used by the allied armies. As the battle progressed, the enemy committed their reserves to stabilize the situation, Napoleon would suddenly release the flanking formation to attack the enemy. His opponents, being suddenly confronted with a new threat and with little reserves, had no choice but to weaken the area closest to the flanking formation and draw up a battle line at a right angle in an attempt to stop this new threat. Once this had occurred, Napoleon would mass his reserves at the hinge of that right angle and launch a heavy attack to break the lines. The rupture in the enemy lines allowed Napoleon's cavalry to flank both lines and roll them up leaving his opponent no choice but to surrender or flee. The second strategy used by Napoleon I of France when confronted with two or more enemy armies was the use of the central position. This allowed Napoleon to drive a wedge to separate the enemy armies. He would then use part of his force to mask one army while the larger portion overwhelmed and defeated the second army quickly. He would then march on the second army leaving a portion to pursue the first army and repeat the operations (defeat in detail). This was designed to achieve the highest concentration of men into the primary battle while limiting the enemy's ability to reinforce the critical battle. The central position did have a weakness in that the full power of the pursuit of the enemy could not be achieved because the second army needed attention. Napoleon used the central position strategy during the Battle of Waterloo.
Ватерлоо
Наполеон Веллингтонды жасырып, пруссиялық армияға қарсы күш жинады, содан кейін Линьи шайқасын жеңгеннен кейін, Наполеон Ватерлоодан оңтүстікке қарай орналасқан одақтас/британ армиясына да солай жасауға тырысты. Оның қолбасшысы жеңілген пруссиялық армияны жасыра алмады, ол Ватерлоо шайқасында Наполеонды жеңіске жеткізіп, Еуропадағы оның үстемдігін аяқтады. Блюхер басқаратын пруссиялық армия Наполеонға қарсы «артынан шабуыл» маневрін қолданды деуге болады, ол күтпеген жағдайда жаңа жау қатеріне ден қоюға мәжбүр болды. Наполеонның практикалық стратегиялық табыстары, үнемі кіші күштерді үлкендерін жеңіске жетелеуі, әскери стратегияны зерттеудің жаңа саласын қалыптастырды. Оның қарсыластары, әсіресе, осы саладағы білімді дамытуға ұмтылды, бұл оларға жоғары білікті офицерлер тобымен, Бас штабпен, шебер жеке тұлғаға қарсы тұруға мүмкіндік берді. Оның еңбектерін зерттеген ең маңызды екі ғалым – Карл фон Клаузевиц, философиялық білімі бар пруссиялық, және Антуан Анри Жомини, бұрын Наполеонның штаб офицері болған. Наполеонның жойқын стратегиясының ерекше мысалы және ұрыс траншеяларына дейінгі даму – Пиреней соғысы кезіндегі Торес-Ведрас шебі. Француз армиялары жерден күш алып өмір сүрді, ал олардың айналып өте алмайтын бекіністерге тап болғанда, олар алға жылжуды жалғастыра алмады және шеп алдындағы аймақтың барлық қорын пайдаланғаннан кейін кері шегінуге мәжбүр болды. Пиреней науқаны сол кезде көп назардан тыс қалған, бірақ 20 ғасырда кеңінен таралған соғыс әдістерін дамытуға ерекше үлес қосты. Бұл британдықтардың испандықтарға француз армиясының тылында шабуыл жасауға көмектесуі және ынталандыруы болды, бұл оларды байланыс желісін қорғау үшін Иберия армиясының көп бөлігін ысырап етуге итермеледі. Бұл британдықтар үшін өте тиімді болды, өйткені испандық көтерілісшілеріне көмектесу француз әскерлерінің бірдей санын тоқтатуға арналған британдық әскер бөлімдерін жарақтандырудан және жалақы төлеуден әлдеқайда арзанға түсті. Британдық армия сәйкесінше кішірек бола алатындықтан, ол әскерін теңіз және құрлық жолымен қамтамасыз ете алды, сол кездегідей жерден күш алудың қажеті болмады. Сонымен қатар, олар азық іздеуге мәжбүр болмағандықтан, жергілікті тұрғындарды ашуландырмады, сондықтан француз армиясы сияқты байланыс желілерін қорғауға соншалықты мұқтаж болмады. Осылайша, олардың испандық одақтастарына партизандық немесе «кіші соғыс» жүргізуде көмектесу стратегиясы британдықтарға көптеген артықшылықтар берді, олардың барлығы бірден көзге көрінбеді.
Napoleon masked Wellington and massed against the Prussian army, and then after the Battle of Ligny was won, Napoleon attempted to do the same to the Allied/British army located just to the south of Waterloo. His subordinate was unable to mask the defeated Prussian army, who reinforced the Waterloo battle in time to defeat Napoleon and end his domination of Europe. It can be said that the Prussian Army under Blücher used the "maneuver de derrière" against Napoleon who was suddenly placed in a position of reacting to a new enemy threat. Napoleon's practical strategic triumphs, repeatedly leading smaller forces to defeat larger ones, inspired a whole new field of study into military strategy. In particular, his opponents were keen to develop a body of knowledge in this area to allow them to counteract a masterful individual with a highly competent group of officers, a General Staff. The two most significant students of his work were Carl von Clausewitz, a Prussian with a background in philosophy, and Antoine Henri Jomini, who had been one of Napoleon's staff officers. One notable exception to Napoleon's strategy of annihilation and a precursor to trench warfare were the Lines of Torres Vedras during the Peninsular War. French Armies lived off the land and when they were confronted by a line of fortifications which they could not out flank, they were unable to continue the advance and were forced to retreat once they had consumed all the provisions of the region in front of the lines. The Peninsular campaign was notable for the development of another method of warfare which went largely unnoticed at the time, but would become far more common in the 20th century. That was the aid and encouragement the British gave to the Spanish to harass the French behind their lines which led them to squander most of the assets of their Iberian army in protecting the army's line of communications. This was a very cost effective move for the British, because it cost far less to aid Spanish insurgents than it did to equip and pay regular British army units to engage the same number of French troops. As the British army could be correspondingly smaller it was able to supply its troops by sea and land without having to live off the land as was the norm at the time. Further, because they did not have to forage they did not antagonise the locals and so did not have to garrison their lines of communications to the same extent as the French did. So the strategy of aiding their Spanish civilian allies in their guerrilla or 'small war' benefited the British in many ways, not all of which were immediately obvious.
Өнеркәсіптік дәуірі
Америка Азамат соғысында (1861–1865) әскери стратегияның дамуы жалғасты. Роберт Ли, Улисс С. Грант және Уильям Текумсе Шерман сияқты генералдар стратегияны қолдануды жетілдірді, олардың барлығы Наполеонның жетістіктерінен әсер алды (Томас "Стоунволл" Джексон өзімен бірге Наполеонның нақыл сөздері жинағын алып жүргені айтылады). Дегенмен, ұзақ қашықтыққа арналған жаяу әскердің қаптық мылтықтары және мини шарлы оқтары сияқты технологиялық жетістіктерге қарамастан Наполеондық принциптерге ұстану одақтың да, Конфедерацияның да күштеріне және халқына апатты салдарларға әкелді. Соғыс жүргізілетін уақыт пен кеңістік те өзгерді. Темір жолдар үлкен күштердің жылдам қозғалысын қамтамасыз етті, бірақ маневрлер тар, осал дәліздермен шектелді. Бу күші және броненосцы теңіздегі көлік пен шайқасты өзгертті. Жаңадан ойлап табылған телеграф әскерлер мен олардың бас штабтары арасында жылдам байланыс орнатуға мүмкіндік берді. Шабуыл әдетте ауылдық даладағы қарсы дивизиялармен, оқтармен қаруланған желкенді немесе бумен жүретін кемелермен теңіздегі қақтығыстар және қаланы қорғап тұрған әскери күштерге шабуыл түрінде жүргізілді. Шерманның 1864 жылғы Теңізге жорығы сияқты маневр стратегиясының табысқа жетуіне әлі де мүмкіндік болды, бірақ бұл жаудың бекініске баруға құштар болмауына байланысты болды. Соғыстың соңына қарай, әсіресе Колд-Харбор және Виксбург шайқастарындағы статикалық нысаналарды қорғауда траншеялар желісі Бірінші дүниежүзілік соғыстың алғы көрінісі болды. Америка Азамат соғысының көптеген сабақтары ұмытылды, мысалы, Аустрия-Пруссия соғысы немесе Франко-Пруссия соғысында маневр жеңіске жетті. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңде ең ықпалды стратегтердің екеуі – пруссиялық генералдар Гельмут фон Мольтке және Альфред фон Шлиффен болды. Мольтке басшылығымен пруссиялық армия Австрия-Пруссия соғысында (1866) және Франко-Пруссия соғысында (1870–71) жеңіске жетті, соңғы науқан әскери стратегияны жоспарлау және орындаудың классикалық үлгісі ретінде кеңінен танылды. Темір жолдар мен автомобиль жолдарын маневр үшін пайдаланумен қатар, Мольтке телеграфты үлкен армияларды басқару үшін де пайдаланды. Ол бақылауды төменгі командирлерге жүктеу және нақты бұйрықтардың орнына нұсқаулар беру қажеттігін мойындады. Мольтке ең көп еске алынатын стратег – икемділікке сенуі және ешқандай жоспар, қаншалықты жақсы дайындалған болса да, жаумен алғашқы кездесуден кейін аман қалуына кепілдік берілмейді. Фельдмаршал Шлиффен Мольткеден кейін келіп, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін неміс жоспарлауын басқарды. Ол "жою стратегиясын" жақтады, бірақ екі майданнан соғысқа тап болды. Ол жасаған стратегия – Шлиффен жоспары, шығыста қорғаныспен болса, батыста шешуші жеңіске жету үшін күш жинау, содан кейін немістер шығыста шабуылға шығу. Ханнибалдың Канна шайқасындағы табысына ықпал еткен Шлиффен жауды жою үшін оны қоршауға алудың бір үлкен шайқасын жоспарлады. Осы кезеңдегі тағы бір неміс стратегі – Ханс Дельбрюк, Клаузевицтің "шектелген соғыс" тұжырымдамасын кеңейтіп, "тозу стратегиясы" туралы теорияны жасады. Оның теориясы сол кездегі кең таралған әскери ойлауға қарсы келді, ол шайқаста жеңіске жетуді қолдады, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс көп ұзамай ақылсыз "жою стратегиясының" кемшіліктерін көрсетті. Индустрияландыру тез теңіз технологиясын өзгертіп жатқан кезде, америкалық стратег Альфред Тайер Махан теңіз стратегиясын дерлік өз қолымен жаңартты. Жоминидің стратегиялық принциптеріне ықпал еткен ол алдағы соғыстарда экономикалық стратегия әскери стратегия сияқты маңызды болатынын түсінді, теңізге бақылау жасау сауда мен соғысқа қажетті ресурстарды бақылауға мүмкіндік береді. Махан "үлкен флот" тұжырымдамасын және қорғаныс жағалауды нығайтудың орнына теңіз жолдарын бақылау арқылы қол жеткізілетін экспансионистік көзқарас тұжырымдамасын ұсынды. Оның теориялары 1898–1914 жылдар аралығында теңіздегі қарулану жарысына ықпал етті.
The evolution of military strategy continued in the American Civil War (1861–1865). The practice of strategy was advanced by generals such as Robert E. Lee, Ulysses S. Grant and William Tecumseh Sherman, all of whom had been influenced by the feats of Napoleon (Thomas "Stonewall" Jackson was said to have carried a book of Napoleon's maxims with him.) However, the adherence to the Napoleonic principles in the face of technological advances such as the long range infantry breechloader rifles and minie ball guns generally led to disastrous consequences for both the Union and Confederate forces and populace. The time and space in which war was waged changed as well. Railroads enabled swift movement of large forces but the manoeuvring was constrained to narrow, vulnerable corridors. Steam power and ironclads changed transport and combat at sea. Newly invented telegraph enabled more rapid communication between armies and their headquarters capitals. Combat was still usually waged by opposing divisions with skirmish lines on rural battlefields, violent naval engagements by cannon armed sailing or steam powered vessels, and assault on military forces defending a town. There was still room for triumphs for the strategy of manoeuvre such as Sherman's March to the Sea in 1864, but these depended upon an enemy's unwillingness to entrench. Towards the end of the war, especially in defense of static targets as in the battles of Cold Harbor and Vicksburg, trench networks foreshadowed World War I. Many of the lessons of the American Civil War were forgotten, when in wars like the Austro Prussian War or the Franco Prussian War, manoeuvre won the day. In the period preceding World War I, two of the most influential strategists were the Prussian generals, Helmuth von Moltke and Alfred von Schlieffen. Under Moltke the Prussian army achieved victory in the Austro Prussian War (1866) and the Franco Prussian War (1870–71), the latter campaign being widely regarded as a classic example of the conception and execution of military strategy. In addition to exploiting railroads and highways for manoeuvre, Moltke also exploited the telegraph for control of large armies. He recognised the need to delegate control to subordinate commanders and to issue directives rather than specific orders. Moltke is most remembered as a strategist for his belief in the need for flexibility and that no plan, however well prepared, can be guaranteed to survive beyond the first encounter with the enemy. Field Marshal Schlieffen succeeded Moltke and directed German planning in the lead up to World War I. He advocated the "strategy of annihilation" but was faced by a war on two fronts against numerically superior opposition. The strategy he formulated was the Schlieffen Plan, defending in the east while concentrating for a decisive victory in the west, after which the Germans would go on to the offensive in the east. Influenced by Hannibal's success at the Battle of Cannae, Schlieffen planned for a single great battle of encirclement, thereby annihilating his enemy. Another German strategist of the period was Hans Delbrück who expanded on Clausewitz's concept of "limited warfare" to produce a theory on the "strategy of exhaustion". His theory defied popular military thinking of the time, which was strongly in favour of victory in battle, yet World War I would soon demonstrate the flaws of a mindless "strategy of annihilation". At a time when industrialisation was rapidly changing naval technology, one American strategist, Alfred Thayer Mahan, almost single handedly brought the field of naval strategy up to date. Influenced by Jomini's principles of strategy, he saw that in the coming wars, where economic strategy could be as important as military strategy, control of the sea granted the power to control the trade and resources needed to wage war. Mahan pushed the concept of the "big navy" and an expansionist view where defence was achieved by controlling the sea approaches rather than fortifying the coast. His theories contributed to the naval arms race between 1898 and 1914.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, 1870 жылдан бері қалыпты жағдайға енген шабуылдық ойлау басым болды, екінші Бур соғысы (1899–1902) және Ресей-Жапон соғысы (1904–1905) сияқты соңғы оқиғаларға қарамастан, машиналық мылтық өзінің қорғаныс мүмкіндіктерін көрсеткеніне қарамастан. 1914 жылдың соңына қарай Батыс майданында тоқырау орнап, стратегиялық маневр жасау мүмкіндігі жойылды. Соғысқа қатысушылар «жарақтандыру стратегиясын» қабылдады. Вердендегі неміс шайқасы, Соммадағы және Пашендельдегі британдықтар – жауды әлсіретуге бағытталған алғашқы кең ауқымды шайқастардың бірі болды. Жарақтандыру көп уақытты қажет еткендіктен, Бірінші дүниежүзілік соғыстың шайқастары апталар мен айларға созылды. Жарақтандырудың қиындығы – терең бекітілген қорғанысты қолдану үшін әдетте он шабуылшыға бір қорғаушы қажет болатын, немесе 1917 жылдың соңына дейін жеңіске жетудің ақылға қонымды мүмкіндігі болмайтын артиллериялық қолдау деңгейі қажет болатын. Қорғаушының ішкі желілерді пайдалана отырып әскерлерді жылжыту мүмкіндігі, сол кездегі технология деңгейімен кез келген жетістікті толыққанды пайдалану мүмкіндігін болдырмады. Бірінші дүниежүзілік соғыстағы стратегияның ең даулы мәселесі – британдықтар арасындағы «Батыс» көзқарасы (фельдмаршал Хейг ұстанған) мен «Шығыс» арасындағы айырмашылық болды; біріншісі барлық күш-жігерді неміс армиясына қарсы бағыттау керек, екіншісі Германияның одақтастарына шабуыл жасау арқылы көбірек пайдалы жұмыс істеуге болады. «Тіректі алып тастау» термині қолданылды, мүмкін Германияның барлық одақтастары картада оңтүстікке (яғни «астында») орналасқандықтан. «Батыс» көзқарасын жақтаушылар Германияның одақтастары бірнеше рет апаттан құтылып, неміс әскерлерін, қаруын немесе әскери кеңесшілерін ұсыну арқылы өздерін ұстап тұруға немесе айтарлықтай табысқа қол жеткізуге мүмкіндік алғанын атап көрсетті, ал олар Германия үшін ешқашан осындай қызметтер көрсетпеді. Яғни, Германия – тірек болды, ал оның одақтастары (әсіресе Болгария және Австро-Мажарстан) Германияның оларға көмектесу қабілеті айтарлықтай төмендегенше елеулі жеңіліске ұшырамады. Басқа майдандарда маневр стратегиясын қолдануға әлі де мүмкіндік болды. Немістер Танненберг шайқасында ресейліктерге қарсы толыққанды жойқын шайқас жүргізді. 1915 жылы Ұлыбритания мен Франция жақсы ниетпен, бірақ нашар ойластырылған және ақырында жеміссіз аяқталған Дарданелл операциясын бастады, олар өздерінің орыс одақтасына көмектесу және Осман империясын соғыстан шығару үшін теңіз күшін және десантты біріктірді. Палестинадағы жорық жергілікті жерде өркендеген атты әскер басым болды, британдықтар Газада (1917) және Мегиддода (1918) екі маңызды жеңіске жетті. Полковник Т. Е. Лоуренс және басқа да британдық офицерлер арабтардың тұрақсыз жасақтарын Османдықтарға қарсы партизандық науқанға бастап, Бур соғыстары кезінде жасалған стратегия мен тактиканы қолданды. Бірінші дүниежүзілік соғыста бұрын-соңды болмаған көлемде әскерлер пайда болды. Күшті теңіз флотына және шағын тұрақты армияға әрқа сүйеген Ұлыбритания армияны тез кеңейтуге мәжбүр болды. Бұл осындай алып күшті басқаруға қабілетті генералдар мен штаб офицерлерін даярлау деңгейінен асып, британдық өнеркәсіптің оны қажетті қару-жарақпен және сапалы оқ-дәрімен жабдықтау қабілетін соғыстың соңына дейін басып қалды. Технологиялық жетістіктер стратегияға да үлкен әсер етті: әуеде барлау, артиллерия техникасы, улы газ, автомобиль және танк (соңғысы тіпті соғыс соңында да әлі де даму сатысында болды), телефон және радиотелеграфия. Бұрынғы соғыстардан гөрі Бірінші дүниежүзілік соғыстағы әскери стратегияны ұлттардың коалициясының ұлы стратегиясы басқарды; бір жағынан Антанта, екінші жағынан Орталық державалар. Қоғам мен экономика толыққанды соғыс үшін жұмылдырылды. Жаудың экономикасына шабуыл жасау үшін Ұлыбритания теңіз блокадасын қолданды, ал Германия сауда кемелеріне қарсы су асты кемелерін қолданды. Бірлік командалық мәселесі әр түрлі ұлттық мемлекеттер шабуылдар мен қорғаныстарды үйлестіре бастаған кезде туындады. 1918 жылдың 21 наурызынан бастап Германияның қорқынышты жойқын шабуылдарының қысымымен Антанта ақырында фельдмаршал Фердинанд Фош басшылығына көшті. Немістер жалпы алғанда Орталық державаларды басқарды, бірақ неміс билігі азайып, соғыс соңында командалық желілер шатасты. Бірінші дүниежүзілік соғыс стратегиясында «шабуыл рухы» басым болды, генералдар тоқырауды бұзу үшін әскердің жеке «көзқарасына» дейін мистицизмге ұмтылды; бұл қанды қырғынға әкелді, өйткені әскерлер тығыз қатарлармен машиналық мылтықтарға шабуыл жасады. Әр тарап өзгеше тезис әзірледі. Уинстон Черчилль басшылығындағы британдықтар танк соғысын дамытты, олардың көмегімен соғысты жеңіске жеткізді. Немістер «автономия доктринасын» дамытты, бұл блицкриг пен қазіргі заманғы жаяу әскер тактикасының алға басушысы болды, шабуыл тобын қолданды, олар жау қорғанысындағы әлсіз жерлерді пайдалану үшін жасырынудан жасырынуға өтіп, «автономиямен» әрекет ететін. Екінші дүниежүзілік соғыстың блицкриг командирлерінің көпшілігі, әсіресе Эрвин Роммель, Бірінші дүниежүзілік соғыста шабуыл тобының мүшелері болды. Брест-Литовск шартнамасынан кейін Германия соңғы шабуылды бастады және оған жақын келді. Алайда, автономияның жаңа тактикасы жалпы үйлестіру және басқару тұрғысынан әлсіздікті көрсетті. Француз және британдық армиялардың арасына ену, содан кейін соңғысына шабуыл жасап, оны жою мақсатымен жасалған наурыз шабуылы бағытын жоғалтып, аумақтық пайдасына ие болды, ал бастапқы мақсаты естен шықты. Бірінші дүниежүзілік соғыс Германия армиясының күші мұндай деңгейге жеткенде аяқталды, Германия бейбіт шарттарды сұрады. Наурыз шабуылдарының күшін сарқылып, сәтсіздікке ұшыраған неміс әскері алғаш рет 1918 жылдың 8-11 тамызында Амьен шайқасында жеңіліске ұшырады, ал Германияда азық-түлік жетіспеушілігі мен экономиканың қирауына байланысты жалпы көтеріліс басталды. Антантаның жеңісі осы кезде шартты түрде қамтамасыз етілді, ал Германияның әскери әлсіздігі келесі жүз күнде нақтыланды. Осы уақыт ішінде Антанта жыл басында немістердің қол жеткізген табыстарын кері қайтарды, ал британдық армия (канадтықтар мен австралиялықтардың жетекшілігімен) соңғы рет Гинденбург қорғаныс жүйесін бұзды. Оның әдістері күмәнді болғанымен, Ұлыбританияның фельдмаршалы Хейг өзінің ұлы стратегиялық көрегенділігінде дұрыс екенін дәлелдеді: «Неміс армиясын жеңгенше жеңіске үміттене алмаймыз». Соғыс соңына қарай Германияның ең жақсы әскерлері қаза тапты, ал қалғандары Батыс майданының барлық бөлігінде үнемі қысымға ұшырады, бұл бір жағынан америкалық күштердің үздіксіз келуінің (немістер бұған жете алмады), екінші жағынан әлсіреген Антанта армиясын қажетті өрт құрылғыларымен жабдықтау үшін өнеркәсіптің соңғы рет жұмылдырылуының нәтижесі болды (ал Германия теңіз блокадасының арқасында барлық түрлі материалдар жетіспеді). Ішкі желілер Германияның одақтастарына ұсынатын мүмкіндіктері болмады. Тіректер ақырында құлады, бірақ олардың өзі қолдаусыз болғандықтан ғана. Бірінші дүниежүзілік соғыста танктың ролі көбінесе дұрыс түсінілмейді. Оның жақтастары оны жеңістің қаруы деп қарады, ал көптеген бақылаушылар (әсіресе британдықтар) осы мәселеде көзқарастың тарлығын айыптады, әсіресе танктардың содан бері жеткен жетістіктерін ескере отырып. Дегенмен, Бірінші дүниежүзілік соғыстағы танктың шектеулері, заманауи инженериялық технологияның шектеулерімен байланысты екенін ескеру қажет. Олар баяу болды (адамдар жүгіріп, көбінесе жүріп тезуге болады), өте үлкен болғандықтан артиллерияға осал болды, қару-жарақтан басқа барлық нәрсеге қарсы қорғанышпен жабдықтау мүмкін емес еді, өте қолайсыз болды (ішіндегі жағдай көбінесе экипаждың денсаулығына зиян келтіретін, қозғалтқыш газдары мен ыстықтан кейбіреулерін...).
At the start of World War I strategy was dominated by the offensive thinking that had been in vogue since 1870, despite the more recent experiences of the Second Boer War (1899–1902) and Russo Japanese War (1904–05), where the machine gun demonstrated its defensive capabilities. By the end of 1914, the Western Front was a stalemate and all ability to maneuver strategically was lost. The combatants resorted to a "strategy of attrition". The German battle at Verdun, the British on the Somme and at Passchendaele were among the first wide scale battles intended to wear down the enemy. Attrition was time consuming so the duration of World War I battles often stretched to weeks and months. The problem with attrition was that the use of fortified defenses in depth generally required a ratio of ten attackers to one defender, or a level of artillery support which was simply not feasible until late 1917, for any reasonable chance of victory. The ability of the defender to move troops using interior lines prevented the possibility of fully exploiting any breakthrough with the level of technology then attainable. Perhaps the most controversial aspect of strategy in World War I was the difference among the British between the "Western" viewpoint (held by Field Marshal Haig) and the "Eastern"; the former being that all effort should be directed against the German Army, the latter that more useful work could be done by attacking Germany's allies. The term "knocking away the props" was used, perhaps as a consequence of the fact that all of Germany's allies lay south of (i. e., "beneath") it on the map. Proponents of the Western viewpoint make the point that Germany's allies were more than once rescued from disaster or rendered capable of holding their own or making substantial gains by the provision of German troops, arms or military advisers, whereas those allies did not at any time provide a similar function for Germany. That is, it was Germany which was the prop, and its allies (particularly Bulgaria and Austria Hungary) did not suffer significant reverses until Germany's ability to come to their aid was grossly impaired. On other fronts, there was still room for the use of strategy of maneuver. The Germans executed a perfect battle of annihilation against the Russians at the Battle of Tannenberg. In 1915 Britain and France launched the well intentioned but poorly conceived and ultimately fruitless Dardanelles Campaign, combining naval power and an amphibious landing, in an effort to aid their Russian ally and knock the Ottoman Empire out of the war. The Palestine campaign was dominated by cavalry, which flourished in the local terrain, and the British achieved two breakthrough victories at Gaza (1917) and Megiddo (1918). Colonel T. E. Lawrence and other British officers led Arab irregulars on a guerrilla campaign against the Ottomans, using strategy and tactics developed during the Boer Wars. World War I saw armies on a scale never before experienced. The British, who had always relied on a strong navy and a small regular army, were forced to undertake a rapid expansion of the army. This outpaced the rate of training of generals and staff officers able to handle such a mammoth force, and overwhelmed the ability of British industry to equip it with the necessary weapons and adequate high quality munitions until late in the war. Technological advances also had a huge influence on strategy: aerial reconnaissance, artillery techniques, poison gas, the automobile and tank (though the latter was, even at the end of the war, still in its infancy), telephone and radio telegraphy. More so than in previous wars, military strategy in World War I was directed by the grand strategy of a coalition of nations; the Entente on one side and the Central Powers on the other. Society and economy were mobilized for total war. Attacks on the enemy's economy included Britain's use of a naval blockade and Germany employing submarine warfare against merchant shipping. Unity of command became a question when the various nation states began coordinating assaults and defenses. Under the pressure of horrendously destructive German attacks beginning on March 21, 1918, the Entente eventually settled under Field Marshal Ferdinand Foch. The Germans generally led the Central Powers, though German authority diminished and lines of command became confused at the end of the war. World War I strategy was dominated by the "spirit of the offensive", where generals resorted almost to mysticism in terms of a soldier's personal "attitude" in order to break the stalemate; this led to nothing but bloody slaughter as troops in close ranks charged machine guns. Each side developed an alternate thesis. The British under Winston Churchill developed tank warfare, with which they eventually won the war. The Germans developed a "doctrine of autonomy", the forerunner of both blitzkrieg and modern infantry tactics, using groups of stormtroopers, who would advance in small mutually covering groups from cover to cover with "autonomy" to exploit any weakness they discovered in enemy defenses. Almost all the blitzkrieg commanders of World War II, particularly Erwin Rommel, were stormtroopers in World War I. After the Treaty of Brest Litovsk, Germany launched and almost succeeded in a final offensive. However, the new tactics of autonomy revealed a weakness in terms of overall coordination and direction. The March offensive, intended to drive a wedge between the French and British armies, turn on the latter and destroy it, lost direction and became driven by its territorial gains, its original purpose neglected. World War I ended when the ability of the German army to fight became so diminished that Germany asked for peace conditions. The German military, exhausted by the efforts of the March offensives and dispirited by their failure, was first seriously defeated during the Battle of Amiens (8–11 August 1918) and the German homefront entered general revolt over a lack of food and destruction of the economy. Victory for the Entente was almost assured by that point, and the fact of Germany's military impotence was driven home in the following hundred days. In this time, the Entente reversed the gains the Germans had made in the first part of the year, and the British Army (spearheaded by the Canadians and Australians) finally broke the Hindenburg defensive system. Though his methods are questioned, Britain's Field Marshal Haig was ultimately proved correct in his grand strategic vision: "We cannot hope to win until we have defeated the German Army." By the end of the war, the best German troops were dead and the remainder were under continuous pressure on all parts of the Western Front, a consequence in part of an almost endless supply of fresh American reinforcements (which the Germans were unable to match) and in part of industry at last supplying the weakened Entente armies with the firepower to replace the men they lacked (while Germany wanted for all sorts of materials thanks to the naval blockade). Interior lines thus became meaningless as Germany had nothing more to offer its allies. The props eventually fell, but only because they were themselves no longer supported. The role of the tank in World War I strategy is often poorly understood. Its supporters saw it as the weapon of victory, and many observers since have accused the high commands (especially the British) of shortsightedness in this matter, particularly in view of what tanks have achieved since. Nevertheless, the World War I tank's limitations, imposed by the limits of contemporary engineering technology, have to be borne in mind. They were slow (men could run, and frequently walk, faster); vulnerable (to artillery) due to their size, clumsiness and inability to carry armour against anything but rifle and machine gun ammunition; extremely uncomfortable (conditions inside them often incapacitating crews with engine fumes and heat, and driving some mad with noise); and often despicably unreliable (frequently failing to make it to their targets due to engine or track failures). This was the factor behind the seemingly mindless retention of large bodies of cavalry, which even in 1918, with armies incompletely mechanised, were still the only armed force capable of moving significantly faster than an infantryman on foot. It was not until the relevant technology (in engineering and communications) matured between the wars that the tank and the airplane could be forged into the co ordinated force needed to truly restore manoeuvre to warfare.
Соғыс аралығы
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары сол соғыста пайда болған екі технология – ұшақ пен танк стратегиялық зерттеу нысаны болды. Әуе күшінің басты теоретигі итальяндық генерал Джулио Дуэ болды, ол болашақ соғыстардың әуеде шешілетініне сенді. Әуе күштері шабуылдық рөлде болады, ал құрлық әскерлерінің міндеті тек қорғануға бағытталған болар еді. Дуэнің стратегиялық бомбалау доктринасы жаудың өзегіне – қалаларына, өнеркәсібіне және байланыс жүйесіне соққы беруді білдірді. Осы арқылы жаудың соғысуға деген ықыласы мен мүмкіндігі төмендетілер еді. Осы кезеңде ұшақ тасымалдаушы кемелер мен олардың қабілеттері де үлкен флоттары бар елдердің ой-өрісін өзгерте бастады, бірақ бұл өзгеріс Жапониядағыдай айқын болған жоқ. Ұлыбритания мен АҚШ авианосецтерді қорғаныс құралы ретінде қарастырды, олардың жобалары да осыны көрсетті. Ал Жапон Императорлық Әскери-теңіз күштері осы мүмкіндіктерге негізделген жаңа шабуыл стратегиясын жасаған секілді. Британдық генерал Дж. Ф. Фуллер, Камбредегі алғашқы ірі танк шайқасының ұйымдастырушысы, және оның замандасы Б. Х. Лидделл Харт Ұлыбританиядағы армияны механикаландыру және моторландырудың көрнекті жақтастары болды. Германияда Рейхсвер Труппенаматының басшысы Ханс фон Зеект Бірінші дүниежүзілік соғыстан алынған сабақтарды ескере отырып, стратегияны жаңарту мақсатында 57 стратегиялық және тактикалық бағыт бойынша зерттеу топтары құрды. Барлығы да жылдамдықтың стратегиялық маңыздылығын және моторландырылған күштердің жаңа мүмкіндіктерін түсінгендей болды. Екеуі де бронетранспортты құралдың оттық күшін, жылдамдығын және қорғанысын мойындады. Немістер осы стратегияның тиімділігін арттыру үшін әскердің барлық түрлерін мүмкіндігінше жылдам ету қажеттігін жақсы түсінген секілді. Бұл траншеялық және пулеметтік қорғанысты жойып, маневр және шабуылдың стратегиялық принциптерін қайта жаңартуға мүмкіндік берер еді. Дегенмен, Екінші дүниежүзілік соғыстың басында британдық армия ғана толыққанды механикаландырылған, ал немістер артиллериясының көп бөлігін әлі де жылқымен тартты. Инновациялық неміс майоры (кейін генерал) Хайнц Гудериан осы стратегияның моторлы бөлігін Труппенамат топтарының бірінің басшысы ретінде әзірледі және 1939 жылы Польшаға қарсы, ал 1940 жылы Францияға қарсы Германияның сәтті қолданған Блицкриг әсерін күшейту үшін Фуллер мен Лидделл Харттың идеяларын пайдаланған болуы мүмкін. Бірінші дүниежүзілік соғыстың бекініп қалған стратегиясына берілген Франция Германияның жылдам әрекет ететін біріктірілген қарулар доктринасы мен Гудерианның Панцер корпусына толығымен дайынсыз басылған еді. Технологиялық өзгерістер стратегияға зор әсер етті, бірақ басшылыққа тиімді әсер етпеді. Телеграф пен радионың, сондай-ақ көліктің жақсаруы үлкен әскерлердің жылдам қозғалысын қамтамасыз етті. Германияның жылдам соғыс жүргізуіне ықпал еткен маңызды факторлардың бірі – әр танкқа орнатылған радиостанциялардың қолданылуы болды. Алайда, бір офицердің тиімді басқаруындағы адам саны, егер болса, азайды. Әскерлердің санының өсуі офицерлердің санының да өсуіне әкелді. АҚШ армиясында офицерлік шендер көбейсе де, неміс армиясында офицерлердің жалпы әскер құрамына қатынасы тұрақты болды.
In the years following World War I, two of the technologies that had been introduced during that conflict, the aircraft and the tank, became the subject of strategic study. The leading theorist of air power was Italian general Giulio Douhet, who believed that future wars would be won or lost in the air. The air force would carry the offensive, and the role of the ground forces would be defensive only. Douhet's doctrine of strategic bombing meant striking at the enemy's heartland—his cities, industry and communications. Air power would thereby reduce his willingness and capacity to fight. At this time the idea of the aircraft carrier and its capabilities also started to change thinking in those countries with large fleets, but nowhere as much as in Japan. The UK and US seem to have seen the carrier as a defensive weapon, and their designs mirrored this; the Japanese Imperial Navy seem to have developed a new offensive strategy based on the power projection these made possible. British general J. F. C. Fuller, architect of the first great tank battle at Cambrai, and his contemporary, B. H. Liddell Hart, were amongst the most prominent advocates of mechanization and motorization of the army in Britain. In Germany, study groups were set up by Hans von Seeckt, commander of the Reichswehr Truppenamt, for 57 areas of strategy and tactics to learn from World War I and to adapt strategy to avoid the stalemate and then defeat they had suffered. All seem to have seen the strategic shock value of mobility and the new possibilities made possible by motorised forces. Both saw that the armoured fighting vehicle demonstrated firepower, mobility and protection. The Germans seem to have seen more clearly the need to make all branches of the Army as mobile as possible to maximise the results of this strategy. It would negate the static defences of the trench and machine gun and restore the strategic principles of manoeuvre and offense. Nevertheless, it was the British Army which was the only one truly mechanised at the beginning of the Second World War, the Germans still relying on horse traction for a large portion of their artillery. The innovative German Major (later General) Heinz Guderian developed the motorised part of this strategy as the head of one of the Truppenamt groups and may have incorporated Fuller's and Liddell Hart's ideas to amplify the groundbreaking Blitzkrieg effect that was seen used by Germany against Poland in 1939 and later against France in 1940. France, still committed to stationary World War I strategies, was completely surprised and summarily overwhelmed by Germany's mobile combined arms doctrine and Guderian's Panzer Corps. Technological change had an enormous effect on strategy, but little effect on leadership. The use of telegraph and later radio, along with improved transport, enabled the rapid movement of large numbers of men. One of Germany's key enablers in mobile warfare was the use of radios, where these were put into every tank. However, the number of men that one officer could effectively control had, if anything, declined. The increases in the size of the armies led to an increase in the number of officers. Although the officer ranks in the US Army did swell, in the German army the ratio of officers to total men remained steady.
Соғысқа дейінгі кезең
Соғыс аралығындағы Германияның басты стратегиялық мақсаттары Германияны Еуропаның ірі державасы ретінде қайта орнату және 1919 жылғы Версаль келісімінің толыққанды жойылуы болды. 1933 жылы Адольф Гитлер мен нацистік партия билікке келгеннен кейін, Германияның саяси мақсаттарына германдық "жасы" үшін Lebensraum ("Тұру кеңістігі") жинақтау, сондай-ақ нацизмге саяси қарсыласы ретінде коммунизмді жою кірді. Еуропалық еврейлерді жою, тікелей стратегиялық мақсат болмаса да, нацистік режимнің Германия үстемдігіндегі Еуропа визиясымен байланысты саяси мақсаты болды, әсіресе Германия отарлай алатын, халқы азайтылған шығыс аймағы үшін жасалған Generalplan Ost жоспарымен. 1930 жылдардың ортасына дейін Германияның осы мақсаттарды іске асыру мүмкіндігі әлсіреген әскери және экономикалық жағдайымен шектелген еді. Гитлердің стратегиясы Германияның әскери және экономикалық күшін қайта қарулану арқылы арттырудан, сонымен бірге Франция, Ұлыбритания және (кейін) Кеңес Одағымен (1939 жылдың тамызындағы Сталин-Гитлер пактісі) дипломатиялық байланыс арқылы ерте соғыстан қашудан тұрды. Гитлер Версаль келісімінің талаптарын бірінен соң бірі бұзып, соғыстың басталуын болдырмау үшін шебер дипломатияны пайдаланды. 1935 жылы ашық түрде қайта қарулануды бастағаннан кейін, ол 1936 жылы Рейн облысын қайта басып алды, содан кейін 1938 және 1939 жылдары Австрияны (Аншлюсс) және Чехословакияны дипломатиялық жолмен аннексиялады (1938 жылдың қыркүйегіндегі Мюнхен келісімі). Бұл тәуекелді саяси стратегия бастапқыда сәтті болды, нацистік режимге ішкі қолдауды нығайтып, Германияның стратегиялық жағдайын күшейтті. Бірақ 1939 жылдың наурыз айында Чехословакияны аннексиялау, бұл Мюнхен келісімін бұзу болды, ол бірнеше ай бұрын қол қойылған еді, Франция мен Ұлыбритания саясатын соғыстан қашуға (Жұмсақ әрекет) басымдық беруден соғысқа дайындыққа өзгертуге мәжбүр етті, оның маңызды бөлігі Польшаның тәуелсіздігіне Франция мен Ұлыбританияның кепілдігі болды. 1939 жылдың қыркүйегінде Германия Польшаға басып кірген кезде, Ұлыбритания мен Франция соғыс жариялады (1939 жылдың 3 қыркүйегі).
Inter war Germany had as its main strategic goals the re establishment of Germany as a European great power and the complete annulment of the Versailles treaty of 1919. After Adolf Hitler and the Nazi party took power in 1933, Germany's political goals also included the accumulation of Lebensraum ("Living space") for the Germanic "race" and the elimination of communism as a political rival to Nazism. The destruction of European Jewry, while not strictly a strategic objective, was a political goal of the Nazi regime linked to the vision of a German dominated Europe, and especially to the Generalplan Ost for a depopulated east which Germany could colonize. Until the mid 1930s, Germany's ability to realize these goals was limited by its weakened military and economic position. Hitler's strategy involved building up German military and economic strength through re armament, while seeking to avoid an early war by diplomatic engagement with France, Britain and (later) the Soviet Union (Stalin Hitler Pact of August 1939). One by one, Hitler successfully repudiated the terms the Versailles treaty, using skilful diplomacy to avoid triggering war. After starting open re armament in 1935, he carried out the re occupation of the Rhineland in 1936, and then the diplomatic annexation of Austria (Anschluss) and of Czechoslovakia in 1938 and 1939 (Munich Agreement, September 1938). This risky political strategy proved initially successful, consolidating internal support for the Nazi regime and greatly strengthening Germany's strategic position. But the March 1939 annexation of rump Czechoslovakia, in violation of the Munich Agreement signed only months before, forced a change in Franco British policy from an emphasis on avoiding war (Appeasement) to an emphasis on war preparation, of which an important feature was the declaration of Franco British guarantees of Polish independence. When Germany invaded Poland in September 1939, Britain and France declared war (3 September 1939).
Соғыс стратегиясы
Гитлердің соғыс стратегиясы "Менің күресім" (1925/1926) еңбегінде баяндалған. Гитлердің жаһандық немесе тек Еуропаны бағындыруды мақсат еткені, немесе оның алдын ала соғыс жоспары болған-жоқпыны күмәнді; толығырақ мәліметтер үшін нацистік сыртқы саясат (тарихи тұжырымдамалар) тақырыбына қараңыз. "Менің күресімде" Гитлер Франциямен қысқа соғыс жүргізіп, содан кейін КСРО-ны жаулап алуды жоспарлаған. Ол Ұлыбританияның Францияға қарсы батыста Германияның одақтасы болатынын дұрыс емес деп есептеген, сондықтан батыста соғыс ұзаққа созылатынын болжамаған. Екінші дүниежүзілік соғыс Франция мен Ұлыбританияның одақтас болуымен басталғаннан кейін, Германияның стратегиясы Франциядағы қысқа соғыста жеңіске жетіп, Ұлыбританияны келіссөздерге мәжбүрлеуді көздеді. 1940 жылғы мамыр-маусым айларында Франция бағындырылғаннан кейін, Черчилльдің Германия үшін қолайлы шарттарда берілуден немесе келіссөздер жүргізуден бас тартуы неміс қадамын қауіпке тікелей ұшыратты. Германия ашық теңізде Ұлыбританиямен теңесе алмады және әскерін Ла-Манш арқылы операциялар жүргізуге дайындамады. Оның орнына Вермахт Атлантика шайқасында (1939–1945) және Ұлыбритания шайқасында (1940) жеңіске жетіп, Ұлыбритания экономикасын әлсіретуді үміттенеді. 1941 жылғы маусымда Германия Гитлер стратегиясының екінші бөлігін іске асыру үшін КСРО-ға (Барбаросса операциясы) шабуыл жасады. Кампания жоспары КСРО-ны бір жазғы/күзгі науқанда жеңуді көздеген, бірақ Барбаросса өзінің негізгі мақсаттарына жетпеді. 1941 жылғы желтоқсанда Жапония АҚШ-қа шабуыл жасады, ал Германия көп ұзамай АҚШ-қа соғыс жариялады. 1942 жылғы жаз және күз айларында Германияның соғыста жеңіске жету стратегиясы КСРО-ны жеңуге негізделген.
Hitler's strategy for war was laid out in Mein Kampf (1925/1926). Whether Hitler intended global or merely European conquest, or whether he even had a plan for war in advance is debated; see Nazi foreign policy (historiographic debate). In Mein Kampf, Hitler had imagined a short war against France, and then the conquest of the USSR. He had wrongly assumed that Britain would be a German ally in the west against France, and so he did not foresee an enduring war in the west. Once the Second World War had begun with France and Britain as allies, German strategy aimed to win a short war in France and to force Britain to the negotiating table. After the conquest of France in May–June 1940, Churchill's refusal to surrender or to negotiate on terms favorable for Germany put the German gamble in jeopardy. Germany could not match Britain on the open sea and had not prepared its army for operations across the Channel. Instead, the Wehrmacht hoped to strangle Britain's economy through success in the Battle of the Atlantic (1939–1945) and the Battle of Britain (1940). In June 1941 Germany invaded the USSR (Operation Barbarossa) to carry out the second part of Hitler's strategy. The campaign plan envisaged defeating the USSR in a single summer / fall campaign, but Barbarossa failed to achieve any of its major objectives. In December 1941 Japan attacked the USA and Germany declared war on the USA shortly afterwards. Through the summer and fall of 1942, German strategy to win the war remained based on defeating the USSR.
Британдықтар
Бірінші дүниежүзілік соғыста жеңіске жеткен Ұлыбританияның континенттік соғыс стратегиясы, Энтанта Кордиальдан бастап, Франциямен одақтасуға және кейіннен Германияны шектеу үшін фашистік Италия мен КСРО-ны тартуға жасалған сәтсіз әрекеттерге негізделген. 1933 жылы континентте Гитлер билігінің күшеюімен және Ұлы депрессиядан экономикалық жағынан әлсіреген Ұлыбритания бастапқыда дипломатиялық жолмен соғыстан аулақ болуға немесе оны кейінге шегеруге тырысты (Жұмсарту саясаты), сонымен бірге қайта қарулануды жүргізді (Нэвилл Чемберленнің еуропалық саясаты). Германиямен болашақ соғыста ең тиімді болады деген үмітпен, қайта қаруландыруға әуе күштеріне басымдық берілді. 1939 жылға қарай одақтастардың соғысты болдырмауға жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталды, ал Германия Италиямен («Болатты келісім») және КСРОмен (Молотов-Риббентроп пактісі) одақ жасасты. 1939 жылдың тамызында Германияны шектеу үшін соңғы күш-жігер ретінде Ұлыбритания мен Франция Польшаның тәуелсіздігіне кепілдік берді (Англо-Польша әскери одағы). 1939 жылдың қыркүйегінде соғыс басталған кезде британдық қайта қарулану толыққанды аяқталған жоқ еді, бірақ Корольдік әуе күштері едәуір кеңейтілді және радар қорғанысы сияқты жаңа ұшақтар мен жабдықтарға арналған бағдарламалар енді жүзеге асырыла бастады. Британия стратегиялық бомбалаудан басқа шабуылдау операцияларын жүргізе алмады, ал бұл соғыстың басында тиімсіз болды. 1940 жылдың ортасында Францияның құлауынан және Италияның Осі жағында соғысқа қосылуынан кейін Ұлыбритания мен оның доминиондары Еуропаның көп бөлігіне қарсы жалғыз қалды. Британдық стратегия – тірі қалу болды, олар Британия аралдарын тікелей «Британия шайқасында» қорғады және Атлантика шайқасында Германияны және Солтүстік Африкадағы Осі күштерін жеңіп, жанама түрде қорғады. Осы кезеңде және 1941 жылдың маусымында Германияның КСРО-ға басып кіруіне дейін Ұлыбританияның соғысты жеке өзі жеңуіне мүмкіндік болмады, сондықтан Ұлыбританияның бас стратегиясы АҚШ-ты одақтастардың жағына соғысқа тартуға бағытталды. Премьер-министр Черчилль осы мақсатқа дипломатиялық күш-жігерінің көп бөлігін жұмсады. 1941 жылдың тамызында Атлантика конференциясында ол АҚШ президенті Рузвельтпен көптеген соғыс уақытындағы кездесулердің біріншісінде кездесті, онда одақтастардың соғыс стратегиясы бірлесіп шешілді. 1941 жылдың желтоқсанында Жапония Перл-Харборға шабуыл жасағаннан кейін Америка Құрама Штаттары соғысқа кірді. Ұлыбритания енді империялық Жапониямен соғысып жатыр, оның күштері Азиядағы британдық күштерге жылдам жеңіліс сыйлады, Гонконг, Малайя, Сингапур және Бирманы басып алды. Дегенмен Черчилль АҚШ-тың соғысқа кіруімен одақтастардың түпкілікті жеңісіне қол жеткізілетініне сенім білдірді. "Қалғаны – тек күшті күшті қолдану ғана". Осы сәттен бастап, КСРО-дан басқа одақтастардың стратегиясы біріккен одақтастардың стратегиясы ретінде қарастырылуы керек.
Since the Entente Cordiale which had won the First World War, Britain's strategy for continental war was based on alliance with France and later unsuccessful efforts to engage Fascist Italy and the USSR in an effort to contain Germany. Confronted with the rise of Hitler's power on the continent in 1933, and weakened economically by the Great Depression, Great Britain sought initially to avoid or delay war through diplomacy (Appeasement), while at the same time re arming (Neville Chamberlain's European Policy). Emphasis for re armament was given to air forces with the view that these would be most useful in any future war with Germany. By 1939, Allied efforts to avert war had failed, and Germany had signed alliances with both Italy (Pact of Steel) and the USSR (Molotov–Ribbentrop Pact). In August 1939, in a final effort to contain Germany, Britain and France guaranteed Polish independence (Anglo Polish military alliance). Upon the outbreak of war in September 1939, British rearmament was not yet complete, although the Royal Air Force had been greatly expanded and programmes for new aircraft and equipment such as radar defences were just coming to fruition. Britain remained incapable of offensive operations except for strategic bombing, and this was relatively ineffective in the early war. After the fall of France in mid 1940 and Italian entry into the war on the Axis side, Britain and its commonwealth allies found themselves alone against most of Europe. British strategy was one of survival, defending the British isles directly in the Battle of Britain and indirectly by defeating Germany in the Battle of the Atlantic and the combined Axis powers in the North African Campaign. Through this period, and until the German invasion of the USSR in June 1941, there was no possibility of Britain winning the war alone, and so British Grand Strategy aimed to bring the USA into the war on the allied side. Prime Minister Churchill devoted much of his diplomatic efforts to this goal. In August 1941, at the Atlantic Conference he met US President Roosevelt in the first of many wartime meetings wherein allied war strategy was jointly decided. In December 1941, following the Japanese attack on Pearl Harbor, the United States entered the war. Britain was now also at war with imperial Japan, whose forces inflicted rapid defeats on British forces in Asia, capturing Hong Kong, Malaya, Singapore and Burma. Nevertheless, Churchill expressed the view that with the entry of the USA into the war, ultimate victory was assured for the Allies. "All the rest was merely the proper application of overwhelming force". From this point onward, the strategy of the Allies, other than the USSR, is better addressed as joint Allied Strategy
Еуропалық одақтастар
1941 жылдың желтоқсан айында Аркадия конференциясында одақтас елдердің басшылары «Германияға бірінші кезекте» қағидасы бойынша келісімге келді, оған сәйкес Германия ең алдымен, содан кейін Жапония жеңілуі тиіс болды. Алайда, одақтас құрлық әскерлері жылдар бойы Еуропа құрлығына шабуыл жасай алмады, тіпті Иосиф Сталин батыс одақтастарынан Шығыс майдандағы қысымды азайтуды талап етіп отырды. Кеңес соғысын қолдау одақтастар стратегиясының маңызды бөлігі болды және КСРО-ға «Ленд-Лизинг» бағдарламасы арқылы маңызды көмек жіберілді. Стратегиялық соғыс, әсіресе стратегиялық бомбалау, одақтастар стратегиясының маңызды құрамы болды. 1942 және 1943 жылдары одақтастар теңізде және әуеде соғысты жеңіп, Германияны блокадаға алды және оның тиімділігі арта түсетін стратегиялық бомбалау науқанына ұшыратты. 1943 жылдың қаңтарында Касабланка конференциясында одақтастар Остің толық капитуляциясын талап етуге келісті, бұл Германияны құрлықтағы әскерлермен басып алуды білдіретін соғыс мақсаты болды. Еуропа құрлығына шабуылға күш жинағанда, одақтастар Оңтүстіктен Еуропаға шабуыл жасау арқылы жанама стратегияны ұстанды. Солтүстік Африкада Остің күштерін жеңгеннен кейін (Француз Солтүстік Африкасына шабуыл), Сицилия және Оңтүстік Италияға шабуыл жасалды, бұл фашистік Италияның жеңілісіне әкелді. Черчилль әсіресе Оңтүстік стратегиясын жақтады, Италия, Грекия және Балқан арқылы Остің Еуропасының «әлсіз жағына» шабуыл жасауды мақсат етті, бұл стратегия Бірінші дүниежүзілік соғыстағы «тіректерін қирату» идеясына ұқсас. Рузвельт Солтүстік Еуропа арқылы тікелей жолға баруды жақтады, ал 1944 жылдың маусымында Нормандияға шабуыл жасаумен одақтастардың күші Германияны тікелей басып алуға ауысты. 1944 жылдан бастап Германияның жеңілісі сөзсіз болғандықтан, соғыстан кейінгі Еуропаның болашақ бейнесі одақтастар стратегиясында маңызды рөл атқара бастады. 1944 жылдың қыркүйегінде Квебекте өткен екінші конференцияда одақтастар жеңілген Германияны бөліп, оны соғыс жүргізуге мүлдем жарамсыз ету үшін өнеркәсібін жоюға келісті (Моргентау жоспарына қараңыз). Бірақ соғыстан кейін бұл жоспар жүзеге аспайтындықтан тоқтатылды. Тегеран конференциясында одақтастар стратегиясы өзінің соңғы маңызды құрамын Шығыс Еуропадағы ықпал аймағы үшін кеңестік талаптарды қабылдау арқылы толықтырды, оған Шығыс Германия мен Берлин де кірді.
In the December 1941, at the Arcadia Conference, the Allied leaders agreed to the "Germany first" principle whereby Germany was to be defeated first, and then Japan. However, Allied land forces would not be capable of invading the mainland of Europe for years, even as Joseph Stalin pressed for the western allies to alleviate pressure on the Eastern front. Supporting the Soviet war effort was a significant element of Allied strategy, and significant aid was shipped to the USSR through the Lend Lease programme. Strategic warfare, and especially strategic bombing, was a supporting component of Allied strategy. Through 1942 and 1943, the Allies gradually won the war at sea and in the air, blockading Germany and subjecting it to a strategic bombing campaign of increasing effectiveness Strategic bombing during World War II. In January 1943, at the Casablanca Conference, the Allies agreed to demand Axis unconditional surrender, a war aim which implied the physical occupation of Germany with land forces. While building up strength for an invasion of continental Europe, the Allies pursued an indirect strategy by invading Europe from the South. After defeating Axis forces in North Africa (the invasion of French North Africa), Sicily and southern Italy were invaded, leading to the defeat of Fascist Italy. Churchill especially favoured a Southern strategy, aiming to attack the "soft underbelly" of Axis Europe through Italy, Greece and the Balkans in a strategy similar to the First World War idea of "knocking out the supports". Roosevelt favoured a more direct approach through northern Europe, and with the Invasion of Normandy in June 1944, the weight of Allied effort shifted to the direct conquest of Germany. From 1944, as German defeat became more and more inevitable, the shape of post war Europe assumed greater importance in Allied strategy. At the Second Quebec Conference in September 1944, the Allies agreed to partition and de industrialize a defeated Germany so as to render it permanently unable to wage war (see Morgenthau Plan). After the war, this plan was abandoned as unworkable. At the Tehran Conference Allied strategy adopted its final major component with the acceptance of Soviet conditions for a sphere of influence in Eastern Europe, to include eastern Germany and Berlin.
Кеңес одағы
Советтердің алғашқы стратегиясы соғыстан қашуға немесе оны кейінге жылдыруға бағытталды, сонымен бірге орталық үкіметтің мемлекетке деген билігін нығайтып, өнеркәсіптік базаны кеңейтуді көздеді. Кеңес экономикасы мен әскері әлсіз болғанмен, қарқынды индустрияландыру процесінде тез дамыды. КСРО соғысқа дейінгі кезеңнің көп бөлігінде нацистік Германияға ашық қарсы тұрды, бірақ бағыну саясатының сәтсіздігі Сталинді одақтастардың нацистік-совет соғысын қасақана іздеп отырғанына сендірді. Кеңес үкіметі Германияға қарсы соғыстан қашу мүмкін емес деп санады. Дегенмен, келіссөздер кем дегенде уақытты ұзарту және кеңестік-герман шекарасын кеңейту арқылы қорғауға, сондай-ақ болашақ соғыста Германияның ықтимал одақтастары саналатын стратегиялық маңызды мемлекеттерге қысым көрсетуге мүмкіндік беру үшін жалғасты. Молотов-Риббентроп пактісінің жасалуы КСРО-ға батыс шекарасындағы елдерден туындаған қауіпті алдын алуға мүмкіндік берді. 1941 жылғы Барбаросса жорығындағы шабуыл Кеңес басшылығы күткеннен ертерек болды, нәтижесінде 4 миллионнан астам совет әскері қаза тапты немесе тұтқынға алынды. Бірақ КСРО неміс әскерінің Мәскеу мен Ленинградқа жақын жердегі шабуылын тоқтата алды. Алыс Шығыстағы жапон күштерінің Сібірге шабуыл жасамайтынын шпиондардың берген нақты ақпары арқылы білген соң, кеңестік тарап алыс Шығыстан көптеген тәжірибелі әскерлерді көшіре алды. 1941-1942 жылдардың қысында олар Мәскеудің алдындағы неміс армиясының Орталық тобына қарсы шабуылға аттанды. Армия жеңіліске ұшырап, алғашқы шабуыл кезінде жерді жоғалтқанда, экономикалық қуатын бағындыруға жақын батыс аймақтардан немістердің жете алмайтын Орал мен Орталық Азияға көшіру үшін ірі операция ұйымдастырылды. Барлық зауыттар, оның ішінде жұмыс күші де көшірілді, ал алып келіне алмайтын мүліктер жойылды ("жанып кеткен жер"). Нәтижесінде, немістер үлкен аумақтарды басып алғанына қарамастан, Кеңес экономикасының өндірістік әлеуеті айтарлықтай зардап шекпеді және зауыттар әскери техниканы жаппай өндіруге тез ауысты. Соғысқа дейін совет индустрияландыруы совет ЖІӨ-ін Германиямен шамалас деңгейге жеткізді. 1941 жылғы науқанда Германия қала халқының үлкен бөлігін тұтқынға алғанына қарамастан, Кеңес экономикасы бірден толыққанды соғыс жағдайына көшті және жақын арада Германия экономикасын әскери жабдықтар өндірісінде басып өтті. Соғыстың аяусыз және тотальдік болатыны бірден анық болды. Сондықтан Кеңес стратегиясы мемлекетті қандай құнмен болса да сақтап қалуға, содан кейін Германияны толық жеңіп алуға бағытталды. Бұл стратегия сәтті аяқталды. 1943 жылға қарай КСРО соңғы жеңіске сенімді болды және Кеңес стратегиясының жаңа мақсаты соғыстан кейінгі Еуропаның тиімді болуын қамтамасыз ету болды. 1943 жылғы Тегеран конференциясында Сталин батыс одақтастарынан кеңестік ықпал аймағына келісім алды.
Early Soviet strategy aimed to avoid or delay war, while developing the central government's hold over the state and expanding the industrial base. Soviet economy and military was weak, but rapidly expanding in an intense industrialization process. The USSR had been overtly hostile to Nazi Germany for most of the pre war period, but the failure of appeasement convinced Stalin that the Allies were actively seeking a Nazi–Soviet war. The Soviet government doubted that a war against Germany could be avoided. However, negotiations were continued in order to, at the very least, buy time and permit the Soviets to secure the Soviet–German border through expansion and pressure on strategically important states perceived as possible German allies in a future war. The signing of the Molotov–Ribbentrop pact gave the USSR freedom to, in its view, preempt hostile action from nations along its Western border. The invasion in the Barbarossa campaign of 1941 came earlier than expected to the Soviet leadership, resulting in the catastrophic loss of over 4 million Soviet soldiers killed or captured. Nevertheless, the USSR managed to halt the German advance at the outskirts of Moscow and Leningrad. With spies providing the certain knowledge that Japanese forces in the far east would not attack Siberia, the Soviets were able to transfer large numbers of experienced forces from the far east, and in the Winter of 1941/1942 they used them to counter attack the German Army Group Centre in front of Moscow. As the army was being defeated and giving up ground in the initial assault, a gigantic operation was staged to move economic capacity from the Western areas that were about to be overrun, to Eastern regions in the Urals and central Asia that were out of reach of the Germans. Entire factories, including their labour force, were simply moved, and what couldn't be taken was destroyed ("scorched earth"). As a result, even though huge territories were captured by the Germans, the production potential of the Soviet economy was not correspondingly harmed, and the factories shifted to mass production of military equipment quickly. Even before the war, Soviet industrialization had brought Soviet GDP to a level roughly equivalent to Germany. Although a significant part of the urban population had been captured by Germany in the 1941 campaign, the Soviet economy immediately went to a total war footing and was soon outproducing the German economy in war materiel. It quickly became apparent that the war in the east would be pitiless and total. Soviet strategy was therefore aimed at preserving the state, at whatever cost, and then the ultimate defeat and conquest of Germany. This strategy was successful. By 1943, the USSR was confident in final victory and new aim of Soviet strategy became securing a favourable post war Europe. At the Tehran Conference of 1943, Stalin secured acquiescence to a Soviet sphere in influence from his western allies.
Жапон тілі
Жапондық Екінші дүниежүзілік соғыс стратегиясы екі фактормен басқарылды: Азия материгінде (Қытай және Маньчжурия) аумақтарын кеңейтуге деген ұмтылыс және өздерінде жетіспейтін шикізат ресурстарын, әсіресе мұнайды қамтамасыз ету қажеттілігі. Олардың бірінші мақсаты (қытай провинцияларын жаулап алу) екіншісіне (АҚШ және оның одақтастарының мұнайға бойкот салуы) қауіп төндіргендіктен, Жапония үкіметі Оңтүстік-Шығыс Азиядағы мұнай көздерін бағындырудан басқа жол қалмады деп санады. Бұл аймақтар американдық одақтастар бақылауында болғандықтан, АҚШ-пен соғыс болуы әбден мүмкін көрінді. Сондықтан жапондық көшбасшылар алдымен АҚШ-қа күшті соққы беруді дұрыс деп шешті. Бұл Пёрл-Харборға жасалған шабуылда іске асырылды, ол американдық әскери-теңіз күштерін әлсіретті. Жапония Американың қайта құруға көп уақыт кететінін және Тынық мұхитында қайтадан күшпен оралғанда, жаңа күштер тепе-теңдігін қалыптасқан жайт деп қабылдап, бейбіт келісімге келеді деп үміттенеді. Алайда, Пёрл-Харборға жасалған шабуыл маңызды нысандарды (ұшақ тасымалдағыштар және, Жапонияның аралдық базаларын ұстап тұру үшін ең маңыздысы – суасты қайықтары) жоюға жеткіліксіз болды және басқаларын (мұнай сақтау қоймалары, электр станциялары) назардан тыс қалдырды, нәтижесінде АҚШ әскери-теңіз күштері кері шегінуге мәжбүр ету үшін жеткілікті түрде әлсіремеді. Бұл шабуыл сонымен қатар АҚШ халқы мен қарулы күштерін соғысқа толыққанды дайындалуға ынталандырды. Оңтүстік-Шығыс Азия (Филиппин, Индокитай, Малайзия және Голландтік Оңтүстік Азия) жылдам бағындырылды. Жапонияның маңызды ұшақ тасымалдағыш күштері Мидуэй шайқасында жойылғаннан кейін, жапондықтар соғыстың қалған бөлігінде қатты қорғанысқа көшті.
Japanese World War II strategy was driven by two factors: the desire to expand their territories on the mainland of Asia (China and Manchuria), and the need to secure the supply of raw resources they didn't have themselves, particularly oil. Since their quest after the former (conquest of Chinese provinces) endangered the latter (an oil boycott by the US and its allies), the Japanese government saw no other option than to conquer the oil sources in South East Asia. Since these were controlled by American allies, war with the USA was seen as inevitable; thus, Japanese leaders decided it would be best to deal a severe blow to the U. S. first. This was executed in the Pearl Harbor strike, crippling the American battle fleet. Japan hoped it would take America so long to rebuild, by the time she was able to return in force in the Pacific, she would consider the new balance of power a fait accompli, and negotiate a peace. However, the attack on Pearl Harbor failed to destroy the crucial targets (aircraft carriers and, most crucially for Japan's ability to hold island bases, submarines) and ignored others (oil tank farms, power station), thus the U. S. Navy was not weakened enough to force withdrawal. The psychological effect also caused the U. S. population and armed forces to fully mobilize for war. South East Asia was quickly conquered (Philippines, Indochina, Malaysia and the Dutch East Indies). After Japan's vital aircraft carrier force was destroyed in the Battle of Midway, the Japanese had to revert to a stiff defense they kept up for the remainder of the war.
Америка
Жапония мен АҚШ екі фронтты соғыстарда (Тынық мұхитында бір-бірімен, ал АҚШ Еуропада және Қытайда жапондықтарға қарсы) күрескендіктен, американдық экономиканың айқын артықшылығы АҚШ әскерлеріне жауынгерлік шығындарды тез толықтыруға және соңында жапондықтарды басып озуға мүмкіндік берді. Бірнеше әуе кемесі шайқасында жапондықтар бастаманы жоғалтты, ал Мидуэй шайқасынан кейін жапондық теңіз күштері әлсіреп, американдықтарға теңізде үлкен басымдық берді. 1942 жылдың екінші жартысында жапондықтар қорғанысқа көшкеннен кейін, американдықтар шағын аралдардағы мықты бекіністермен кездесті. Олар "аралдарды басып өту" стратегиясын қабылдады, ең күшті гарнизондарды өздеріне қарай назар алмастан, теңіз блокадасы мен бомбалау арқылы олардың жабдықталуын тоқтатып, керісінше, нашар қорғалған аралдардағы базаларды басып алды. Осы арал шайқастарының ең танымалдарының бірі – Иво Джима шайқасы болды, онда американдықтардың жеңісі Жапонияның құрлық бөлігін әуеден бомбалауға жол ашты, бұл Хиросима мен Нагасакиге тасталған атом бомбаларымен және Токиоға жасалған бомбалаумен аяқталды, нәтижесінде Жапония бас берді.
With both Japan and the US fighting two front wars (against each other in the Pacific, and additionally the US in Europe and the Japanese in China), the far greater American economic power enabled the US forces to replace battle losses considerably faster and to eventually outgun the Japanese. In several aircraft carrier battles, the initiative was taken from the Japanese, and after the Battle of Midway, the Japanese navy was rendered helpless, effectively giving the Americans vast naval superiority. After the Japanese were forced into the defensive in the second half of 1942, the Americans were confronted with heavily fortified garrisons on small islands. They decided on a strategy of "island hopping", leaving the strongest garrisons alone, just cutting off their supply via naval blockades and bombardment, and securing bases of operation on the lightly defended islands instead. The most notable of these island battles was the Battle of Iwo Jima, where the American victory paved the way for the aerial bombing of the Japanese mainland, which culminated in the atomic bombings of Hiroshima and Nagasaki and the Bombing of Tokyo that forced Japan to surrender.
Австралиялық
Австралияның Ұлыбританиямен тарихи байланыстары Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда оның әскерлері Еуропадағы шайқастарға үлес қосу үшін шетелге жіберілді. Солтүстіктен туындаған қауіп соншалықты елеусіз қалды, сол себепті Жапониямен ашық соғыс басталғанда Австралияның өзі басып алуға өте осал болды (жапондық жоғары бас қолбасшылығы басып алу жоспарларын қарастырды, бірақ күшті қарсылық болды). Пёрл-Харборға жасалған шабуылдан және Оңтүстік Тынық мұхитындағы британдық мүліктерге шабуылдан кейін Австралияның саясаты толығымен ішкі қорғанысқа негізделді. Ұлыбританияның күшті қарсылығына қарамастан, Австралия премьер-министрі Джон Кертин елді қорғау үшін Еуропадағы соғыстан көптеген әскерлерді қайтарып алды. Австралияның қорғаныс доктринасы Жаңа Гвинеядағы Кокода жолында қаһарлы шайқас жүргізді. Бұл науқанның мақсаты – жапондық жабдықтау желілерін одан әрі созу, американдық жаңа әскерлер келгенге және Еуропадан тәжірибелі австралиялық сарбаздар оралғанға дейін Австралия материгіне басып кіруді болдырмау болды. Бұл, агрессорды басым күшіне қарамастан, жартылай бекітілген қорғаныс шебінде ұстап тұру қажеттілігінен туындаған, тозу соғысы стратегиясының бір түрі ретінде қарастырылуы мүмкін. Бұл әдіс 1812 жылы Наполеонға қарсы Ресейдің "жанып қалған жер" саясатынан өзгеше, онда қорғаушылар ашық шайқастан аулақ болу үшін өз территориясын беріп қойған. Екі жағдайда да жетіспеушілік шабуылдарды әлсіретуге мүмкіндік берді, одан кейін қарқынды қорғаныс шаралары жүргізілді.
Australia's historical ties with Britain meant that with the commencement of World War II its armies were sent overseas to contribute to battles in Europe. Fear from the north was so understated that at the outbreak of open warfare with Japan, Australia itself was extremely vulnerable to invasion (possible invasion plans were considered by the Japanese high command, though there was strong opposition). Australia's policy became based entirely on domestic defense following the attacks on Pearl Harbor and British assets in the South Pacific. Defying strong British opposition, Australian Prime Minister John Curtin recalled most troops from the European conflict for the defense of the nation. Australia's defensive doctrine saw a fierce campaign fought along the Kokoda track in New Guinea. This campaign sought to further stretch Japanese supply lines, preventing the invasion of the Australian mainland until the arrival of fresh American troops and the return of seasoned Australian soldiers from Europe. This can be seen as a variant of the war of attrition strategy, where the defender—out of necessity—had to hold the aggressor at a semi static defensive line, rather than falling back in the face of superior numbers. This method is in stark contrast to the Russian scorched earth policy against Napoleon in 1812, where the defenders yielded home territory in favour of avoiding open battle. In both cases the lack of supplies was successful in blunting the assaults, following exhaustive defensive efforts.
Коммунистік Қытайдың стратегиясы
Қытай коммунистік көшбасшысы Мао Цзедун халық соғысы деп аталатын әскери стратегияны жасады. Оның мақсаты – жергілікті халықтың қолдауын құру және сақтау, жауды елдің ішкі аймақтарына тарту, онда стратегияны қолданған күш оларды партизандық және конвенциялық соғыстың үйлесімі арқылы шаршату еді. Бұл стратегияны алғаш рет коммунистер 1930 жылдары Қытайдағы Азамат соғысында Чан Кайши басқарған ұлтшыл үкімет күштеріне қарсы қолданды. Ұзақ және қиын болған Жорық кезінде және одан кейін, физикалық шаршау, аурулар мен соғыстан қатты әлсіреген коммунистік күштер ұлтшыл күштерден құрылу қаупіне тап болды. Содан кейін Мао партияның басқа да жоғары саяси лауазымдағы тұлғаларын солтүстікке қарай жорық жасау кезінде жергілікті халықтың қолдауын алуға көндірді. Ұлтшыл күштерден қашып бара жатқанда, ол халық соғысы тұжырымын қалыптастырды, жергілікті халыққа жер реформасы жүргізуді және коммунистер бақылайтын аймақтардағы жер иелерін жазалауды уәде етті. Осы стратегияны қолдану коммунистік басшылықтың құлауына жол бермеді, сонымен қатар Қытай бойынша халықтың қолдауын арттырды, бұл оларға Қытайдың басым бөлігін толық бақылауға алуға мүмкіндік берді. Халық соғысы – әскери ғана емес, сонымен қатар саяси стратегия. Мао Цзедуннің бастапқы тұжырымы бойынша, халық соғысы үлкен және жақсы жабдықталған армияны қоса алғанда, үкіметтің күшіне қарсы тұра алатын шағын революциялық қозғалыстың аз ғана артықшылықтарын пайдаланады. Халық соғысы шешуші шайқастардан қашып, өйткені олардың шағын әскери күші үкімет әскерімен толыққанды қақтығыста оңай жеңіліп қалуы мүмкін. Оның орнына, ол үш кезеңдік, ұзаққа созылған соғыс стратегиясын қолдайды, тек жеңіске жетуге мүмкіндік беретін мұқият таңдалған шайқастарға ғана қатысады. Жергілікті халыққа сүйену және шағын әскери бөлімдерді пайдалану логистика және жабдықтау мәселелерін шешуге көмектеседі. Бірінші кезеңде революциялық күштер жаудың әлсіз болған таулы немесе орманды аймақтарында орналасып, революциялық базалық аймақ деп аталатын жергілікті бекініс құруға тырысады. Күші арта келе, ол екінші кезеңге өтеді, басқа революциялық базалық аймақтарды құрады, онда ол басқару билігін жүзеге асырып, жер реформасы сияқты саяси бағдарламалар арқылы халықтың қолдауын ала алады. Соңында үшінші кезеңде қозғалыс жеткілікті күшке ие болып, көлемі ұлғайып келе жатқан қалаларды қоршап алып, басып алады, содан соң бүкіл елде билікті өз қолына алады. Қытай Қызыл Армиясы, кейіннен Халықтық Азаттық Армиясы деп аталған, халық соғысы тұжырымы жапондық және ұлтшыл күштерге қарсы стратегияның негізі болды, сондай-ақ Қытайға болсақ Ресейдің шабуыл жасауына қарсы да қолданылды. Кеңес Одағының ыдырауымен және Тайвань үшін АҚШ-пен қақтығыс болу мүмкіндігінің артуымен халық соғысы тұжырымының маңыздылығы төмендеді. Бұл стратегия 1950-ші жылдардың басында Корея соғысы кезінде жедел құрылған Халықтық еріктілер армиясы тарапынан қолданылды, бұл жергілікті корей халқының қолдауын жинап, БҰҰ күштерін жарым аралдан шығарып, соғыста жеңіске жетуге мүмкіндік берді. Чончон өзенінің аңғары мен Чанжин көліне қарсы шайқаста армия халық соғысы доктринасына сәйкес партизандық тактиканы толыққанды қолданды. Алайда, олар солтүстік Кореядағы шешуші жеңістерінен кейін Маоның қатаң бұйрықтары бойынша оңтүстікке қарай жорық жасағанда, оларды бей-жай және кейде қарсылық білдірген оңтүстік халқы күтіп алды, олар қорқытуға қарамастан, оларға көмектесуге дайын емес еді. Бұл олардың Кореядағы БҰҰ күштерін жеңуіне кедергі келтірді және Сеулдің үшінші шайқасында жеңіске жеткеннен кейін, олар үшінші кезеңдік науқанның соңында БҰҰ күштерінен ашық жерде жеңіліске ұшырады. Кейін соғыс екі тараптың екі жылдық қақтығысына айналды. Осылайша, соғыс аяқталғаннан кейін жылдар өткен соң, Қытай үкіметі армияны жаңғырту және кәсібилендіруді бастады, бұл стратегияның тұжырымын түбегейлі өзгертетін жаңалық болды, ал 1980 және 1990 жылдары халық соғысы тұжырымына жоғары технологиялық қару-жарақтар енгізілді. Халық соғысы стратегиясы Куба, Никарагуа, Непал, Филиппин, Ұлыбритания (онда IRA Солтүстік Ирландияда бүлік шығарып, бұл стратегияны қалалық соғысқа қолданды) және басқа да елдерде қолданылды. Аталған алғашқы үш елдегі халық соғысы керемет табысқа жетті, бұл елдерде үкімет ауысуына әкелді, ал Перу сияқты басқа елдерде сәтсіз аяқталды. Филиппиндегі, ұзақ жылдар бойы бүлікшіл Жаңа Халық Армиясы қолданған халық соғысы, коммунистік бүлікшілдік соғысты әлем тарихындағы ең ұзаққа созылған соғысқа айналдырды. Үндістанда және Түркияда бүлікшілер осы стратегияны қолданатын қақтығыстар әлі де жалғасуда.
The Chinese Communist leader Mao Zedong developed a military strategy called people's war. It aimed at creating and maintaining support of the local population, and draw the enemy deep into the interior where the force adopting the strategy would exhaust them through a mix of guerrilla and conventional warfare. The strategy was first used by the Communists against the forces of the Nationalist Government led by Chiang Kai shek in the Chinese Civil War in the 1930s. During and after the arduous Long March, the Communist forces, who were dramatically reduced by physical exhaustion, disease and warfare, were in danger of destruction by the pursuing Nationalist forces. Mao then convinced other high ranking political officers in the party to acquire the support of the local population whilst fighting their way northwards from the Nationalist forces. Shortly thereafter he formulated the concept of people's war, promising land reform programs to the local populace and execution of the local landlords in the areas the Communists control. Using this strategy not only prevented the Communist leadership from collapsing, but also raised popular support across China, which eventually allowed them to take total control over the Chinese mainland. The people's war is not only a military strategy but also a political one. In its original formulation by Mao Zedong, people's war exploits the few advantages that a small revolutionary movement has against a government's power including a large and well equipped army. People's war strategically avoids decisive battles, since their tiny military force would easily be routed in an all out confrontation with the government's army. Instead, it favours a three stage strategy of protracted warfare, engaging only in carefully chosen battles that can realistically be won. Relying on the local population and using small military units, ensures that there are few problems concerning logistics and supplies. In stage one, the revolutionary force sets up in a remote area with mountainous or forested terrain where its enemy is weak, and attempts to establish a local stronghold known as a revolutionary base area. As it grows in power, it enters stage two, establishes other revolutionary base areas, where it may exercise governing power and gain popular support through political programmes, such as land reform. Eventually in stage three, the movement has enough strength to encircle and capture cities of increasing size, until finally it seizes power in the entire country. Within the Chinese Red Army, later to be called as the People's Liberation Army, the concept of People's War was the basis of strategy against the Japanese and Nationalist forces, and also against a hypothetical Russian invasion of China. The concept of people's war became less important with the collapse of the Soviet Union and the increasing possibility of conflict with the United States over Taiwan. The strategy was utilized in the early 1950s by the hastily formed People's Volunteer Army during the Korean War, to garner support from the local Korean populace to win the war by driving the United Nations forces from the peninsula. At the battles of Chongchon river valley and Lake Changjin, the army employed guerrilla tactics in full scale, following the people's war doctrine. However, as they marched towards the South under Mao's stern orders after their decisive victories in northern Korea, they were met by an indifferent and sometimes hostile Southern population who, despite intimidation, were not willing to help them. This prevented them from defeating the UN forces in Korea and, after their hard fought victory at the Third Battle of Seoul, they were beaten in the open by UN forces in the conclusion of their Third Phase Campaign. Later on the war turned into a stalemated two year confrontation between the opposing forces. Thus, years after the war, the Chinese government began a series of army modernization and professionalization that would radically change the concept of the strategy, and in the 1980s and 1990s the concept of people's war was changed to include more high technology weaponry. The people's war strategy was also employed in countries around the world such as Cuba, Nicaragua, Nepal, Philippines, the United Kingdom (where the IRA was in rebellion in Northern Ireland and applied this strategy to urban warfare) and elsewhere. The people's war in the first three countries mentioned have been spectacularly successful, marking government transitions in these countries, while elsewhere such as in Peru it has been unsuccessful. The people's war in the Philippines that was long since employed by the insurgent New People's Army, however, made the Communist insurgency there the longest in world history,. In India and Turkey there are still ongoing insurgencies where the rebels use this strategy.
Соғыстан кейінгі
Суық соғыстан кейінгі стратегия жаһандық геосаяси ахуалмен қалыптасады: көптеген ықпалды мемлекеттердің көпполярлық құрылымында, бұл, әрине, АҚШ-тың гипердержава статусына ие болуымен байланысты, ол шығындарды азайту және тиімділікті арттыру үшін жетілдірілген технологияға үлкен сенеді. Цифрлық революцияның нәтижесінде болған технологиялық прогресс АҚШ стратегиясы үшін маңызды. Бүгінгі стратегиядағы олқылық (батыстық көзқарас бойынша) американдықтар "асимметриялық соғыс" деп атап кеткен нәрседе жатыр: конвенциялық ұлттық қарулы күштердің партизандық күштерге қарсы күресі. Саясат, әскери және халықтың классикалық стратегиялық триумвираты, Уақытша Ирландия Республикалық Армиясы, Хезболла, ЭТА, Күрдстан Жұмысшы партиясы (ПКК) және Әл-Қаида сияқты жартылай әскери күштердің созылған соғысына қарсы өте осал. Конвенциялық күштердің өте қуатты күштерінен тиімді нәтиже алу мүмкіндігі, олардың жасырынып жүрген азаматтардан ажырату қиындығынан көбінесе жойылады. Саясаткерлердің осы партизандардың базасы ретінде қарастырылатын аймақтарды бақылау үшін әскери күштерді пайдалануы олардың өзінің нысанаға айналуына және олардың шыққан жерінен, сондай-ақ олар ұстанатын құндылықтардан қолдауын жоғалтуына әкеледі. Қақтығысқа қатысушы тараптар, егер өздерін уақытша немесе айтарлықтай нашар деп санаса, "қорғанышқа шегіну" стратегиясын қабылдауы мүмкін – мысалы, 1991 жылғы Ирак немесе 1999 жылғы Югославия. Көтерілісші күштердің конвенциялық күштер стратегиясына тигізетін негізгі әсері – әскери операциялардың ішкі зорлық-зомбылығын екі жақты пайдалану арқылы жүзеге асырылады. Конвенциялық армиялар кез келген әрекеттері үшін саяси құн төлейді. Көтерілісші күштер зиян келтіріп, хаос тудыра алады (соның салдарынан конвенциялық армия сенім мен беделін жоғалтады); немесе олар конвенциялық күштерді шабуылға итермелеуі мүмкін, бұл азаматтардың жағдайын одан әрі нашарлатады. Бүгінгі күні ірі армиялар көбінесе "соңғы соғысқа" (алдыңғы соғысқа) дайындалған, сондықтан олар үлкен бронетехникалық және конвенциялық жаяу әскер бөлімшелерімен, сондай-ақ осы күштерді қолдауға немесе дайындауға арналған әуе күштері мен теңіз күштерімен жабдықталған. Көбі бүгінде партизандық стильдегі қарсыластарға қарсы қолданылады, онда олардың күштері тиімді пайдаланыла алмайды. Өнеркәсіптік соғыстың жаппай күштері көбінесе қазіргі заманғы армияларға қарағанда кем тиімді деп есептеледі. Жаңа қарсыластар жергілікті деңгейде әрекет етеді, ал өнеркәсіптік қарулы күштер әлдеқайда жоғары "театрлық" деңгейде жұмыс істейді. Бұл жаңа қарсыластардың жүйке жүйесі әскери емес, саяси және оларды жасыратын жергілікті халыққа бейімделген. Орталық саяси идеяны және қозғаушы күшті ұсынады, сонымен қатар жалпы бағытты және белгілі бір қаржыландыруды қамтамасыз етеді. Жергілікті топтар өз жоспарларын өздері шешеді, қаржының көп бөлігін өздері жинап алады және орталықтың мақсаттарына көбінесе сәйкес келеді. Партизандық күштердің жеңілісі (ашылған жағдайда) осы ұйымды тоқтатпайды, көптеген заманауи шабуыл стратегиялары олардың әлсіретуді көздеген тобының күшін арттыруға бейім. Осы жағдайда әскери қолдаумен саяси стратегияны қолдану тиімдірек болар. Мұндай стратегия ИРА-ға қарсы соғыста көрсетілген, бірақ оны қабылдау және кодификациялау әлі де анық емес.
Strategy in the post Cold War is shaped by the global geopolitical situation: a number of potent powers in a multipolar array which has arguably come to be dominated by the hyperpower status of the United States, which increasingly relies on advanced technology to minimize casualties and to improve efficiency. The technological leaps brought by the Digital Revolution are essential for the U. S. strategy. The gap in strategy today (from a Western viewpoint) lies in what Americans call "asymmetric warfare": the battle against guerrilla forces by conventional national armed forces. The classical strategic triumvirate of politics/military/populace is very weak against protracted warfare of paramilitary forces such as the Provisional Irish Republican Army, Hezbollah, ETA, the Kurdistan Workers' Party (PKK), and Al Qaeda. The ability of conventional forces to deliver utility (effect) from their hugely powerful forces is largely nullified by the difficulties of distinguishing and separating combatants from the civilian populace in whose company they hide. The use of the military by the politicians to police areas seen as bases for these guerrillas leads to them becoming targets themselves which eventually undermines the support of the populace from whom they come and whose values they represent. Parties to conflict which see themselves as vastly or temporarily inferior may adopt a strategy of "hunkering down" – witness Iraq in 1991 or Yugoslavia in 1999. The primary effect of insurgent elements upon conventional force strategy is realized in the twofold exploitation of the inherent violence of military operations. Conventional armies face political attrition for each action they take. Insurgent forces can cause harm and create chaos (whereby the conventional army suffers a loss of confidence and esteem); or they can drive the conventional elements into an attack which further exacerbates the civilian condition. The major militaries of today are largely set up to fight the "last war" (previous war) and hence have huge armoured and conventionally configured infantry formations backed up by air forces and navies designed to support or prepare for these forces. Many are today deployed against guerrilla style opponents where their strengths cannot be used to effect. The mass formations of industrial warfare are often seen as much less effective than the unconventional forces that modern militaries may also possess. The new opponents operate at a local level, whereas industrial armed forces work at a much higher "theatre" level. The nervous system of these new opponents is largely political rather than military hierarchical and adapted to the local supporting populace who hide them. The centre provides the political idea and driving logic, perhaps with overall direction and some funding. Local groups decide their own plans, raise much of their own funding and may be more or less aligned to the centre's aims. Defeat of guerilla forces (when revealed) does not disable this type of organisation, many modern attack strategies will tend to increase the power of the group they intend to weaken. A new more political strategy is perhaps more appropriate here – with military backing. Such a strategy has been illustrated in the war against the IRA, though an adoption and codification are unclear.
Желілік соғыс
Асимметриялық соғыстың маңызды ерекшелігі – Аль-Каида сияқты әскери-паравоендік ұйымдардың ерекшелігі, олар партизандық әскери амалдарға қатысады, бірақ әскери және саяси стратегияларын анықтайтын орталық билігі жоқ, дәстүрлі ұйымдар емес. Аль-Каида сияқты ұйымдар орталық координациясыз топтардың сирек желісі ретінде өмір сүруі мүмкін, бұл оларды стандартты стратегиялық тәсілдермен күресуді қиындатады. Осы стратегиялық ойлаудың жаңа саласы қазір "желілік соғыс" деп аталады.
A main point in asymmetric warfare is the nature of paramilitary organizations such as Al Qaeda which are involved in guerrilla military actions but which are not traditional organizations with a central authority defining their military and political strategies. Organizations such as Al Qaeda may exist as a sparse network of groups lacking central coordination, making them more difficult to confront following standard strategic approaches. This new field of strategic thinking is tackled by what is now defined as netwar.