Кристофер Хэмптон: Британдық драматург және сценарист өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Британдық драматург, сценарист және кинорежиссер, Ирландия шіркеуінің Армағ архиепискобы сэр Кристофер Джеймс Хэмптон (Хорта, Азор аралдары, 26 қаңтар 1946) – британдық драматург, сценарист, аудармашы және кинорежиссер. Ол бір аттас роман және фильмге негізделген «Қауіпті байланыстар» пьесасымен ең танымал. Ол үш рет «Үздік бейімделген сценарий» номинациясында «Оскар» сыйлығына ұсынылды: «Қауіпті байланыстар» (1988), «Жазылым» (2007) және «Әке» (2020) фильмдері үшін; біріншісі мен соңғысы үшін жеңіске жетті. Хэмптон «Қауіпті байланыстар» және «Филантроп» сияқты театрлық жұмыстарымен де белгілі. Ол сонымен қатар «Шағалақ» (2008), «Қорбандықтың құдайы» (2009), «Әке» (2016) және «Дауылдың шарықталуы» (2019) пьесаларын аударды. «Сансет бульвары» (1995) мюзиклінің кітаптары мен әндерін де ол жазды. Ол екі «Тони» сыйлығын иеленді.

Ерте өмір және театрлық дебют

Хэмптон Азорес аралдарындағы Фаиал қаласында британдық ата-анасы Дороти Пейшенс (туған есімі Херрингтон) мен Бернард Патрик Хэмптон отбасында дүниеге келді. Әкесінің жұмысы отбасын Йемендегі Аденге, Египеттегі Каир мен Александрияға, кейін Гонконг пен Занзибарға көшірді. 1956 жылы Суэц дағдарысы кезінде отбасы қараңғыда барлық мүлкін тастап, Мысырдан қашуға мәжбүр болды. Суррейдегі Рейгейттегі дайындық мектебінен кейін Хэмптон 13 жасында Батыс Сассекстегі Лансинг ауылының жанындағы Лансинг колледжінде тәуелсіз мектеп-интернатта оқыды. Ол жерде бокспен үй түстерін жеңіп, Біріктірілген кадет күштерінің (CCF) сержанты ретінде көзге түсті. Лансингтегі замандастарының арасында кейін драматург атанған Дэвид Хейр, ал ақын Гарри Гест мұғалім болып жұмыс істеді. 1964 жылдан бастап Хэмптон Оксфордтың Нью-колледжінде Sacher Scholar ретінде неміс және француз тілдерін оқыды. 1968 жылы бірінші сыныпты үздік дипломмен бітірді. Хэмптон Оксфорд университетінде оқып жүргенде театрға қатысты. Оксфорд университетінің драмалық қоғамы (OUDS) оның «Анамды соңғы рет қашан көрдің?» атты жасөспірімдердің гомосексуализмі туралы түпнұсқалық пьесасын қойды. Ол пьесаға Лансингтегі өзінің тәжірибесінен шабыттанды. «Филантроп» (1970) ағылшын университет қалашығында өрбітеді және Мольердің «Мизантроп» пьесасының ықпалында жазылған. «Корольдік театр» оның болашағына күмәнданғандықтан, екі жыл бойы сахналауды кейінге қалдырды, бірақ олардың қойылымы сол уақытқа дейін «Корольдік театрдың» ең табысты жұмыстарының бірі болды. Осы табыстан кейін оның агенті оған: «Сіз келесі 30 жыл бойы бір пьесаны қайта-қайта жаза аласыз» немесе, басқаша айтқанда, «әрқашан мүлдем басқаша әрекет етуді шеше аласыз» деді. Ол оған «1960 жылдары бразилиялық үндістерді қырып-жою» туралы пьеса жазып жатқанын айтты. Пьесада Хорват пен неміс драматургы Бертольд Брехттің (ол 1940 жылдары АҚШ-та өмір сүрген) әртүрлі философиялары зерттеледі. Хэмптон 2007 жылы The Guardian газетінің сыншысы Майкл Биллингтонға: «Мен революциялық Брехтке қарағанда либералды жазушы Хорватқа жақынмын. Мен ішкі қайшылықты шешуге тырысып жатырмын деп ойлаймын» деді. Пьеса ағылшын және поляк теледидары үшін әртүрлі нұсқаларда бейімделді. 1999 жылы туған күніне орай әдебиетке сіңірген еңбегі үшін Британ империясы орденінің командирі (CBE) болып тағайындалды. Хэмптон «Аргентинаны елестету» (2003) романын жазды және режиссерлік етті. Бұл фильмде Леопольдо Галтиеридің әскери диктатурасы кезіндегі қоғамның жағдайы көрсетіледі. Онда Антонио Бандерас пен Эмма Томпсон түсті. Хэмптонның айтуынша, Аргентина тарихының бұл кезеңі бұрын-соңды драмалық шығармаға шабыт берген емес. «Мен қаржылай жағынан қиын болатын бір нәрсе жасауға шешім қабылдадым, себебі бір рет маған көптеген ұсыныстар келді». «Қорбандықтың құдайы» актерлері Джеймс Гандольфини мен Марсия Гей Харден Филипп Глассқа, Филипп Нойске және басқа да көптеген суретшілерге қосылып, олардың Тони сыйлығының табысы мен Хэмптонның 50 жарияланған пьесасы мен сценарийіне арналған қысқаша деректі фильм түсірді. Хэмптонның Майкл Кунзе мен Сильвестр Левайдың австриялық «Ребекка» мюзиклінің ағылшын тіліне аудармасы, Дафне дю Мориердің сол аттас романы негізінде, 2012 жылы Бродвейде премьераға шығуы тиіс болған, режиссерлері Франческа Замбелло мен Майкл Блейкмор. Өндіріс ашылмады, продюсерлер Бен Спрехер мен Луиза Форленза құқықтан бас тартты. 2012 жылы Хэмптон Тиана Александра Силлифантпен бірігіп, Хэмптон Силлифант Менеджмент & Продакшнс компаниясын құрды, ол Минесота штатының Миннеаполис қаласындағы Гатри театрында «Аппоматтокс» пьесасын ұсынды. Пьеса 100 жыл аралықта АҚШ-тағы тарихи оқиғаларға қатысты: генералдар Улисс С. Грант пен Роберт Э. Лидің, сондай-ақ 1865 жылы Абрахам Линкольн мен Фредерик Дугластың тарихи кездесулері, сондай-ақ Линдон Джонсонның, Дж. Э. Хүүвердің және Мартин Лютер Кингтің іс-қимылдары – бұл 1965 жылғы Дауыс беру құқығы туралы заңның қабылдануына әкелді. «Аппоматтокс» 2015 жылы Кеннеди орталығында Филип Гласспен опера ретінде де қойылды. 2020 жылы Хэмптон «Сингапур тұтқыны» сценарийін жазып, атқарушы продюсері болды. Бұл халықаралық теледидар мини-сериалы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сингапурға Жапонияның басып кіруін зерттейді. Дж. Г. Ферреллдің романынан алынған бұл оқиға Сингапурдың құлауы кезінде британ отаршылдығының интригалары мен түпкілікті толқуларын көрсетеді. Сол жылы Хэмптон Флориан Зеллермен бірлесіп «Әке» романын жазды, оның басты рөлдерін Энтони Хопкинс пен Оливия Колман ойнады (Зеллердің 2012 жылғы «Le Père» пьесасы негізінде), ол фильмді өзінің режиссерлік дебютімен режиссерлік етті. Фильм сыншылардың ризашылығына ие болды, Хэмптон мен Зеллер «Үздік бейімделген сценарий» үшін BAFTA және «Оскар» сыйлығын жеңіп алды және «Алтын глобус» номинациясын алды, ал фильм «Үздік фильм» санатында номинацияланды. Хэмптон 2020 жылғы Жаңа жылдық құрметтеуде драмаға сіңірген еңбегі үшін Британ империясы орденінің рыцары атанды. 2021 жылдың наурыз және сәуір айларында Хэмптон мен Зеллер «Ұл» (Зеллер мен Хэмптонның «Әкеге» жалғасы) пьесасының бейімделуін бірлесіп жазатыны, Зеллер режиссерлік ететіні және Хью Джекман мен Лаура Дерн фильмде түседі деп хабарланды. «Ұл» Флориан Зеллердің сценарийі бойынша түсірілді. Фильмде Хью Джекман, Лаура Дерн, Ванесса Кирби, Зен МакГрат, Хью Куарши және Энтони Хопкинс түсті. «Ұл» 7 қыркүйек 2022 жылы 79-шы Венеция халықаралық кинофестивалінде тұңғыш рет көрсетілді және 11 қараша 2022 жылы Sony Pictures Classics тарапынан АҚШ-та көрсетілуге жоспарланған.

Hampton was born in Faial, Azores, to British parents Dorothy Patience (née Herrington) and Bernard Patrick Hampton, a marine telecommunications engineer for Cable & Wireless. His father's job led the family to settle in Aden, Yemen, and Cairo and Alexandria in Egypt, and later in Hong Kong and Zanzibar. During the Suez Crisis in 1956, the family had to flee Egypt under cover of darkness, leaving their possessions behind. After a prep school at Reigate in Surrey, Hampton attended the independent boarding school Lancing College near the village of Lancing in West Sussex at the age of 13. There he won house colours for boxing and distinguished himself as a sergeant in the Combined Cadet Force (CCF). Among his contemporaries at Lancing was David Hare, later also a dramatist; poet Harry Guest was a teacher. From 1964, Hampton read German and French at New College, Oxford, as a Sacher Scholar. He graduated with a starred First Class Degree in 1968. Hampton became involved in the theatre while at Oxford University. The Oxford University Dramatic Society (OUDS) performed his original play When Did You Last See My Mother?, about adolescent homosexuality. He drew from his own experiences at Lancing. The Philanthropist (1970) is set in an English university town and was influenced by Molière's The Misanthrope. The Royal Court delayed a staging for two years because of an uncertainty over its prospects, but their production was one of the Royal Court's more successful works up to that point. His agent told him after this success: "You've got a choice: you can write the same play over and over for the next 30 years" or, alternatively, "you can decide to do something completely different every time". He told her that he was writing a play about the "extermination of the Brazilian Indians in the 1960s". The play also explores the different philosophies of Horwath and the German playwright Bertolt Brecht (who lived in the United States in the 1940s). Hampton told The Guardian critic Michael Billington in 2007: "I lean towards the liberal writer, Horvath, rather than the revolutionary Brecht. I suppose I'm working out some internal conflict". The play has been adapted in different versions for British and Polish television. He was appointed Commander of the Order of the British Empire (CBE) in the 1999 Birthday Honours for services to literature. Hampton both wrote and directed Imagining Argentina (2003), his adaptation of the 1987 novel by Lawrence Thornton. It explores society during the military dictatorship of Leopoldo Galtieri, when the government conducted a Dirty War against opponents, killing many in "forced disappearances." It starred Antonio Banderas and Emma Thompson. According to Hampton, this period of Argentinian history had not inspired a dramatic work before. "I decided to do something which it would be difficult to finance at a time when, for once, I was bombarded with offers. God of Carnage actors James Gandolfini and Marcia Gay Harden, joined Philip Glass, Phillip Noyce and a host of other artists in a short documentary celebrating their Tony Award success and Mr. Hampton's 50 published plays and screenplays. Hampton's translation into English of Michael Kunze and Sylvester Levay's Austrian musical Rebecca, based on Daphne du Maurier's novel of the same name, was supposed to premiere on Broadway in 2012, directed by Francesca Zambello and Michael Blakemore. The production did not open, with the producers, Ben Sprecher and Louise Forlenza, relinquishing the rights. In 2012, Hampton joined forces with Tiana Alexandra Silliphant to form Hampton Silliphant Management & Productions, which presented the play Appomattox at the Guthrie Theater in Minneapolis, Minnesota. The play concerns itself with historic events in the United States, 100 years apart in time: the historic meetings between Generals Ulysses S. Grant and Robert E. Lee, as well as Abraham Lincoln and Frederick Douglass in 1865, and the later machinations of Lyndon Johnson, J. Edgar Hoover and Martin Luther King – which ultimately led to the passing of the Voting Rights Act of 1965. Appomattox was also performed as an opera with Philip Glass at The Kennedy Center in 2015. In 2020, Hampton served as screenwriter and executive producer for The Singapore Grip, an international TV mini series exploring the Japanese invasion of Singapore during WWII. Adapted from the novel by J. G. Ferrell, the story portrays the intrigues and ultimate upheaval of British colonialism at the time of the Fall of Singapore. The same year, Hampton co wrote The Father, starring Anthony Hopkins and Olivia Colman, with Florian Zeller (based on Zeller's 2012 play Le Père), who directed the film in his feature directorial debut. The film received critical acclaim, and both Hampton and Zeller won a BAFTA and an Academy Award for Best Adapted Screenplay and received a Golden Globe nomination, while the film was nominated in the Best Picture categories. Hampton was knighted in the 2020 New Year Honours for services to drama. In March and April 2021, it was announced that Hampton and Zeller will co write the adaptation of The Son (which serves as Zeller's and Hampton's follow up to The Father) with Zeller directing, and Hugh Jackman and Laura Dern attached to star in the film. The Son was directed by Florian Zeller from a screenplay by Zeller and Hampton. It is based on Zeller's 2018 stage play Le Fils. The film stars Hugh Jackman, Laura Dern, Vanessa Kirby, Zen McGrath, Hugh Quarshie, and Anthony Hopkins. The Son had its world premiere at the 79th Venice International Film Festival on 7 September 2022, and is scheduled to be released in the United States on 11 November 2022, by Sony Pictures Classics.