Кіріспе

АҚШ-тың су асты кемесі

2440 тонна су астында. Кеме ені – 8,3 метр, жүк кемесі «Шохо Мару» – 1356 тонна. «Помфрет» аймақтан шығып, Мидуэй арқылы Перл-Харборға бет алды. 1945 жылғы 25 қаңтарда тағы бір «қалың топта» төртінші патрулін бастады. Миссия – Токио-Нагоя аймағына шабуылға дайындалып жатқан авиациялық топтың алдындағы күзеттік кемелерді іздеу. Кез келген күзеттік кемені таппай, күзеттік миссияны аяқтағаннан кейін, ол Хонсю аралының оңтүстігіне құтқару жұмыстарына қарай жол тартты. 16 ақпанда «Hornet» авиациялық кемесінен лейтенант (jg) Джо Фаррелді құтқарып алды. Келесі күні «Cabot» авиациялық кемесінен енсін Роберт Л. Бьюкененді құтқарып қалды. Оқиға Клей Блэрдің «Үнсіз жеңіс» (Lippincott, 1975) кітабында былай сипатталған:

Джон Хесс басқарған «Помфрет» керемет құтқару операциясын жүзеге асырды. «Cabot» авиациялық кемесінің ұшқышы Токио шығанағының сыртқы суларына авариялық түрде қонды. Ұшқыштар «Помфрет» үстінен айналып, Хесске резеңке құтқару салға бағыт берді. Хесс еш қорқымай «Помфретті» осы шектеулі суларға кіргізіп, енсін Р. Л. Бьюкененді құтқарып алды. Осы батыл операция кезінде Хесс тағы бір ұшқышты, «Hornet» авиациялық кемесінен лейтенант Джозеф П. Фаррелді және жапон ұшқышын құтқарып алды. Соғыс тілшісі Эрни Пайл құтқару операциясына арнап «Егер Токио портында атып түсірілсеңіз де, теңіз күштері сізді құтқаруға келеді» деген мақала жариялады. Сол күні ол екі тұтқынды да ұстады. 10 наурызда жапон эсминецінен келген шабуыл сәтсіз аяқталды, ол 23 наурызда аймақтан шығып, 30 наурызда Мидуэйге жетті. 26 сәуірде Мидуэйден Курил аралдары – Охот теңізі аймағына жол тартқан «Помфрет» 5 мамырда аймаққа кірді. 26 мамырда жаудың су асты кемелерді іздеуші-жойғыш тобына торпедалық шабуыл жасады, бірақ ешқандай нысананы жойған жоқ. 7 маусымда Мидуэйге қайтып келді. 2 шілдеде алтыншы соғыс патруліне шықты. Хонсю аралының оңтүстігінде құтқару жұмыстарын орындағаннан кейін, ол Шығыс Қытай теңізінде патрульдеуге кірісті. 19 шілдеде 44 жүзбелі минаның біріншісін баттырды. 24 шілдеде Кускаки Джима маяғы мен радио станцияларын атқылады, ал 26 шілдеде үш мачталы джонка мен кішкентай шхунаны жойды. 8 тамызда B-25 бомбалаушы ұшағының бес адамнан тұратын экипажын құтқарып алды. «Помфрет» 1945 жылғы 15 тамызда жауынгерлік әрекеттер тоқтағанға дейін кішкентай кемелерді атқылауға және жапон және корей аман қалғандарын құтқаруға жалғастырды. Келесі күні Гуамға бағыт алды. 9 қыркүйекте Сан-Францискоға жетті.

Соғыстан кейінгі қызмет

1946 жылғы 2 қаңтарда "Помфрет" "Маре Айленд" әскери кеме жасау зауытынан Гуамға аттанды, 22 қаңтарда жетті. 9 наурызда Филиппин аралдарындағы Субик шығанағына жетіп, одан Қытайдың Цинтао қаласына бағытталды, онда алты апта бойы АҚШ-тың Цинтаода орналасқан су астына қарсы күрес кемелері үшін нысана рөлін атқарды. 18 мамырда ол өзінің жаңа портына – Пёрл-Харборға оралды. Келесі үш жылда ол Батыс Тынық мұхитында екі рет міндетін өтеді: біріншісі – 1947 жылғы сәуірден тамызға дейін, екіншісі – 1948 жылғы желтоқсаннан 1949 жылғы сәуірге дейін. АҚШ-тың болашақ президенті (1977–1981) Джимми Картер 1948 жылғы 17 желтоқсанынан 1951 жылғы 1 ақпанына дейін "Помфрет" бортындағы алғашқы қызметі ретінде қызмет етті. Картер – су асты кемесінде қызмет атқарған АҚШ президентінің жалғыз өкілі. Осы кезеңде "Помфрет" Батыс Тынық мұхитына жөнелтіліп, Жапония және Қытай жағалауларындағы суларда операциялар жүргізді. 1950 жылы "Помфрет" Сан-Диегоға келді. 1951 жылғы ақпанға дейін АҚШ-тың батыс жағалауында жұмыс істеді, қыркүйекке дейін Корея соғысына қатысып, жергілікті операциялар үшін Сан-Диегоға оралды. "Помфрет" 1952 жылғы сәуірде "Маре Айленд" кемесінде "Гуппи" IIА су асты кемесіне түрлендірілді. Түрлендірілгеннен кейін 5 желтоқсанда қайтадан қолданысқа енгізілді. Келесі жылдары Сан-Диего маңындағы және Батыс Тынық мұхитындағы жағалау операцияларын кезектестіре жүргізді. 1967 жылғы 7 шілдеде алыс шығыс суларына бағытталды, онда Вьетнамның Тонкин шығанағында су астына қарсы күрес жаттығуларына қатысты. 1968 жылғы 23 қаңтарда Сан-Диегоға оралды және сол жылдың көп бөлігін Сан-Диего маңындағы жаттығуларда өткізді.

TCG Oruçreis (S 337) (ТКК Орушерейс)

1971 жылы Pomfret-тен бастап Түрік Әскери-теңіз күштеріне кемелерді беру қайта жаңартылды. Үш айлық оқудан кейін, 1 шілдеде Сан-Диегода кеме тапсырылды және ұлы Осман теңізшісі Оруч Рейстің құрметіне TCG Oruçreis (S 337) деп аталды. Жаңа экипаж Филадельфия теңіз кемежайына жөндеуге барды, ал Түркияға аттанмас бұрын 1972 жылдың 27 ақпаны мен 22 наурызы аралығында Флорида штатының Ки-Уэст қаласында су астына қарсы күрес (ASW) жаттығуларына қатысты. Оручрейс 1972 жылдың 3 мамырында қолданысқа енгізілді. Ex Pomfret Түркиямен толығымен сатып алынды және 1 тамыз 1973 жылы бірден АҚШ Әскери-теңіз тізілімінен шығарылды. Ол 1987 жылға дейін Түрік Әскери-теңіз күштерінде қызмет етті.

Еске алу

Помфреттің кеме қоңырауы Юта штатындағы Дагуэй сынақ алаңының офицерлер клубында орналасқан.