Кіріспе

Роджерс пен Хаммерштейннің музыкалық туындысы, 1957 жылғы Роджерс пен Хаммерштейннің музыкалық «Синдерелласы» – Рихард Роджерстің музыкасымен, ал Оскар Хаммерштейн II-нің кітабы мен өлеңдерімен жазылған теледидар үшін арналған, бірақ кейін сахнада қойылған музыкалық туынды. Ол Чарльз Перроның «Синдерелла» ертегісіне, әсіресе француз нұсқасы «Синдерелла, немесе кішкентай шыны пантофель» («Cendrillon, ou la petite pantoufle de verre») негізінде құрылған. Оқиға қатыгез әкесі мен өзімшіл қарындастарының құлдыққа салуының нәтижесінде жақсы өмір сүруді армандаған жас қыз туралы. Оның періқұдасының көмегімен Синдерелла ханшайымға айналып, өз ханзадасын табады. «Синдерелла» – Роджерс пен Хаммерштейннің теледидар үшін жазылған жалғыз музыкалық туындысы. Ол алғаш рет 1957 жылдың 31 наурызында CBS телеарнасында түсті тікелей эфирде, басты рөлді Джули Эндрюс сомдаған. Бұл хабарламаны 100 миллионнан астам адам тамашалады. Кейіннен ол 1965 және 1997 жылдары екі рет теледидар үшін қайта түсірілді. 1965 жылғы нұсқада Лесли Энн Уоррен мен Стюарт Деймон ойнады. 1997 жылғы нұсқада басты рөлде Брэнди Норвуд, ал періқұдасы рөлінде Уитни Хьюстон болды. Екі қайта түсірілімге де Ричард Роджерстің басқа музыкалық туындыларынан әндер қосылды. Музыкалық туынды сахнада бірнеше нұсқада қойылды, соның ішінде Лондонның Вест-Эндіндегі пантомималық қойылым, бастапқы теледидарлық нұсқаға жақын Нью-Йорк қалалық операсының қойылымы және түрлі гастрольдік қойылымдар. 2013 жылы Бродвейде Лора Оснес пен Сантино Фонтана қатысқан, Дуглас Картер Бийннің жаңа кітабымен жаңа қойылым жасалды.

1957 жылғы алғашқы өндіріс

1957 жылғы алғашқы эфирді Нельсон режиссерлік етті, хореографиясын Лукас, ал музыкалық жетекшілігін Антонини жасады. Басты рөлде Эндрюс, ал Принц рөлінде Джон Сайфер ойнады. Сондай-ақ, Говард Линдсей Патша, Дороти Стикни Королева, Эди Адамс Фея Құдайы, Кей Баллард және Элис Гостли Портия мен Джой рөлдерінде, Илка Чейз Ұсақжан ана, ал Игги Вольфингтон Батлер рөлінде болды. Джо Лейтон ансамбльде есімдік көрсетілмеген түрінде пайда болды. 1957 жылдың 31 наурызында, Шығыс уақытымен сағат 8:00-де "Күлшегір" Шығыс, Орталық және Таулы аймақтарда қара-ақ түсте және түстік үйлесімді форматта тікелей эфирде көрсетілді; ал Батыс жағалауы Тынық мұхиты уақытымен сағат 8:00-де басталатын қара-ақ түстегі кешіктірілген хабарлама алды. АҚШ-тан тыс, Аляска, Гавайи және Пуэрто-Рико АҚШ территорияларында CBS филиалдары арқылы көрсетілді; Канадада CBC телеарнасында эфир берілді. Оның өндірісіне 376 000 доллар жұмсалды және оны демеушілері – Pepsi Cola және Шултон компаниясы (сол кезде Old Spice өндірушісі) кеңінен жарнамалады. Бұл эфирді 107 миллионнан астам көрермен тамашалады, ал Эндрюс осы рөлі үшін «Эмми» сыйлығына ұсынылды. Тікелей эфир барысында төрт түсті телекамераның бірі істен шығып, өндірістің техникалық қиындықтарын күшейтті. 1957 жылдың 17 наурызындағы жалпы репетицияның қара-ақ кинескопы сақталған (оны жойды деп ойлаған, бірақ 2002 жылы қайта табылды) және DVD форматында шығарылды. CBS-тің түпнұсқалық эфиріне ұқсас фильм де сақталған және DVD форматында шығарылды. «Күлшегір» видеотаспаға жазылғанына ешқандай дәлел жоқ, себебі CBS сол кезде тек Батыс жағалаудағы станциялар үшін жаңалықтарды уақыт бойынша кешіктіру үшін ғана қолданды. Ол кездегі құралдар түсті бейнені жазуға қабілетсіз болды.

1965 жылғы нұсқа

Мюзиклдің Лондонда және басқа жерлерде сахналық қойылым ретінде табысқа ие болғаннан кейін, телеарна тағы бір теледидарлық нұсқасын жасауға шешім қабылдады. 1957 жылғы премьера түсті бейнежазбаның қолжетімді болмаған кезінде көрсетілгендіктен, тек бір ғана қойылымды көрсету мүмкін болды. CBS 1965 жылы жаңа өндіріс ұйымдастырды, Ричард Роджерс атқарушы продюсер болды, ал сценарийді Джозеф Шранк жазды. Жаңа сценарий дәстүрлі ертегіге жақынырақ болды, бірақ түпнұсқа әндердің көбі сақталып, бастапқы нұсқасында орындалды. Оқиға жаңа эпизодпен басталады: Принц саяхатынан оралғаннан кейін, су ішу үшін серіктерімен бірге Золушканың үйіне тоқтайды. Үйде жалғыз қалған Золушка, оның кім екенін білмей, тек оның жанындағы адам "Сіздің Шаңырағыңыз" деген сөзді айтқанда ғана, принцке құдықтан су береді. Принц кеткеннен кейін, ол 1949 жылы «Оңтүстік Тынық мұхиты» мюзиклі үшін жазылған, бірақ сол қойылымда қолданылмаған «Кешкі жалғыздық» әнін орындайды. Золушка, ханзаденің келуі туралы ешқандай хабар алғанға дейін «Менің кішкентай әлемімде» әнін айтады. Өгей әпкелерінің есімдері түпнұсқалық қойылымнан өзгеше болды, ал Корольдік киім бөлмесі сахнасы алынып тасталды. Фильмде сондай-ақ дублерлер Бетти Нойес пен Билл Лидің камера алдында сирек көрінетін түсірілімдері бар, олар қызы туралы (Труди Эймс ойнаған) қысқаша ән шырқайтын жұбайларды бейнелейді. Алғашқы көрсетілім 1965 жылдың 22 ақпанында өтті, және ол 1974 жылдың ақпанына дейін сегіз рет қайта көрсетілді.

1997 жылғы нұсқа

1997 жылғы теледидарлық қайта түсірілімі Роберт Л. Фридманмен бейімделді, режиссері Роберт Искоув, хореографиясы Роб Маршалл жасады. Уитни Хьюстон мен Дебра Мартин Чейз Уолт Дисней Телевизиясы үшін өндірді, ол 1997 жылдың 2 қарашасында көрсетілді. Рассалық тұрғыдан алуан түрлі актерлік құрамында Бренди Норвуд Синдерелла рөлінде, Уитни Хьюстон Синдерелланың пері құдайы, Бернадетт Питерс Синдерелланың әкесі, Паоло Монталбан ханзада, Вупи Голдберг королева, Виктор Гарбер король және Джейсон Александр Лионель рөлінде болды. Бірнеше ән қосылды, соның ішінде "Сүйіспеншілікке ғашық болу" ("The Boys from Syracuse") мюзиклынан, әкесі орындады; "Ең тәтті үн" ("No Strings") мюзиклынан, Синдерелла мен ханзада орындады; және "Сенде музыка бар", 1953 жылғы "Бродвейге негізгі көше" фильмі үшін жазылған, пері құдай ана финалда орындады. Бұл көрсетілімді 60 миллион көрермен тамашалады. Хаммерштейннің сюжетіне бірнеше өзгерістер енгізілді: Пері құдай ана оқиғаны бастайды, ештеңе мүмкін емес екенін түсіндіреді. Әке-қарындастардың есімдері Каллиопа мен Минерва болып өзгертілді. Шаруа кейпіндегі ханзада (сарайда оқшауланған сезімде) базарда (өзінің жаршысы Лионельді алаңдатып) серуендеп, Синдерелламен кездеседі және олар бір-бірін әдемі деп табады. Балда отбасы мен тегі туралы сұрақтарға ұялып, Синдерелла жылап баққа қашады, онда пері құдай ана моральдық қолдау көрсету үшін пайда болады. Әкесі балдан оралғаннан кейін, Синдерелла үйден қашу үшін заттарын жинап алады. Оның пері құдай анасы оған ханзадамен сезімдерін бөлісуге кеңес береді. Барлық басқа қыздарға табақ кигізіп көргеннен кейін, ханзада мен Лионель Синдерелланы азаттыққа қадам басу кезінде қуып жетеді. Оның көзіне қарап, ханзада оны таниды және табақ кигізеді. Той кешінде пері құдай ана жас жұбайларға бата береді.

1958 жылдан 2008 жылға дейін

Музыкалық алғаш рет 1958 жылы Лондон Колизейінде сахнада, «Мен және Джульетта» әндерін де пайдаланған мерекелік пантомималық бейімделуде орындалды. Гарольд Филдинг осы нұсқаны сахнаға қойды, ол 1958 жылдың 18 желтоқсанында ашылды және мерекелік маусым бойы көрсетілді. Сахналық нұсқалары 1961 жылдан бастап АҚШ театрларында пайда бола бастады. Нью-Йорк қалалық опера театры 1993 және 1995 жылдары Салли Энн Хауэсті «Құдай ана» рөлінде, Криста Мурды «Золушка» рөлінде, Джордж Дворскиді «Принц» рөлінде, Нэнси Марчандты (1993) және Жан Стейплтонды (1995) «Күйеу ана» рөлінде, Джордж С. Ирвингті «Патша» және Джейн Пауэллді «Патшайым» рөлінде ойнатты. 2004 жылы өндіріс қайта жаңғыртылды, онда Эрта Китт «Құдай ана» рөлінде, Сара Уриарте Берри «Золушка» рөлінде, Кристофер Сибер «Принц» рөлінде, Джон «Липсинқа» Эпперсон «Күйеу ана» рөлінде, Дик Ван Паттен «Патша» рөлінде, Рене Тейлор «Патшайым» рөлінде, Лия ДеЛария «Джой» рөлінде және Ана Гастейер «Порция» рөлінде ойнады. 2000 жылдың қарашасынан 2001 жылға дейін АҚШ бойынша гастрольдік сапар ұйымдастырылды, онда Китт «Құдай ана» рөлінде, Дебора Гибсон, кейін Джейми Линн Сиглер және Джессика Раш «Золушка» рөлінде, Паоло Монтальбан «Принц» рөлінде және гендерлік ролді ауыстырған Эверетт Квинтон «Күйеу ана» рөлінде ойнады. Сапар 2001 жылы Мэдисон Сквер Гарден театрында аяқталды, онда Сиглер бас рөлді ойнады. «Золушка» мюзиклінің 30 апталық Азия гастрольдік сапары Леа Салонга мен австралиялық Питер Сайдтың қатысуымен өтті. Қойылымды Бобби Гарсия қойды, ал хореографияны Винс Пессе жасады. Костюмдерді Ренато Балестра, декорацияларды Дэвид Галло жасады. Сапар 2008 жылдың 29 шілдесінде Филиппиннің Манила қаласынан басталды. Содан кейін шоу Қытайдың бірнеше қалаларына, соның ішінде Сиань, Чжэнчжоу, Чунцин, Шэньчжэнь, Гуанчжоу, Шанхай, Пекин және Гонконгқа барды. Содан кейін Тайланд, Сингапур, Малайзия, Корея және Жапонияда гастрольдер берілді. 2008 жылы мюзиклдің альбомдық жазбасы шықты. 2008 жылы Жапонияда мюзиклдің толығымен әйелдерден құралған қойылымында J-Pop тобы Morning Musume және Takarazuka Revue тобының тәжірибелі актерлері ойнады. Қойылым 2008 жылдың тамызында Токиодағы Шинжуку Кома театрында өтті. «Золушка» мен «Принц» рөлдерін Morning Musume тобының мүшелері Ай Такахаши мен Риза Ниигаки орындады.

Бродвей

Дуглас Картер Бин мюзиклдің алғашқы Бродвей қойылымы үшін жаңа кітап жазды. Оның сюжетінде Күншахар ханзада Тоферге патшалықтағы әділетсіздікті көрсетіп, оның көзін ашады. Ханзаданың ата-анасы қайтыс болып, патшалық оның ақыл-кеңесшісі болған, жас ханзаданы алдап, қатаң заңдар қабылдауға итермелеген зұлым министрдің қолына тиеді. Жаңа кейіпкер, көтерілісші Жан Мишель мен өгей әпкесі Габриэль бір-біріне ғашық болып, үкіметті құлатуға тырысады. Музыкалық қойылымға түпнұсқадағы ең танымал әндермен қатар, Роджерс пен Хаммерштейннің әндерінен тағы төрт ән енген. Робин Гудман продюсерлік еткен бұл қойылым 25 қаңтарда Бродвейде алдын ала көрсетіле бастады және 2013 жылдың 3 наурызында Бродвей театрында ресми түрде ашылды. Марк Брокау қойылымды режиссерледі, ал Джош Родс хореографиялық жұмысты жасады. Актерлік құрамында Лора Оснес басты рөлде, Сантино Фонтана – ханзада, Виктория Кларк – ақылсыз Мари/Фея Құдай анасы, Харриет Харрис – Элланың асырау анасы, Питер Бартлетт – премьер-министр, Энн Харада мен Марла Минделл – қарындастар Шарлотта мен Габриэль, ал Грег Хилдрет – Жан Мишель рөлін сомдады. Сценография авторы – Анна Луизос, костюмдерді Уильям Айви Лонг, жарықтандыруды Кеннет Познер жасады. Бұл қойылым Тони сыйлығының тоғыз номинациясына ие болды және Лонг костюмдері үшін бір сыйлықты жеңіп алды. Көптеген сыншылар Оснстің өнерін жоғары бағалап, қойылым туралы пікірлер әртүрлі болды. Кейк Палмер басты рөлді алмастырды. The Guardian газетінде жарияланған мақалада: «Афроамерикалық актеріні осындай танымал және әдетте ақ түсті кейіпкер ретінде тағайындау, Бродвейдің түрлі терілі актерлерді кең ауқымды рөлдерге тартудағы баяу және тоқтап-тоқтап дамып жатқан прогресінің белгісі» делінген. 2014 жылдың қыркүйегінде Лесли Энн Уоррен өзінің 1965 жылғы теледидарлық нұсқасының 50 жылдығын тойлау үшін қойылым соңында актерлік құрамға қосылды. Бұл қойылым 2015 жылдың 3 қаңтарында 41 алдын ала көрсетімнен және 770 тұрақты қойылымнан кейін Бродвейде жабылды. Одан кейін ұлттық гастрольдер мен халықаралық қойылымдар өтті.

Қабылдау

1957 жылғы «Сүбіреніштің» премьерасы кезінде тарихтағы ең көп көрерменді тартты: АҚШ-та 107 миллион адам, сол кездегі ел халқының 60 пайызы. Variety журналының мәліметінше, 24,2 миллион үй шаруашылығы осы шоуды тамашалаған, әр үйдің орташа есебімен 4,43 көрермен болған. Джон Сайфер кейіннен хабар тарату аяқталғаннан кейін бірнеше минут өткен соң студиядан шығып, Манхэттен көшелерінің құмдай бос екенін еске алды, себебі көптеген адамдар хабарды көру үшін үйде қалған. 1965 жылғы нұсқасы бірнеше рет көрсетілді. 1997 жылғы қойылым аптаның ең танымал шоуы болды, оны 60 миллионнан астам көрермен тамашалады. Ол бір буын ішіндегі ең жоғары рейтингті телемузыкалық туындыға айналды. Көрермендердің ықыласына қарамастан, сын-пікірлер әртүрлі болды. Театр тарихшысы Джон Кенрик оны мюзиклдің «сәуегей қайта жасалуы» деп атады, бірақ Бернадет Петерстің «шыныдан жасалған шұлықты киіп, әзіл-қалжыңмен сынауы» әсерлі болды деп бағалады. The New York Times орындаушыларды жоғары бағалады (Монталбанның «көне заманғы, сәнді дауысы бар»; Джейсон Александр «көңіл көтеруге мүмкіндік береді»; Голдберг «патшалық беделді аналық қамқорлықпен үйлестіреді»; Петерс «жандылық пен ақылды юмор әкеледі»), бірақ мюзикл «әрқашан жарқыраған каретаға айналмаған тығыздық болды – әндері төмен деңгейдегі Роджерс пен Хаммерштейннің туындылары, ол соңғы қадамды жасамайды, таза сиқырға ұмтылмайды. Көбінесе тартымды, кейде қарапайым, бұл – бірнеше бөлшектерден жиналған, мәңгілік емес, тек қазіргі уақытқа арналған «Сүбіренішті». Дегенмен, басқа сыншылар осы бейнеленуді жоғары бағалады. Бір сыншы: «Бағасы: А, заманауи және мәңгілік нұсқа» деп жазды. Тағы бір сыншы келісіп: «Бұл нұсқаға ұсыныс көп» деді. 1998 жылғы Валентин күні өткізілген қосымша көрсетілімді тағы 15 миллион көрермен тамашалады. The New York Times газетінің Бен Брантли 2013 жылғы Бродвей қойылымын «бір мезгілде сенімді түрде ескі және жаңартылған түрде құрметсіз, сезімтал және әзіл-қалжыңды, шыншыл және ирониялық болғысы келетін шоудың жарқыраған жиынтығы» деп сипаттады. Брантли шоудың «не болғысы келетінін толық білмейтінін» айтты. Time журналына жазған Ричард Зоглин жаңа қойылымның «жарқын түсті, жанды және әдемі орындалғанын» атап өтті, бірақ оны 1957 жылғы «эмоционалды түрде жанды» эфирмен салыстырды. Chicago Tribune газетінің бір сыншысы былай деп жазды: «Биннің түсініксіз, мүлдем романтикалық емес және көбінесе күлкісіз жаңа сценарийінің негізгі мәселесі – ол көрермендерге тағдырдың күрт өзгеруінен леззат алу мүмкіндігін бермейді. Бұл жаңа нұсқа таныс оқиғаның негізгі логикасын бұзады және басқа дәуірдің музыкалық жанына нұқсан келтіреді».

Жазбалар

Columbia Records 1957 жылғы 18 наурызда, шоу эфирге түсуге екі аптадай уақыт қалғанда, "Сөміршектің" алғашқы телеарнасынан музыкалық үзінділерді моно және стерео дыбыста жазды. 1957 жылы моно нұсқасы, ал 1958 жылы стерео нұсқасы шығарылды. Кейіннен Sony компаниясы стерео нұсқасын CD-де қайта жариялады. 1965 жылғы телеарналық қойылымның актерлік құрамының пластинкасы Columbia Masterworks Records және Sony Masterworks CD-де де жарық көрді. "Сөміршектің" барлық үш телеарналық нұсқасы DVD форматында шығарылды. 2013 жылғы Бродвей қойылымының актерлік құрамының жазбасын 2013 жылы Ghostlight Records шығарды.

1997 жылғы телеспец

Жыл Сыйлық салтанаты Санат Тұсаукесер Нәтижесі 1998 Primetime Emmy Award Ұлы сазды, музыкалық немесе комедиялық арнайы бағдарлама Уитни Хьюстон, Дебра Мартин Чейз, Крейг Задан, Дэвид Р. Гинзбург, Нил Мерон, Крис Монтан, Майк Модер Сазды немесе музыкалық бағдарламаны ең жақсы режиссуралағаны үшін Роберт Искоув Ұлы музыкалық режиссура Пол Богаев Ұлы сазды немесе музыкалық бағдарламаның көркемдік безендірілуі Рэнди Сер, Эдвард Л. Рубин, Джули Кэй Фэнтон Ұлы хореография Роб Маршалл Ұлы сазды немесе музыкалық бағдарламаның костюм дизайны Элен Мирожник Ұлы шаштараздық Және Женифер Герреро Мазурский, Эллин Ла Вар, Карла Фармер, Джулия Л. Уокер, Кимберли Кимбл, Люсия Мейс Ғылым фантастика, қорқыныш және фантастикалық фильмдер академиясы Телевизиялық жанрлық ұсыныстың ең жақсысы American Cinema Editors Ең жақсы монтаждалған екі сағаттық телефильм Касей О. Рорс & Таня М. Сверлинг Өндіріс дизайнындағы үздік жетістік (сазды немесе марапаттау шоуы, музыкалық арнайы немесе деректі фильм) Рэнди Сер & Эдвард Дж. Рубин Artios Award Телефильм үшін ең жақсы актерлік құрамды таңдау Валори Массалас, Стюарт Ховард, Эми Шехтер NAACP Image Award Телевизиялық фильм, мини-сериал немесе драмалық арнайы фильмнің ең жақсысы Телевизиялық фильм, мини-сериал немесе драмалық арнайы фильмдегі ең жақсы актриса Бренди Норвуд Хупи Голдберг Golden Reel Award Ең жақсы дыбыс монтаждауы Телевизиялық апталық фильмдер Музыка Ричард Форд OFTA Television Award Телевизия үшін жасалған ең жақсы фильм Телефильм немесе мини-сериалдағы ең жақсы қосалқы актриса Хупи Голдберг Бернадет Питерс Телефильм немесе мини-сериалдағы ең жақсы актерлік құрам Телефильм немесе мини-сериалдағы ең жақсы костюм дизайны Телефильм немесе мини-сериалдағы ең жақсы өндіріс дизайны Телефильм немесе мини-сериалдағы ең жақсы дыбыс Satellite Awards Сериал, мини-сериал немесе телефильмдегі ең жақсы қосалқы актер Джейсон Александер Сериал, мини-сериал немесе телефильмдегі ең жақсы қосалқы актриса Бернадет Питерс 1999 Writers Guild of America Балаларға арналған сценарий